Doğum günlerini -kendiminki de dahil- pek önemsemem, özel günlere ek bir anlam yüklemem; 200. sayıya da öyle. Ama dile kolay, 200. sayı.. :) Bu yolculukta bana eşlik ettiğiniz, beraber öğrendiğimiz için çok teşekkürler!

“Olsun ben 200. sayı hediyesi vermek istiyorum” diyenler için önerim; burada neredeyse 10 bin kişiyiz, lütfen herkes en az bir konuştuğumuz konularla ilgili olan arkadaşını abone yapsın. :)

Visby globalde 550’den fazla müşteriye ulaştı

Visby, artık çok iyi bildiğiniz gibi AI Search dikeyinde şirketlere uçtan uca analiz ve çözüm sunan bir ürün.

Türkiye’den Pronet, Gedik Yatırım ve Atelier Rebul gibi müşterilere sahip olan Visby; en son sponsor olduğu 196. sayının ardından, globaldeki SaaS şirketlerini hedeflediği ürünüyle beraber 550 müşteri barajını geçti (tebrikler!).

Yıl başından bu yana müşteri sayısında 10x’in üzerinde büyüyen, yakın zamanda devreye giren AppSumo kampanyası ile Mart ayı içinde $120k’dan fazla ciro elde eden Visby; lider SaaS karşılaştırma platformu olan G2’da, 49 global müşteriden 4.9 puan ortalaması yakaladı. Visby sunduğu farklı çözümlerle beraber hem erken aşama şirketlere hem de kurumlara hitap edebiliyor.

ChatGPT, Claude ve Gemini için markanızın performansını ölçen; sadece kaç kez ve nerede markanız geçiyor bilgisini değil, aslında bir yolculuk olarak funnel analizi sunan Visby; performans artışı için hangi adımları izlemeniz gerektiğini söylüyor ve içerik önerileri de sunuyor. Hatta içerikleri SEO ve GEO’ya uygun olarak sizin için yazıyor.

Visby ile tanışmak için bu linke gidebilir, Soft Commitment okuyucularına özel olan ‘AI Görünürlük Raporunuzu’ talep edebilirsiniz.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Meetup’ı da unutmadım. Ama küçük bir gelişmeyi bekliyorum, yakında duyurusu sizlerle.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

“AI modelleri hızla commoditize oluyor”

Hatırlarsınız, uzun zaman önce “AI modelleri hızla commoditize oluyor” demiştim, Tomasz Tunguz bu dönüşümü çok güzel anlatmış.

AI modellerini ilaç sektörüne benzeten Tomasz; önce fiyat etiketleri yüksek olan foundation model şirketleri geldi, sonra neredeyse aynı performansı veren ucuz alternatifler ortaya çıktı, aynı çok benzer içeriği sahip ve aslında insan vücuduna aynı etkiyi veren alternatif ilaçlar gibi diyor. Hani şu eczacınızın ‘elimde o yok ama aynı etken maddeye sahip olan şu var’ dediği ilaçlar…

Tabii ilaç sektöründe patentler dolayısıyla bu döngü 20 yılda yaşanırken AI’da ise 2 ayda bu cümleyi duyabiliyoruz.

Peki fiyatlar neden ucuz? Birinci sebep kuşkusuz ucuz alternatiflerin pahalılardan aldığı ‘know-how’ (evet, çok kibar ifade ettim), sonrasında Alibaba ve Baidu gibi şirketlerin bulut müşterileri kazanmak için fiyatlarını sübvanse etmesi ve 2025’in başında yaşadığımız ‘DeepSeek anı’ gibi teknolojik gelişmeler…

Son olarak; modeller commoditize olduysa farkı ne yaratacak: ürün.

‘Distribution-first startup’ oyununun öncüsü Roy Lee’den itiraf

Cluely’den size #185’de detaylıca bahsetmiştim. Girişimin kurucusu Roy Lee, 2025 yılında paylaştığı $7m ARR’a ulaştıkları bilgisinin yalan olduğunu itiraf etti.

Bu yalan yatırımcıya değil de kamuoyuna söylendiği için, gündemdeki güncel ve malum örneklerden bana kalırsa ayrılıyor… Roy’un kendisine eleştirilerde bulunan TechCrunch makalesine vermiş olduğu videolu yanıt da yine kendine özgü cinsten.

Yalanın söylendiği kitle ve ortam farklı, yalanın derinliği farklı, bir de söyleyenin hali ve hareketleri tabii. Konuda bağımsız aşağıdaki sıralama çok güzel oldu:

• Revenue → opsiyonel

• Growth → önemli

• Distribution → çok önemli

• Narrative → en önemli

AI paradigmasında job market’in son durumu

Lovable

Lovable kurucusu Anton Osika, gördüğüm en ilginç ‘iş ilanlarından’ birini paylaştı; birden çok pozisyon için alım yaptığınızı söyleyebilirsiniz, giriş seviyesi pozisyonlar için genel bir ilan paylaşabilirsiniz, ama Anton şirket olarak Lovable’da çalışmak istiyorsanız bize ulaşın dedi, evet bir satın alma daveti.

Anton’un stratejisi çok yerinde, founder mode’un yerini hiçbir şey doldurmuyor, bir de şirketiniz içinde bu modun devam edebileceğine dair inancınız tamsa ne ala…

Meta

Son büyük işten çıkarma dalgası haberi Meta’dan geldi. 15 bin (%20) çalışanını işten çıkarmaya hazırlanan şirketin temel motivasyonu ise artan AI yatırımlarını dengelemek ve geçtiğimiz yıllardan kalan metaverse yatırımlarının da ‘borcunu ödemek’. AI yatırımları derken, Meta’nın 2026 sonuna kadar ayırdığı bütçe, 600 milyar dolar. Amazon da Ocak ayında 16 bin kişinin (%10) işine son vermişti.

Diğer yandan Zuckerberg şu sılara ‘CEO Agent’ geliştirmekle meşgul. Bu agent; şirket içindeki verilerle beslenip, anlık olarak gelişmeleri haber veriyor, metrikler sunuyor; adeta yönetim katmanlarını bypass ediyor. Bir haber CEO’ya ulaşana kadar hiyerarşide birden çok katmanı atlaması gerekirken Zuckerberg’ün amacı; tüm bu aşamaları atlatan bir otomasyon ortaya çıkarmak.

State of the Product Job Market

TrueUp ve Live Data Technologies’in verilerinden beslenen ve Lenny’nin paylaştığı bu araştırma, sadece ürün yönetimine değil, sektörün tamamına ışık tutuyor.

• 2023’te dip yapan tech job market tekrar büyümeye başlamış. Ürün yönetimi iş ilanlarındaki 2023’ten bugüne yaşanan artış %53. Mühendislik rolleri de son 2 yılın en yüksek seviyesine oldukça yaklaşmış.

• Paribu’da bizim de sahip olduğumuz ‘AI PM’ pozisyonu için 700 açık pozisyon var. AI odaklı iş ilanlarında artış her noktada çok net görülüyor.

• Uzaktan çalışma azalıyor, özellikle AI rollerinde Silikon Vadisi başı çekiyor. 2 dikkat çeken bölge daha var: Berlin ve Austin.

• Geçtiğimiz yıllara kıyasla senior rollere olan ilgi yükseliyor. Yine şaşırtıcı değil, daha az kişi ama çıktı odaklı bir işe alım stratejisi yayılıyor.

• Scrum Master ve Project Manager gibi koordinasyon rollerine, AI yetkinliğinin düşük olan herkese olan ilgi çok ciddi şekilde azalıyor.

Özetle; very big tech’lerden gelen layoff haberleri ki hemen yukarıda da bir tanesi vardı, evet mühendislik organizasyonlarını da pek tabii ki etkiliyor ama işe alımlar da devam ediyor. Şirketler yeni düzeni en azından bir süre için anlamış, pozisyon almaya başlamış gibi duruyor.

Teknoloji takımları sayıca küçülüyor, şu iki konuda harcamalar hızla büyüyor:

• GPU, data center ve diğer her türlü AI altyapısına harcanan bütçeler,

• ve her bir geliştirici için -yurtdışı örneklerinde güncel olarak $3k (aylık) dolaylarında olduğunu gördüğüm- token masrafları.

Ama işe alımlar devam ediyor, edecek de…

US Job Market Visualizer

Andrej Karpathy, AI paradigmasında ‘mesleklerin geleceğini gösteren’ interaktif bir harita paylaştı. Şaşırtıcı bir sonuç yok (bilgisayar başındaki işler tehlikede) belki ama, yine de başarılı bir çalışma. Harita ABD için yapılmış ve 300 mesleği kapsıyor.

Son dönemde dikkatimi çeken AI ürünleri

Skills

Claude ile popüler olan skills kavramını çok kısaca anlatmam gerekirse; prompt tek seferlik bir talimatken skills ile birden çok kez kullanılabilir şekilde, spesifik görevler için talimatlar ve dokümanlarda oluşan bir çeşit ‘mini çalışma kılavuzu’ hazırlayabiliyorsunuz.

Claude ile popüler olsa da OpenAI ve Anthropic geliştiricilerinin aslında beraberce geliştirdiği skills’lerle (bakınız: kendisi çoğul olan bir İngilizce kelimeyi, Türkçe’de yazma sorunsalı) alakalı ilk olarak kendisini bir Agent Skills Marketplace olarak tarif eden skillsmp.com’u paylaşmak istiyorum. Bağımsız bir proje olarak GitHub üzerindeki skills’leri tarayan ve keşfedilebilir bir şekilde sunan skillsmp’ye çoktan Manus sponsor olmuş bile. Platformda şu an 600 binden fazla skills var ki bu sayı bana biraz fazla gelmedi değil… Bi diğer dikkat çekici proje olan Death by Clawd ise SaaSpocalypse (#199) çağında bilindik ürünlerin, bir skills dosyası ile replace edilebilip edilemeyeceğini skorluyor.

Skills konusunda önemli bir gelişmeye OpenAI imza attı ve Codex altında Plugins özelliğini tanıttı. Codex’in plugin’lerinde skills ve MCP bir arada sunuluyor ve ben de Ekrem’e katılıyorum, bu iki kavramı birleşmesi çok yerinde.

Ramp ve Stripe’dan ‘CLI for agents’

Dokümanlar ve web siteleri gibi artık yazılımın kendisi de agent’lar için yazılıyor, ya da yazdırılıyor mu demeliyim? :) Hafta içinde hem Ramp hem de Stripe, “CLI for agents’ projelerini tanıttılar.

Böylece agent’ların Ramp veya Stripe’a gidip butonlara tıklamasına gerek kalmadı, CLI (Command Line Interface) üzerinden çok daha hızlı ve pürüzsüz olarak bu iki platformla konuşabilecek, iş akışlarını tamamlayabilecekler.

Pekala ‘ama bunun API’dan bir farkı yok ki’ diyebilirsiniz. Ama API, önceden tanımlı bir fonksiyonu çağırmak demekken, CLI ise tamamen agent’ların iş akışına uygun olarak, adeta bilgisayarın kullanımını simüle ediyor.

• GUI (Graphical User Interface) → for humans

• API (Application Programming Interface) → for developers

• CLI (Command Line Interface) → for agents

Amazon’dan Health AI

Sağlık ve eğitim gibi dikeylerde, özelleşmiş LLM’lere ihtiyacımız var. Geçtiğimiz günlerde beraber bir panelde konuşmacı olduğumuz Medipol Üniversitesi’nden Ahmet Kaplan da lokalize edilmiş, sağlık dikeyinde bir LLM üzerinde çalışmaya başladıklarını söyledi ki çok doğru hamle. Özellikle lokalize olmak; ülkenin veri, alışkanlık ve genetik kodlarından beslenmek bu noktada oldukça kritik.

Amazon da hafta içinde Health AI adını verdiği ürününü duyurdu. Amazon’un bu ürünü sadece sorularınızı cevaplama, test sonuçlarınızı açıklama, ilaçları anlatma ile yetinmiyor; reçetenizi yeniliyor, doktor randevusu alıyor ve Amazon Pharmacy ile ilaç yönetiminizi yapıyor.

Project NOMAD

Project NOMAD; internet olmadan da çalışan, içinde Wikipedia, eğitim içerikleri, haritalar ve lokal çalışan AI modelleri bulunan bir offline AI ve bilgi sunucusu projesi olarak tarif edilebilir. Use-case olarak ne zaman gerekir, ne kadar gerekli gibi sorular bir yerde dursun; çok güzel fikirmiş. Project NOMAD ücretsiz ve açık kaynak kodlu.

Projenin ismi sizi yanlış yönlendirmesin, Nomad digital nomad’lardan değil; Node for Offline Media, Archives, and Data’dan geliyor.

Adam Neumann, Travis Kalanick ve Jeff Bezos’un yeni planları

Flow

Adam Neumann, WeWork sonrası aynı iş modeli ve yaşam tarzı değişimini konuta getirmek için kurduğu Flow’u, Miami’den tanıttı ve adeta ‘mekanın sahibi geri geldi’ dedirtti.

Flow’un hikayesini ve aldığı $350m’luk yatırımı #121’de yazmıştım.

Atoms

Travis Kalanick de aynı Adam Neumann gibi ‘üzerine dizi çekilen’ Uber hikayesinin mimarı. Kurucusu olduğu Uber’den -YK tarafından- kovulmasından sonra ilk olarak bulut mutfak kavramını dünyaya getiren Travis, şimdi de yeni girişimini duyurdu.

Travis’in yeni girişimi Atoms’un mottosu: “Digitize the Physical World”. Şirketin üzerinde çalıştığı şey bir anlamda şu döngü: robotik → otomasyon → fiziksel AI. Uber insanları taşıyor, Atoms ise atomları. Travis’in bulut mutfakla tecrübelendiği last-mile delivery pazarını da düşününce; Travis aslında noktaları birleştirmiş…

Uber sonrası geçirdiği üretken ama radar altındaki 8 yılın ardından Travis, medya ve fazlaca görünür olduğu o eski yıllarını özlemiş gibi duruyor. Verdiği röportajda değindiği şu nokta kritik: “Stealth mode’da kalınca şirketinizin kültürü de PR’dan uzak, iş yapma odaklı oluyor. Aynı zamanda rakipten, rekabetten ve yatırımcı ile medya baskısından da kurtulmuş oluyorsunuz.” Tabii bu iş yapış şekli operasyon ve coğrafi genişleme tarafı yüksek işlerde, özellikle Travis gibi bir kurucusuysanız anlamlı oluyor.

Bu arada Atoms sitesinin Travis’in Uber’den ayrılış hikayesiyle açılması da önemli bir detay. Hatta metinde, YK’daki bir yatırımcının (ki bu ismin Benchmark’tan Bill Gurley olduğu biliniyor) annesinin ölümünü bir koz gibi kullandığı da geçiyor.

Jeff Bezos

Bir Wall Street haberine göre Jeff Bezos, AI kullanarak sanayi şirketlerini satın alıp dönüştürmek için 100 milyar dolarlık dev bir yatırım fonu kurmaya çalışıyor.

Bezos’un odağında şu dört sektör var: savunma, havacılık, otomotiv ve endüstriyel üretim. Bezos; aynı zamanda #193’de sizlere aktardığım, kurucusu olduğu Project Prometheus girişimiyle de oldukça paralel bir fon kurmuş oluyor. Bu girişiminin de odağında AI ile fiziksel üretimi dönüştürmek vardı.

Kısalar…

1. A16Z’nin, daha önce de konu ettiğim, The Top 100 Gen AI Consumer Apps isimli çalışmasının yeni versiyonu yayınlandı. İçerisinde güzel çıkarımlar da var.

2. Ramp bu yaz Avrupa’ya açılacağını duyurdu. Ayrıca Avrupa Komisyonu, EU Inc girişiminde bir adım daha attı. Avrupa Birliği’nde şirket kurmayı ve büyütmeyi çok daha kolay hale getirmek için tasarlanmış bu düzenleme, tek bi şirketle 27 ülkeyi kapsayan ticari bölgede faaliyetlerinizi sürdürmeye de yarıyor. EU Inc şu an teklif aşamasında.

3. SaaS metriklerinin AI ile nasıl değiştiğini ele alan bu makale, SaaS dünyası meraklıları için okumaya değer…

4. Yine meraklısı için güzel bir veriye dayalı araştırma daha... Son 20 yılda halka arz olan veya $1B+ exit yapan tüm ABD’li startup’ların kurucularını inceleyen çalışmada 350 şirket ve 2000’den fazla kurucu profili analiz edilmiş.

5. CodeWall isimli bir güvenlik şirketi, geliştirdiği bir AI agent ile McKinsey’nin AI platformuna saldırdı ve insan müdahalesi olmadan, 2 saat içinde platformu hack’lemeyi başardı. Küçük bir hack vakasından da söz etmiyorum.. 46 milyon mesaj, 728 bin dosya (McKinsey’nin en önemli asset’i bunlar desem yeridir…), 57 bin kullanıcı hesabı ve system prompt’ları ele geçirildi.

Kapanış…

Visby’nin sunduğu Soft Commitment’ın 200. sayısı da burada sona erdi.

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için; Substack’den e-bülteni okuyorsanız, bu e-postaya yanıt vermeniz en iyi seçenek. LinkedIn’den okuyorsanız -ki bence Substack’in okuma deneyimi on kat falan daha iyi- mesaj kutumu kullanabilirsiniz.

14 Nisan Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda görüşmek üzere.

Sevgiler.

İki küçük not; 200. sayıyı kutlayacağımız Soft Commitment Meetup’ın detayları çok yakında sizlerle. Ayrıca Soft Commitment AI’ı bu sayıyla da çoktan besledik. Lansmandan sonra tabii ki ilk günkü etkileşim çok yüksekti, lakin güzel haber şu ki 2. günden itibaren büyüme devam ediyor. NotebookLM çok sınırlı istatistik veriyor, lütfen nerede ve ne için kullanıyorsunuz, nasıl verim alıyorsunuz benimle paylaşın.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #199’u, benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Dokuz senedir devam eden ve son sayıdan sonra aramıza katılan 146 kişiyle beraber 9.381 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı, iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı ihmal etmeyin.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

İlgimi çeken AI ürünleri, fikir arayana önerilerim ve ‘korunaklı’ fikir bulma rehberi

Hiç vakit kaybetmeden ürünlerle başlayalım…

1. Herhalde bu listedeki en ilginç ve en çok yatırım alan ürün Taalas’tır. Toronto merkezli şirket, LLM’leri özel tasarladığı silikonların içine gömüyor. Uzaktaki bir GPU’da çalışan LLM’lere kıyasla Taalas; çok daha hızlı, latency neredeyse olmadan ve çok daha ucuza AI kullanıcısı olmanızı sağlıyor. Taalas’ın alamet-i farikası; herhangi bi LLM’i, saniyeler içinde, özel olarak tasarladığı silikonların içinde çalışabilecek hale dönüştürebilmesi. Taalas, bilgisayarınıza bir type-C çıkışı üzerinden bağlanıyor, harici bellek boyutundaki bir cihazla hem internet hem veri merkezi gerekliliğini ortadan kaldırıyor, modellerin de böylelikle çok daha hızlı çalışmasını sağlıyor. Hem kişisel kullanımdaki bazı use-case’lerde anlamlı olabilir hem de AI donanımları ve ileride aslında AI çalıştırmak zorunda olan her donanım için önemli bir alternatif çözüm haline gelebilir.. Tabii bir de; çokça konuşulan yapay zekanın enerji ve sürdürülebilirlik sorularını da Taalas adeta taca atıyor.

2. A16Z’den erken aşamada $3m yatırım da alan ve bir iOS uygulamaları (Apple Watch, iPad, Apple TV, Apple Vision Pro ve tabii iPhone) geliştirme platformu Rork Max, tarayıcınız üzerinde çalışıyor, uygulama yayınlama sürecine kadar uçtan uca kendi platformu üzerinde yönetiyor.

3. Yine A16Z’den, ama bu sefer $9m yatırım alan Quiver AI, vector design odaklı bir tasarım ürünü. İlk modeli olan Arrow-1.0 ile görsel ve metinden, .SVG çıktı üretme odaklı çalışıyor ve hiç de fena olmayan çıktılar veriyor. Quiver AI, henüz kapalı beta aşamasında.

4. Herhalde geliştiriciler kadar AI agent’ların da hedef kitle (agent-parsable) haline geldiği yazılım dokümantasyonu döneminin en önde gelen oyuncusu, Mintlify olsa gerek. Her yönüyle AI destekli ve GitHub entegrasyonuyla beraber otonom çalışabilen bir dokümantasyon aracı olarak dikkat çeken Mintlify’yı denemeye değer.

5. Daha önce de dikkat çektiğim gibi; eğitim, sağlık, wealth ve daha birçok temel ürün kategorisinde hala bir AI-native oyuncu aklımıza gelmiyor. Superpower isimli şirketin geliştirdiği AI Doctor, sağlık kategorisinde ‘bu ürün’ olur mu onu bilemem; ama böyle bir ürün nasıl olur sorusuna güzel bir çerçeve çiziyor. Tüm sağlık geçmişiniz, laboratuvar sonuçlarınız ve yaşam tarzınız hakkında verilere sahip ve tamamen bu alana özelleşmiş bir yapay zeka temelli sağlık asistanı diyebilirim AI Doctor için. Giyilebilir cihazlarla entegre olabilen AI Doctor’ınız, gerçek bir doktorla konuşmanız gerektiğinde o entegrasyonu da sağlıyor.

6. Eren Bali’nin yeni girişimi olan Monogram, şimdilik bir landing page ve bir bilgi notundan ibaret. Teknoloji tarihine kısa bir bakış atan Monogram, terminalden başlayarak, bugün geldiğimiz noktadaki kullanıcı arayüzlerine odaklanıyor. Baktığımızda; 1968’de mouse, 1993’de browser ve 2007’de de iPhone, bu alandaki üç büyük devrimi yaptı. Şimdi ise AI ile beraber yeni bir AI-Native UI ihtiyacımızın olduğunu söyleyen Monogram, şimdilik ortaya attığı bu sorunun yanıtını vermiyor.

‘Korunaklı ürün’ nasıl geliştirilir?

Bu iki haftada Anthropic’in her bir duyurusunda borsadaki şirketler %20’lere varan değer kaybetti, yüz binlerce insanın çalıştığı mesleklerin mensuplarının, WhatsApp bildirimleri hiç susmadı ve kimbilir kaç startup ‘öldü’…

‘In Defense of SaaS’, ‘Claude just killed our startup’ ve ‘Google VP warns that two types of AI startups may not survive’ makalelerinden derlemem aşağıda, aklımıza gelmeyecek pek bir nokta yok, ama güzel toparlama:

• AI wrapper’lar, birden çok modeli bir orkestrasyonla birlikte tek bir arayüzden sunsalar dahil artık bir startup olarak yatırımcı ilgisini çekmekte ve startup’ın ihtiyacı olan ölçeklenmeye ulaşmakta çok zorlanacak. Bir dikeyde uzman olan ürünşler, AI’ı bir iş akışına entegre eden çözümler, gerçek bi ihtiyaç barındıran bir kullanım senaryosunu AI ile uçtan uca çözen platformlar; bu wrapper’ların, kendi dönüşümlerini yapabileceği bazı alternatif yollar…

• “If your features are your moat, you’ve always been in a race.”

• Özellikle B2B SaaS’ların asıl değeri markaları yani oluşturdukları güvende gizli. “Salesforce seçen çalışan kovulmaz, ama Salesforce’u vide-code’layan biri kovulabilir.”

• Konumuz SaaS ise; SaaS’ların değer ürettiği nokta her ne ise merkezinde veri oluyor. A şıkkı bu veriyi kullanıcıya girdiriyorsunuz; bu noktada bütün mesele switching cost’unuza dayanıyor, müşteri kitlesi ne kadar enterprise ise o kadar markanız ve oluşturduğunuz güven ön planda oluyor. SaaS’ın ihtiyaç duyduğu veri platformun kendisi tarafından oluşturuluyorsa (B şıkkı), örneğin outreach automation tool, o zaman tehlike çok daha büyük.

• Mevcut yazılım araçları için Post-AI çağında retention, daha doğru bir ifadeyle switching cost’un yüksekliği en önemli meselelerden biri haline geldi. Örnekle bu noktayı detaylandıralım…

  • Yukarıda da bahsettiğim gibi outreach automation tool’larında tüm değer aslında prompt’unuz ve kontakt listesinde. Switching cost’un en düşük olduğu yer buralar.

  • Müşteri destek sistemlerinde geçmiş şikayetlerin verisi ve brand voice gibi konular var. Burada geçiş yapacağınız araç size iyi bir migration deneyimi de sunuyorsa; orta korunaklı bölge.

  • Korunmayı sağlayan başlıca faktörler ise; prompting ile çözülemeyecek bir konuda training verisi içeren araçlar ve compliance bariyeri de olan regüle alanlar.

Bu çağda (‘SaaSpocalypse’) ürün geliştirmek için fırsatlar nerede?

Kabul biraz clickbait bir başlık oldu, ama kafa açıcı iki içerik paylaşacağım.

İlki; web2 döneminin başında, Craigslist’in anasayfasındaki her bir kategorinin bir iş fırsatı olduğunu söylüyor ve günümüzün fırsat alanları içinse PwC danışmanlık şirketinin anasayfasına bakabileceğimizin pasını veriyor.

İkincisiyse; bugün çalışan AI agent’ların hangi kategorilerde yer aldığını gösteren bir grafik. Grafikte dramatik bir şekilde iki kategori ön planda: yazılım geliştirme ve back-office işleri. Burada da bakacağınız yer aşağıda kalan tüm kategoriler.

OpenClaw: Read & Write & Delegate dünyasının bir PoC’si

Ben geçtiğimiz sayıyı yazıp bitirdikten sonra açıklanan OpenClaw satın almasının üzerinde pek duramamıştım, hızlıca bir Soft Commitment bakışı atalım:

• Resmi olarak açıklanmadı ama satın alma için OpenAI’ın $1b ödediği dedikodu şeklinde de olsa konuşuluyor, eğer doğruysa OpenClaw gerçek manada bir tek kişilik unicorn olabilir, her yönüyle bu madalyayı hak edecek bir proje de. Peki böyle bir ürün ve tek kişilik dev kadro Peter Steinberger $1b eder mi, bence bu AI hype’ında eder.

• Çoğunlukla OpenAI’ın Codex’ini kullanarak geliştirme yapan Peter, son aylarda hızla büyüyen (son 6 haftada, $1b ARR’dan tam $2.5b ARR’a) Claude Code’a karşı da geliştirici ekosistemine Codex’i hatırlatma noktasında OpenAI için dev bir koz demek. OpenClaw’un bir yavaşlama belirtisi göstermeyen popülerliğini de düşünecek olursak; Sam Altman, Zuckerberg’le de satın alma görüşmesi yaptığına kesin gözüyle bakılan Peter’ı OpenAI bünyesine katarak, önemli bir zafer kazandı desem yeridir.

• OpenClaw, ileride çok daha fazla konuşacağımız ve hayatımıza çok derinden girecek olan ‘kişisel AI agent product’ı kategorisinin, iyi bir PoC’si (Proof of Concept) oldu. Neden PoC diyorum; çünkü mass’e yayılabilecek bir üründen söz etmek için henüz erken. Güvenlik, arayüz ve kullanım kolaylığı olarak.

  • OpenClaw üzerinde geliştirilen bir örnek incelemek isterseniz; bir AI CRM ürünü olan Ironclaw’a bakabilirsiniz.

• Son dört-beş yılını sadece ürün geliştirmek, geliştirdiği ürünleri büyütmek ve spor yapmakla geçiren Peter Steinberger, solo-entrepreneur teriminin adeta sözlük karşılığı. Kendisinin OpenClaw öncesi de $200m eden ürünleri olması da cabası. Ayrıca şu da dikkat çekici; kendisi her anlamda bir Avrupalı. Avrupa’dan çıkan en büyük AI ürünü -ve insanı- belki de.

Denk geldiğim güzel bir framework’le devam edelim bu bölüme… OpenClaw tam olarak neyin PoC’siydi:

Web1 → Read (Yahoo, AOL…)

Web2 → Read & Write (Facebook, Twitter, Google…)

Web3 → Read & Write & Own (‘fail’ etti, son kullanıcı adaptasyonu oluşmadı)

Web4 → Read & Write & Delegate (keşfediliyor…)

Personal agent software that you install locally is one of my favorite new metas of 2026. Placing agent power on your own computer empowers every user and I’m so here for that.

Garry Tan (President & CEO @Y Combinator)

OpenClaw’dan bu kadar bahsetmişken şu mükemmel olaya değinmesem olmazdı. ABD’de bir kişi, ABD’nin Sahibinden’i Zillow’da listelenen ilanların her birine ulaşıp ilandaki değerin %70 altını teklif eden bir otomasyon kurgulamış. 400’e yakın ilan sahibine ulaşan bot, bir kişi kendisine ağır hakaretler edince, bot da polise ihbarda bulunmuş. Böyle bir otomasyonu %70 değil de %20 gibi makul bir oranla denesek, eminim ki İstanbul’un bazı bölgelerinde, konu bir ortalama satış tutarının düşüşüne kadar gider…

Prediction Markets fırsatları…

Kalshi ve Polymarket’la ne kadar haşır neşit oldunuz bilemiyorum ama çok sayıda gerçek dünya olayının, insanların gerçek zamanlı olarak yaptıkları bet’lere göre değişen oranlarda birer bahis seçeneği haline geldiği platformlar bir hayli popüler ve gün geçtikçe Robinhood ve Coinbase gibi oyuncuların da ilgi alanına giriyor.

Size asıl değinmek istediğim ise buradaki veriden elde edilebilecek değerler. Zira doğası gereği bu platformlardaki her bir bahis, oyun teorisi gereği insanların söz konusu konudaki gerçek fikirlerini yansıtıyor.

Hafta içinde, tahmin piyasalarındaki 2020’ye kadar uzanan 400 milyon işlemin veri seti public olarak paylaşıldı, hatta linkteki yazı da, hedge fund’ların veri setini tam olarak nasıl işleyebileceğini anlatıyor.

Bir diğer fırsat alanı da, hafta içinde Ethereum kurucusu Vitalik Buterin’in yaptığı açıklamalarda gizli. ‘Vitalik n’laka’ demeyin, çünkü Polymarket on-chain yani zincir üzerinde çalışıyor.

Vitalik, tahmin piyasalarının dopamin miktarı yüksek ama toplumsal bilgi değeri de olmayan bir yere gitmemesi gerektiğini, ve bunun yerine insanların geleneksel piyasalardaki pozisyonlarını hedge’leyebileceği yapıyı kurgulamanın önemine vurgu yapıyor. Örneğin bir toplumsal olayın hisse senedi piyasasındaki yatırımınızı riske soktuğunu düşünüyorsunuz, tahmin piyasalarından bu olayın gerçekleşmesi için bir pozisyon alarak kendinizi bir anlamda hedge’leyebilirsiniz.

Hatta daha da uç bir fikir olarak, insanların harcama ve yatırım sepetlerine bakılarak, kişiselleştirilmiş bir tahmin piyasası bot’u pekala geliştirilebilir. Hatta Vitalik’e göre stablecoin’lerin temelde vaadi insanların gelir istikrarını sağlaması yani bugün satın alabildikleri şeyleri yarın da satın alabiliyor olmak istemeleri.

Tahmin piyasaları kullanılarak stablecoin’lerin bu temel vaadini yerine getirmek bile mümkün.

Tabii Vitalik’in bu fikri de kriptodaki ‘para kazanma arzusuna’ yenik düşmeye bir hayli aday. Çünkü bugün Kalshi ve Polymarket’ın ana gelir kalemi, hype’a yatırım yapan ve kaybeden kulanıcılar.

Yani herkesin tek bir amacı var, o da dopamin, toplumsal bir değer peşinde koşan kimse pek yok gibi… Ve tabii bir de alışılageldik piyasalara göre, çok daha baskın bir şekilde dark side’a geçen piyasa yapıcılar var.

Bu bölümü kapatmadan; bilgi asimetrisi geleneksel piyasalarda dolaylı yoldan kayıplara yol açarken; tahmin piyasalarında bu asimetri, çok daha direkt bir etki şeklinde yaşanıyor. Burada baya bir taze örneği de var.

İkincil işlemler ve PE’lerin yükselişi: “VC dünyası değişmeye devam ediyor…”

Soft Commitment’ın en ilgi çeken ve hala en çok okunan yazılarından biri olan ‘VC dünyası değişiyor’ analizimde yazdıklarımın üzerine iki istatistik paylaşmak güzel olacak… Private Market konusu ilgi alanına girenlerin mutlaka ilgisini çekecektir…

VC tarihinde ilk kez, fonların geri dönüşünü sağlayan likitide yöntemleri eşit paylar aldı: M&A - ikincil işlemler - halka arz.

Özellikle ikincil işlemlerin büyümesi, büyük bir değişim ve fırsat penceresi açıyor.

En az bu kadar ilgi çekici bir istatistik de A16Z’den…

Başarısız PE’lerin, başarısız VC’lerden daha çok getiri elde etmesini beklerdiniz di mi, sonuçta VC’ler daha riskli bir yatırım enstrümanı... Ama PE’lerin ve VC’lerin, en iyi %10’a giren fonları, neredeyse aynı getiriyi kazandırmış.

Wealth management ve genel olarak yatırım fonlarına baktığımda şu noktaların ön plana çıktığını görmek zor değil:

1. K şeklinde bir çizgi oluşuyor. Yani büyük çaplı ve kurumsal fonlar büyürken; daha küçük ve daha az kurumsal fonlar küçülüyor.

2. Fonların yatırım yaptıkları şirketlerden ilk beklentisi olan operasyonel karlılık barı; her geçen gün yükseliyor.

3. Wealth management pazarında evet hala public market kadar mı, değil, ama private market odağı artıyor. Bu da evergreen yani geleneksel VC fonlarında olduğu gibi 5-7 yıl ömrü olan fonlar yerine, sürekli girişe açık olan fonlara olan eğilimi arttırıyor.

Post-AI dönemde açık kaynak kodlu yazılıma ne olacak?

Geçtiğimiz günlerde sevdiğim bir yazılımcı arkadaşımdan şöyle bir cümle duydum: “Yakında emekli olurum, emeklilikte de açık kaynak kodlu yazılımlarla haşır neşir olurum şeklinde düşünüyordum, lakin AI elimden bu emeklilik planımı da aldı.”

Gerçekten post-AI’da açık kaynağa ne olacak? Yazılımın kendisi büyük oranda bir nevi ‘kullan-at’ yani disposable bir hale gelirken; açık kaynak kodlu yazılımlar da büyük oranda otonom agent’lar tarafından ‘hayır için mi’ geliştirilecek mesela?

Hemen bir istatistik paylaşıyorum, bu satırları yazdıktan sonra önüme düştü; GitHub üzerindeki commit’lerin şu an %4’ünü Claude Code yapıyormuş. Bu senenin sonu için tahmin %20 dolaylarında.

Ayrıca şuna da mutlaka değinmeli; AI Coding ile beraber Git (yani GitHub) gibi versiyon kontrol sistemlerine de bir ‘dönüşüm’ gerekliliği ortaya çıkıyor. Peki neden? Branch’ler çoğalıyor, repo’lar şişiyor, merge queue’lar sürdürülemez hale geliyor.

Ayrıca açık kaynak kodlu yazılımlara bakış -neredeyse- ‘default trust’ gibi bir yerdeyken, AI Coding sonrası bu yerini ‘default deny’ yaklaşımına bırakmalı.

Açık kaynağa özel yeni fonlama hamlesi

Tam bunları düşünürken; açık kaynak camianın önde gelen geliştiricileri, yanlarına bir VC’yi de alarak Open Source Endowment adlı, kar amacı gütmeyen kuruluşu hayata geçirdiler. Amaç ise açık kaynağın finansman modelini kalıcı olarak çözmek.

Bu proje için aralarında eski GitHub CEO’su ve Supabase kurucusunun da olduğu 50’den fazla bağışçı, $750k toplamayı başardı. Hedef ise yedi yıl içinde $100m.

Fonlanacak projelerin seçim kriteri ise basit: kullanım oranı. GitHub, #81’de sizlere aktardığım gibi neredeyse yedi yıl önce geliştiricilerin bağış toplamalarını sağlayan Sponsors özelliğini devreye almıştı ama beklenen etkiyi yapamadı diyebilirim. Peki bugüne kadar açık kaynağın fonlanmasındaki seçenekler neler: bağış, kullandıkları projeleri fonlayan ya da maaşını ödediği geliştiricileri bu projeye konumlandıran az sayıda da olsa kurumsal şirket, yine sayıları bir elin parmağını geçmeyen vakıflar…

Ocak ayındaki Anthropic örneği bahse değer… Python Software Foundation’a 1,5 milyon dolar bağışlayan şirket, aynı ay içinde 30 milyar dolar yatırım aldı.

Yapılan bir araştırmaya göre, şirketlerin code-base’inin %55’ini kaplayan açık kaynak kodlu yazılımlar, bence arkasında doğru isimler yer alırsa, gerçekten de 100 milyon dolara ulaşabilecek bir fona kavuşabilir.

Universal Basic Income’ın, açık kaynak yazılımlar için olan versiyonuna ihtiyacımız var gibi özetle…

Yetenek savaşı kızışıyor… Neo’dan öne çıkanlar

Facebook, Cursor ve Kalshi gibi girişimlerin ilk yatırımcılarından, akademisyen olan babası yıllar önce Suriye’den ABD’ye göç edince, kardeşiyle beraber ayrı ayrı very-big-tech’lere exit eden Ali Partovi, uzunca bir süredir (sizlere ilk kez #67. sayıda bahsetmişim) odağına yetenekleri ve bu yeteneklerin etrafında kurguladığı komüniteleri almıştı.

Hafta içinde paylaşılan Neo’daki gelişmelerden öne çıkanlar şöyle:

• Neo Residency adını alan ve yenilenen program, yine üniversite öğrencilerini ve genç kurucu ortakları hedefine alıyor, en büyük değişim ise programın artık daha da ‘girişimci dostu’ bir hale bürünmesi. Neo artık 12-15 girişim seçeceği programda ekiplere vereceği $750k’yı uncapped bir SAFE ile veriyor. Bu da kabaca; eğer girişim 15 milyon dolardan ilk yatırımını alırsa Neo’nun %5, eğer ilk yatırım turu $100m değerleme ile gerçekleşirse (ki post-AI’da artık gayet mümkün) Neo’nun %0.75 hisse oranına sahip olması demek.

• Y Combinator ya da A16Z’nin Speedrun’ı ise girişimlere hem daha düşük tutarda yatırım yapıyor (500 bin dolar) hem de çok daha avantajlı term’ler alıyorlar.

• Programa seçilen ‘yetenekler’ üç ay boyunca Neo’nun SF’deki ofisinde çalışıp aynı zamanda Oregon dağlarında 2 haftalık bir de bootcamp’e katılacaklar. Bu bootcamp’de operator yani bizzat elini kirleten isimlerden mentorluk alacaklar.

• Ancak asıl fayda, kuşkusuz programın getirdiği etiket. Önde gelen VC’lerin bu programdan çıkan girişimleri mercek altına aldığını söylememe gerek bile yok. Mezunlar arasında A16Z ve Sequoia gibi isimlerden yatırım almış, fintech ve AI şirketlerine rastlamaksa zor değil.

• Hemen bir örnek; Partovi, Cursor’ın kurucu ortağı olan Michael Truell ile henüz kendisi MIT’de öğrenciyken tanışmış ve bugün milyarlarca dolar değerlemeye sahip olan girişime en erken aşamada yatırım yapmış.

• Neo Residency, ayrıca bireysel olarak programa kabul edeceği 5-8 öğrenciye de bir dönem projeleri üzerinde çalışmaları için $40k veriyor. Bu 40 bin doları almak için herhangi bir şart; şirket kurma zorunluluğu ya da Neo’nun ilerideki şirketinize yatırım yapma hakkı da yok.

Stripe’s 2025 Annual Letter

Sizce startup dünyasnda love-mark şirketim hangisidir? Ahh keşke şu koca Soft Commitment’ın 225 sayılık arşivini en doğru yöntemle bir LLM’e verseydik de bize bir yanıt verseydi… Ah pardon, Soft Commitment AI’ın lansmanını daha yeni yaptık değil mi?.. :) Şaka bir yana Stripe, ilk günlerinden beri takip ettiğim ve her yönüyle beğenimi kazanmayı başaran bir şirket.

Geçtiğimiz seneki Annual Letter’larını da #177’de konu etmiştim; hafta içinde ise Stripe’s 2025 Annual Letter (.pdf) yayınlandı. Soft Commitment bakışına hiç vakit kaybetmeden geçelim…

• Dünya GDP’sinin %1.6’sına tekabül eden $1.9t işlem hacmi, tam 5 milyon adet kayıtlı işletme, Deleware şirketlerinin 1/4’ünün Stripe Atlas ile kuruluyor, bu yıl gelenler geçen sene gelen şirketlerden %50 hızlı büyüyor, bu yılki müşterilerin %60’ı ABD dışı, 81k işletmeye kredi verilmiş. Son bir metrik daha; işlem hacmi 2025’de 2024’ün %34 üzerinde!

• Hala halka açık olmayan Stripe son secondary işlemlerde $160b değerlemeye dayandı. Hatta bunun üzerine borsada değer kaybetmeye devam eden PayPal için bir ‘Stripe satın alacak’ dedikodusu dahi çıktı ki dedikodu sonrası PayPal, borsada %25 değer kazandı.

• Stripe müşterilerinin yaptığı cironun %30’u, ne kendi ülkelerinden ne de ilk 10 ekonomiden geliyor. ‘Global’e açılmak’ deyimini biz sıklıkla kullanıyor olsak da, Stripe verilerinde bir esamesi okunmuyor.

• Stripe’ın perspektifiğinde AI Coding’in açtığı pencere, sonuca da yansıyor. iOS uygulama sayısı bir önceki sayıda bahsettiğim gibi %60 arttı, GitHub’taki hız (push sayısındaki) %41 yükselmiş durumda. Sonuç derken kastettiğim de son bir yılda sıfırdan $10m ARR’a çıkan Stripe müşteri sayısındaki artış; 2x. Şirkete göre kazanan ya da kaybeden artık onlarca yılda belirlenmiyor.. Winner takes most çağını, hızlandırılmış olarak yaşıyoruz.

• Stablecoin’lerin işlem hacmi, Stripe’a göre (bu hacmi hesaplamak için farklı bakış açıları var, hatta Visa’nın yaklaşımından da #169’da bahsetmiştim, bu sebeple ‘Stripe’a göre’ diye vurgulamak istedim) son 1 yılda 2 katına çıkmış, toplam hacmin %60’ı da B2B ödemeler.

• Stablecoin’lere dair daha da ilginç bir veri şurada. Tüm dünyada kart şemaları, hem de tamamı, hacim kaybediyor. Bu düşüşün tamamı olmasa da bir kısmı da stablecoin’lere yorulabilir.

  • Burada da Meta’nın stablecoin’leri, WhatsApp ve Instagram gibi ürünleri başta olmak üzere 2026’nın geri kalanında odağına koyduğu anlatılıyor.

• Stripe, çoktandır bir ödeme çözümü değil, bir programlanabilir finans şirketi. Bu senenin raporunda öne çıkan bazı ürünlere bakalım hemen:

  • 110 milyondan fazla blockchain cüzdanının web2 deneyimiyle kullanıcıyla buluşmasını sağlayan Privy, stablecoin’ler için bir ödeme orkestrasyonu sunan Bridge ve ödeme odaklı bir blockchain olan Tempo ile beraber gün geçtikçe geleneksel finansa yakınlaşan ve önemini artarak koruyacak gibi duran web3’ün ödeme ile buluştuğu noktada Stripe’ın tam hakimiyeti söz konusu. İlk iki çözüm satın alma, Tempo ise Paradigm isimli VC ile co-create ettikleri bir proje.

  • Manus, Base44, Replit ve Vercel gibi AI Coding araçlarıyla entegrasyon sayesinde 100 binden fazla sand-box ortamında AI agent’ların ödemeye dokunduğu noktada kullandığı çözüm olan şirket, yıl içinde OpenAI ile de özel bir anlaşmaya gitti ve platform içindeki uygulamaların ödeme çözümü oldu.

  • Ödemelerin önemli ölçüde agentic yapılara kayacağını savunan Stripe, bu dönüşüme hem yukarıda bahsettiğim işbirlikleri hem Agentic Commerce Suite’i (ACS) ile hazır durumda. Karışmasın, Stripe ile OpenAI’ın beraber geliştirdikleri ürünün adı da Agentic Commerce Protokol (ACP).

Kapanış…

Bi sonraki sayı, yani #200, bir bayram arasından sonra, yani 31 Mart Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde sizlerle olacak.

Fikir ve önerilerinizi iletmek için; eğer Substack’den e-bülteni okuyorsanız, bu e-postaya yanıt vermeniz en iyi seçenek. LinkedIn’den okuyorsanız da -ki bence Substack’in okuma deneyimi on kat falan daha iyi- mesaj kutumu kullanabilirsiniz.

Erken erken bayramınızı da kutlamış olayım. Sevgiler!

Soft Commitment AI - Notebook

Soft Commitment AI için yola çıkarken aklımızda, ChatGPT’nin CustomGPT’leri vardı. Ama orada istediğimiz sonuçları alamadık, sonra hazırladığımız knowledge graph’le (Soft Commitment için Yapay Zekâ ile Uyumlu Bilgi Mimarisi diyelim hatta) bu sefer Gemini’nin Gems’ini denedik, içimize siner gibi oldu ama yine de tam olmadı.

En sonunda Soft Commitment’ın asıl değer önerisi olan arşivini, en doğru okuyabilen ve süzebilen NotebookLM’in Notebook’unu tercih ettik. Soft Commitment AI altında bu çözümleri takip etmeye; yeni ürünler yayınlamaya, güncelleme ve geliştirmeler yapmaya devam edeceğiz. Bu noktada söylemeye gerek bile yok; geri bildirimlerinizi de bekliyoruz.

‘Bu külliyat keşke benim çalışma arkadaşım olsa, ben onunla beraber çalışsam ne de güzel olurdu‘ diyorsanız; Soft Commitment’ın Notebook’unda tüm bu arşivle beraber düşünebilir, çalışabilirsiniz.

Yani Soft Commitment (veya Erman) bu konuya nasıl yaklaşırdı, ne derdi, ne önerirdi, nasıl yazardı, nasıl düşünürdü… İşte tüm bu soruların karşılığını artık bulabileceksiniz.

Bu noktada, hemen aşağıda size yön vermek adına bazı prompt önerileri de hazırladım lakin Soft Commitment’ı siz de en az benim kadar tanıyorsunuz, ne sormak istediğinizde de tabii ki özgürsünüz:

• Kurumsal şirketlerin yapay zekaya adaptasyonu konusunda; beni örneklerle besle.

• Fikir aşamasında olan AI alanındaki bir co-founder’a neler önerirsin?

• NFT’ler neden başarısız oldu, hikaye nasıl başladı ve nasıl bir süreçten geçti?

• Blockchain teknolojisinin son 3 yıldaki dönüşümünü anlat.

• Beni rastlamanın zor olduğu ve Erman’ın beğendiği 5 AI ürünüyle tanıştır.

Son olarak şunu da eklemek lazım; NotebookLM’in en iyi kullanım örneği burada oldukça derinlikli olarak hazırlanan çıktıyı, başka LLM’lere atmak... Bu yüzden siz de Notebook’un verdiği çıktıları; kendi LLM’inizde birer prompt, projelerinize birer doküman şeklinde girdi yapmayı deneyebilirsiniz.

Soft Commitment’ın Notebook’unu nasıl besledik?

‘Soft Commitment AI’ı nasıl besledik’ konusundan da bahsedeyim… Ancak şunu da peşinen söylemem lazım; bu verileri ‘içeri atmanız’ tek başına çok da anlamlı değil.

Her bir içeriği hedeflerimiz doğrultusunda anlamlandırdık, yani structured hale getirdik şeklinde de eklemem lazım. İçeriği besleyen ve sürekli güncelleyeceğimiz veriler:

• Soft Commitment’ın 198 sayısı

• Soft Commitment’ın e-bülten dışındaki 27 sayısı

• 225 sayıya ek olarak; yaptığım ve yayında olan tüm sunumların ve katıldığım podcast’lerin kayıtları

Ayrıca benim iletişim şeklimi öğrenmesi adına yaptığımız iletişim yönlendirmeleri, son karakterine kadar kullandığımız konuşma metodolojisi gibi parçalar da var, onlara hiç girmiyorum.

Soft Commitment AI by ThinkStrait

Fikir aşamasından başlayarak; tasarım, hazırlık süreci ve uygulamasına kadar, bu proje ThinkStrait ekibine emanetti.

Süreç boyuncaki süper iletişim ve sahiplenmeleri için; buradan da Enis‘e ve Sinan’a teşekkür ediyorum. Beraber denedik, öğrendik, yanıldık, bir kez daha denedik… :)

Projenin hikayesini, neleri deneyip karşılığında neler öğrendiğimizi bizzat Enis’in kaleminden, bu yazıda detaylıca okuyabilirsiniz. Hatta bence mutlaka okuyun.

CustomGPT, Gems ve Notebook… Bu dünyanın geleceği

ThinkStrait ekibinin AI alanında sahip oldukları başlıca yeteneklerden biri de kendi knowledge graph’inizi ve karakterinizi yaratarak; bunu CustomGPT, Gems ya da NotebookLM’in Notebook’una aktarıp son kullanıcıya sunabilmek. Gel gelelim biz süreç içinde de bir kez daha gördük ki hala bu üç araç da çeşitli kısıtlara sahip, bu tabii ki onlara sahip olan platformların önceliklendirmemesinden kaynaklı. Hatta, bu durum sadece önceliklendirmemekle açıklanamaz, önceliklendirmek istemedikleri yerler de var. Yani yine biraz erken harekete geçmişiz. :)

Bizim Soft Commitment Notebook’unu duyurmamızdan iki gün önce yayına alınan, ABD’nin Sahibinden’i Zillow’un ev alma üzerine geliştirdiği Notebook, fikir vermesi açısından burada.

Ne demeye çalışıyorum; CustomGPT, Yapay Zekâ kitabımız için de hazırlarken gördük ki kendi içinde bir akışa sahip olan doküman yüklediğinizde çok güzel çalışıyor, kallavi arşivlerde ise bilgi setine bakmamaya başlıyor, hatta bakmıyor. Gems net daha başarılı ama o da Gems’e özel context window kısıtına takılabiliyor. Notebook ise neticede bir LLM altında değil, platform değişiyor ama bilgi setini en iyi anlayıp aktarabilen de o.

Bu noktada şunun da altını çizmek gerekiyor; NotebookLM‘e son dönemde gelen bir güncellemeyle birlikte artık arka planda Gemini 3 modeliyle besleniyor. Bu gerçekten yüklediğiniz dokümanları çok iyi incelemesi ve ‘grounded’ yani dokümana bağlık kalıp halüsinasyonu çok büyük oranda sınırlaması anlamına geliyor. Tabii ki biraz daha yavaş çalışıyor, ama beklediğinize de çok büyük oranda değiyor, en önemlisi de gördüğünüz sonucun doğruluğuna emin olmanız.

Aynı MCP’lerin de son kullanıcılar için mass‘e ulaşmaması ve bunun önünde en başta ChatGPT’nin MCP’leri platformuna doğru bir şekilde entegre etmemesi sebebinin gelmesi gibi… Anlam karmaşasına son verip, sadece CustomGPT diyeyim artık, yakın gelecekte CustomGPT’lerin bu kısıtlarından kurtulması, platformda keşfedilebilir hale gelmesi ve CustomGPT geliştiricilerinin monetization kanallarının açılması gibi şeyler bekliyorum. Bu araçlar hem Soft Commitment gibi medyaların hem birbirinden bi hayli farklı oluşumların hem de kurumlar içinde ‘kapalı devre’ kullanıma son derece uygun.

Hatta özellikle bu yapıların takım ve şirket içlerinde, yani kapalı devre kullanımında ciddi potansiyel var.

En başta da söylediğim gibi; bu alanı yakından takip etmeye, gelişmeler doğrultusunda farklı platformlara yeni ürünler çıkmaya, bunların hepsini de Soft Commitment AI çatısı altında yapmaya devam edeceğiz.

Keyifle kullanmanız, Soft Commitment’ın ‘suyunu çıkarmanız’ dileğiyle!

Soft Commitment #199’da görüşmek üzere, sevgiler.

Evet; Soft Commitment Meetup ve Soft Commitment AI…

Visby AI’dan Türkiye Otomobil Sektörü için AI Görünürlük Raporu

Bir AI Search platformu olan Visby AI; Amerika’nın en büyük tişört satıcılarından Jiffy, Hollanda’da abonelik iş modelinin öncü şirketlerinden olan Parfumado ve Türkiye’den ise QNBpay, Atelier Rebul ile Brandroom gibi markaların müşterisi olduğu, Hollanda merkezli bir girişim.

Visby AI, çoğu markanın farkında bile olmadığı, yapay zeka kaynaklı dönüşüm oranı yüksek organik trafiğinin takip edilebilmesi ve optimizasyonla beraber rekabet avantajına dönüştürülmesini odağına almış durumda.

Visby AI’ın öne çıkan özelliklerinden biri; müşterilerinin online ayak izlerini tarayıp, LLM’lerin botları tarafından daha iyi & kolay taranmasını sağlamak için SEO ve GEO task’larını otomatik olarak üretebilmesi. Ayrıca müşterilerinin görünürlük almıyorken, rakiplerinin yüksek alıntı (citation) aldığı konularda, otomatik içerik üreterek görünürlük farklarının kapanmasını sağlaması.

Visby AI’ı detaylıca inceleyebilir ve demo talebinde bulunabilirsiniz.. Visby AI; Soft Commitment’a özel ücretsiz olarak, markanızın LLM’lerdeki görünürlüğünü analiz eden bir audit raporu da sunuyor.

Türkiye Otomobil Sektörü Yapay Zeka Görünürlük Endeksi

Visby AI’ın son raporu, büyük ve ‘geleneksel bir sektörün’ AI arama motorları (LLM’ler) üzerindeki performansına ışık tutuyor. Hangi marka, hangi kategoride lider?

100’den fazla prompt yazılarak analiz edilen sonuçlara ek olarak raporda, AI arama motorlarının kaynak seçimi ve ilan platformlarının dağılımı gibi detaylar da var.

Araştırmalara göre AI trafiği, özellilkle e-ticarette geçen seneye göre %35 büyüdü, sizlerin zaten çok iyi bildiği gibi başta OpenAI ve Google olmak üzere devler, yapay zeka destekli alışveriş alanında büyük adımlar attılar. Bu noktada belirtmek isterim ki Visby AI da yakın zamanda e-ticaret markaları için ürün bazlı AI görünürlük takibini ve optimizasyonunu sağlayacak ek özelliklerini sunmaya başlayacak.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #198’i, benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirme ile dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Neredeyse dokuz senedir devam eden ve 9.235 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

“Something Big Is Happening”

Twitter’da en son baktığımda 80 milyon görüntülenme alan, bir AI girişimcisi olan Matt Shumer imzalı “Something Big Is Happening“ makalesini gördünüz mü?

Shumer’in geçmişi biraz tartışmalı, ama konumuz bu değil. Makalede AI’ın bugün yaşadıklarını, Covid-19’un Şubat 2020’deki haline benzeten Shumer, tam olarak şu benzetmeyi yapıyor: “Pandemi dönemi başında da dünyanın bazı yerlerinden, ufak ufak haberler geliyordu ama çoğunluk bunu umursamıyordu”.

Pesimist, korku salan veya FOMO yaratan bi yerde değilim; ama yalnızca son birkaç haftada yaşananlar bile, ‘büyük bir şeyin’ yaşandığını göstermeye yeterli. Sizin için filmi izninizle biraz ileri sarıyorum; genelde bu tarz gelecek öngörülerinde iki ayrı uçta kutuplaşılır, sonunda ise söylemlerin ortasında bi yerde buluşulur. Öngörü demişken; aslında ‘bu sadece bir söylem, aslında arkasındaki fikre odaklanmalı’ dediğim, ‘tek kişilik şirketin unicorn olması’ da OpenClaw kurucusu Peter Steinberger’in OpenAI’a katılmasıyla gerçek oldu bile

198. sayıda da ‘nasıl bir şey geliyor?’, ‘gelecekte ne olacak’ değil de ‘bizzat bugün ne oluyor?’ sorularına yanıt vermeye çalıştım…

Bu arada makalenin bence en dikkat çekici yanı, Covid-19 benzetmesiydi.

Bilemiyorum o günleri ne kadar hatırlamak istersiniz ama her kafadan ayrı bir ses çıkıyordu; ve sonunda, oluşan iki ayrı kutubun da söylemlerinin ortasında bir yerde buluştuk. Bakalım AI’da nasıl olacak?

AI Coding, Coding with AI, Coding AI, Coding as AI, Code by AI, Coding for AI…

Önce son 15 günde yaşananlardan bir kesit ile başlayalım, 4 kısa madde:

1. Twitter, Elon Musk satın aldığında 2000 mühendise sahipken bugünkü tüm mühendislik takımı 30 kişiden oluşuyor: 25 mühendis, 2 tasarımcı, 2 product manager ve 1 de Head of Product (Nikita Bier).

2. Google, çeyrek sonuçlarını açıklarken; Gemini için serving unit cost’unun yapılan optimizasyonlarla 2025 yılında %78 düşürüldüğünü söyledi. Aynı toplantııda, yazılan kodun yaklaşık %50’sinin coding agent’lar tarafından yazıldığı ve mühendislerce review edildiği aktarıldı. Çeyreklik sonuçlarda başka ilgi çekici noktalar:

   • AI müşterileri, AI kullanmayanlara göre Google servislerinde 1.8 kat daha fazla süre harcıyor.

   • Üretken yapay zeka modellerinden elde edilen gelir son bir yılda dört kat arttı.

   • Google’ın 2025’deki CapEx harcaması, kuruluştan 2021 sonuna kadar olan toplam CapEx’i geçti.

3. Spotify CEO’su, “Spotify’da sahip olduğumuz en iyi geliştiriciler ,Aralık’tan beri hiç kod yazmadı” dedi. Bu arada Spotify, 2025’te 50’den fazla yeni özelliği kullanıma sundu. Bizzat CEO’nun açıklamasından, somut bir örnek de vermek gerekirse: “Spotify’da çalışan bir mühendis sabah işe giderken telefonundaki Slack üzerinden Claude’a bir hatayı düzeltmesini veya iOS uygulamasına yeni bir özellik eklemesini söyleyebiliyor ve Claude işi bitirdiğinde, uygulamanın yeni versiyonu mühendisin telefonuna gönderiliyor. Böylece mühendis ofise varmadan üretime entegre edebiliyor.”

4. Anthropic ise Opus 4.6’yı kullanarak bir C derleyicisi (compiler) yazdığını duyurdu. Konuya uzak olanlar için; makina diline en yakın, optimizasyon gerekliliğinin de en yüksek olduğu alan olan low-level programlama adına oldukça önemli bir eşik.

🔮 Soft Commitment Signals

Tam da burada, AI Coding özelindeki Soft Commitment Signals maddelerine geçelim..

AI Coding’de hazırdaki code-base’in verimli kullanımı

Andrej Karpathy’nin DeepWiki paylaşımı oldukça dikkat çekiciydi. Halihazırdaki repo’lardan otomatik olarak wiki’ler oluşturma temeline dayanan bu yaklaşım, AI’ın yazılımın davranışı ve hedefleriyle yönlendirilebileceğini savunuyor. Yani bir anlamda mevcut code-base’i canlı bir dokümantasyona çevirmek…

Bu yeni dönemde geliştiricilerin rolü; sadece AI’a kod yazdırmak değil; aslında AI’a ne yapılacağını söylemek ve sistemleri tasarlamak olacak.

Yazılım mühendisliğinde yeni dönem: Sistemler

Karpathy’ye benzer şeyleri bir de Grady Booch’tan okuyalım. Kendisi UML’i geliştiren isimlerden birisi, 1955 doğumlu bir bilgisayar bilimcisi. Ve geride bıraktığımız haftada, The Pragmatic Engineer’a konuk oldu.

Booch’a göre yazılım tarihi, en başından beri artan soyutlama seviyelerinin ve insan–makine iş bölümünün bir hikayesi. Yukarıda geçen low-level programlama; tam olarak bu soyutlamanın minimum yaşandığı yeri tarif ediyor, tekrar açıklamak gerekirse.

1940-70’ler arasını birinci çağ olarak tanımlayan Booch, bu dönemi algoritmaların çağı olarak anlatıyor. Yazılım ve donanımlar yeni yeni ayrışıyordu ve programlama algoritmik soyutlamalara dayanıyordu. Ve bu dönemde; iş hayatında muhasebe ve bordro gibi çeşitli hesaplama süreçleri otomatikleştirildi.

1980-2000’ler arasında ise yazılıma talep çok yükseldi, kaliteli yazılım yavaş üretiliyor ve ‘pahalıya patlıyordu’. Bu dönem algoritmanın yanına veri ve nesneler (OOP) eklendi.

Böylelikle büyük ve karmaşık sistemler daha yönetilebilir hale geldi. Belki de en önemli atılım; yeniden kullanılabilir kütüphaneler ortaya çıktı, açık kaynak kodlu yazılım kültürü yükseldi.

Bugün içine girdiğimiz 3. çağda ise başrol AI’ın. Kod üretimi hem hızlanıyor hem de ucuzluyor. Sistemler çağında olduğumuzu söyleyen Booch, ‘vibe then verify’ diyor. Ve Booch’a göre kod yazmak, her zaman yazılımın zaten küçük parçasıydı. Yine sistemsel düşünce, muhakeme ve etik ile toplumsal sorumluluk geliştiricilerin elinde.

Devir mühendisleri işe alırken WeTravel örneğindeki gibi ‘AI code reviewer uygunluk testi’nden geçirme, sistem tasarlama devri, yukarıdaki Twitter örneğindeki gibi küçük takımlar devri...

8090 ve Entire: Yeni nesil yazılım üretme yazılımları

All-In Podcast’ten de hatırlayabileceğiniz Chamath Palihapitiya’nın 8090 isimli girişimi kapalı beta sürecinin ardından kapılarını açtı.

Kendisini bir AI-native SDLC orchestration aracı olarak tanımlayan 8090; varolan bir code-base’e entegre çalışabiliyor, farklı disiplinlerdeki takım üyelerinin kullanımına izin veriyor ve daha önce detaylıca tanıttığım Amazon’un Kiro’suna benzer bir şekilde spec-driven yaklaşımı merkezine koyuyor.

Entire kurucusu da en az Chamath kadar dikkat çeken bir isim: eski GitHub CEO’su Thomas Dohmke.

Entire, geliştiricilerin AI agent’lar tarafından oluşturulan kodu daha iyi yönetmeleri için geliştirilmiş. AI ile üretilen kodların merkezi bir şekilde saklanması ve versiyonlanması için Git uyumlu bir mimari, akıllı muhakeme özelliğiyle birden fazla AI agent’ı aynı anda çalıştırabilen altyapı ve insan-makina etkileşimini hızlandıran yani geliştiricilerin review yeteneğini yükselten arayüz ve özellikler girişimin öne çıkan üç özelliği. Entire, ayrıca açık kaynak kodlu.

Üçüncü özelliği yani insan-makina etkileşimini biraz daha açalım… AI agent ile gerçek geliştiriciler arasındaki etkileşimi kolaylaştırmaya odaklanan Checkpoints özelliği, AI’ın yazdığı her bir kod parçasını, kodun oluştuğu bağlamla eşleştirebiliyor.

Bu aşama için dev tools kategorisindeki rekor olan $60m’lık yatırım turuna liderlik eden VC de Felicis Ventures.

AI ile değişen kurumsal yazılımlar ve fiyatlama

SaaS’lar için artık per-seat ücretlendirme modeli iyiden iyiye geride kalıyor. AI agent kullanımı bu kadar kolaylaşıyorken ve LLM’ler (OpenAI’ın Frontier’i gibi) AI agent’ınızı yapma platformlarını birer birer tanıtıyorken; SaaS müşterilerinden de aynı fiyatlama modeline ‘razı olmasını’ bekleyemeyiz. Peki tam olarak neden?..

CRM’inize veya müşteri destek yazılımınıza hızlıca entegre olabilen AI agent’lar, yeni iş akışlarını ve verimlilik otomasyonlarını kolayca yapabilir hale geliyor; bu örnek için de CRM veya müşteri destek yazılımının koltuk başına ücret alması anlamını yitiriyor. Daha net bir ifadeyle, artık koltuk yok, daha doğrusu koltukta oturan birisi, kimi zaman yok. :)

Salesforce’un AI agent platformu Agentforce’u (#177’de size aktarmıştım) şu an tam olarak neden önceliklendirdiği daha net öyle değil mi? Bu arada Agentforce, 1.4 milyar dolar yıllık tekrar eden gelire ve 19 bin müşteriye ulaşmış.

SaaS’ların yapması gereken; örneğin 50 koltuk satmak yerine 20 insan ve 30 AI agent satmak. Yani outcome-based pricing. Bunu özellikle halka açık SaaS’ların yapması pek de kolay değil, kar marjları da ciddi oranda düşme tehlikesiyle karşı karşıya zira. Ama bu dönüşümü şimdi yapmazlarsa, yarın çok geç olabilir. Çok değil bir önceki sayı içinde grafiklerle yer verdiğim SaaS şirketlerin borsadaki performansları için size bir başka bakış açısı…

OpenAI ve Anthropic gibi LLM’ler, kurumsal yazılımların adeta üzerine oturuyor.

‘Software is eating the world & OpenAI is eating the software’ başlığıyla, 186. sayıda OpenAI’ın transfer ettiği Fidji Simo’dan sizlere bahsetmiştim. Kendisi; tam da bu kurumsal yazılımların dönüşümünde, OpenAI’ın rolünü daha da sağlamlaştırmak üzere çalışıyor. Bu noktada OpenAI’ın rakipleri hem Anthropic ve Google gibi LLM sağlayıcıları hem de Salesforce gibi agentic dönüşümünü tamamlayan SaaS’lar.

Her halükarda koltuk başına ücretlendirme tarih olmaya doğru gidiyor, orası kesin.

Bu noktada şunun da altını çizmek gerekiyor; SaaS’lara rakip olan AI-native SaaS’ların yapması gerekenlerin başında da oldukça sürtünmesiz bir şekilde platformlar arasında geçişi mümkün kılan araçlar geliştirmeleri geliyor.

Bu migration araçlarını tasarlamak, özellikle veri üzerinde çalışan, daha derinde yer alan ürünler için daha zorlu ve kurum bakışında da riskli. Bir fırsat penceresi daha.

Bankacılığa naçizane bi öneri, geleneksel sanayi vs yazılım ihracatı haritası, teknoloji basını için yerinde analizler, $1m’lık longetivy paketi, 16 yaş altına uygulanan sosyal medya yasağının yayılımı

1. Türkiye’deki bankalarımıza güzel bir öneri; Revolut uygulamasını bir konuşma esnasında açtığınızda, Revolut’la konuşup konuşmadığınızı söylüyor, çok iyi değil mi? E-bülteni şikayetvar’a çevirmeyeyim ama; ülkemizdeki bir banka, hesabımın risk altında olduğuna kanaat getirdi ve erişimimi kesti (neyse ki yanlış alarm). Normalde tüm bankaların bu durumdan haberdar olmasını beklersiniz değil mi, ama olmuyor. Keşke genele yayılan bir mekanizma da kurgulansa, hatta bankaların da ötesinde tüm finansal kurumlar için… Ve tabii bu erişim kısıtlama meselesinin kuralları da belirlense.

   • Bu arada Plaid imzalı ‘Fintech Predictions returns for 2026’ raporunun, en ön plana koyduğu tahminlerden birinin de, AI ile finansal dünyada dolandırıcılık vakalarındaki artış olduğunu ekleyeyim.

2. Nasıl ticaret için global haritalar kurgulanıyor, ve örneğin Türkiye’de yapılan toplam dış ticaretin ne kadarı hangi ülkeye diye biliyorsak; hatta ‘ürün uzayı’ denen bir yaklaşımla, ülkelerin gelir seviyesine göre hangi ürünlerin birbirine yakın becerilerle üretildiğini anlayabiliyorsak; bu araştırmada da çok benzer bir yaklaşım yazılımlar için uygulanmış. GitHub’daki repo’ların baz alındığı araştırmada, geleneksel sanayi için yakalayamadığı başarıyı yazılımda yakalayan ülkelerin başında Pakistan, ikinci sırada ise Rusya geliyor. Ülkemiz ise aynı sanayide olduğu gibi orta teknolojili bir ülke olarak, ayrışamıyor. (Sevgili Ussal Şahbaz’ın bülteninde rastladım, eğer takip etmiyorsanız: Global İşler)

3. Longevity alanının bir numaralı influencer’ı Bryan Johnson’dan daha önce birden çok kez bahsetmiştim. Kendisi ilk yıl için 3 kişilik kontenjana sahip bir danışmanlık paketi tanıttı, bedeli ise 1 milyon dolar. Bu paketi $60k’lık bir başka paket ve online ücretsiz bir başka paket daha izleyecekmiş.

4. GigaOm’dan hatırladığım Om Malik’in kişisel blogu kesinlikle takibe değer… ‘Why Tech (&) Media is complicated‘ başlıklı son yazısında da teknoloji basınının hem problemlerine hem de pazarın anlaşılmasına dair çok değerli içgörüler var. Malik’e göre teknoloji medyası; şu sıralar hızı ve kısa başlıkların odakta olduğu ve derinlik sunmayan yazıları ön planda tutuyor. Derinlik, bağlam ve eleştirel düşünce yok. ‘Velocity Is the New Authority. Here’s Why‘ başlıklı bir başka yazısında şirketler için bu durumun büyük oranda ‘işlerine geldiğini’ de çok güzel anlatıyor. Mesele özetle şu: otorite, hızla yer değiştirmiş durumda.

   1. OpenAI bana sorarsanız bu durumun ‘işine geldiği’ şirketlerin başında geliyor. Çok benzer bir özelliği, Anthropic’in duyurması sonrası dakikalar içinde kendilerinin de duyurmasının başka bir açıklaması olamaz. Neyse ki Soft Commitment var. :)

5. Avustralya’daki 16 yaş altına sosyal medya yasağı sonrası İspanya’da da buna çok benzer bir yasak konulacağı büyük oranda kesinleşmiş durumda. Danimarka, UK ve Fransa da İspanya’yı izleyecek gibi duruyor. Bu arada Discord, tüm dünyada kullanıcılarına uygulayacağı yaş denetimi özelliğini tanıttı. Tüm bu ülkelere güzel bi benchmark oldu.

AI’da radarıma takılan yeni ürünler ve gelişmeler

Startups for AI agents

RentAHuman.ai, AI agent’lar için bir insan kiralama platformu, evet yanlış duymadınız. Yani AI agent’ınız fiziksel dünyadaki bir işi yerine getirmek istediği noktada; bu servisten bir ‘insanı kiralayabiliyor’. Platforma 500 bine yakın gerçek insan kaydolmuş bile. Bir dönem ülkemide de popüler olan ve Twentify’ın başını çektiği, markalar için ‘kitle kaynaklı mobil iş gücü platformları’ evrim geçirmiş diyebiliriz.

AI agent’ları odağına alan bir başka girişim Sapiom da $15m yatırım aldı. Sapiom ise AI agent’larının çok çeşitli teknoloji araçlarını ihtiyacı doğrultusunda satın alıp kullanabileceği bir katman sunuyor. Platform içinde mikro-ödemeleri de kapsayacak şekilde ödeme adımı, karar alma süreci ve kimlik doğrulama ve üyelik işlemlerinin bir insan müdehalesi olmadan tamamlanması gibi adımlar var.

“Essential Apps”

Tasarım ve inovasyon odaklı donanım üreticisi Nothing, Essential Apps adını verdiği bir özellikle telefonlarının kullanıcılarının; konuşma dilinde tarif ederek, anlık olarak app geliştirebilmesini ve kullanabilmesini sağlıyor.

Malleable Software’in geldiği noktayı ortaya koymak adına çok güzel bir örnek.

Peki ülkeler ne yapıyor?

OpenAI, Birleşik Arap Emirlikleri için özel bir ChatGPT versiyonu geliştirecek. UAE ile OpenAI arasındaki tek anlaşma bu değil tabii ki, diğerlerini de daha önce bizzat bu satırlarda aktarmıştım.

Bu özel versiyon hem devlet çalışanları hem de vatandaşların kullanımına açık olacak. Her halükarda vizyoner bir başka adım.

Microsoft da Suudi Arabistan’da 800 binden fazla kişiye AI eğitimi verdiğini açıkladı. Ülkedeki ‘Vision 2030’ stratejisi doğrultusunda 2030’a kadar sayının 3 milyona çıkması hedefleniyor. Anlaşmada ayrıca eğitim kurumlarının gelişimi de ayrı bi kalem olarak ele alınıyor.

Kulağa ‘parasını verip de eğitim almak’ şeklinde gelen bu hamle, üstelik bir stratejinin de parçasıyken, yine oldukça vizyoner.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, 5 Mayıs 2025’te yaptığı ‘bilim için Fransa’yı seçin’ şeklindeki çağrı karşılığında 40 üst düzey araştırmacının ülkesine geldiğini paylaştı.

Macron, ‘France 2030’ programı kapsamında; sağlık, iklim ve tabii ki AI özelinde $30m yatırım yaptıklarını da ekledi. Bu $30m, ülkenin AI özelindeki tek yatırımı değil kuşkusuz ama güzel bir ‘very big tech’ kıyası olsun diye bırakıyorum:

Sadece Google, 2025’deki CapEx harcamalarıa bakarsak; $30m’u her 90 dakikada bir harcıyor, evet sadece CapEx yatırımına.

Kapanış…

Visby’nin sunduğu Soft Commitment’ın 198. sayısı da burada sona erdi, buraya kadar okuduğunuz teşekkürler! Soft Commitment Meetup için formu doldurmayı unutmayın.

Fikir ve önerilerinizi iletmek için; eğer size Substack üzerinden size ulaşıyorsam, okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek. LinkedIn üzerinden ulaşıyorsam da platformun mesaj kutusunu gönül rahatlığıyla kullanabilirsiniz.

3 Mart Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde görüşmek üzere.

Sevgiler!

• 5 Şubat Perşembe günü 18:00 yani tam iş çıkışı, beyaz yaka cenneti Büyükdere Caddesi üzerindeki Kanyon D&R

• 8 Şubat Pazar günü bi cadde yürüyüşü molası olarak 15:00'de, Bağdat Caddesi (Göztepe) D&R

• 10 Şubat Salı günü 14:00'de, Ankara'nın -bence- en güzel caddesinde yer alan Tunalı D&R

Tanışmak, söyleşi ve sonrasında sohbet etmek, ve tabii kitabınızı imzalamak için Buğra ile beraber sizi de bekliyorum. Evet, tüm imza günlerinde birer söyleşimiz de olacak.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Geride bıraktığımız 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Neredeyse dokuz senedir devam eden ve 9.165 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

(‘Peki Soft Commitment Podcast nerede’ diyenlere… Hayır, AI’ımızın token’ı bitmedi, kısa bir süre sonra #197’nin podcast’i yayında olacak.)

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Brex’in AI ile organizasyonel dönüşüm hikayesi ve exit’e giden yolu nasıl açtığı

Asıl değinmek istediğim konu bu değil ama güzel bir tesadüf de oldu... Brex, Capital One tarafından 5.15 milyar dolar bedelle satın alındı. 2000’lerin bir gazetesi olsaydım; ‘Brex’ited’ gibi bir başlık da atabilirdim. :) Brex her yönüyle, her zaman ilgi çekici bir girişim oldu. Y Combinator’a girdiklerinde, dönemin en genç kurucu ortakları olan ve Brezilya’dan ABD’ye yeni taşınan ikili; programa ilk kabul aldıklarında Brex’e bir hayli uzak bir alanda, video animasyonlar üzerine çalışıyordu. Kısa bir süre sonraysa büyük bir pivot ile bugünkü ‘kurumsal kart ve finans yönetimi’ uygulaması halini aldılar.

Asıl konumuz ise Brex CTO’sunun Latent Space’e konuk olup, şirket olarak yaşadıkları AI dönüşümünü anlatması.

2024 yılında çalışanlarının %20’sine veda eden, büyümesi yavaşlamış, finansal olarak da kötü günler geçiren şirket; operasyonlarını ve organizasyonunu AI ile tekrardan ele aldı ve bugün Avrupa’ya açılan, büyümesi tekrar hızlanan bir şirket olarak exit etti.. Bu arada Brex işten çıkarmalardan önce 1500 kişiydi ve çalışan büyümesiyle execution’ın başarısı arasındaki iyiye gitmeyen korelasyonu keşfetmişlerdi.

Hikayeden aklımda kalanlar şunlar:

• ‘Bugün kurulup Brex’i disrupt edecek bir şirket nasıl olurdu?’ diye düşünerek, 350 kişilik mühendislik takımlarının içinde bir LLM ekibi kurdular. Bakınız ‘CEO’lara açık mektup’ yazımdaki ‘task force takım’, tam anlamıyla.

• Bu takım hala bir startup gibi hareket ediyor. 20’li yaşlarının başındaki yeteneklerle sektörel deneyimi bulunan tecrübeli mühendislerin bir karışımı olan bu takım aynı bir startup gibi ‘gerekmedikçe’ büyümüyor. Haftanın 6 günü, 09 - 21 arasında yani 996 modelinde çalışıyor.

• Brex, AI araçları arasında kategori bazlı olarak birini seçip tüm şirketin kullanımına açmak yerine, herkesin farklı çözümleri denemesine ve satın almasına izin veriyor. Mühendislik takımları dışında kalan herkesin prompt ve eval yazan, ‘AI-native’ bir çalışana dönüşmesi için kendi agent platform’unu geliştiren ve mühendisliğe olan bağımlılığı ortadan kaldıran şirket, ‘daha çok AI kullanın’ demekle kalmadı, hem araçlarını hazırladı hem playbook hem de policy dokümanlarını yayınladı.

  • Artık daha fazla CEO’lara yazdığım açık mektuba referans vermeyeceğim ama ‘aklın yolu bir’.

• Tüm çalışanları için önce bir seviye belirleme testi sonrasında da eğitimi programı hazırlayan Brex, kişileri 4 seviyeye ayırdı: user - advocate - builder - native. Bu testin üç ayda bir tekrarlanması ve proje takımları oluşturulurken de bu seviyelerin kullanılması cabası. Bu yaklaşım ilk bakışta biraz sert gibi görünse de, amaçlanan şey ortaya ‘çalışanları işten çıkarmaya yönelik bir metrik’ koymak değil; aksine tüm çalışanların teşvik edilmesi ve projelerin seviyelere göre çalışan dağılımına gitmesi ile verimlilik. Tabii terfi ve performans değerlendirmelerinde, test sonuçları önemli bir rol de oynadı.

• İşe alım kriterleri ve mülakat süreçleri güncellendi, mevcut çalışanlar da bu benzer süreçlerden geçti.

• Bu kısım biraz daha kültüre odaklı olacak ama Brex; işe alımda da ‘Brex, gelecekte bir startup kurmak istiyorsan doğru yer’ mottosuna oynadı, kendi şirketini kurmak üzere işten ayrılanlarla tebrik ederek vedalaştı. Programa, ‘Quitters Welcome’ adı verildi.

• Brex’in ürün vizyonu ise hedef kitlesine yani müşterilerinin çalışanlarına ve finans takımlarına birer ‘executive assistant’ olabilmek.

• Brex’in operasyonel verimliliğine dair bazı örnekler paylaşmam gerekirse; müşteri başvurularının AI ile sonuçlandırılması ileanında onboarding, KYC ve kredilendirme gibi süreçlerin de AI ile otomatikleşmesi…

• Teknik detaylar ve video röportaj için linke gidebilirsiniz.

Dikkatimi çeken AI ürünleri ve güncellemeleri

Ürünlerle başlayayım…

Sparkli: Üretken yapay zeka ile bir dönemin ansiklopedilerinin geri dönüşü

Eski Google çalışanlarının çocuklar için geliştirdiği AI-powered öğrenme uygulaması: Sparkli. Bilemiyorum denk geldiniz mi ama; D&R’ın davetiyle haftasonunda Bağdat Caddesi / Göztepe mağazasında 8-14 yaş arası çocuklar için birer saatlik 4 oturumla eğitim verdik. Kurumların dönüşümü, startup’ların iş modelleri, MVP’nin değişimi vs. sürekli gündemimizde ama çocukları hiç konuşmuyoruz, yani geleceğimizi. En seçkin okullarda çocukları eğitim gören arkadaşlarımla konuştuğumda görüyorum ki okullar da bu alanda sessiz. Eğitimin kendisini de AI ile büyük bir değişim bekliyor, benzer bir şekilde çocukların da AI özelinde bir eğitime ihtiyacı var. Konu onlar için de prompt ve model sınırları değil; hayatlarına nasıl entegre edecekleri ve belki de daha önemlisi; nelere dikkat etmeleri gerektiği… Bu arada eğitim bizim için de, öyle gözlemledik ki çocuklar için de çok keyifli geçti. Ki bilirsiniz, bu yaş grubundaki çocuklar içlerinden ne geçiyorsa onu söyler. :)

Dönelim Sparkli’ye. En basit tanımıyla eskiden çocuklar ansiklopedilerden öğrenirdi ki ben de ucundan da olsa bu dönemi yaşadım. Ansiklopeki karıştırdığım günleri çok net hatırlıyorum. Sonrasında bugüne kadar teknoloji gelişti, platformlar değişti ama kapalı devre çalışan, güvenilir ve başarılı bir çözüm akla hala gelmiyor. Sparkli, çocukların yaş gruplarına göre ‘yağmur nasıl yağar’ veya ‘uçaklar nasıl uçar’ gibi konuları, GenAI’ın nimetleriyle öğretiyor. Ürün henüz kapalı beta’da ama çok güzel duruyor. Peki tabii ki oyunlaştırma ve kişiselleştirmenin nimetleriyle orta ve uzun vadeli sonuçlarının önemli ölçüde başarılı olması potansiyeli yüksek. Ama her AI girişimi gibi GTM ve LLM’lerin bi gün ürünü kill etmesi riski için kafamda soru işaretleri büyük. Sparkli yapmasa da birisi bu çözümü bir gün yapacak. Diğer yandan; -özellikle eğitim dikeyinde yer alan- Sparkli gibi platformların LLM’ler karşısındaki avantajlarından birisi de ebebeynlerin yani karar vericilerin bu kritik ürünleri very-big-tech’lere teslim etme çekincesi olabilir.

Blockit: Takvim dünyasının büyük şirketi bugüne kadar n’aptı? & Bir Sequoia partner’i ürün yaparsa n’olur?

İkinci ürün ise Blockit. Bu sefer de eski bir Sequoia Capital partner’inin ürünü. Evet, girişimin yatırımcılarından birisi de şimdiden Sequoia. Blockit ise bir yandan basit bir yandan zor bir probleme çözüm sunma iddiasında: toplantı organizasyonu asistanı.

Şimdiden aralarında Perplexity ve Brex gibi şirketlerin de bulunduğu (evet, bi girişimin kurucusu eski bir Sequoia çalışanı olunca böyle oluyor — ayrıca lansman videosu da böyle) müşterileri için 100k üzerinde toplantı organizasyonu yapmış olan Blockit; AI ve kişiselleştirmesiyle dikkat çekiyor. Slack, Google, Zoom gibi çok sayıda araçla entegre olarak çalışabilen Blockit, ‘Calendly gibi ürünler bugüne kadar ne yaptı’ dedirtiyor.

Blockit ile takviminize, örneğin ‘YK toplantısı dışında kalan tüm Pazartesi toplantılarımı ertele’ gibi komutlar vermeniz mümkün.

En distopik sosyal ağ: moltbook

Üçüncü ürünümüz ise moltbook: A Social Network for AI Agents.

Lansmanının üzerinden günler geçmişken 1 milyondan fazla AI agent’ın içerik ürettiği ve anlık olarak binlerce gerçek insanın bu içerikleri takip ettiği moltbook, her şeyden önce arkasındaki tüm partiler (en başta da OpenClaw, eski adıyla Clawdbot) için çok güzel bir pazarlama platformu.

Bir önceki haftasonu bir hayli popüler olan OpenClaw üzerinde koşan AI agent’ların konuşmaları Reddit’e çok benzer bir arayüzde sunuluyor ve moltbook’a insanlar içerik üretemiyor. Aklıma #142’de detaylıca bahsettiğim ‘AI Köyü’ projesini getirdi... Sosyal ağların neredeyse tamamı için geçerli olan, yazılı olmayan kural; aktif içerik oluşturan kullanıcılar %10, yoğun olarak içerik oluşturan ve takip edilen kullanıcılar %1 ve geriye kalan %90 da salt tüketici. Tabii AI agent’larda bu denge de ortadan kalkmış oldu diye düşünebilirsiniz; ama upvote’ların %44’ünü alan yine iki hesap. :) Takipçi sayısı da yine hiç homojen dağılmıyor, sonuçta her AI agent’ın bir karakteri var, ve tabii o karakteri de gerçek bir insan oluşturuyor…

Bakalım bu denemenin sonu nereye varacak?

Hızlı hızlı güncellemelere de bakalım:

• Claude’nin Claude in Excel özelliği bir hayli ses getirdi, şimdilik sadece Pro plan kullananlara açık. Bana sorarsanız konuşulması gereken geleceğin yetenekleri.

  • Kariyer ve hayata dair düşünürken hep bu yaklaşımdan gidiyorum: Art vs Science. Science derken, pek tabii ki bilim değil; bizim gibi insanların çalıştığı sektörlerde excel kullanmak gibi salt bilgi gerektiren şeylerden bahsediyorum. Art ise bu noktada kişiden kişiye değişen, kolay kolay da tekrar edilemeyecek katkıları anlatıyor… Mesela network gücü, iletişim beceresi… Claude in Excel; art’ın; science’dan her geçen gün daha da önem kazanmasına dair güzel bir işaret. Science, AI ile artık ürünleşiyor.

• NVIDIA’nın ses odaklı PersonaPlex-7B modeli açık kaynak kodlu ve ücretsiz. Aynı anda birden çok kişinin konuşması yani role-playing özellikleri de çok başarılı gibi.

• Claude’nin Slack ve Asana gibi araçlarla entegre çalışabilmeyi sağlaya interactive tools özellikleri daha önce de konuştuğumuz gibi LLM’lerin entegrasyon ve sosyal olma gibi gelecek öngörülerine birebir oturuyor.

• OpenAI, GPT-5.2’yi kullanan ve araştırmacılar için öze olarak tasarlanmış ücretsiz, bir çalışma alanı olan Prism’i tanıttı. Prism; metin yazımı, LaTeX ve gerçek zamanlı iş birliğini tek bir ortamda birleştirerek bilimsel çalışma süreçlerini daha akıcı hale getirmeyi hedefliyor.

Kısalar…

• Daha önce #185’de sizlere aktardığım, ‘Palantir modeli B2B yazılım satma işine’ A16Z güzel bir terim bulmuş: Palantirization. Makalenin kısa bir özetini LinkedIn üzerinde de paylaştım. Kısaca Palantir şunu yapıyor: 1- Mühendis ürünün kendisi oluyor 2- Platform + hizmet birlikte satılıyor 3- Lisans değil, sonuç satılıyor.

• Twitter, ‘For You’ tab’ı için algoritmasının nasıl çalıştığını ortaya koymak adına ilgili tüm kaynak kodunu açık kaynak hale getirdi. Geçtiğimiz dönemde de buna benzer bi adım atılmıştı ama bu sefer atılan adım daha da geniş kapsamlı. X platformunda hesap büyümesi üzerine kafa yoranlar için güzel bir ‘tersine mühendislik’ imkanı ama yapılan analizlere bakınca bugüne kadar ortaya çıkmayan bir detaya da rastlayamadım. Yine de sosyal medya platformlarının öneri algoritmalarının böyle bir adım atması önemli, daha önce de bu konuda konuşmuştuk hatırlarsanız... Yani hepsi yapmalı, regülasyonu olmalı, basit özelleştirme seçenekleri sunulmalı…

• Google DeepMind’ın kurucu ortağı Shane Legg’in Twitter’da yaptığı bir paylaşıma dikkat çekmek istiyorum. Shane AGI için ‘artık ufukta görünüyor’ derken bunun en başta ekonomik etkilerine dikkat çekiyor, doğrudan kendisine raporlayacak bir role başvurmak için kıdemli ekonomistleri DeepMind’a davet ediyor.

Agentic Payment özelinde yaşanan gelişmeler:

• Visa ve Mastercard’ın, Agentic Payment alanındaki çalışmaları ve odaklarından daha önce de bahsetmiştim. Mastercard hafta içinde Mastercard Agent Suite’i duyurdu. Mastercard Agent Suite, şirketler kendi düşünen ve işlem yapabilen AI agent’ların kurumsal güvenlik kriterleriyle uyumlu çalışabildiği bir altyapı şeklinde tarif edilebilir. Bu sayede müşteri etkileşimi, satın alma ve ödeme gibi süreçler insan arayüzleri yerine otonom AI agent’ları üzerinden, bağlamlı ve yetkilendirilmiş biçimde gerçekleşebiliyor. Bir perakende şirketi örneğin POS maliyetini düşürmek için AI agent’ına görev verebiliyor ya da bir son kullanıcı yapacağı alışverişi önden vereceği kriterlerle beraber otomatize edebiliyor. Hep konuştuğumuz konular yani.

• AI agent’ların birbirleriyle arasındaki iletişimde güven ve güvenlik unsurlarının ne kadar önemli olduğundan bahsetmiş, hatta KYA (Know Your Agent) kavramını da ortaya atmıştım. Hafta içindeyse 4 (Google, Coinbase, Ethereum Fdn., MetaMask) güçlü yapı bir araya geldi ve ERC-8004’ü duyurdu. Protocol henüz taslak aşaması ve EIP (Ethereum Improvement Proposals) yani Ethereum’u geliştirme önerisi.. Ne işe yarıyor sorusunun yanıtı basit; Ethereum üzerinde halka bir şekilde AI agent’lar kaydediliyor; tabii kimlikler, itibarlar ve doğruluk geçmişleriyle beraber. Böylece AI agentler’ların birbirini tanıyarak otonom çalışması için, bir merkeziyetsiz altyapı katmanı sunulması hedefleniyor.

• Fintech Brainfood’un The Agentic Payments Map başlıklı sayısı Agentic Payment dünyasının adeta haritasını çıkarmış, başlık ile örtüşen bir içerik var yani.

• Eğer Shopify’da bir mağazanız varsa ve ChatGPT checkout üzerinden bir sipariş alırsanız; tüm komisyonlara ek olarak %4 de OpenAI’a ödüyorsunuz. Gemini’da ise -henüz- bir komisyon yok.

AI Coding araçlarının (özellikle Claude Code’un) ‘ChatGPT anı’

Bu tweet Node.js yaratıcısına ait. Çok kısaca kendisi ‘herkes bunu söyledi ama ben de söyleyeyim; insanların kod yazdığı dönem sona eriyor. Evet, geliştiriciler için bu durum biraz rahatsız edici ama rahatsızlık gerçeği değiştirmiyor. Bu, geliştiriciler için ortada iş kalmadı demek değil ama o iş artık salt kod yazmak değil’.

Son zamanlarda tecrübe ve yeteneklerine bi hayli güvendiğim geliştirici arkadaşlarımla sohbet ederken; özellikle son 3-6 ayda modellerin geldiği seviyenin çok ilerlediğini ve değişimin hızlandığını net bir şekilde ortak bir tema olarak duyuyorum. #195. sayıdaki kısaların 4. maddesi olan Burcu Doğan’ın tweet’i de benzer bir yere varıyor.

The Wall Street Journal da yayınladığı bir makale ile bu durumu şöyle özetledi: Claude Code ‘ChatGPT moment’ yaşıyor. Hem geliştiriciler hem de ‘hobiciler’ özelindeki bir adaptasyondan söz ederek.

İçerisinde Adobe, Intuit ve Salesforce gibi şirketleri bulunduran Morgan Stanley SaaS Index, son bir yılda %15 düşüş yaşadı. Bu index’in içinde yer almayan SAP’de, tablo çok daha kötü. Son beş yılın en sert düşüşü ile sadece bir günde %16 değer kaybeden SAP hisseleri, son bir yılda ise %30’u üzerinde düşüş yaşadı. SAP özelinde AI düşüşün tek sebebi değil tabii ki ama ana etkenlerinden biri.

iOS uygulama sayısı %60 yükseldi, MVP’nin artık geçerliliği sorgulanır halde

A16Z’nin açıkladığı verilere göre 2022’den 2025’e kadar yatay seyreden iOS uygulama sayısı, 2025’in sonunda yıllık bazda %60 arttı.. Söylemeye bile gerek yok aslında ama; tam da yukarıdaki konu kaynaklı bir büyüme bu, yani AI Coding araçları.

Diğer yandan ilk kez; uygulama mağazalarında oyunların elde ettiği uygulama için satın alma gelirleri, oyun dışı uygulamaların gerisinde kaldı.. Tabii ki bu veride Netflix benzeri bazı abonelikler de var ama önemli bir eşik.

Buradan nereye bağlayacağım; MVP yaklaşımı artık bu kalabalıkta anlamını iyice yitirdi. ‘AI ile beraber Lean Startup da mı öldü?’ demiştim #182’de, şimdi de başlıktaki soru işareti veriyle kaldırmış olduk bir nevi.

Big Ideas 2026 [ARK Invest]

İçeriklerini severek takip ettiğim ARK Invest’in, Big Ideas 2026 adını verdiği raporu hafta içinde yayınlandı.

Raporu hem hikaye örgüsü hem de içindeki grafikler okumaya değer kılıyor. Teknoloji genel-kültürünüzü artırmak adına birebir. Bir Soft Commitment özeti ise şöyle:

• Hemen yukarıda 4 maddede ele aldığım Agentic Commerce için 2030 tahmini ilgi çekiciydi. 2030’a kadar AI agent’lar, e-ticaretin yaklaşık %25’ine ulaşacak ve 8 trilyon doların üzerinde hacim oluşturacak.

• Otonom Teslimat konusundaki metrikler ilgi çekici. Last-mile delivery için robotik süreçler %90, büyük çaplı lojistik operasyonları içinse %60 verimlilik sağlıyor, evet maliyet noktasında.

• Sağlığın, teknoloji ile gelişimi zaten yeterince heyecan ve umut vericiydi; işin içine yapay zekanın dahil olması heyecanı ve umutu da ne denli arttırdı raporda görmek mümkün. Düşünün, insan vücudunda trilyonlarca molekül var ve sayısız reaksiyon oluşuyor. Bunların henüz tıp dünyası tamamına hakim olamadı, ama AI ile bugüne kadar hiç olmadığı kadar yakın. Sadece AI modelleri değil, genel olarak büyük bir hızla gelişen ‘computing’ de sayesinde…

• Gelir verimliliğinde dünyanın en başarılı beş şirketinden üçü kripto dikeyinde. İlki bir DeFi uygulaması olan Hyperliquid, ikincisi stablecoin issuer Tether, beşincisi de bir meme-coin platformu olan Pump.fun.

• Raporun ismine big ideas demişken tokenizasyondan bahsetmemek olmazdı tabii. ARK’ın tahminine göre bugün için 19 milyar dolar olan tokenize varlıklar, 2030’da toplam finansal varlıkların %1.38’ine ulaşarak 11 trilyon dolara çıkacak.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 197. sayısı da burada sona erdi, teşekkürler!

Fikir ve önerilerinizi bana iletmek için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek. İçeriğe, formata dair görüşlerinizi özellikle merak ediyorum.

17 Şubat Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde görüşmek üzere.

Sevgiler.

‘Kitap nasıl gidiyor?’ dediğinizi duyar gibiyim. Süper, 1100 satışı geçtik, Kitapyurdu’nda Ocak ayının en çok satan 169. kitabı olduk, Teknoloji kategorisinde lideriz, İlgi Görenler altında şu an 4. sıradayız. Pek yakında online ve offline tüm satıcılardayız, Şubat ayı içinde imza günlerimiz olacak, Ankara’ya da geliyoruz! Eğer hala Yapay Zekâ kitabımızı almadıysanız, Kitapyurdu üzerinden hemen sipariş verebilirsiniz. Toplu satış (20+) için bana ulaşabilirsiniz.

Visby’den dev araştırma: Türkiye Bankacılık Sektörü için Yapay Zeka Araçları (LLM) Görünürlük Raporu

Visby’nin adını daha sık duyacağınızı söylemiştim… Aralarında Türkiye’den QNBpay, Kelebek Mobilya ve Brandroom gibi şirketlerin olduğu, çoğunluğu global 40’tan fazla müşteriye sahip olan Hollanda merkezli Visby, AI Search dikeyinde kurumlara uçtan uca analiz ve çözüm sunan bir ürün olarak dikkat çekiyor.

Visby, ‘Türkiye Bankacılık Sektörü Yapay Zeka Arama Görünürlük Endeksi’ isimli, Türkiye’deki bankaların LLM’lerdeki (ChatGPT, Gemini, Claude) görünürlüğünü analiz ettiği raporunu bugün yayınladı.

Genel görünüm, ürün bazında rekabet ve son olarak persona’lar üzerinden deneyime odaklanan raporda ilgi çekici sonuçlar var. 17 sayfalık rapora ulaşmak için tıklayın.

Son olarak OpenAI, ChatGPT’de reklamları test etmeye başlayacağını resmi olarak duyurdu. Ben de AI Search dikeyindeki bu önemli gelişmeyi, Visby’nin kurucu ortağı Berkay Yavuz’a sorduğumda, kendisi şunlar paylaştı: “Open AI’ın bu kararında dikkatli olması, platformun etkileşimini düşürmemesinin şart olduğunu düşünüyorum. OpenAI resmi API’yi yayınladığı an, yapay zekâ modellerinde görünürlüğün bir parçası olacak reklam çözümlerini müşterilerimize ilk ulaştıran ekiplerden biri olacağız.“

Soft Commitment Podcast 🎙️

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #196’yı, benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirme ile dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Neredeyse dokuz senedir devam eden ve 9.027 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

🔮 Soft Commitment Signals

SaaS’lar için en yeni dağıtım kanalı: Agent-led growth

Bir önceki Soft Commitment Signals’ın maddelerinden biri de, API dokümantasyonu içinde prompt’lara yer veren bir startup ve yeni Agent Experience kavramı olmuştu.

Sequoia, haftaiçinde daha net bir ifadeyle; PLG kavramının da değiştiğinden ve artık iyi ürün, iyi onboarding veya iyi pazarlama kadar, LLM’lere daha doğrusu agent’lara kendini anlatmanın önemli olduğundan bahsetmiş. Bu yeni ve her geçen gün daha da büyüyen dağıtım kanalında, karar vericiler agent’lar. Üstelik Agent-led growth, önceki dönemlerde olduğu gibi branding dinlemiyor, switching cost gibi bir kaygı yaşamıyor.

Yeni maliyet metriği: token değil ‘turn efficiency’

Latent Space’in son podcast’inde; model seçimindeki tek maliyet metriğinin token fiyatı olmadığı çok güzel anlatılıyor.

Pahalı bir model kullanabilir, ama daha az ‘turda’ istediğiniz sonucu alabilirsiniz. Bu da yeni bir metriği ortaya koyuyor: ‘turn efficiency’.

Özellikle AI agent’ların dahil olduğu akışlarda, maliyet çok daha önemli bir mesele haline gelmeye başladı. Bu durum aynı zamanda model seçiminde hibrit yaklaşımı da getirdi yani akışın bir bölümünü kendi fine-tune ettiğiniz model halletsin, onun verdiği çıktı pahalı modele gitsin, kullanıcının spesifik sorgusuna göre gerekiyorsa da LLM’e hiç gidilmesin…

Yeni bir şirket sınıfı ortaya çıktı: IPO ölçeğinde ama ‘hala private’

20VC’nin son bölümünde ele alınan bu gerçeğin aslında hepimiz farkındaydık ama birilerinin örnekleri toparlaması ve cümleye dökmesi de güzel oldu.

Tüm dünyada yeni yatırım ürünlerine ihtiyaç artıyor, tokenizasyonla beraber halka açık olmayan şirketlerin ‘yatırım yapılabilir olması’ kolaylaşıyor.

Bu da iki tür şirket sınıfı doğmasını destekliyor:

1. $400m değerlemeye kadar, bir süre daha halka açık olmayacak ama yatırım yapılabilir şirketler.

2. $400m değerlemenin de üzerinde, istese halka açılabilecek ama kendi isteğiyle açılmayan şirketler. Stripe ve Databricks burada en belirgin örnekler.

Eskiden halka açılmak adeta bir zorunluluk gibiydi, başka seçenek yoktu. Artık var ve erken aşamada olduğu gibi ileri aşamalarda da gerçek bulanıklaşıyor… Peki erken aşamada ne olmuştu derseniz, yatırım paradigması değişmiş; az sayıda şirket yüksek miktar yatırımlar almaya başlamış, VC yatırımlarında hibrit modeller yükselmiş ve de founder’lar karlılığa odaklanmaya başlamıştı.

Ülkemiz içinse; henüz bu döngünün başındayız. Türkiye’de şu an için ihtiyaç; gerçek ve başarılı teknoloji şirketlerinin halka arz olması... Biz önce döngünün burasını tamamlamalıyız.

Kurumsal AI ürünleri, ‘model yüzünden’ başarısız olmuyor

‘Model yetersizliğinin’ abartıldığına zaten sık sık vurgu yapıyordum, denk geldiğim kaynakların da bunu desteklemesi ne yalan söyleyeyim, hoşuma gidiyor.

Lenny’nin son bölümüne konuk olan ve bugüne kadar 50’nin üzerinde kurumsal AI ürününü canlıya alan konuklar; en büyük başarısızlık sebebinin model limitleri değil de scope belirleme, guardrails ve UX gibi konular olduğunu anlatıyor.

AI projeleri, yazılımlardan farklı; çünkü en başta fazlasıyla non-deterministic’ler. Hangi modeli seçtiğiniz, modellerin kapasitesi değil başarının sırrı daha çok şuralarda;

• AI’ın non-deterministic oluşu karşısındaki tutumunuzu temelde bir spektrum gibi ele almak akıllıca. Spektrumun bir ucunda sert sınırlar, human-in-the-loop akışlar var. Diğer ucunda ise kontrol tamamen AI’da. Peki spektrumun neresi? Burada da projenin alabileceği riskler, pazar ve şirketin koşulları belirleyici olmalı.

• Evals kullanımı gereklilik ama yeterli değil, sürekli izleme, gerçek insanlara ait geri bildirimlerle besleme ve otomatik testler de şart.

• Log’lama kritik… Hataları, gecikmeleri, güven skorlarını ve kullanıcı düzeltmelerini log’lamak, buradan anlamlı sonuçlarla modeli ve kurguyu beslemek gerekiyor.

• Continuous calibration yani gerçek dünya verisini düzenli gözden geçirmek de atlanmamalı. Versiyonlama ve regression test de öyle.

• En çok vurgu yapılan konulardan biri de tabii ki de veri kalitesi.

🩳 Kısalar…

• Google; #189’da tanıttığım AP2 (Agent Payment Protocol) sonrası, şimdi de e-ticaret odaklı UCP’sini (Universal Commerce Protocol) tanıttı. Shopify, Etsy ve Target gibi markaların lansman partner’i olduğu protokol, en başta e-ticaret odağı ile bir önceki sayıda bahsettiğim x402’den ayrılıyor. Agent’ların e-ticaretin ödeme adımında her bir merchant ve ödeme çözümü için ayrı bir akıştan geçmesinin önüne geçen Google, müşteri sahipliğini de markada bırakıyor. Protokolün içinde; AP2’dan ‘miras’, kriptografi katmanı ve süreç akışları da neredeyse bire bir mevcut.

  • Peki UCP, x402’ye rakip mi? Hayır. x402 tamamen mikro-ödemelere ve agent ile websiteleri arasındaki ilişkiye odaklı, bir anlamda A2B. UCP ise agent’ınız ile e-ticaret markaları arasındaki ilişkiye. Hem ilişki ağları hem çıkış noktaları hem de ortalama ödeme tutarları birbirinden bir hayli farklı.

  • Diğer yandan yine Google’ın agent’ların birbiriyle ilişkisine odaklı protokolü de (AP2) değerini koruyor. Google ekosistem oluşmasına aracılık ediyor ve bunu da önemli partner’lerle beraber yapıyorken OpenAI ise ChatGPT içinde dönen ve dışarıya kapalı işbirliklerine odaklanmış durumda. Bu OpenAI’a deneyimi tamamen kontrol edebilme şansı tanıyor. Google ise ‘standart belirleyici’ bir yerde konumlanıyor.

• Anthropic’in Claude Cowork’ü çok konuşuldu, burada tekrar etmeyeceğim, ama şu detayı da yakalamışsınızdır umarım; Claude Cowork tamamen Claude Code ile kodlanmış. Burada asıl paylaşmak istediğim ise; Eligent AI isimli bir startup, bu lansman sonrası ’öldüğünü’ açıkça paylaşarak, tüm code base’i açık kaynak kodlu hale getirdi ve en son baktığımda 2 milyona yakın görüntülenme, 8 bin de star aldı.

• Claude Code demişken; yine açık kaynak kodlu bir proje olan CallMe, telefon görüşmeleriyle proje geliştirmenizi sağlıyor. Sizi arıyor ve prompt’unuzu sesle alıyor, geliştirme tamamlandığında ise saatinize bildirim geliyor ve tekrar sesle Claude Code’la konuşmanızı sağlıyor. Kullanılabilirliği ayrı, ‘konunun geldiği yer’ dikkate değer.

• Google DeepMind, adeta Google Translate’i lokalinizde, açık kaynak kodlu bir şekilde çalıştırabileceğiniz yeni modelini tanıttı: TranslateGemma. Lokalinizde, yani evet, offline olarak.

• Çok değil bir önceki sayıda detaylıca ele aldığım x402 Protocol’ü kullanan bir ürün, bizzat Cloudflare imzalı olarak geldi: Pay per Crawl. Web sitesi sahipleri AI modellerine ücretsiz erişim verebilir ya da her bir tarama için ücret de talep edebilir. Kuruşlar seviyesindeki bu ödemeler için de x402 kullanılıyor. İnternetin yüzde 20-30 kadarını servis eden şirket, içerik sahiplerine AI modellerine izin vermeme seçeneği de sunuyor.

• Manus’un Similarweb ile duyurduğu işbirliği dikkat çekiciydi. Similarweb’in artık yeni satış kanalı LLM’ler olmayacak da neresi olacaktı zaten değil mi? İşbirliğiyle Manus üzerinde son 12 ayın Similarweb verilerine anlık olarak ulaşmak artık mümkün.

• Wikipedia Foundation, 25. yılında Amazon, Meta, Microsoft ve Perplexity gibi isimlerle yeni yapay zeka ortaklıkları duyurdu. Ortaklık derken; AI modellerini beslemek isteyen kurumlar, Wikipedia Enterprise ürününü kullanacak ve insan emeği ile yaşamaya devam eden platformun sürdürülebilirliğini destek olacak. Tahmin edeceğiniz üzere Elon Musk anlaşmada bir taraf değil. :)

• ElevenLabs, 2025’i 330 milyon dolar gelirle tamamladı. son 5 aydaki büyüme ise %50’nin üzerinde, 2023’de piyasaya çıkan bir ürün için mükemmel. Şirket hem Fortune 500’e hem de startup’lara satış yapabiliyor hatta bize bile (evet, Soft Commitment Podcast). Ayrıca yine size duyurduğum gerçek figürlerin sesini telifli modelle de satmaları; uzun vadede ElevenLabs’in bu dikeyi kaybedeceği bir senaryoyu aklıma getiremiyor. OpenAI’ın da 2026’da sesi odak noktasına alması şaşırtıcı değil, bilgisayarla iletişim şeklimiz değişiyor, Wispr Flow’u da severek kullanıyorum kendimden bir örnek vermem gerekirse.

• Slack, Slacbot’un AI agent dönüşümünü duyurdu. Slack’ten ayrılmadan bilgiye erişim, e-posta ve takvim oluşturma gibi özellikler lansmanda tanıtılanlar…

Bu kadar AI yeter diyenlere, ‘diğer’ gündem maddeleri…

• İş başvuruları için geldiğimiz noktada ‘gereklilik’ tadında, güzel bir yazıya denk geldim. 500 başvuru yapıp hiç dönüş alamayan biri, nasıl başvurulara ‘arka kapıdan’ ulaşmayı başarmış-ı okumak isteyenler için link burada.

• Apple, 2008’den bu yana App Store üzerinde geliştiricilere tam 550 milyar dolar ‘dağıtmış’.

• Özellikle yaratıcılık gerektiren işler için bence süper fikir. NYC merkezli ajans, 7 yılda bir 1 yıl dinleniyor, iş almıyor, ilham alıyor. Kurucusunun TED videosu ise burada.

• 2025 yılında teknoloji hisseleri tavan yaparken bu şirketlerin kurucuları toplamda 16 milyar dolarlık hisse satışı gerçekleştirdi. Başı çeken de $5b ile Jeff Bezos oldu.

🛒 Dikkatimi çeken AI ürünleri: Autonomous ve Plaud

1. Wealth Management alanındaki ihtiyaç ve potansiyelden, hem ülkemiz hem de dünyanın geri kalanı için birden çok kez bahsetmiştim. Aynı zamanda YC girişimi de olan Autonomous, henüz kapalı betada olduğu için deneyimleyemedim belki ama dikkat çekici vaatleriyle bile burada yer almayı başardı. Web sitesi bile şunu belli ediyor; evet ürün çok güzel duruyor ama asıl mesele; böyle bir ürün lokalize olmalı. Çünkü ülkelerin ekonomik gerçekleri, vergi ve birçok konu ciddi oranda ayrışıyor. Ayrıca Autonomous bana düşündürttü ki, böyle bir üründe şu noktalar da kritik;

   1. LLM ile gerçek uzman yorumlarınu hibrit bir modelle sunmak,

   2. kişiselleştirmenin had safhada olması,

   3. tabii zamanla ama platforma özgü ürünlerle (hedge fonların stratejileri gibi örneğin) ürünü desteklemek

   4. ve son olarak; aslında tavsiye her yerde, tavsiyenin uygulanması noktasında da köprü kurulmalı (tek tuşla stratejiyi satın alma entegrasyonu.

2. OpenAI’ın Jony Ive ile geliştirdiği ürüne dair sızan dedikoduları da akla getiren Plaud’un yeni ürünü NotePin S, CES fuarında lansmanını yaptı. Bu 4. ürünü olan şirket, birbirine benzeyen 3 ürünüyle 1.5 milyon satış rakamına ulaştı. 4. ürünle beraber bir Mac uygulaması da yayınlayan Plaud; Granola, Fathom ve Spiky gibi oyunculara rekabette yeni bir sayfa açmış oldu. Diğer ürünlerindeki şarj kapasitesi daha yüksek olan Plaud’un, bu yeni ürününde odağı ise gerçek hayat görüşmeleri.

🎙️ Lenny’s Podcast’in 300 bölümünün dökümü ile LLM’lerde ne yapabilirsiniz?

Substack üzerinde Soft Commitment’a abone olan kişilerin %10’unun abone olduğu Lenny, hafta içinde çok akıllıca bir hareket yaptı ve 300 podcast bölümünün tüm transkriptini ücretsiz olarak paylaştı.

Manus’un GTM ekibi de yine akıllı bir hareketle her bir bölümün infografiğini bir araya getirdi: lennygallery.manus.space.

Peki bu veriyle siz ne yapabilirsiniz? Ürün, gtm ve AI adaptasyonu konuştuğunuz bir projenize bu dosyaları yükleyebilir, tüm bu bilgi birikiminden LLM’inizin net bir şekilde beslenmesini sağlayabilirsiniz. Ben denedim, gayet güzel çalışıyor.

‘Şerefsizim aklıma gelmişti’ demek istemem ama bir süredir Soft Commitment’ın text verileriyle beslenen bir Custom GPT fikri aklımdaydı. Çok benzerini kitabımız için de yapmıştık hatta.

Tamamen Yapay Zekâ kitabımızdan beslenen ve ChatGPT deneyimi sunan bir chat arayüzü burada sizi bekliyor. Kitabı neden almayalım sorusundan kitap içinde yer alan örneklere kadar aklınıza gelen her şeyi sorabilirsiniz.

⛳️ Zapier CEO’sundan AI kullanım dersleri…

AI dönüşümündeki en başarılı şirketlerden biri olarak gördüğüm -ve detayları sizinle daha önce paylaştığım- Zapier’in kurucu ortak ve CEO’su Wade Foster, How I AI'a konuk olmuş.

Kısa ve keyifli bir sohbetle, ekran paylaşımıyla kendi AI kullanımını paylaşan Wade’in anlattıklarından aklımda kalanlar:

• AI’ın verimli ve etkin kullanımını ekipten beklemeden önce lider olarak kendin kullan, örnek ol, şirket içi hackathon’lara alan aç.

• Granola gibi toplantı notu tutan araçlarının yaygın kullanımı, şirket kültürü ve yaklaşımını ‘değerlerimiz’ dokümanında yazdığı haliyle değil; gerçek hayat yani uygulamada nasıl olduğuyla gözler önüne seriyor. Granola’nın arşivinizle chat yapabildiğiniz özelliğini de ayrıca pek beğendim.

• AI’ınıza Granola’da çıkan kültürü, pozisyondan beklentilerinizi verdiğinizde, iş görüşmelerinin analizinde de kişisel fikirden bağımsız adayın AI tarafından ve kendi belirlediğiniz kriterlerle değerlendirilmesinin önü açılıyor. Önyargılardan bağımsız sonuçlar için çok akıllıca.

• Agent’ınız istediğiniz gibi değilse; iyi yanıt ve kötü yanıt örneklerinizi paylaşın.

• Satış ve takım yöneticisi gibi rollerde çalışanlar özelinde; toplantılarda kendi performanslarını değerlendirebileceği, toplantının hemen sonrasında ise geri bildirimler alabileceği bir kurgu, kulağa çok iyi geliyor.

• ‘Agent’laştırıbilir işler neler olabilir?’ sorusunun yanıtı Wade’e göre basit, eğer ki birine adım adım, ‘bu iş şöyle yapılıyor’ diyorsanız bu bir AI agent’tır. Foster’a göre en büyük değer; bugün pahalı, sıkıcı veya sürdürülemez olduğu için hiç yapılmayan işlerde. AI agent’lar da tam olarak bu boşluğu dolduruyor.

• Zapier göz önünde ve global bir şirket olduğu için çok anlamlı bir pratikten de bahsedildi. Twitter’da aradıkları türden içerikler paylaşan, böylece potansiyel çalışanları bulan agent kurgusu. Bu, tek başına bir ürün, startup bile olabilir hatta.

Kapanış…

Visby’nin sunduğu Soft Commitment’ın 196. sayı da burada sona erdi, teşekkürler!

Fikir ve önerilerinizi iletmek için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek. İçeriğe, formata dair görüşlerinizi özellikle merak ediyorum.

3 Şubat Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde görüşmek üzere. Sevgiler.

Tekrar teşekkürler!

Bundan sonra sadece Kitapyurdu değil, bu hafta itibarıyla bütün online ve offline satıcılarda olacağız. Pek yakında imza günlerimiz olacak, hem tanışmak hem de sohbet etmek için güzel bir fırsat olacağını düşünüyorum, duyurularını yapacağım.

Konuya kitapla girdim, ama umuyorum ki 2026’ya mutlu bir giriş yapmışsınızdır.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş bir AI modelinin, e-bültendeki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i dinleyebilir, kullandığınız podcast uygulamasında takip edebilirsiniz.

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var.

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım… Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

On senedir devam eden ve 8 bin 963 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın. 🚀

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

🔮 Soft Commitment Signals

‘Code Review’ sürecinin dönüşümü, ‘AI Coding’ araçlarının IDE olmaktan ötesine geçişi…

Yazılım geliştirmenin oldukça önemli adımlarından biri olan code review süreci, AI Coding sonrası şekil değiştiriyor.

Neden, çünkü ‘insanların, insan hızında kod yazdığı dönemde’ kalan code review, otomasyona geçmeye mahkum. Tabii bu söylem takımlarda kod yazarken AI ne kadar kullanıyorsa, o kadar geçerli.

Martin Fowler’ın #193’de paylaştığım röportajında da belirttiği gibi; AI Coding için bugün bariz bir şekilde eksik olan en önemli konu, AI ile kodlama adımlarının da hem süreç olarak yazılması hem de kodlanması. Mesela code review için bakacak olursak; otomatik doğrulama, değişikliklerin akıllı log’lanması, yine otomatik test gibi adımları düşünebiliriz. Hatta bugün; her repo için, sadece bu gibi konulara odaklanan bir geliştiriciyi sorumlu olarak atayan ekipler bulunuyor.

Pek tabii ki yeni nesil code review için, hem yeni ürünler, hem mevcut oyuncuların yeni özellikleri de mutlaka gelecektir.

Aslında yukarıdaki konuyla fazlasıyla alakalı; Cursor’ın Graphite şirketini satın alması da collaborative software development açılımında önemli bir adım. Graphite, tam olarak code review, PR ve merge süreçlerine odaklanıyor, tabii AI çağında..

Bu büyük resmi, Cursor’ın #194’de detaylıca ele aldığım Visual Editor’üyle beraber düşündüğümüzde; AI Coding araçları, birer IDE olarak hayatlarımıza girmişti ama her geçen gün genişlediklerini söylemek mümkün.. Cursor, orta vadede GitHub’a rakip bir yere konumlanıyor bile diyebiliriz.

“Previously we were limited by how quickly we could write code, but now the bottleneck is how quickly we can review it.”

(A16Z GP’si Martin Casado’nun bir paylaşımı)

API dokümantasyonunda prompt örneği

Peter Cooper’ın şu tweet’i, oldukça ilgi çekiciydi. Bir şirket, API onboarding için klasik kod örneği yanında, Claude Code için prompt örneği sunmaya başlamış.

Yani hem API dokümantasyonunuzu hem de API onboarding sürecinizi, yeni AI coding sürümlerinde test etmeli, ‘non-human customer’ segmentiyle ilgilenen ayrı bir takım oluşturmalısınız. Agent’ların soruları için ayrı endpoint’ler açmak bile yapılabilecekler arasında.

#175’de ele aldığım Agent Experience (AX) için durum her geçen gün daha da göz ardı edilemez bir hale geliyor.

‘Master agent’

SaaStr platformunun kurucusu Jason Lemkin’in şu paylaşımı aslında tek başına her şeyi anlatıyor. 20’den fazla agent çalışan bir akışta; yapılan yanlışa, hangi agent’ın sebep olduğunu anlamaları bile pek kolay olmamış... Agent’ların kullanımı arttıkça, bir ‘master agent’ ihtiyacı hasıl olacak.

Peki bu master agent’lar ne yapacak derseniz; hataları bulacak, hatta gerektiğinde bazı agent’ları otomatik olarak devre dışı bırakacak, stratejiyi güncelleyecek, canlı geri bildirim döngülere yaratacak, anomalilerde haber verecek…

Son dönemin iki önemli AI satın almasından öne çıkanlar: Groq ve Manus

Groq

Soft Commitment özelinde ilk olarak #153’de sizlere bahsettiğim Groq, 42 sayı yani kabaca 2 sene sonra $20b karşılığında NVIDIA tarafından satın alındı. Tabii ki Groq’u benden önce keşfedenler de oldu; Chamath Palihapitiya, henüz şirket kurulu değilken $10m değerleme ile Groq’a yaptığı yatırımın hikayesini burada paylaştı.

Groq işleminin belki en ilginç tarafı; NVIDIA’nın şirketle imzaladığı ve non-exclusive licensing dediği anlaşmayla takımı ve şirketin varlıklarını alıp; şirketin kendisini ise ‘bırakması’ oldu. Bu kararın arkasındaysa rekabet hukuku ile zaman kaybetmemek var, anlaşmanın non-exclusive olmasının sebebi de burada saklı.

Yarı iletkenler endüstrisi için hala kendimi yeterince bilgili hissetmiyorum, o yüzden çok uzatmaya niyetim yok. Ama şunu söylemeden geçemeyeceğim; Google imzalı TPU’lar, Gemini’daki son modellerde ne kadar fark yarattı ortada, özellikle modellerin çalışma anında. Yani inference aşamasında. Ve Groq da tamamen buraya odaklı bir girişim ki zaten kurucu ekibi de Google çıkışlı... NVIDIA sadece modellerin eğitilmesi aşamasında değil, kullanımında da büyük bi güç kazanmış oldu, yani yatayda daha da kuvvetli hale geldi.

Son olarak; bu denli büyükken, hem ego yapmadan hem de çok geç kalmadan Groq’u almalarını da ayrıca takdir ettim.

Manus

Gelelim Manus’a. Ara ara kullanmayı deneyimlediğim ve bir yandan da hep daha fazla şans vermek istediğim Manus; eğer bu satın alma olmasaydı $100m ARR’a ulaşması haberiyle yine bu sayının konusu olacaktı. :)

Meta çok akıllıca bir hamli yaptı diye düşünüyorum; bugüne kadar açık kaynak odaklı ve ürünsüz kalan Meta; hem muadillerine göre ucuza bir şirket aldı, hem yetenekli bir ürünü bünyesine kattı.

Kısalar…

1. Bankacılar yeni yılın ilk gününe, bir AI FOMO haberiyle uyandı. Morgan Stanley imzalı bir araştırmaya göre Avrupalı bankalar 2030’ kadar AI kaynaklı olarak 200 bin kişinin işine son verebilir. 200 bin kişi, 35 büyük bankanın toplam iş gücünün %10 gibi bir dilimine denk geliyor.

2. Amazon; AI tarayıcıları başta olmak üzere agentic alışveriş asistanlarını, platforma kabul edip Agent Experience iyileştirmeye mi odaklanacak yoksa bu agent’ları tam tersi bir yerden engelleyecek mi? Açıklamalar biraz orta yollu, ama şirket şimdiden 50 agent’ı engellemiş bile. Bu dönüşümün e-ticaretin geleceği olduğunu net olarak kabul eden Amazon CEO’su, kendilerine ait ‘Buy For Me’ özelliğini ve Rufus isimli asistanlarını ön plana koymayı öncelik edinmiş. CEO, uzun vadedeyse arama motorlarında olduğu gibi ortak bir yol bulacaklarının sinyallerini de veriyor.

3. Farklı takvim kullanan coğrafyalar pek tabii ki var, ama bizim gibi haftaya Pazartesi ile başlayan ülkelerde; modern beyaz-yakalılar, haftaya Pazar gününden başlama eğiliminde. Veriye bakalım; ABD’de beyaz yakalıların %5’i hafta sonları da çalışıyor (2024). Bu oran 2023’e göre %9 artmış durumda. Ortalama olarak çalışanlar hafta sonları yaklaşık 5,5 saat çevrimiçi oluyorlar. Pandemi sonrası zaten tam anlamıyla eskiye dönüş olmadı, buna bir de çalışma günlerinde her geçen gün daha da fazla yaşadığımız dikkat dağınıklıkları eklenince insanlar bunu ‘tercih ediyor’ gibi geliyor bana. Ki ben de uzunca bir süredir haftayı planlamak ve takvimi kontrol etmek gibi Pazar rutinlerine sahibim.

4. Kendisiyle kısa bir dönem de olsa aynı şirkette çalışma şansım olmuştu (Tart New Media ❤️). Burcu Doğan’ın bu tweet’i, ben bu satırları yazarken 3 milyondan fazla görüntülenmişti, kaçırdıysanız, ilgi çekici. Burcu diğer tweet’lerinde Google olarak bugünün Cursor veya Claude Code’una oldukça benzer bir üründe çalıştıklarını da belirtiyor.

5. Slack örneği üzerinden bir privacy gündemi oldu. Slack mesajlarımız ya da şirketin verdiği donanımlarda yapılan diğer herhangi bir işlem; izlenebilir mi ve gerekli durumlarda yıllarca geriye dönülüp bakılabilir mi? Tabii ki evet, Berk Ülsoy güzel özetlemiş.

Sosyal medya platformlarının AI ile imtihanı

Şunu görmüş olabilirsiniz; YouTube’a yüklenen videoların %21 ile %33 kadarı, AI Slop denilen, kötü, anlamsız ve kalitesiz AI üretimi videolar.

Daha şaşırtıcı olan; bazı ülkelerde sadece AI Slop videoları sunan kanalların 20 milyon takipçi ve 8 milyar izlenme gibi sayılara ulaşmaları. Ne mutlu ki bu sefer yüksekte yer almanın olumsuz olduğu bir listede ilk 20’de yokuz. :)

Aslında YouTube verisini en güzel, Meta’nın Instagram’dan sorumlu yöneticisi Adam Mosseri’nin şu gönderisiyle okumak lazım. Mosseri, 20 slide’lık paylaşımı platformun geleceğine ve önceliklerine dairdi.

Mosseri’nin yılın memo’sundan notlarım;

• Mosseri’nin paylaşımında başrolde AI var. AI ile üretilen içerikler ‘sayesinde’ artık kullanıcıların neyin gerçek neyin sahte olduğunu ayırt etmekte zorlandığını belirten Mosseri; ‘fotoğraflar ve videolar artık güvenilir değil, AI ayırt edilemeyecek kadar iyi sahte içerikler üretilebiliyor’ diyor. Bu da bizzat kendi sözleriyle ‘Instagram’ın iş modelini tehdit ediyor’, çünkü platformun başarısı insanların paylaşılan içeriklere güvenmesine dayanıyor. Yani daha belirgin AI etiketlerine ve AI içeriklerinin eğer siz tüketmiyorsanız karşınıza pek gelmemesi gibi algoritma güncellemelerine hazır olmak lazım. Bu noktada reklamveren gözünden de bakmak lazım, ki Meta sadece buradan bakıyor olabilir konuya…

• Şurası da net; Instagram artık; üreticilerin, daha fazla ya da daha iyi içerik üreterek yapay zekâyı yenebileceğine inanmıyor. Platform sadece neyi göreceğinize karar vermekle sınırlı olmadan; neyin ‘sahte’ olduğunu da belirleyecek gibi duruyor.

• İnsanlar artık Instagram’da her şeyi herkese açık olarak paylaşmak yerine, daha çok DM’lerde paylaşıyorlar (bizzat Mosseri cümlesi bu); ve bu da Instagram gibi bir içerik platformu için daha zorlu gelir modeli demek oluyor.

  • Hatırlarsanız önceki sayılarda kapalı grupların bu yeni dönemdeki en önemli iletişim unsuru haline gelmesinden bahsetmiştim.

• Authenticity yani özgünlük, gerçeklik; ilerleyen dönemde Mosseri’ye göre en kilit güç olacak. Kurumlara duyulan güvenin de hiç olmadığı kadar düştüğüne dikkat çeken Mosseri, AI içeriklerinin de çok iyilerinin olduğuna; AI içerikleri için de temel faktörün authenticity olduğuna vurgu yapıyor.

• Sizce Türkiye’de kaç şirketin en tepe yöneticisi, kendi şirketine dair bu denli şeffaf yorum yapabilir? :)

‘Payments in the Agentic Economy’

Son sayıdan bu yana okuduğum doyurucu makalelerden biri de Agentic Economy ile alakalıydı.

Daha önce bu satırlarda sizlere bahsettiğim x402 protokolü, agent to agent ödemelere odaklanan, stablecoin’ler sayesinde; hızlı, daha az masraflı ve dolayısıyla mikro ödeme denilen aslında www tasarlanırken varolan bir kavramı tekrar gündeme taşıdı. x402’nin arkasındaki şirketler ise bu anlattığım hikayeye, dünya üzerinden en çok uyan iki şirket olabilir: Cloudflare ve Coinbase.

x402 ile nasıl bir kapı açılıyor derseniz; mesela bir fotoğrafçısınız, sitenizde fotoğraflar ne zaman ziyaret edilse, hatta ziyaret eden IP’ye göre mesela eğer bir LLM şirketiyse, ziyaret başına kuruşlarla para kazanabileceksiniz. Sadece bir fotoğrafçı olmanız şart değil tabii ki bir agent ya da MCP sahibi olarak örneğin GitHub’da duran kodlarınız ne zaman kullanılırsa, kullanıldıkça para da kazanabilirsiniz.

Bugüne kadar adına ödeme dediğimiz şey, gerçek bir insanın bilinçli olarak satın al butonuna basmasıyla başlıyordu. Agentic Economy’de ise ödeme, davranışın yan ürünü haline geliyor.

Yakın dönemde insan üretimi içeriklerin ne kadar değerli ve kritik olacağını bunca zamandır konuşuyorken; agent’ların böylesine bir ödeme paradigmasını doğurması daha da anlamlı oluyor.

Makaleyi detaylıca okursanız göreceksiniz; geleneksel ödeme dünyasındaki fraud ve KYC gibi adımların her biri Agentic Economy’de de geçerli. Bu da yepyeni bir pazarın oluşuyor olduğu anlamına geliyor. Mesela KYC (Know Your Customer), yeni dünyada KYA (Know Your Agent) haline geliyor. Aynı şekilde agent’ların da bir repütasyonu ve risk skorları olacağını düşünebilirsiniz.

Kapanış cümlesi olarak; aslında e-bültenin bu sayısının en başında da söylediğim gibi; ödemeler bugüne kadar insan hızı için kurgulanmıştı. Artık kodu insan yazmadığı gibi, ödemeleri de insanlar değil agent’lar yapıyor. Kod için de ödemeler içinde ‘bir bölümü’ şeklinde not düşmeye gerek bile duymadım.

Mercury’nin 1500 erken aşama girişim kurucusu ile yaptığı araştırma

‘Girişim bankacılığı’ denildiğinde uluslararası olarak en başta akla gelen isim Mercury olabilir, en azından benim için öyle. Hatta Mercury, yıl bitmeden bir bankacılık lisansı (‘FDIC-Insured Full Charter’) başvurusu da yaptı, peki bugüne kadar operasyonlarını nasıl yürütüyorlardı derseniz; BaaS modelini ve Mercury’ye ‘sponsor’ olan bankaları söyleyebilirim.

Asıl konumuz, Mercury’nin 1500 erken aşama girişimin kurucularıyla yaptığı araştırma. Araştırmaya Soft Commitment bakışı atmak gerekirse;

• Genellikle en ileri aşama şirketlerin kurucusunu izliyor ve dinliyorken; bu segment ne düşünüyor, ne hissediyor kanımca çok önemli.

• Normalde iyi yeteneğe ulaşmak en üst sırada gelmeliyken; yılın 5. büyük endişesi konumunda. Birinci sırada belirsizlik ortamı geliyor, genel olarak endişelerin temel sebebi ekonomik…

• Teknoloji kategorisinde dahi sermaye ihtiyacı için birinci seçenek banka kredisi. Bu da ülkemizde hala girişimler kredi kartı bile çıkaramıyorken acı bi tablo. Yani ABD’li girişimcinin değişen VC dünyasına karşı 1 numaralı çözüm önerisi, ülkemizde sıfır geçerlilikte.

• Rapor girişimleri AI-first olan ve olmayan şeklinde ikiye ayırıyor, AI-first olanlar; ekiplerini büyütme olasılığı bakımından olmayanlara göre 3 kat daha iştahlı ve 2 kat daha büyük yatırım turu arayışındalar. Daha fazla harcamaya, daha hızlı ekip büyütmeye ve global takım kurmaya da AI-first olmayanlara göre daha hevesliler. Yani hareket, heyecan, bariz şekilde AI-first olanlarda ki şaşırılacak bir şey değil.

• Girişimlerin %61’i ‘kontratlı yeteneklere’‘ bağımlı olduğunu söylüyor. Bu da esnek çalışanların (fractional, freelancer roller gibi), yetenek havuzundaki yerine dair önemli bir sinyal. Bu yaklaşımda yazılım ve ürün ekipleri en geride; pazarlama, iş geliştirme, satış ve finans gibi roller ilk akla gelenler.

Kapanış…

Bir sayının daha burada sonuna geldik, umarım keyifle okumuşsunuzdur ve ‘kafanız açılmıştır’.

Fikir ve önerilerinizi iletmek ya da sadece selam vermek adına bana ulaşmak için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek.

20 Ocak Salı günü, her zamanki saatinde e-posta kutunuz ve/veya favori podcast uygulamanızda görüşmek üzere.

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum.

Sevgiler.

Neredeyse 9 yıl önce Soft Commitment’a başlarken; Kevin Kelly imzalı 1,000 True Fans makalesi beni tetiklemişti. Makale en kısa haliyle ‘bugünün dijital dünyasında başarılı bir üretici olmak için 1000 ‘gerçek takipçiye’ sahip olmanız gerek’ diyor. Sosyal medya takipçisi değil; bir şey yaptığınızda deneyecek, satın alacak türden…

Sanırım 9 yıl içindeki en gerçek ‘true fans’ testim bu kitap olacak :)

Soft Commitment’ı keyifle okuyorsanız bu kitabın da masanızda duracağına, sık sık, dönüp dönüp okuyacağınıza eminim. Üstelik bu bir etkileşimli kitap. Detaylar aşağıda ama kendi yayınevimizi kurduk, madem bir paradigma dönüşümündeyiz, o zaman kitaplar da dönüşmeli dedik. Kitabın içindeki özel bir link ile; kitabın yapay zekâ ile hazırlanmış sesli özetlerine, ‘kitapla konuş’ AI arayüzüne, quiz’lere ve daha fazlasına ulaşıyor olacaksınız.

• Soru: Hangi yayınevinden çıktınız?

• Yanıt: Madem ‘bir paradigma değişimindeyiz’, kitap okumanın da paradigması yapay zekâ ile değişmeli dedik. Ve kendi yayınevimizi kurduk.

Hoşgeldin Oksipital.

Söylemezsem olmaz; Türkiye’de kitap ve yayıncılığın nadide girişimcisi sevgili Alparslan Demir olmasa, Oksipital de mümkün olmazdı… Kurucu ekibin sektör tecrübesi tamamen kendisinden geliyor zira.

Tek seferde bu kadar yenilikten bahsetmek yeterli sanırım, detayları daha sonra da uzun uzun konuşuruz.

Toplamda 30 yılı aşkın teknoloji sektörü tecrübesine sahip iki yazar olarak, bugüne kadar sayısız teknolojik dönüşüme tanıklık ettik. Ama yapay zekânın, diğer tüm bu dalgalardan çok daha farklı olduğuna inanıyoruz: Bu bir platform değişimi ya da geçici bir hype değil. Bu tam anlamıyla bir paradigma değişimi. Bu; düşünme biçimimizin, iş yapış şeklimizin ve zihniyetimizin kökten değiştiği yeni bir dönem.

Tam da bu yüzden kitabı kaleme aldık. Kitapta;

• Yapay zekâyı bireysel olarak nasıl daha etkili kullanırsınız?

• Kurumlar bu dönüşüme nasıl adapte olmalı?

• Kodlama, ürün geliştirme ve yazılım ekipleri nasıl değişiyor?

• Yönetim, karar alma ve organizasyon yapıları nasıl dönüşüyor?

• Eğitim, yetkinlikler ve kariyer yolları nasıl yeniden şekilleniyor?

• Politika, regülasyon ve güç dengeleri bu yeni çağda ne anlama geliyor?

• Aslında çok uzun süredir hayatımızda olan yapay zekâ, neden 2022’de çağ atladı? Arka planda bu teknoloji nasıl çalışıyor, son üç yılın getirdiği farklar nerede?

gibi soruların yanıtları var. Kitapta; teknik altyapıyı, kavramları ve arka planı sade ama yüzeysel olmayan -evet, Soft Commitment tadında- bir dille anlattık, aynı zamanda gerçek dünyada karşılığı olan örnekler, çerçeveler ve zihinsel modeller sunmaya çalıştık.

Yani bu bir ‘teknik el kitabı’ da değil, soyut bir ‘vizyon metni’ de… Yapay Zekâ kitabı, bugünü anlamak ve yarına hazırlanmak için yazılmış bir rehber.

Şimdiden keyifli okumalar, hatta keyifli öğrenmeler. Ve tabii mutlu yıllar.

Erman

Visby: AI search neden önemli? Performansınızı nasıl ölçebilir ve daha önemlisi iyileştirebilirsiniz?

Similarweb verilerine göre LLM’lerden gelen trafik, dünyanın en popüler bin sitesi için Haziran 2024’ten Haziran 2025’e 4.5 kat artmış. Ki bence daha da önemlisi; LLM trafiğinin, 2 kat daha fazla dönüşüm getirmesi. Zaten bu satırları okuyan birine, daha önce de sıklıkla bahsettiğim ‘AI Search’ alanını anlatmama gerek yok.

Adını bundan sonra çok daha sık duyacağınız Visby; aralarında Kelebek Mobilya, QNBpay ve Brandroom gibi şirketlerin olduğu ve çoğunluğu global olan 40’tan fazla müşteriye sahip. Hollanda merkezli Visby, teknolojisini ise Türkiye’de geliştiriyor.

ChatGPT, Claude ve Gemini için markanızın performansını ölçen; sadece kaç kez ve nerede markanız geçiyor bilgisi değil, aslında bir yolculuk olarak funnel analizi sunan Visby; performans artışı için hangi adımları izlemeniz gerektiğini söylüyor ve içerik önerileri de sunuyor. Hatta içerikleri SEO ve GEO’ya uygun olarak sizin için yazıyor.

QNB Türkiye, Gedik Yatırım ve Kuveyt Türk Bankası’nın CVC kollarının yatırımcısı olduğu Visby; Soft Commitment’a özel, ücretsiz, bizzat kurucu ekibin de dahil olduğu, markanızın LLM’lerdeki görünürlüğünü analiz eden bir audit raporu sunuyor. Visby ile tanışmak için bu linke tıklayabilirsiniz.

AI Search’e eğilmek için ne kadar geç kalırsanız; ileride o kadar büyük bir bariyeri atlamanız gerekecek, hem maliyet hem zaman olarak. Bazı sektörler çok daha hızlı ama neredeyse tüm sektörler AI search’ün etkisi altına giriyor, AI paradigmasında dijital pazarlamanın en büyük etki alanına gecikmeden öncelik verin derim.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş bir AI modelinin, e-bültendeki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i dinleyebilir, kullandığınız podcast uygulamasında takip edebilirsiniz.

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Neredeyse dokuz senedir devam eden ve 8.472 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı da atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Kültür, stratejiyle beraber teknolojiyi de yiyor

MIT’nin şu meşhur; ‘kurumsal dünyada hayata geçen AI ürünlerinin, %95’inin finansal etki olarak başarısız olduğunu’ söylediği raporu kadar önemli bir çalışmaya da EY imza attı.

29 farklı ülkeden bin beş yüz şirketin katıldığı araştırma; bu şirketlerin AI sayesinde elde edebilecekleri verimlilik artışının yaklaşık %40’ını, insanların yeterli hazırlık ve yetenek stratejisi eksikleri nedeniyle masada bıraktığını dile getiriyor. Çalışanların;

• %64’ü son bir yıl içinde iş yüklerinin arttığını,

• sadece %12’si tam verimli bir eğitim aldığını,

• %37’si de AI’a güvenmenin mesleki becerilerini zayıflatabileceğine inandığını

söylüyor.

‘Kültür, stratejiyi olduğu gibi teknolojiyi de kahvaltıda yiyor’ diyebilir miyim, bence durum tam olarak bu.

Şu 20 milyon görüntülenme alan tweet’i görmüşsünüzdür, bu anlatıda biraz abartı olsa da gerçekliğindeki en büyük sebep EY’ın da öne çıkardığı eğitim, hazırlık ve yetenek stratejisi.

“AI gelişimi bugün dursa bile, önümüzdeki on yıl boyunca toplum ve ekonomi üzerinde büyük, dalgalar halinde bir bozulma yaşarız; sadece mevcut modellerin nasıl kullanılacağını keşfetmemiz bile yeterli.”

Ethan Mollick imzalı bu cümlenin çok benzerlerini kurmuştum, hem burada hem de yaptığım sunumlarda; tamamen katılıyorum.

“Bugün AI modelleri ‘doğruluk’ yerine ‘dopamin’ için optimize ediyor”

Öncelikle Surge AI’dan başlayalım; çünkü başlıktaki söz girişimin kurucusu olan Edwin Chen’e ait.

AGI çağı için LLM üreten şirketlere kaliteli veri sunan girişim; 100’den az çalışanıyla $1b gelir barajını aştı, üstelik yatırım da almadan. Ayrıca dünyada bu noktaya gelen en hızlı şirket olmayı da başardı. Surge AI’ın en sadık müşterilerinin biri: Anthropic. Surge, Cluely üzerinden size bol bol anlattığım distribution oyununun tam tersini oynuyor diyebilirim. Şirketin planı; ilk günden bu yana çok küçük bir takımla ve bu yüzden yatırım intiyacı olmadan hareket etmek, ürünün başarısıyla büyümek… Bu plan anca Surge gibi inovasyon spektrumunun en ucunda yer alan bir şirkette işler, o da ayrı bir konu…

Haftaiçinde Lenny’ye konuk olan Edwin Chen şunları söyledi:

• AI şirketleri, ‘doğruluk yerine dopamin için optimize ediyor’.

• LMArena gibi modelleri kıyaslama platformları ise; emojili, biçimsel ama hatalı cevapları ödüllendiriyor. Laboratuvarlar benchmark skorlarındaki puanları için modellerini doğruluktan uzak noktalara doğru optimize ediyor. Ki aynı şeyi çok kısa bir süre önce Andrej Karpathy de söylemişti. Hatta Karpathy’ye göre her ne kadar benchmark skorları iyileşse de; model iyileşmesinde teknolojik sınıra geldik, bir dönem araştırmaya ağırlık vermek gerekecek.

• Chen, eğitimi çocuk yetiştirmeye benzetiyor: Yani sadece doğru veya yanlışı değil; değerleri, güzellikleri, yaratıcılığı, ince zevkleri modele aktarmak gerekiyor. Ve bunu da ancak ‘veri zevki’ yüksek insanlar yapabiliyor.

• Chen’in AGI öngörüsü ise en az on yıla daha ihtiyacımız olduğu. Çünkü AGI’a yaklaştıkça ilerleme çok daha yavaşlıyor.

Dikkatimi çeken use-case’ler ve son dönem işleri

Başlıkta yazmadım ama tabii ki AI’da. :)

‘Social prompting’ deneyimi: prompts.chat

Üretkenliğine hayran olduğum -hem de 2 çocukla!- sevgili Fatih Kadir Akın’ın yeni projesi daha doğrusu e-kitap olarak hayatına başlayan prompts.chat’in ürünleşmiş yeni versiyonu yayımlandı.

Ücretsiz, açık kaynak kodlu, dilerseniz self-host ve takımlar içinse organizasyon kullanımı gibi özellikleri bulunan prompts.chat;

• prompt’larınızı paylaşmanıza,

• etkili prompt’ları keşfetmeniza,

• structured prompt’lar oluşturmanıza (burayı özellikle beğendim)

• ve platformdaki diğer prompt’lara iyileştirme önerileri sunmanıza

yarıyor.

Daha önce de söylediğim gibi sosyal prompting deneyimine çok inanıyorum ve ek olarak kısa zaman içinde LLM’lerin de böyle özellikleri platformlarına ekleyeceğini düşünüyorum.

Artık Cursor’da tasarım yapmak da mümkün

Daha önce de sıklıkla dile getirdiğim gibi; roller bundle oluyor ve takım yapıları da baştan aşağı değişiyor. Cursor’ın son yayınladığı özellik, platform üzerinde tasarım yapabilmenize yarıyor. Bir tarayıcı tab’ı üzerinden, elementleri modifiye ettiğinizde Cursor, bu değişiklikleri otomatik olarak koda yansıtıyor. Visual Editor adı verilen bu özellikte farklı state’leri de görüp düzenleyebilmeniz de mümkün.

Vibe-coding kelimesi sizce ne zaman hayatımıza girdi?.. Biraz düşünün ben bir alt satıra geçene kadar… :) Şubat 2025, yani daha bir sene bile olmadı. Bu araçların şimdilik sadece yeteneklerini gördük, zamanla birer ürün olarak da iyileşecekler ve bu gibi özelliklerle verimlilikte teknolojinin sınırlarından bağımsız büyük bi yükseliş yaşayacaklar.

Mesela Cursor’un Visual Editor’unda daha agent’lar yok. Örneğin siz düşünmeden A/B testleri arayüzünüzde run edebilir, kullanıcı davranışlarından gelen analizlerle size öneriler sunan bir agent (bu da Mixpanel’in agent’ı olsun mu, olsun.) paralelde çalışabilir.

Instacart’ın ChatGPT entegrasyonuna yakından bakalım

Şimdilik Instacart gibi ChatGPT entegrasyonları yalnızca ABD’de aktif olduğu için kaçırıyor olabilirsiniz ama LLM’lerin geleceğini okumak adına çok önemli.

Ülkemizdeki Getir’in bir muadili olan Instacart, ChatGPT kullanıcılarının prompt yazarak önce yapacakları yemeği seçme ve yemeğin içeriklerini görmesine, ürün seçmesine ve son olarak Stripe altyapısıyla ödeme yaparak sipariş vermesine yeni entegrasyonunda imkan tanıyor. Ödeme adımında ise size daha önce tanıttığım; Stripe’a ait ACP yani Agentic Commerce Protocol’ü kullanılıyor. ChatGPT içinde ya siz Instacart yazıp ya da konuşmayı buraya getirerek uygulamayı açabiliyorsunuz.

Aslında ChatGPT de arka planda bir agent kullanıyor diyebiliriz, kısa vadede olacak olan; agent kullanılan arayüzler artacak, sadece ChatGPT’den değil, birçok yerden bu agent’ları çağırabileceğiz. Dolayısıyla MCP’ler, ACP’ler ve tabii bir de AX (Agent Experience) çok daha önemli hale gelecek.

Ülkemizde bu protokolün implemente edilmesi, özellikle büyük pazaryerlerinin çok benzer bir deneyimi ChatGPT’den bağımsız olarak sunması gibi adımları merakla bekliyorum. Bu arada Instacard’ın CEO’su Fidji Simo ki kendisi Facebook’un eski uygulamalardan sorumlu yöneticisiydi, bugün OpenAI’da uygulamalar departmanı başındaki yönetici.

Claude Code, Slack içinde çalışabilecek

Yine bir yetenek transferi ilişkisiyle başlayalım; Slack CEO’su da bu hafta içinde OpenAI’da CRO (Chief Revenue Officer) olarak görev yapmaya başladı.

Gelelim Slack ile Claude Code entegrasyonuna… Henüz betada olan bu özellikle Slack içinde @Claude yazarak, Claude’nin sohbet akışı içinde bağlamı yakalayıp özellik taleplerini ve hata raporlarını otomatik olarak anlamasını ve kod yazmaya başlamasını tetikleyebiliyorsunuz. Ardından Claude yine Slack içinde kod önerisi ve pull request’lerini sizinle paylaşıyor. Her açıdan çok ilgi çekici.

Tekrar aynı şeyi söyleyeceğim ama LLM’ler ve genel olarak AI araçları için artık teknolojik derinlik ve model başarısı kadar bir ekosistem kurgulamak, geniş bir entegrasyon seçenek listesi sunmak yani aslında iyi bir ürün olmak daha da ön plana geçiyor.

‘Hemşireler rahatsız‘

New York hastanelerinin kullandığı AI araçları; hemşireleri, hem işlerinden olma hem de yeterli test ve denetim olmadığı için hastaların negatif etkilenebileceği endişesine sürüklemiş. Söz konusu araçların nasıl ve nerede kullanıldıklarını tabii ki bilemiyorum ama konu hastane ve hastalar olunca regülasyon eksikliği bir kez daha ‘gözümüze giriyor’.

Kısalar…

• Twitter’da geçtiğimiz günlerde popüler olan bu grafiğe denk gelmiş miydiniz? 2024 yılında AB; ABD teknoloji şirketlerine 3.8 milyar euro ceza kesti; buna karşın Avrupa kıtasındaki tüm halka açık teknoloji şirketlerinden, yalnızca 3.2 milyar euro gelir vergisi topladı.

Keşke elimizde yeterli veri olsaydı da bu cezaların ne için kesildiğini de görseydik. Evet Avrupa’da bazı cezalar ‘tamamen duygusal’ sebeplerle kesiliyor, ama bazıları da regülasyonun olduğu kadar hala ‘medeniyetin de beşiği’ olan Avrupa’da, mahkemelerin very-big-tech’lere çok haklı olan yaptırımları çünkü...

Ne demeye çalışıyorum; hemen güncel iki karardan bahsedeyim size.. Hollanda, Amazon depo işçilerinin ‘robo-firing’ dedikleri algoritmayla işten çıkarılması için ‘sebep göstermek zorundasın’ dedi ve bu uygulamanının devam etmesine engel oldu. UK’de, Uber ile sistemdeki sürücüler arasında bir işçi-işveren sözleşmesi olmasa da mahkeme ‘aslında bu sürücüler senin işçin’ dedi ve Uber’in kaçtığı bazı sorunlulukları korumaya devam etti.

• Yapay Zeka ile direkt ilişkili olan hisse senetleri; S&P 500 index’inin getirdiği karın %75’ini üretti. Bu şirketlerde; ChatGPT’nin tam üç yıl önceki lansmanı sonrasında %79’luk gelir artışı raporlandı. Diğer yandan; AI’ı 2. planda tutan SaaS şirketleri (halka açıklar), tarihdeki en düşük yıllık büyümelerini yaşadı: %16.

• ABD, 1900’den 2000’e, her otuz yılda bir 10 kat büyüttüğü elektrik üretimi kapasitesini, son 25 yılda sadece 1.3 kat büyütebildi. Çin ise aynı dönem içinde 7 kat büyüme yaşadı. Konuyla ilgili bir veri daha: bugün ABD’deki veri merkezleri ülke elektrik kapasitesinin sadece %4’ünü tüketiyor.

• Bir A16Z çalışanı, Twitter’daki paylaşımında VC ile PE’lerin AI sonrası iyiden iyiye birbirleri içine girdiğini, burada da bir bundle hikayesi yaşandığını uzun uzun anlattı. Kısa bir yorum yapayım; bu bundle’a da katılıyorum.

YC’den sonra şimdi de A16Z’den 26’ya damgasını vuracak fikirler listesi

‘YC daha erken aşamayı hedefliyor’ şeklinde bir argümanım var ama yeterli mi pek emin değilim, şunu söyleyerek başlamak istiyorum; YC’nin listesinin tarafsızlığına inanıyorken, A16Z’nin listesi de bir o kadar yanlı geliyor. Bu arada Y Combinator’ın ‘Request for Startups’ sayfası burada, A16Z’nin açıkladığı ‘Big Ideas 2026’ yazı dizisi burada.

Şunu da eklemem lazım; Y Combinator’ınn fikirler altındaki açıklamaları da çok daha doyurucu-ydu. Listeden gözüme takılanlar;

• ‘Big enterprise’ segmenti için unstructured verinin anlamlandırılması, daha doğru bir ifadeyle AI için hazır hale getirilmesi.

• ‘Agent-native infrastructure’ kavramını sevdim, kısaca şu; bugüne kadar yazılım altyapısı (DB, sunucular…) karşısında bi insan varmış gibi kurgulandı lakin artık agent’lar da var. Bu da ölçümlemeden ölçeklenebilirlik limitlerine yeni bir çağ… Altyapıların bir bölümü bu yeni çağa -bazı açılardan- uyumlu olmayacaktır.

• ‘Know Your Customer’ gibi, ‘Know your Agent’ (KYA). Agentic payment gibi kritik alanlarda daha da önem arz ediyor tabii.

AI’ın ‘turist problemi’

Daha önce de paylaşmıştım, şimdi çok daha detaylı bir veriye denk geldim. AI-native uygulamaların churn-rate’i gözle görülür şekilde yüksek.

Neden diye düşündüğümde aklıma gelenler şunlar, çözüm reçetesini bulmak ise uygulama bazlı ve zorlu bir yolculuk:

• pazar kalabalık yani alternatif çok,

• AI uygulamalarının -maliyet kaynaklı olarak- free trial verme oranı düşük,

• ve kullanıcıların merak/deneme isteği geleneksel SaaS’lara kıyasla daha fazla.

Kapanış…

Visby’nin sunduğu Soft Commitment’ın 194. sayı da burada sona erdi.

Ve hazırsanız o espriyi yapıyorum: seneye görüşürüz. Bir sonraki sayı normalde 30 Aralık’a denk geliyor ama o hafta hem global gündem hem de ben ve sizler; az da olsa teknolojiden uzaklaşıyoruz. O yüzden 195. sayı 6 Ocak Salı günü sizlerle.

Fikir ve önerilerinizi iletmek ya da sadece selam vermek adına bana ulaşmak için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek.

Sizin, ve sayıları 9 bine yaklaşan teknoloji sektörü çalışanının… Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Sevgiler, şimdiden mutlu seneler.

Hem siz hem de sevdikleriniz için çok iyi bi yeni yıl hediyesi hazırlığı içindeyim, bir sonraki sayıya kadar beklemeniz gerekecek, sürprizi kaçmasın. :)

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş bir AI modelinin, e-bültendeki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i dinleyebilir, kullandığınız podcast uygulamasında takip edebilirsiniz. E-bülten okumaları dışındaki bonus bölümler de sizi bekliyor.

Apple Podcast

Spotify

Sekiz buçuk senedir devam eden ve 8.279 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı da atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

18 Aralık’ta düzenlenecek olan Brick Institute imzalı Building with AI’ın medya sponsorlarından biri de Soft Commitment… Yapay zeka ve ürün geliştirme kelimelerinin yanyana gelmesi sizi de heyecanlandırıyorsa etkinlikte yerinizi alın derim.

Şu gibi oturum başlıkları ve çok daha fazlası etkinlikte sizi bekliyor: ‘Practical Evals’, ‘Building your Product OS using Cursor’, ‘AI That Fits the Way People Shop’, ‘Kumru’nun Geliştirilme Öyküsü’ ve ‘Agentic Product Development Experience at Trendyol’…

Gerçek hayat, Twitter’daki dünyadan farklı: AI in Practice Survey

Theory Ventures, yapay zekanın bugün pratik dünyadaki yerini ele almak için bir çalışmaya imza attı ve 193. sayının manşetini kapmayı da başardı: AI in Practice Survey.

413 ‘teknik kapasitesi yüksek’ takımla yapılan görüşmelerle ortaya çıkan veriler, Twitter’a hakim olan muhabbetlerden biraz farklı.

Mesela canlı ortama çıkan takımların %70’i açık kaynak kodlu AI modelleri de kullanıyor, %72’si AI agent’larını veritabanlarına bağlamaktan çekinmiyor…

Hemen bi Soft Commitment özeti yapalım, ama bana kalırsa siz mutlaka çalışmayı bizzat ziyaret edin. AI altyapı işlerini anlamak, kendi yaklaşımınızı doğrulamak için oldukça değerli bir içerik zira.

• Açık kaynak kurumsal tarafta baskın. Takımların kabaca %65’i genellikle ya da çoğunlukla açık kaynak modelleri, %25’i benzer şekilde ‘kapalı kaynağı’ tercih ediyor.

• AI agent’ların erişim alanları oldukça geniş. Tabii burada 413 takımın dağılımı yani örneğin regüle bir alanda yer alıp almamaları da kritik oluyor ama; agent kullanan takımların %72’si veritabanına, %58’i memory’ye ve %56’sı da file system’e erişim vermekten çekinmiyor.

• MCP’lerin kullanımı oldukça yaygın. Takımlar %58 oranında MCP’lerle kendi sistemlerine, %54 oranında dışarıdaki API’lara erişim sağlıyor. Kendi MCP sunucusunu geliştiren takımların oranı ise %16.

• Bu bölüm özellikle şaşırtıcı; takımların tam %85’i synthetic data kullanıyor, %63’ü de bunu eval’lar için yapıyor. Takımların %47’si bağlam genişletme için PromptEvolution gibi prompt optimizasyon çözümlerini uyguluyor.

• Şu an bağlamı genişletecek çözümler ve paralelde çalışacak doğrulamaya yarayan metodolojiler gerçek dünya adaptasyonu için bir numaralı engel veya fırsat gibi duruyor, ereden bakmak isterseniz.

• %75 ile hem internal hem external use-case’lerde AI tercih etme oranı had safhada. ‘Sadece internal’ %12 ile ‘sadece external’ %18.

Sosyal medya çocuklara yasaklanmalı mı?

Son zamanlarda ben ve muhtemelen siz gibi ‘sayısalcılarla’ değil de ‘sözelcilerle’ sohbetlerim arttı, arttıkça bugün dünyaca içinde olduğumuz kaotik ve adeta freni patlamış kamyon gibi yokuş aşağı giden halimizin ana sebeplerinden biri de sosyal medya platformları diye düşünmeye başladım. Tek sebep değil tabii ki, ama top 3’e rahat girer…

Özellikle internet hatta bu ‘akıllı telefon öncelikli yaşamı‘ hiç tatmamış gençler, sosyal medyanın zararlarına karşı ‘fazla korumazsızlar’. O yüzden de en son Avustralya’nın da dahil olduğu gençlere sosyal medyayı yasaklayan ülkeler kervanı bana hiç de mantıksız gözükmüyor.

Avustralya, 10 Aralık’tan itibaren YouTube ve Twitch de dahil olmak kaydıyla büyük sosyal medya platformlarının ‘büyük kısmını’ 16 yaş altı vatandaşlarına yasaklıyor. Hesap açmalarını engelliyor, hatta mevcut hesaplarını da kapattırıyor. Nasıl’ı ayrı bir soru ama bir çözüm illa ki bulunur, ‘bizler kimliğimizi okutarak (NFC) mı girelim’ diyorsanız, gerekirse evet. 16 yaş altı, 2 yaş üstü bir çocuğa (2 yaş üstüne tıbben bebek denmiyor-muş) sahip bir baba olarak biraz fazla mı hassas düşünüyorum ya da dünyada giderek artak ‘yasaklayalım’ zihniyeti bende de mi etkisini gösterdi, bu soruya yanıt vermek zor ama siz ne düşünüyorsunuz?

İlk aklıma gelen argümanlarım;

• İstemiyorlar ya da başaramıyorlar, ama (YouTube Kids gibi çocuklara özel olan versiyonları deneyimlemedim, şimdilik onları ayrı tutuyorum) very big tech’ler sosyal ağlarını gerektiği gibi korumuyorlar, ya da koruyamıyorlar...

• AI ile beraber çok basit bir şekilde bir çocuğun hesabını takip edip, bu hesapta paylaşılanlar ışığında DM’den çocukla iletişime geçip, onu hayal bile etmenin zor olduğu bir akışa sürüklemenin önünde bir engel yok. Arkasına bulut bilişim nimetleriyle biraz bütçe koyun, aynı anda milyonlarca çocuğa üstelik.

• Gıda, sağlık, ulaşım… Neden bu sektörlerde standartlar var? Çünkü insanlık bu gibi kritik alanlarda özellikle default kötüymüş gibi önüne engeller ve yasaklar konularak bugüne geldi. Bir uçağın kalkışından önceki prosedürler, bir gıdanın paketlenip marketten alınabilir hale gelmesinden standartlar ya da sağlık, çok da uzatmanın bir anlamı yok siz anladınız. Şöyle bitireyim; kötü niyeti sosyal medya platformları engelleyemiyor, o zaman vahim sonuçların önüne geçmek için tek yapılması gereken standartları yükseltmek değil mi?

Aslında birer sosyal medya platformu haline gelen oyunlar da, son derece benzer bir kategoride bu arada…

Kısalar…

Bu alanı ‘nasılsa ‘kısalar’’ diyerek atlamıyorsunuz değil mi? Bence e-bültenin en keyifli yerlerinden biri burası hatta.

İlk 4 haber ‘non-AI’, sonrakiler AI. :)

1. Microsoft CEO’su Satya Nadella’nın 32 sene önce yaptığı bir Excel demosunu da, kendisinin hemen altındaki röportajını da izleyin derim.

2. Yeni nesil distribution makinaları ve bir numaralı örneklerinden Cluely’den uzun uzun bahsetmiştim, ve işte çok güzel bir video ile kanlı canlı buyurun siz de izleyin, ‘yeni nesil distribution nedir?’ sorusunun yanıtını almak için. :)

3. Aradan biraz zaman geçti, ama 18 Kasım’daki Cloudflare kesintisini hatırlıyor olmalısınız, burada şirketin kurucu ve CEO’su Matthew Prince imzalı bir post-mortem var. Aslında geçen yaz Microsoft’un işletim sisteminde yaşanana çok benzer bir durum burada da var, bir şirketteki ‘bug’, milyarlarca insanı ve çok sayıdaki servisi derinden etkileyebiliyor…

4. Bir pazarlama mecrasında pazarlama liderlerinin (CMO) güç kaybedişi ve bu durumun nedenlerine dair bir araştırma okudum. Özelilkle branding’e ağırlık vermeyen (ki aynı araştırma verenleri çok daha hızlı büyüdüğünü de söylüyor) şirketlerde pazarlama liderleri Esch imzalı bir araştırmaya göre her geçen gün daha fazla baskı altında kalıyor ve etki alanları daralıyor.

5. Deloitte, Avustralya’dan sonra şimdi de Kanada’da kamuya hazırladığı bir raporla gündem oldu. Evet, yine bir AI fiyaskosu… $1.6m’a hazırlanan yüzlerce sayfalık raporun içinde gerçekte olmayan yayınlara atıflar var, kamu kurumları ise sağlık sektöründeki bir optimizasyon problemini konu alan raporun ‘bile’ AI ile hazırlanmış olmasından dolayı endişeli.

6. ABD’nin harcama yönetimi unicorn’u Ramp, Ramp Labs biriminin geliştirdiği Ramp Sheets’i ‘10x hale gelmek isteyen finansa takımları için’ diyerek lanse etti. Ramp Sheets’in öne çıkan özellikleri ise bütçeleme, harcamalara dair tahminleme ve finansal raporlama. Ramp’ın kullanımı ülkemizden mümkün olmasa da ilham verici.

7. Dria, haftaiçinde dnet isimli ürününü tanıttı. Açık kaynak AI modellerini Apple çipleri üzerinde kolayca çalıştırmaya yarayan dnet, CLI üzerinden çalışıyor.

8. Yazılım dünyasının en etkili isimlerinden olan Martin Fowler, haftaiçinde The Pragmatic Engineer’a konuk oldu ve AI’ın yazılım dünyasındaki etkisini ele alan bir röportaj gerçekleştirdi. Fowler’a göre AI, yazılımda kendisinin gördüğü en büyük değişim, aklına gelen bununla yarışabilecek ikinci değişimse eskilere dayanıyor, assembly’den Fortran gibi yüksek seviyeli dillere geçiş… Uzun uzun izlenmesi gereken bir video.

9. Hatırlarsınız, daha önce LLM’ler birer ürün olarak baktığımızda gelişmeye çok açıklar demiştim, OpenAI’ın sessiz sedasız denemelerine başladığı ‘group chat’ özelliği yakın gelecekte bir standart haline gelmeye aday. Bu özellikle bir thread içinde hem arkadaşlarınız hem ChatGPT ile konuşabilmeniz mümkün.

10. Yeni bir MIT araştırması, startup’ların başarısını AI ile tahminlemeye çalışıyor. Mesela yatırım komitenizde oy birliği değil de oy çokluğu olması pozitif gibi bir takım ilgi çekici yansımaları olan araştırmaya ‘meraklıları’ bakabilirler.

11. Microsoft Portekiz’de, Google ise Almanya’da toplam 16 milyar dolarlık AI için veri merkezi yatırımı yapacaklarını açıkladılar. ABD’li Anthropic ise Paris’te ve Münih’te birer ofis açacağını duyurdu.

OpenAI’ı tahtından etse etse Google mı eder?

Tam modellerdeki gelişme hızı yavaşladı mı derken haftaiçinde Claude Opus 4.5 duyuruldu ve bu soru işaretini ortadan kaldırdı, hem bireysel deneyimler hem de benchmarking sonuçlarında.

Ama daha da önemlisi Google’ın duyurduklarıydı. Zaten Google’a ait yeni ürün ve modelleri okudunuz, hatta belki çoğunu kullandınız bile; o yüzden neden bu denli ses getirdiklerine girmeyeceğim.

Google’ın yakaladığı model benchmarking sonuçlarında başarı bir yana en önemli detay modellerinin Nvidia GPU’larıyla değil Google TPU’larıyla eğitilmiş olması.

Baktığımız zaman çok değil altı ay önce borsadaki yatırımcılarının ‘fazla mı geride kaldılar’ dediği, en büyük (hatta belki de dünyaın en büyüğü) cash cow’u da ChatGPT tehdidi altındaki Google, tüm bunlar yetmezmiş gibi ABD mahkemesinde ürünlerini parçalamakla dava konusuydu. Bugün geldiğimiz noktada görsel, video, development ve amiral gemisi model ailesi Gemini’daki yeniliklerle Google; çok başka bir konumda.

The Information’daki bir habere göre Sam Altman da, çalışanlarına geçtiğimiz ay içinde gönderdiği memo’da Google’daki gelişmeleri ‘endişeyle izlediğini’ söylemiş.

‘Attention is all you need’ makalesinden başlayarak DeepMind ve çalışanları için yayına aldığı ilk LLM’le Google zaten yarışa aslında birinci sırada başlamıştı… Hep söylendiği gibi bir milyardan fazla kullanıcısı olan neredeyse 10 ürüne sahip olan Google, şu an OpenAI’ın önündeki en büyük tehdit konumunda.

‘AI eats the world’ | Benedict Evans’ın meşhur yıl sonu sunumu

Yılda iki kez macro ve stratejik bir bakışla hazırladığı sunumla beraber teknoloji dünyasının nabzını tutan Benedict Evans hem eski bir A16Z çalışanı hem de bir newsletter yazarı.

Kasım ayındaki sunumun başlığı zaten başlıkta. Aşağıda da bir ‘Soft Commitment özeti’ sizi bekliyor:

1. Yukarıdaki ‘Google vs OpenAI’ başlığına bir atıfla başlayayım; geçmiş teknoloji devrimlerinin erken kazananlarının çoğunlukla gücünü kaybetmiş olmaları ilgi çekici.

2. Bir teknoloji dönüşümü için duyması en ‘sıkıcı’ cümle ‘hala yolun başındayız’ denmesi belki de, ama öyleyiz. Bulut bilişim hala kurumların %30’unda var, 3 sene içindeyse bu oranın %45’e çıkması bekleniyor.

3. Larry Tesler’in 1970’de sarfettiği şu cümle ‘biraz’ şekil değiştiriyor: “AI is whatever machines can’t do yet”. Peki neye evriliyor: “AI is what works with humans automating what we do easily and amplifying what we struggle to do”.

4. Akıllıca ve makul kurgulanan workflow’ların dönemini yaşıyoruz şu an, bugün fark yaratanlar bunu başaranlar oluyor daha doğrusu. ‘Human in the loop’ ise UX’de fazlasıyla öne çıkıyor.

5. Global telekom sektörü CapEx’i $300b iken sadece Microsoft, Amazon, Meta ve Google’ın 2025 içinde harcadığı CapEx $400b. Bunca harcama için en net özet şu cümle sanırım, Sundar Pichai imzalı: “The risk of under-investing is significantly greater than the risk of over-investing".

Özetlemesi zor, sakin kafayla okuması ve üzerine düşünmesi çok keyifli bir içerik.

State of European Tech 2025’e göre girişimlerin temel problemi sermayeye erişim

Evet, o meşhur raporun 2025 versiyonu yayımlandı. Bu senenin teması: ‘Roadmap to Europe’s first trillion-euro tech company’. Raporun yanıtını aradığı soruysa net; değişim ihtiyacı ve büyük potansiyeli ortada olan Avrupa, bu potansiyeli gerçekliğe dönüştürebilecek mi ve nasıl dönüştürecek?

• Ülkemizin aksine Avrupa’da yeni founder sayısı yıllık %36 büyümüş. Teknoloji sektörü çalışan sayısı ise %4 büyüyerek 4.6 milyona gelmiş.

• Ve girişimcilerin şirketlerini Avrupa’da kurma, yetenek çekmeyi daha kolay bulma oranlarında da artış var. ‘Peki sorun nerede?’ dediğinizi duyar gibiyim; yanıtı tek kelimeyle sermaye. Avrupa’da girişim yatırımları 2021’den 2025’e, neredeyse yerinde saymış. Örneğin bu yıl Avrupa 44, ABD 238 milyar doları girişimlere akıtmış. Üstelik bu $44b’ın ne kadarı ABD kaynaklıdır o da ayrı bir soru…

• Hemen bu yatırım konusuna bir detay penceresi daha açalım. Emeklilik fonları Avrupa’da %0.01’ini, ABD’de %3’ünü girişimlere ayırıyor, kamu kaynakları da Avrupa’da yüzde 9, ABD’de %20 inovasyona gidiyor. Avrupa’daki şirketler ve hükümetler hala ABD’den $2t üzerinde IT alımı yapıyor.

• Raporda en büyük eksiklik sermaye olarak gösterilirken, buna ek olarak altı çizilen konuların başında;

  • sınırlar arası şirket kurma ve özellikle Avrupa içinde operasyon kolaylıkları,

  • yetenek göçüne odağın daha da artması,

  • Ve AI Act dışında kapıda bekleyen European Innovation Act ve Quatum Act gibi diğer regülasyonların başarıya etkisi geliyor.

• Avrupa’nın kıta olarak regülasyonu en büyük öncelik olarak belirlediği GTM’i de bir başka ‘odadaki fil’ adeta. Neyse biz raporda Avrupa olarak sayılmıyoruz zaten, kendi derdimize odaklanalım…

Bret Taylor, Sergey Brin ve şimdi de Jeff Bezos…

Sergey Brin’in Google’a dönüş hikayesini yine bu satırlarda anlatmıştım. OpenAI çalışanı olan bir arkadaşının, ‘böyle bir dönüşümde nasıl evinde oturabiliyorsun?’ demesi üzerine Google’a dönen ve Sundar’a ‘bana bir masa ver’ diyen Sergey Brin her gün ofise gidiyor, şirketin AI stratejisinde artık aktif rol alıyor.

Diğer yandan Vadi’nin bir başka önemli ismi ve son yıllarda kurumsal CEO’luğa ve YK başkanlıklarına terfi eden, hatta son olarak da OpenAI YK Başkanı olan Bret Taylor da 2 sene önce kendi girişimini kurmuştu. 2 sene geçmeden, çağrı merkezi agent’ları geliştiren girişimi Sierra, $100m yıllık tekrar eden gelire (ARR) ulaştı.

2000’lerin bir başka efsane ismi Jeff Bezos ise Amazon’un CEO koltuğunu bırakıp ‘ikinci plana’ geçeli çok olmuştu ama şimdi o da Project Prometheus ile co-CEO olarak sahalara döndü.

Bizzat kendisinden $6.2b yatırım alan girişim; uzay, otomotiv ve computing anahtar kelimelerinin ortasında yer alıyor. Project Prometheus; AI’ın sohbet botları gibi dijital değil, fiziksel ekonomi ve üretim dikeylerine odaklanmış durumda.

Kapanış…

Ve 193. sayı da böylece geride kaldı.

Fikir ve önerilerinizi iletmek ya da sadece selam vermek adına bana ulaşmak için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek.

Sonraki sayıya kadar bir ayı daha devireceğiz. 16 Aralık Salı günü, saat 09:00’da, favori podcast uygulamanızda ve e-posta kutunuzdayım.

Sizin, ve sayıları 9 bine yaklaşan teknoloji sektörü çalışanının… Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Sevgiler.

Metriklerle ‘ispat’ etmeye gitmeden, farklı açılardan bakıp kısa bir yazıda konuyu ele almak istedim. Metriklere olabildiğince az yer verdim; zira adı üzerinde, ‘balon mu?’ diye andığımız bir konuda her türlü cherry picking’in önü oldukça açık…

Soft Commitment’ın üretken yapay zeka özelindeki, 2 haftada 1 yayımlanan e-bülteni dışında kalan yazıları burada sizi bekliyor.

Sizin gibi 9 bine yakın kişi daha var... Soft Commitment’ın her yeni sayısında e-posta ve/veya favori podcast uygulamasın bildirim alan, 8500 kişinin üzerindeki Soft Commitment komünitesinden bahsediyorum.

Lütfen Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğiniz düşündüğünüz arkadaşlarınıza forward edin, sosyal medya hesaplarınızda paylaşın. Çünkü beraber büyüyoruz.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Bilemiyorum farkettiniz mi ama son zamanlarda ‘yapay zeka balon mu?’ sorusu, özellikle finansal değerlemeler ve yapılan yatırımlar odağında bi gündem haline geldi.

En son söyleyeceğimi en başta söyleyeyim; bu noktada içine düşebileceğiniz en büyük yanılgı; kendiniz ve/veya kurumunuz için balon yanılsamasının içine girip önceliklerinizi değiştirmeniz, daha da net bir ifadeyle kolaya kaçmanız.

Yapay zeka, teknoloji olarak internetin doğuşu kadar etkili bir ‘kırılma anı’ yarattı. Modeller büyük bir hızla gelişmeye devam ediyor, kullanım ve adaptasyon da aynı şekilde... Konunun değerlemeler ve yatırımlar tarafı bırakın VC’lerin, dev fonların ve very big tech’lerin sorunu olsun, biz teknolojiye odaklanalım.

Bir ‘çeviri hatası’

Öncelikle bir çeviri yanılsamasından bahsetmek istiyorum. İngilizcede ‘bubble’ aslında balon değil de köpük gibi bir anlam ifade ediyor, aynı köpük gibi üzerine dokununca bir anda sönen, etrafa saçılan… Böyle bakınca AI aslında etrafında bubble’ların da olduğu, dış yüzeyi yumuşak, ama ortası oldukça sert bir cisime benzetilebilir.

Evet, dış yüzeydeki yumuşak zemin yatırımlar ve değerlemeler.

Yapay zekanın temel 3 katmanına daha yakından bakalım

Temel model şirketleri

OpenAI, Anthropic ve very-big-tech’lerin AI bacaklarının; batmaları veya bir süre sonra güçlerini kaybetmeleri bana kalırsa pek söz konusu değil, en basit şekliyle; ‘too big to fail’. Ama evet, değerlemeleri oldukça şişkin ve söyledikleri 10 şeyden 10’unu da hemen hayata geçiremiyorlar...

Bugüne kadar elde ettikleri ciroları her sene büyük oranlarda büyütmeyi başaran model üreticileri; hala agentic payment, e-ticaretin dönüşümü ve donanımlar gibi kozlarını da oynamadılar. Evet hala karlılıktan uzaklar, lakin bu şirketleri fonlamaya hazır, ihtiyaçları olandan çok daha fazla sermaye de onları bekliyor.

Açık kaynak modeller bu şirketlerin yerini alabilir mi; uzun vadede bugünkü Linux bence güzel bir örnek teşkil ediyor. Yani, bence hayır. Bu şirketler kurdukları özel işbirlikleri, kullanıcı tabanları ve yatırımcılarının stratejik güçleriyle; Netscape’in kaderini yaşamaya bir hayli uzaklar bana kalırsa.

Donanım katmanı şirketleri

Bu segment tamamen model talebi ile doğru orantılı olarak büyüyor. Deepseek’in biraz da hep beraber yanlış anladığımız, ‘daha az GPU ile model eğitimi’ vaadi gibi yenilikler evet bir risk, ama;

• SLM (Small Language Models) yani yapay zekadaki cihaz genişlemesi ile olası pazar kaybı riski minimize edilecektir.

• Ama daha da önemlisi; büyük resimde de bugünün dev teknoloji şirketlerinin talebi; CPU’lardan GPU’lara doğru büyük bir kayış içinde... Evet zaten bu dev şirketlerin birçoğunun adeta temelini oluşturan ‘öneri sistemleri’ uzunca bir süredir GPU’ları kullanıyor ama statik modellerden LLM tabanlı sistemlere doğru genel bir kayış hakim.

• Örneğin altı yıl önce dünyadaki en gelişmiş 500 süper bilgisayarın %90’ı CPU’ları kullanıyorken bugün bu oran %10’lara inmiş durumda. Yani hem AI dışındaki pazarın ihtiyacı her geçen gün GPU’lara kayıyor, hem de hala etkisi kısıtlı olan embedding’ler ve agentic workflow’lar gibi hayatımızın girecek, ve evet GPU gerektiren, teknolojik dönüşümler bizi bekliyor.

Bu alanda donanım üreticilerine bağlılık asıl riskken, tüm dev şirketlerin şu an odağı önce NVIDIA bağımlılığından kurtulmak sonra enerji kapasitelerini arttırmak.

Değerlemeleri yüksek mi, tabii ki, o ayrı bir konu. Bu üç kategorinin tamamı için bu durum geçerli aslında bundan sonra tekrar etmeyeceğim. :)

Uygulama şirketleri

Ve geldik üçüncü sıraya… İşte buranın mezarlığında yer kalmayacak gibi…

2000’lerde aldıkları yatırımlar ve değerlemeleri adeta patlayan .com şirketlerinin ne kadarı 2005’leri gördüyse; uygulama katmanında da benzer bi son bizi bekliyor. Buraya ‘bet eden’ de büyük oranda VC’ler.

Bu katmanda şunun altını çizmek gerekiyor; gerçek bir problemi çözenler kazanan olacak. Ve evet, bugün problem çözmek için AI olmazsa olmaz, giriş bariyeri düşük olunca da çok fazla uygulama katmanı şirketi görüyoruz. Sonu ‘girişim mezarlığı’ olmayanlar, gerçek bir problemi çözen, bunu doğru bir pazarda başarıyla müşteri segmentine ulaştıranlar olacaklar.

Ve tabii daha önce de vurguladığım gibi; ‘AI as product’ ve ‘AI as feature’ ayrımı da bir o kadar kritik. Yani uygulama katmanı şirketlerinin aslında en büyük rakipleri halihazırdaki oyuncular, AI özelinde tek yapmaları gereken onu entegre etmek olan şirketler. Çünkü bu şirketlerin geniş bağlamda dev veri geçmişleri ve güçlü dağıtım kanalları var.

Son olarak şunun altını çizmek istiyorum; uygulama katmanının içerisine; altyapı işleri yani Bret Taylor’ın deyimiyle toy products kategorisini dahil edip konuştum. Altyapı katmanında LangChain gibi artık yeri sağlam isimler olsa da konsolidasyon ihtimali ve Anthropic’in son dönemde dikkat çektiği gibi bu kategoriyi bir anlamda ‘gereksiz kılan‘ geliştirmeler; altyapı işlerini uygulama katmanından ayırmamamı sağlıyor.

Teknolojinin gelişimi

En son Claude Opus 4.5 ile bir kez daha gördük ki modeller hala ve hala ve hala gelişmeye devam ediyor. Maliyetler düşüyor, donanımdan gelen kapasite artışı yükseliyor.

Yine Epoch AI’ın buradaki çalışmasında da LLM’lerin 2030’a kadar teknolojik kapasitelerinin ilerleyip ilerleyemeyeğine dair bir öngörü var. Sanki büyük risk teknolojinin kendisinde değil de yakınlarındaki donanım üretimi ve özellikle de verinin yetmeyişinde gibi duruyor.

Bence daha önemli olan; LLM’lerin verimliliği de artıyor, yani LLM’lerin uygulama katmanı her geçen gün gelişiyor ve oradaki potansiyel bence çok büyük. Örneğin Soft Commitment’ta ‘LLM’ler hiç sosyal değil’ demiştim bir süre önce, haftalar değil ama aylar geçtikten sonra; bu hafta içinde ChatGPT, ‘grup chat’ özelliğini devreye aldı.

Peki konunun finansal boyutu neden bu halde?

Dünyada park eden, adeta boşta duran o kadar büyük bir finansman var ki… Hem fonlar hem de very big tech’lerin kasalarında. O para yeni durağını, risk alacak yeri arıyorken yapay zeka gibi bir fırsatı bulduğunda kaçırmıyor haliyle.

Geçmişte de her teknolojik kırılım, beraberinde yanlış yatırım kararlarını ve büyük para kayıplarını getirdi. Bugün yaşadığımız yüksek değerlemeler, ki sadece VC’ler yani kapalı pazarlar değil, halka açık şirketlerde de benzer bir durum var, aslında geçmişte gördüklerimizden pek de farklı değil.

Bu dönemi öncekilerden ayıran en temel fark nedir peki derseniz; hemen yukarıda grafiğini de paylaştığım verimlilik endeksi beklentisi. Bugün AI şirketi olmayan şirketlerin değerlemeleri de bu beklentiyle yükseliş içinde.

Bu arada balonların hiç mi pozitif tarafı yok?

Stratechery’den Ben Thompson. çok güzel söylüyor; balonlar her zaman kötü değildir; altyapı, yetenek ve inovasyonun hızlanmasını sağlar.

2000’lerin hemen başındaki dot-com bubble’ının fiber altyapıyı bırakması -ve bu altyapının hemen bir sonraki gerçek büyümenin yapıtaşı olması da cabası- gibi, AI balonu da geleceğin veri merkezlerini ve GPU ekosistemini bırakacak.

Köpük gibi ihtiyacın söneceği GPU’lar ve veri merkezleri pekala otonom araçlarda kullanılabilir örneğin. :)

Yapay zekanın yazları ve kışları…

Bu AI Summers ve AI Winters kavramlarını daha önce duymamış olabilirsiniz, ama LLM’ler öncesi de konuşulan bir konuydu.

Evet, saten yapay zeka; 1950’den günümüze kadar AI Summers ve AI Winters dönemleri içinde gidip-geldi. LLM’lerle beraber ise AI Summer; içimizi ısıtıyor, ufakta pek kış gözükmüyor, hatta her gün sıcaklık daha da artıyor, üstelik küresel ısınmadan da fena halde. Tabii bu sıcaklığı arttıran en temel unsur donanımların yükselişi.

Hem teknolojinin kendisi hızla ilerliyor hem de bu teknolojinin yansımasında hala erken günlerdeyiz. Hala kurumlarda oturmayan pratikler ve ROI’ye dökülemeyen projeler hakimiyetini koruyor… Hala biz son kullanıcıların hayatındaki uygulama dikeylerinde ‘lider şirketler’ belli değil. Mesela sağlık, mesela wealth management, mesela eğitim; hiçbirinde hala LLM’lerin kendisi dışında pazarı domine eden oyuncular yok. Bunlar olmayacak değil; sadece 2 yıl önce de size bahsettiğim gibi çivi-çekiç problemi çözülmeye çalışıyor, kısacası dönüşüm zaman alıyor.

Soft Commitment #193’de, 2 Aralık Salı günü saat 09:00’da, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda görüşmek üzere.

Sevgiler.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son on beş güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş bir AI modelinin, buradaki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i keyifle dinleyiniz, favori mecranızda takip ediniz.

Apple Podcast

Spotify

Sekiz buçuk senedir devam eden ve 8 bin 193 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Soft Commitment’ın medya sponsoru olarak yer aldığı Alive: Building with AI konferansı, 18 Aralık’ta düzenleniyor. Bu satırları okuyan birine AI’ın dijital ürünler ve iş yapış şekillerimizi nasıl değiştirdiğinden bahsetmeye gerek yok diye düşünüyorum.

brick institute imzalı Alive’ı; içeriğin, konuşmacıların ve katılımcı kitlesinin ‘doluluğunu’ zaten biliyorsunuzdur. Şahsen ben, yılın ortasında düzenlenen Alive’dan bile daha heyecanlıyım 18’ine dair.

Ben de orada olacağım, siz de yerinizi zaman geçmeden ayırtın derim.

Sosyalizm 2.0

Hafta içinde very big tech’lerin teker teker çeyrek sonuçları geldi. Alphabet ilk kez $100b’lık bir çeyrek açıkladı, Amazon son 3 yıldaki en büyük bulut bilişim cirosunu kazandı, Microsoft %18 büyümeye erişti.

Feodalizmin teknoloji soslu halini yaşarken; teknoloji dünyası sosyalizme nereden ve nasıl bakıyor sizce?

Yine bu hafta içinde, Peter Thiel’ın Ocak 2020’de Meta’nın Zuck’ı ve A16Z’nin A’sı Andreessen’e attığı bir e-postaya denk geldim. Kısaca Thiel şunu diyor; öğrenciler büyük bir borç ve ev almayı göze alamadıkları bir dönemde, uzun dönemde borçlu kalacaklar gibi duruyor. Bu da onları; kapitalist sistemden pay alamadan, yalnızca bu sistemin karşıt görüşünde tutacak.

Peter Thiel’ın konuya dair çok daha güncel ve uzun olan röportajı da, ‘Kapitalizm genç nesil için çalışmıyor’ başlığıyla burada.

Evet, en çok da bu ortamın baş mimarlarından ve en büyük fayda sağlayıcılarından biri olan teknoloji sektörünün derdi olan, kocaman bir fact var karşımızda.

Kendisinden bir önceki nesil bambaşka bir ortamda büyümüşken bugünün genç bireyleri ise;

• büyük oranda borçlu (bu maddeyi lokalize etmek zor, ABD’deki student debt kavramına bir atıf var aslında),

• kısa, orta ve hatta uzun vadede mal varlığı edinmesinin çok güç olduğunun bilincinde,

• büyük oranda üniversiteye gidiyor gitmesine, ama tam da ne işe yarayacağını bilmediği bir eğitim alıyor, geleceğe dair kaygılı,

• öyle ki mezun olduğunda belki iş tecrübesi kazanmak için para almayıp üstüne para ödeyecek.

Yani kısaca nesiller arası sözleşme koptu, şanslı olan gençler belki farkında bile değiller ama ‘miras bekler’ haldeler. Kültürel dönüşümler büyük oranda ekonomiye bağlıyken, ‘zorunlu sosyalist’ bu neslin bakalım nasıl kültürel etkileri olacak?

Son olarak; aşağıda bulacağınız Plaid raporundan biraz daha yukarıdaki maddeleri ABD özelinde sayılara dökelim; insanların %68’i ekonomiden endişeli, %76’sı ise maaşının eskisi kadar yetmediğini düşünüyor ve %68’i de iş bulmada tedirgin.

A16Z gözünden ‘Yeni Medya’ ve alınacak dersler

Bu e-bültende en az 2 kere A16Z’nin medya stratejisinden bahsetmişimdir. 4-5 yıl önce websitesine girdiğinizde bir VC’nin değil de, sanki bir teknoloji haber bloguna girmişsiniz hissi yaratmaya başlayan, her mecrada içeriklerine ağırlık veren A16Z; şimdi de uzun bir yazıyla medyayı nasıl gördüğünü ve nasıl bir playbook işlettiğini paylaşmış: ‘What is New Media?’.

Bu yazının Soft Commitment özeti aşağıdaki gibi, ayrı ayrı bakınca hiçbir madde ne yeni ne de düşünmesi zor konular. Ama bu resmi bir arada görüp, daha da önemlisi ciddi bir yatırımla yıllardır execute etmek saygıyı hak ediyor.

Aslında tam olarak şu; daha önce de yazdığım gibi: “Every startup is a media company. Every founder is an influencer.”

Dolayısıyla bu yazıdan herkesin çıkaracağı dersler var.

Peki A16Z kısaca ne diyor?

• Sadece içerik üretmek değil; bu içerikleri tüketenlerle doğrudan ilişki kurmak, dağıtım kanallarını keşfetmek ve topluluk odaklı yaklaşım en kritik konular.

Ki geleneksel medya da yaşadığı dönüşümle bağımsız gazetecilere -her geçen gün daha da artarak- ciddi miktarda pay kaybediyor ve bağımsız gazeteciler de dağıtım kanallarını kendileri yaratmak ‘zorunda kalıyor’.

• Söylemeye gerek var mı bilmiyorum ama gelir modellerinde reklam, etkisini her geçen gün daha da kaybediyor.

Bu da en çok haber ve içgörüleri; artık A16Z ‘nin bizzat gibi, kendine has ‘mesaj kaygısı’ güden mecralardan almamıza neden oluyor.

• Çoklu mecra yayılımı ve şirket içinde bu işe dedike bir takım olmazsa olmaz. Bu efor kesinlikle büyük öncelik verilmeden başarı getirmiyor.

İşin ‘pis’ tarafı; bu eforda hem gazetecilik kasları ve geleneksel öğrenimler gerekli hem de yenilikçi yaklaşımlar ve teknoloji bilgisi. Yani başarıya götürecek bir takımı kurması pek de kolay değil. Örneğin başlık seçimi haberin yarısıdır, A16Z de bunu söylüyor, ve başlık atmak da, yıllarla anca oluşan bir pratikle geliyor.

• Belki biraz satır arasına gizliydi ama; A16Z’nin portfolyo şirketlerinin lansman günlerinde yarattıkları ‘win the internet for a day’ etkisi için grup chat’lerini ön plana çıkarması fazlasıyla dikkate değerdi.

Eski günlerdeki gibi globalde techcrunch.com ya da Türkiye’de webrazzi.com’u günde birden çok kez ziyaret etmiyoruz. İçeriğe maruz kalma şeklimiz de dev bir dönüşüm içinde. Bir yatırım ya da önemli bir lansman haberini (hemen bir örnek de vereyim gündemden; Uber’in TR hamlesi ya da Turkcell ve GCP’nin işbirliği) ilk kez nerede gördünüz mesela? Bu noktada sosyal medya tek başına değil, en az onun kadar grup chat’leri de önemli bir hale geldi. Yani WhatsApp, Slack, Telegram ya da sosyal medya platformlarının DM kutuları. Artık detaylı bir dağıtım stratejisi düşünüyorken bunları gözardı etmek imkansız. A16Z de bu grupları önden kurmak, buralarda aktif olmak, buraların ‘sahiplerine’ yakın olmak gerektiğini söylüyor.

Şimdi beğendiğim, ve üretken yapay zeka ile beraber orta vadede hayatımıza gireceğini düşündüğüm bir kategoriden iki ürünü sizinle paylaşacağım. Dijital ürünler, bu ürünleri tüketim şeklimiz büyük bir değişime hazırlanıyor. Wabi ve Tweeks, bu değişimi hayal etmek adına da incelemeye değerler.

Wabi: Mini uygulamalar platformu

Wabi, ‘there’s an app for that’ devrini kapatarak, ‘there’s an app for you’ devrini açıyor.

Bir sosyal platform olarak; basit prompt’larla uçtan uca mini uygulamalar ortaya çıkarmanıza yarayan Wabi, bu uygulamaların başkaları tarafından da kullanılmasını sağlıyor. Yani ‘YouTube gibi, ama video değil de uygulama’ gibi.

Hafta içinde $20m yatırım açıklayan Wabi’nin websitesi de oldukça başarılı ve aynı zamanda açıklayıcı: wabi.ai.

Wabi henüz kapalı betada, ama buradaki videoda kullandıkları mini-app örnekleri gerçekten heyecan verici. Sadece fikren değil, gündelik hayatta kullanılabilecek bir platform izlenimini de fazlasıyla veriyor.

Apple’ın sessiz ve derinden gelen Mini Apps Partner Program’ı

Diğer yandan Apple da ‘Mini Apps Partner Program’ adında pek konuşulmayan ama bir hayli önemli bir yenilik getirdi.

Düşük komisyon oranı ve HTML5 desteklemesi bir yana; dünyanın doğu tarafında bir hayli yaygın olan super-app’lerimn batı da yaygınlaşabilmesinin önünü açan bu program kabaca şöyle işliyor; örneğin büyük bir fitness uygulaması dağıtım kanalı haline gelerek küçük geliştiriciler için bir ‘host app’ oluyor, onayladığı mini-app’ler kullanıcılarıyla buluşabiliyor. Tabii ki Apple gibi host app de mini-app’in gelirinden bir pay alıyor.

Tweeks: Prompt yazarak kendi internetinizi tasarlayın

Özünde tarayıcı eklentisi olan Tweeks, ziyaret ettiğiniz herhangi bir websitesini dilediğiniz şekilde özelleştirmenize yarıyor: filtrelemeler, yeni fonksiyonlar ve arayüz değişimleri gibi…

Mesela LinkedIn gibi sosyal platformlara girdiğinizde sadece feed’inizi görmek ya da Google, Twitter gibi native-ad sunan platformlarda bu reklamları gizlemek gibi. Tweeks ayrıca tasarımda da değişiklikler yapabiliyor ya da bilgi hiyerarşisinde size özel güncellemelere olanak tanıyor. Ve tüm bunları, websitesine özel prompt yazarak yapıyorsunuz.

Tweeks’in reklam gizleme gibi özelliklerini bir kenara koyarsak; zamanla tüm dijital ürünlerin böyle bir dönüşüme gideceğine inanıyorum. Her biri size özel bir arayüze ve daha da önemlisi yine size özel, mini-app gibi fonksiyonlara sahip olacak. Ve evet, bunları da prompt yazarak yapacağız... O gün gelene kadar, Tweeks güzel bir çözüm, ama bir YC şirketi olarak baktığımda satın alınabilir değil (teknolojisi basit, ki kullanım büyürse o zaman veri değerli olur), daha çok bir life-time-business gibi duruyor, o da ayrı bi konu...

Meta’nın %10’a varan ‘scam’ geliri, Vine’ın geri dönüşü, Replit kurucusunun tavsiyeleri ve YC’li bir ‘sivri sinek girişimi’

Kısa kısa gözüme takılanlara geldi sıra…

1. Amjad Masad ismini daha önce hiç duydunuz mu? Kendisi Replit’in kurucusu. Aynı zamanda geçmişinde büyük bir hastalık atlatmış, Vadi’de alışılagelmişin dışındaki çıkışlarıyla tanınan birisi. Kesinlikle özel olarak takibi hak ediyor. Bu vesileyle kendi blogunda kaleme aldığı ‘How to Keep Winning’ başlıklı yazısını da buraya bırakıyorum (ilk madde; ölme).

2. Meta, 2024 gelirinin yaklaşık %10’unu yani 16 milyar doları yasa dışı reklamlar yoluyla elde etmiş. Hemen başka bir açıdan bakalım; Meta her gün 15 milyar adet ‘scam’ reklam göstermiş. Biraz derine inersek Meta, UK’de rakiplerinden 2 kat fazla scam reklama ev sahipliği yapmış, toplam dolandırıcılık vakalarının %54’ü Meta reklamları yoluyla insanlara ulaşmış. Böylesine bir devin evet fena bir problem değil ama bu problemi çözemiyor oluşu biraz garip değil mi? Scam reklamları yakalayan ekibin ciro düşüşü limitiyle çalışması ve riskli reklamların daha çok para ödeyerek yayında kalabilmeleri de cabası…

3. Vine geri dönüyor! Bir dönemin efsane sosyal medyası, TikTok’un, reels’ın ve dikey videoların atası olan uygulama 2016’da kapanmıştı. Uzun hikaye, içerik olarak Vine’ın neredeyse tamamı Jack Dorsey’nin desteklediği diVine’da yer alacak. AI ile içerik yüklemenin önüne geçecek olan diVine, benim en çok yeni ve açık internetin, merkeziyetsiz yapay zekanın savunucusu Jack Dorsey’nin bu uygulamada ne gibi farklı yaklaşımları hayatımıza kazandıracağıyla ilgimi çekiyor.

4. ‘Vibe Coding’ kelimesi, Collins Dictionary tarafından 2025 yılının kelimesi seçildi, güzel seçim. :) Bilmeyenler için vibe coding’i 2025 Şubat’ında ortaya atan ilk isim ise OpenAI kurucu ortaklarından olan Andrej Karpathy.

5. Y Combinator, mikro drone’larla sivri sinek avlama girişimini (Tornyol) son dönemine dahil etmiş. Tornyol, 40 gram ağırlığındaki drone’laruyla herhangi bir kimyasal kullanmadan açık ve kapalı alanlarda sivri sinekleri öldürebiliyor. Güzide yazlık beldelerimiz, yüksek sesle (çat-pat!) haşerat öldüren, evet şu mor ışıklı olanlardan bahsediyorum, elektronik cihazlardan vazgeçer mi, bir başka dönüşüm sorusu.

6. Fintech dediğimde ülkemizde bambaşka bir gündem ve bir adeta ‘resetleme’ dönemi akla geliyor ama dünyada durum başka. Fintech ile finansal kurumlar arasında bir API köprüsü kuran Plaid, ‘The Fintech Effect 2025’ isimli raporu hafta içinde yayımladı. Rapor gerçekten güzel, öne çıkan mesajlar ise şöyle;

   1. From tool to co-pilot

   2. Trust meets speed

   3. Payments, reimagined

   4. Open banking as table stakes

   5. AI’s tipping point

Turkcell, Google Cloud’u Türkiye’ye getirdi ve üç tane veri merkezi kuracağını açıkladı

Turkcell, Google Cloud ile gittiği işbirliği sonucunda Türkiye’de bir milyar dolar yatırımla üç tane son teknoloji veri merkezi kuruyor ve Google Cloud Platform’un hyperscale teknolojisini ülkemize getiriyor.

Anlaşmada kanımca en dikkat çekici nokta, Turkcell’in GCP’nin son teknolojisini, yurtdışındaki veri merkezlerinin ve imkanların aynısını Türkiye’ye getiriyor oluşu.

Bu arada şunun da altını çizmek gerekiyor; ‘artık veri egemenliği dolayısıyla (ki haksız bir endişe olarak görmüyor-d-um) buluta taşınamayan bankalar, kamu kurumları ve diğer regülasyona dokunan (örneğin sağlık) tüm işler son teknoloji bulut teknolojilerine erişim sağlayabilecek’ tam olarak doğru değil. Bankacılık gibi çoğu regülasyon herhangi bir ‘public cloud’ üzerinde çalışmayı da yasaklıyor. Bu noktada Turkcell ve GCP’nin, adına ‘finansal bulut’ diyelim, bazı ek ‘önlemler’ alması ya da geliştirmeler yapması da gerekiyor. Bu adımlar atılırsa bankalar onca yatırımla kurdukları veri merkezlerini kapatmazlar belki; ama yeni ürün ve genişlemelerini pekala buradan yapabilirler.

Son olarak; Huawei de benzer standartlarda bir teknolojiyle Türkiye’de yaklaşık üç yıldır bulut altyapısını kullanıma sunuyordu. Lakin Google’ın gelişi ve Turkcell ile gelişi neresinden bakarsak pozitif bir gelişme.

En yeni AI donanımı girişimi: Sandbar

2024’de kendileri her türlü fiyaskoyla anılsa da AI donanımları beni hala bir hayli heyecanlandırıyor. Meta’nın gözlükleri şu an piyasadaki en başarılı örnek olarak duruyorken eski Meta çalışanlarının kurucusu olduğu Sandbar, Stream Ring adını verdiği yüzükle pazara giriş yaptı.

2026 yazında gönderimine başlanacak olan yüzükler ön-satışta $249’lık etikete sahip. Stream Ring; konuşmalarınızdan notlar alıyor, size anında yanıt verebiliyor. Elinizi kaldırıp mikrafon gibi tuttuğunuzda dinleme moduna geçen bu akıllı yüzük, sizinle kulaklığınız aracılığıyla iletişime geçiyor. Ayrıca bir de uygulaması var.

Arkada hangi modeli kullanıyorlar, arasam da bulamadım. Tanıtım videosu ise wow dedirtmiyor, modelden bağımsız. Gerçi Humane ya da rabbit gibi yüksek perdeden giriş yerine daha ‘küçük’ ama çalışan bir ürünle çıkmalarını tercih ederim zaten.

Sandbar’ın bu haliyle çok sayıda rakibi var, kablosuz kulaklıkların bu yeteneği de kazanması zor değil; ayrışma noktaları ekibin gerçekten bu konuda uzman olması. Ekip dışında Sandbar’da beni heyecanlandıran bir şey olmadı diyebilirim.

Bakalım; OpenAI, Jony Ive’ın başında olduğu insiyatifiyle ortaya ne çıkaracak? Ben hala OpenAI’ın üzerine çalışmadığı kesin gibi olsa da kulaklıkların da dönüşümünü bekliyorum.

Kapanış…

Ve 192. sayı da böylece geride kaldı.

Fikir ve önerilerinizi iletmek ya da sadece selam vermek adına bana ulaşmak için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek.

Sonraki sayıya kadar bir ayı daha devireceğiz. 2 Aralık Salı günü, saat 09:00’da, favori podcast uygulamanızda ve e-posta kutunuzdayım.

Sizin, ve sayıları 9 bine yaklaşan teknoloji sektörü çalışanının…

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Sevgiler.

İnternet gün geçtikçe ölüyorken (bakınız: ‘dead internet theory’), günümüzün en gözde mecraları olarak kapalı gruplar ve e-posta kutularındaki e-bültenler elimizde kaldı. Artık AI ile hazırlanmış (özetlenmiş ya da uzatılmış), birbirine benzer ve daha dikkat çekici olma pahasına algoritmayla sonsuz savaşa giren içerikler, alabildiğine her yerdeler… Gruplar ve e-bültenlerin de AI hakimiyetine geçmesi yakındır, son kale Soft Commitment!

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son on beş güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş bir AI modelinin, buradaki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i keyifle dinleyiniz, favori mecranızda takip ediniz.

Apple Podcast

Spotify

Sekiz buçuk senedir devam eden ve 8 bin 142 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

‘How Elon Works’

Elon Musk tartışılan bir figür. Hem de fazlasıyla. Etrafında bu kadar tartışma dönen bir kişiyi sevmek ya da sevmemek noktasında değilim; ‘ama öğreneceğimiz bir şey varsa, öğrenelim’ gibi bir yerdeyim.

Founders Podcast yeni bölümü de tam olarak bunu yapıyor, dünyanın en zengin insanı da olan Elon Musk’ın principle’larına odaklanarak değerli bir içerik ortaya koyuyor.. Bölüm ve özeti burada.

Ayrıca burada da A16Z’nin A’sı Marc Andreesen’in ağzından, Elon Musk’ın yönetim şekline dair bir anlatım var.

Elon Musk’ın principle’larının bir Soft Commitment özeti de olsun:

1. The mission comes first. Keep your entire company committed to a common goal. A maniacal sense of urgency is our operating principle.

2. Product design should be driven by engineers (engineer-first organizations). You should not separate engineering from product design. Having separate design and production departments is bullshit. Keep everything together and feedback immediate.

3. The leader should be on the front lines. You should be a battlefield general. “If they see the general out on the battlefield, the troops are going to be motivated. Wherever Napoleon was, that’s where his armies would do best.

4. Apply ‘The Algorithm’ constantly.

   • Question every requirement,

   • Delete any part of the process you can,

   • Simplify and optimize,

   • Accelerate cycle time,

   • Automate.

5. Hire for attitude. Skills can be taught. Attitude changes require a brain transplant. Good attitude = A desire to work maniacally hard.

Vinod Khosla’nın %10 önerisi ne denli makul?

Khosla Ventures’nın kurucusu, Vadi’nin en öne gelen figürlerinden biri olan Vinod Khosla, TechCrunch Disrupt 2025 sahnesinde daha önce bu kadar yüksek sesle konuşulduğuna şahit olmadığım, ilgi çekici bir fikri paylaştı.

Fikir kabaca şu; ABD’de devlet halka açık tüm şirketlerin %10’una ücretsiz şekilde sahip olsun, buradan gelecek finansmanı ise ‘AGI (Artificial General Intelligence) ile mücadele’ için kullansın. Khosla’ya ilham olansa; ABD’nin Trump önderliğinde Intel’in %10 hissesini satın alması.

Bir VC olarak ait olduğu dünyaya ters bir düşünce mi, evet, ama Khosla içinde olunan büyük tehlikenin anca böyle ‘savuşturulacağını’ düşünüyor. Tehlike derken neden mi bahsediyoruz; üretken yapay zeka ile beraber iş güçü, rekabet, sermaye yapısı ve kamu politikalarında yaşanacak değişim ve dönüşümden tabii ki…

Tekno feodalizm, benim kibarca ‘very big tech’ diyerek geçiştirdiğim, içerisinde olduğumuz bu çağın adı. Bunun altına bir de tüm dünyaya hakim olan, tek kutuplu siyasi zemini koyunca Khosla’nın önerdiği formül -hadi, her şeyi geçtim- ne kadar uygulanabilir olur, merak ediyorum. UBI (Universal Basic Income) ya da %10’luk böyle bir sahiplik, malumun ilanı, filmin sonunda göreceğimiz final gibi, orası ayrı…

Composer ve Cursor 2.0: AI Coding için yeni dönem?

Bugüne kadar OpenAI ve Anthropic gibi şirketlerin ilgili modellerini kullanıcılarına sunan Cursor; Composer adını verdiği ve kendi geliştirdiği modelini yayımladı. Ek olarak platform, yeni arayüz ve özellikleriyle Cursor 2.0’ı da duyurdu.

AI Coding alanına bakacak olursak; 2022’lerde başlayan kod tamamlama araçları birinci dönem olsa; 2025’de zirvesini yapan, uçtan uca uygulama geliştirebilmeye yarayan model ve araçlar (kuşkusuz Cursor başı çekiyor) ikinci dönemdi. Şimdi de Composer ve Cursor 2.0, bazılarına göre üçüncü dönemin başlangıcı niteliğinde… Hatta bu dönemin adı da belli gibi: ‘vibe-coding’de olgunlaşma’.

Cursor’a göre GPT-5 ve Claude Sonnet 4.5’e göre çok daha ‘iyi’ ve hızlı çalışan Composer; daha önce detaylıca ele aldığım (#186) ‘specs-driven’ bir yaklaşımla planlama yapabiliyor, test ve kontrol süreçlerini ayrı ayrı ele alabiliyor, büyük code-base’lerde performanslı şekilde çalışabiliyor. Kullananlardan aldığım ve okuduğum yorumların başında da Composer’ın hızı geliyor. Henüz Alpha versiyonunda olduğunu da hatırlayacak olursak, Composer mutlaka daha da iyileşecektir.

Ama çok daha bir iyi arayüz, yeni girenleri değil profesyonelleri de memnun eden, ve kurumsal kullanıma hazır hissettiren hız ve specs-driven yaklaşım, Cursor’daki yeniliklerin özeti desem yeridir.

Multi-product company’lerin yükselişi

#184’de sizlere aktardığım gibi Grammarly, Superhuman’ı satın almıştı. Geçtiğimiz hafta da Grammarly, şirketin adını Superhuman olarak değiştirdi ve bir ‘multi-product company’ olduğunu paylaştı. Superhuman altında Grammarly, Coda, Superhuman Mail ve yeni lanse edilen AI asistanı Superhuman Go yer alıyor. Superhuman Go; içerisine Grammarly’yi de alıyor, 100’den fazla uygulama ile çalışabiliyor, iş odaklı bir asistan olarak tahmin edebileceğiniz özellik setleriyle donatılmış. Asıl ilgi çekici olansa; Go’nun etrafında Superhuman Agent Store ekosistemi kurulması... Wow diyemedim henüz, ama doğru ürün ve doğru model. Diğer yandan ismi ne olursa olsun; bu denli iddialı bir ürünü büyütecek bir şirket midir Grammarly (peki tamam, Superhuman diyelim), bunu da bekleyip göreceğiz.

Bir diğer multi-product company’imiz ise İtalya’dan: Bending Spoons. Milyarlarca dolarlık debt-funding almasının ardından, Eylül 2025’de $1.3b ödeyerek Vimeo’yu satın alan Bending Spoons, şimdi de $1.5b karşılığında AOL’i bünyesine kattı.

30 milyon aylık aktif (ve CEO’ya göre sadık) kullanıcıya sahip olan AOL, dünyanın en büyük 10 e-posta platformundan da biri. Bending Spoons portfolyosundaki diğer isimlerse şöyle: Evernote, Meetup.com, WeTransfer, StreamYard… Geçmişi bir app şirketi olmaya dayanan Bending Spoons, örneği az da olsa bulunan bir ‘dijital model’ hayata geçiriyor. İtalyanların hedefi; bu asset’leri tekrar satmak değil; aksine, geliri büyütüp ellerinde tutmak, portfolyonun kendi içindeki sinerjiyi de arttırmak.

‘VC dünyası değişiyor!’ derken, yeni bir girişimcilik ve yatırım paradigmasında olduğumuzu anlatırken, bir argüman daha doğdu adeta bana. O da compound product company’ler (#132’den) gibi, ama tam aynı şey olmayan, multi-product company’ler.

3 GenAI ürünü ve 2 GenAI güncellemesi

Önce güncellemelerle başlayalım: Yelp ve Kayak. Biri ABD’nin lokasyon bazlı lider mecrası, diğeri dünyanın önde gelen bilet satın alma platformlarından biri.

Yelp, tam 35 yapay zeka odaklı özellik tanıtırken asistanını devreye aldı, arama deneyimini AI ile adeta baştan yazdı, rezervasyon için olan telefon görüşmelerini AI agent’lara emanet etti, ses demişken kullanıcılarına arayüzü kullanırken konuşma hakkı da sunan yeni Yelp, menülerde de önemli geliştirmelere gitmiş. Kayak ise adına ‘AI Mode’ dediği özellikle, kullanıcıların bilet almayı planladığı lokasyonla ilgili her türlü sorusunu yanıtlamaya başlamış. Daha önce yayına aldığı Kayak.ai’da AI özelliklerini adeta kullanıcılarına açık bir şekilde test eden şirket, OpenAI ile olan iş birliği ile kendi verilerini, ChatGPT’nin bağlamsal başarısında işlemeye başladı.

Bunları neden anlattım? İkisi de Türkiye’de çok az kullanılan iki ürün, farkındayım. Ama bugün Yelp bu kadar dramatik bir değişim geçiriyorsa, çok uzun sürmeden son kullanıcılar bu yeni standartlara alışacak, tüm son kullanıcı ürünleri dünyada bu tarafa doğru kayacaktır da ondan…

Bu açıdan bakınca bu iki güncelleme de fazlasıyla incelemeye değer nitelikte. Şimdi kısa kısa dikkatimi çeken yeni üretken yapay zeka ürünleri geçelim…

1. Browserbase ve WsiprFlow gibi şirketlerin de müşterisi olduğu Bear, adına ‘GPT search’ denilen, LLM’lerin markanızdan bahsetmesi konusunu optimize etmenize yarayan bir yardımcı araç. Benzerleri vardı, hatta büyük yatırımlar da almışlardı ama Bear’ın pazara girişini ve ürün temizliğini beğendim.

2. Bu kadar kırmızı okyanus yeter, şimdi biraz tartışmalı sulara geçelim… Binlerce sosyal medya hesabını tek bir platformdan kontrol eden DoubleSpeed, adeta bir dikkat makinası. En iyi içeriklerle beslenen model, algoritmalara en uygun ve başarısı ispatlanmış içerikleri farklı versiyonlarla çoğaltıyor ve daha da fazla etkileşim almanız için kendisini sürekli optimize ediyor.

3. Codi için sanırm en güzel tanım; ‘AI Office Manager’. ‘Human in the loop’’u yalnızca ürünün doğru çalışması için değil, şirketin de çok daha büyük bir gelir modeline ulaşması için konumlamak akıllıca.

YC Summer 2025’e yakından bakışla bir GenAI okuması

CBInsight, Y Combinator’ın Summer 2025 dönemindeki girişimleri detaylıca ele aldı. Hep söylüyorum, YC; teknolojinin gidişatını anlamak adına çok kritik bir yere sahip. CBInsight’ın okumasından öne çıkanlar ise şunlar:

• Bu dönem girişimlerinin neredeyse yarısı, birer AI Agent girişimi.

• Voice AI öne çıkıyor, öyle ki 169 şirketin 16 tanesi bu alandan... Bankacılık ve sigorta gibi regüle alanlara giren oyuncular ve altyapı katmanında birer çözüm olarak konumlanan şirketler ön planda.

• AI Coding en fazla para harcanan ve ürün-pazar uyumunu en tepede yaşayan bir başka kategori, buradan da 20 şirket var. Evet bu kategorinin liderleri belli ama nişe odaklanan ve kurumsal segmenti hedefleyen çözümler YC’nin radara aldığı başlıca alanlardan biri.

• Efficiency de öne çıkan bir başka tema. Yani modellerin daha hızlı çalışması, daha az enerji tüketmesi ve daha küçük modellerin (SLM) daha verimli olması gibi problemler…

• Bir önceki döneme göre; 2 kat daha fazla şirket kurumların kullanımna hazır bir ürüne sahip. Time-to-market’in bir hayli kısalmasına ve pazarın da bi o kadar olgunlaşmasına güzel bir işaret.

OpenAI’ın çalıştırdığı yüzlerce yatırım bankacısı ne iş yapıyor?

13 milyar dolar yıllık tekrar eden gelire ulaşan, %5’i para ödeyen 800 milyon son kullanıcıya sahip olan, 5 yıl içinde gelirini 1 trilyona çıkarmayı (yani 75x büyüme) hedefleyen teknoloji şirketi sizce hangisidir? Evet doğru cevap; OpenAI.

Soft Commitment’ın bir önceki sayısından bu yana OpenAI’da yaşanan gelişmeler ise; Atlas isimli AI tarayıcılarını çıkardılar, seksüel içeriklere izin verdiler, ‘ChatGPT Connect’ yapacaklarını duyurdular, şirketlerin datasını ChatGPT’ye çok kolay bir şekilde koyabileceği bir güncelleme yayınladılar, otomasyon odaklı bir Mac app’i satın aldılar. Gerçekten de OpenAI, hype ise hype; ama Fatih Terim’in bam-bam-bam taktiği gibi yürüyor. Evet hype faktörü olmazsa olmaz, ama çeyrek finale çıktılar bile. Ve kupa da ‘yeni dünyanın’ en etkili şirketine verilecek.

AI’ın en büyük dikeylerinden biri şampiyonunu bekliyorken; Perplexity Finance ile Perplexity hem kritik işbirliklerine hem de başarılı ürün özelliklerine imza atıyor. ‘En büyük dikey’ derken sözünü ettiğim pazar wealth management idi.

OpenAI ise şimdilik wealth management pazarının kuzenine ve B2B’sine odaklanmış durumda. OpenAI, 100’den fazla eski yatırım bankacısına, saatine $150 ödeyerek kendi veri setini oluşturmaya başlamış. Bir başka deyişle OpenAI, şirketlerin büyük finansal işlemlerine aracılık eden, birleşme ve satın almaları yöneten, halka arzları üstlenen yatırım bankacılığı sektörü için bir ürün geliştiyor.

Muhtemelen bu kadar spesifik bir veri setiyle; ortaya mükemmel bi sonuç çıkacak, çünkü online olarak bir ikamesi bulunmayan derinlikte ve detayda bir veriden söz ediyoruz.

Peki ama sektörün junior’larını işinden edecek bu hamle; uzun vadede de bir junior’sızlık sorunu doğurmuyor mu? Evet, GenAI’da işgücü piyasasının hala yanıtını bekleyen yaygın sorusu da bu zaten.

Peki, yeterince derin veri gerçekten işe yarıyor mu diye merak ediyor musunuz? Haftaiçinde sadece Crunchbase ve LinkedIn verilerinden beslenerek, bir girişimin %84 başarı oranıyla Seri A yatırımı alıp alamayacağını tahminleyen bir araştırma okudum. Daha doğrusu böyle bir AI modelini ele alan bir araştırma.

Crunchbase gibi niş platformlar, OpenAI’ın yaptığı gibi niş yeteneklere sahip gruplarının ürettiği veri setleri oldukça değerli, ve daha da değer kazanacaklar.

Kısalar

1. Torumlarımız, 2000’lerin ilk çeyreğini çok net bir şekilde şöyle tanımlayacak: ‘akıllı telefonların doğuşuyla kötüye gidiş ve bir daha hiçbir şeyin eskisi gibi olmadığı dönem’… Son yayınlanan bir habere göre; akıllı telefonlarından uzakta olan çocuklar, uyuşturucu bağımlılığı tepkileri veriyor.

   1. ABD’de şu an 19 eyalette başlayan uygulamada, ilk ve orta öğretimde okul girişinde telefonlar toplanıyor ve çıkışta çocuklara geri veriliyor.

2. Evet, danışmanlık sektörüne, daha doğrusu büyük danışmanlık şirketlerine taktım. Şaka bir yana ben onlara takmasam da onlar, GenAI paradigmasında oltaya takılan en dikkat çekici sektörlerinden biri oldular. CYA (‘cover your ass’) korumasının arkasına sığınanlar yani hala ‘logolarını satabilenler’ (McKinsey, BCG ve Bain) dışındaki danışmanlık şirketleri borsada da çakıldı. Bu ‘logo satışı’ konusu da bir süre içinde şekil değiştirmeye aday. Burada da McKinsey’nin 16 teknoloji satın alması yapmasına rağmen pazar payındaki düşüşü anlatan kısa bir tweet var.

   1. Bu arada Deloitte, 150 ülkedeki 470 bin çalışanının Claude’yi kullanması için Anthropic’le bir iş birliğine gitti. Deloitte, farklı departmanlar için farklı Claude personaları oluşturacak.

3. Bryan Johnson’ın kendi longevity protokolünü adeta ürünleştirmek için yola çıktığı Blueprint, $60m yatırım aldı. Longevity alanının en öne çıkan öngörüsü kabaca şunu diyor; 2032-33 gibi, vücudumuzu ve tabii sağlığımızı ne kadar koruyabilmişsek, teknoloji bizi o noktada tutmaya yetecek. Yani bir anlamda Blueprint ürün-pazar uyumunu yakalamak için zamanla yarışıyor. :) Şu ana kadar büyük bir hype yakalasa da ürünleşme ve gerçek bir ‘pazar karşılığı’ için hala yol var Bryan ve Blueprint’in önünde. Ama şahsen adını sıklıkla duyacağımız, ve bir süre sonra devleşen lokal benzerlerini göreceğimiz bir iş modeli olduğuna inanıyorum.

4. AI öncesi dönemde olduğu gibi AI özelinde de içeriklerini keyifle takip ettiğim Every’de zihin açıcı güzellikte bir makale yayımlandı: ‘Inside the AI Workflows of Every’s Six Engineers’. Bu makalede, altı farklı mühendisin AI coding ile ilgili deneyimlerini okuyabilirsiniz.

5. Dünyanın en büyük stablecoin şirketi olan Tether, bu yılın ilk 3 çeyreğinde 10 milyar dolardan fazla kar elde ettiğini açıkladı. Şirket yalnızca 3. çeyrekte $17b değerinde USDT mint etti yani bastı. Daha net bir ifadeyle şirketin kasasına 17 milyar dolar girdi ve karşılığında 17 milyar adet USDT dolaşıma sunuldu. USDT pazar payı %65’in üzerinde.

6. İyi çalışanıyla kötü çalışanıyla, doğru use-case’li ya da değil, dünyada toplam 6 binin üzerince MCP server bulunuyor, ilginç mülakat sorusu arıyorsanız…

7. ElevenLabs kurucu ortak ve CEO’su da TechCrunch Disrupt’taydı. Bugün ses üzerine model geliştiren en önemli şirketin kurucusu olarak; ‘GenAI modelleri çok kısa bir süre içinde ‘commoditized’ olacaklar’ dedi. Benim gördüğüm ve açık mektup başta olmak üzere sizlere aktardığım da birebir aynısı…

State of Crypto 2025 (şimdi: web2.5 > web3, sonra: web2.5 > web2)

Bu raporu kaçıncı kez e-bültene taşıyorum, inanın hatırlamıyorum bile… Ama şunu çok iyi biliyorum ki her sene pazara dair düşüncelerim değişiyor. Evet, A16Z imzalı olan bir rapordan söz ediyorum.

Zaten e-bültende konuştuğumuz konular olduğu için, çok da uzatmadan, aklımda kalanlara geçmek istiyorum.

• Kripto paraların market cap’ine bakacak olursak; Bitcoin %50’nin üzerinde, onca büyümeye rağmen stablecoin’ler toplam %5 bile değiller. İlerleyen yıllarda, Bitcoin ile stablecoin’lerin yarıştığı bir döneme gireceğiz gibi. Diğer yandanBitcoin’i tek başına ele alınca; Saudi Aramco ve Meta’dan büyük, altının ise 11 katı kadar küçük bir finansal değere bakmış oluyoruz.

• Türkiye ülke sıralamaları listesinde biraz yerini kaybetmiş gibi duruyor, aktiflik olarak bakınca gelişmekte olan ülkeler her türden listeyi domine ediyor.

• Neredeyse ilk baktığım sayı, TPS (Transactions per Second) metriği oldu. Visa gibi kredi kartı şemaları için bu değer 24500 seviyesindeyken; bugün en hızlı blockchain için 3400.

• GenAI’ın yükselişiyle beraber; ‘kriptodan kopan ve AI’a geçen’ yetenek sayısını merak ediyordum, A16Z’ye göre bu sayı 2022 Kasım’dan bu yana 5 bin 371.

  • Bu arada AI hype’ının kripto henüz ‘bir sonuca bağlanmamışken’ ortaya çıkması, sadece burada ‘geçen yetenek’ değil, daha birçok açıdan kriptoyu negatif etkiledi kanaatindeyim.

• Raporda pek geçmiyor ama Polymarket adından söz ettirmeye devam ediyor. Yakında bu tahmin piyasalarını, kripto ile ‘uzaktan kuzen çıktıları’ bir yerde, daha fazla göreceğiz gibi. Kriptonun ‘yeni uygulama katmanının’ içinde tahmin piyasaları da var yani.

• Bu sene yeni gelen ve canlı verilerle beslenen dashboard, güzel olmuş.

Bir hayli ‘yanlı’ hazırlanan bir çalışma doğrusu, zira hazırlayıcısı A16Z diyoruz, hatta bu fonun da kripto departmanı… Lakin daha önceki Soft Commitment sayılarında da işlediğim gibi; 2-3 sene geriden bakalım, regülasyon gibi en büyük engel aşıldı, ZK başta olmak üzere teknolojik olarak beklenen gelişmeler büyük ölçüde tamamlandı ve en önemlisi stablecoin’ler başta olmak üzere tokenizasyona kurumların ve CeFi yani geleneksel finansın ilgisi çok büyük ve gün geçtikçe artıyor. Evet, dünya zincir üstüne taşınıyor, belki umduğumuzdan da bile fazla, ama farklı bir kurgu ile.

Oldukça ilginç bir bilgisayar bilimleri olayı

2008’de Belçika’da yapılan seçimlerde Schaerbeek bölgesinde bir aday, (Maria Vindevogel) beklenenden tam 4096 oy fazla aldı. Yazılım ve donanım hatası bulunamayınca araştırmacılar, bu hatanın kozmik bir parçacığın bilgisayarın belleğindeki bir biti değiştirmiş olmasından (0 → 1) şüphelendi.

Çünkü 4096, 2’nin 12. kuvvetine denk geliyor ve yalnızca tek bir bitin yanlış dönmesiyle oluşabilir. Bu arada bu tür olaylara ‘Single Event Upset’ (SEU) deniyor; cihaz fiziksel olarak bozulmuyor ama veriler geçici olarak hatalı oluyor.

Hatta benzer hatalar; 1970’li yıllarda Intel çiplerinde de uranyum kalıntılarından kaynaklanan alfa parçacıklarıyla görülmüş. Evet, kozmik ışınlar atmosferde parçacık yağmurları yaratarak dünyaya ulaşıp, bu yüksek enerjili nötronlar elektronik devrelerde bit flip’lere yol açabiliyor. Hatta 2008’de bir Airbus A330’un ani dalış yapmasına da benzer bir kozmik parçacık sebep olmuştu.

Kısacası, uzaydan gelen görünmez parçacıklar bazen elektronik sistemleri, hatta insan hayatını bile etkileyebiliyor. İlgili akademik makale de burada.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 191. sayısı da burada sona erdi, sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler.

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Bir sonraki sayı, 18 Kasım Salı günü, her zamanki saatinde favori podcast uygulamanız ve e-posta kutunuzda olacak.

O güne kadar kendinize iyi bakın, sağlığınızı ve akıl sağlığınızı koruyun. Sevgiler.

IMF Başkanı’nın ‘belirsizlik artık normal oldu’ dediği dünyada, teknolojideki belirsizlik de -AI sağolsun- had safhada... Ama şanslısınız, Soft Commitment ile bu dünyanın üzerindeki bulutlar bir nebze de olsa aralanıyor. 190. sayıda da 5 başlık altında onlarca bullet point sizi bekliyor.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son on beş güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş AI modelinin buradaki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i keyifle dinleyiniz, favori mecranızda takip ediniz.

Apple Podcast

Spotify

Sekiz buçuk senedir devam eden ve 8 bin 16 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Önce ‘benden haberler’;

1. Geride bıraktığımız hafta sonunda, SaaS Bridge etkinliğinde, Üretken Yapay Zeka ekseninde bir sunum yaptım. Enerjisi yüksek ve içeriği dopdolu olan bu etkinliğe davet için tekrardan teşekkürler! Genelde ‘üstüne konuşmak üzere’ küçük başlık ve görseller var ama incelemek isteyenler için yaptığım sunum da burada. Her bir sayfanın konuşmacı notlarında ilgili linkleri bulabilirsiniz.

2. Favori podcast’lerimden olan Üretim Bandı’nda, sevgili Eran Filiba ve Ateş Yankı Öksüz ile ‘Yapay Zeka PM’liği Öldürüyor Mu?’ üzerine konuştuk. Fazlasıyla keyifli bir sohbetti, çıkış noktamızsa şuradaki ‘bottleneck’ mevzusu…

3. ‘Normal bir influencer’ olmadığım için siz iki hafta sonra öğreniyorsunuz ama; ABD İstanbul Başkonsolosluğu’nun düzenlediği ‘Digital Content Creators and Influencers Networking Event’ isimli etkinliğe katıldım. AI ile hazırladığımız podcast’ten e-bültenin ismine kadar ilgi çektiğimizi söyleyebilirim, etkinlik benim açımdan en kısa özetiyle akılda kalıcı tanışmalara vesile oldu.

‘OpenAI is Eating the Software’

Üretken Yapay Zeka’nın lideri OpenAI; 2010’lu yıllardaki ‘Software Is Eating the World’ makalesi gibi, 2020’li yıllarda ‘OpenAI is Eating the Software’ dercesine büyümeye devam ediyor.

Şirketin DevDay etkinliğindeki gelişmeleri zaten çoktan okudunuz/gördünüz diyerek ben daha farklı yerlerden konuya bakmaya çalışacağım…

Çok kısa bir özetle başlayalım, hem DevDay hem de sonrasındaki birkaç günden;

1. Sora 2 video modeli ve bu modeldeki videolardan oluşan bir sosyal ağ ayrı bir uygulama olarak ve davetiye usulüyle yayımlandı,

2. ChatGPT’nin 800 milyon haftalık aktif kullanıcısı var,

3. Artık ChatGPT içinde doğrudan uygulamalar çalışabiliyor (bunu daha önce de duyurmuş ama adım atmamışlardı, şimdiyse bir Apps SDK ve lansman iş ortakları var),

4. Geliştiricilerin AI Agent’larını kolayca tasarlamasına, dağıtmasına ve optimize etmesine olanak tanıyan (n8n kadar yetenekli olmasa da) AgentKit lanse edildi.

5. En çok token tüketen yani ChatGPT’yi en aktif kullanan kullanıcılarını da açık açık paylaşan OpenAI, çok beğendiğim şekilde YouTube’un 100 bin ve 1 milyon takipçi plaketleri gibi bir de plaket hazırladı.

6. DevDay için güzel bir özet burada.

7. AMD ile OpenAI arasında imzalanan yatırım anlaşmasında OpenAI, tükettiği işlemci ücretlerini, doğrudan nakit yerine AMD hisseleriyle ödeme hakkı veren imtiyazlı bir araçla finanse edebilecek. Bu sayede OpenAI, AMD hisseleri değer kazandıkça toplam GPU maliyetini dengeleme fırsatı elde etmiş olacak. NVIDIA bağımlılığı açısından akıllı ve finansal olarak makul bir anlaşma kesinlikle.

8. Şirket -şimdilik- Asya’da başlayan yeni bir ücretli pakette, daha az tüketim yapan kullanıcılar için daha düşük ücret seçeneği sunmaya başladı.

9. Ve son; ChatGPT’ye ‘parental control’ geldi.

‘Araç için gel, ağ için kal’

Instagram’a insanlar nasıl geldi? Fotoğraflarının daha güzel gözükmesini sağlayan ve çok kolay uygulanabilen filtrelerle. Ki Instagram’ı bir check-in uygulamasından fotoğraf uygulamasına pivot ettiren de, kuruculardan birinin Cancún/Meksika tatilinde, eşinin o mükemmel manzaraya rağmen çektiği fotoğraflardan ‘bir türlü mutlu olmaması’ (bu bir gerçek hikayedir…) problemiydi.

Sora da buna benzer bir çıkışla, aracın gücüyle App Store listelerinde yayında olduğu tek ülke olan ABD’de birinciliğe oturdu (ilk beş gününde ‘sadece’ bir milyon indirme, ve hala devam eden davet ile kullanıcı kabulüne rağmen).

ChatGPT’nin ilk beş gününden bir hayli iyi bir giriş. Ama evet, bence de Sora bugünün sosyal medya dünyasında belirli bir yere kadar büyüyebilecektir. Ama Sora’nın bu çıkışı halihazırda dev sosyal ağların AI entegrasyonu konusunda çok net fikirler veriyor. AI üretimi içeriklere nerede ve nasıl izin vermeleri, bunu nasıl yönetmeleri gerekecek?

Meta’nın kendi modeliyle (bu noktada görsel değil ama videoda Google ve OpenAI’ın gerisindeler) ‘edit/generate with AI’ özelliği ve AI üretimi içeriklerin etiketlenmesi ilk yapılması gerekenlerden sanırım. Görünen o ki AI üretimi videolar tüketim noktasında önemli bir pay alacaklar, zaten çoğunluğu Google modellerinden çok sayıda video, şu an tüm sosyal medyalarda oldukça popüler.

Şu an telif meselesi hala çözülmeyi bekliyor (OpenAI’ın tutumu, lisans sahiplerine ‘siz istemiyorsanız sistemden opt-out olabilirsiniz’ demek). Ama görünen o ki, gerçek hayattan akılda kalıcı figür ve hikayelerle beraber AI ile üretilen videolara gösterilen ilgi uzun vadede kalıcı olacak. Zaten insan üretimi videolarda da tek kriter ‘doomscrolling’ yapabilmekti.

Ürün → Kullanıcı → Geliştirici

OpenAI artık üçüncü aşamada. Apps SDK ve Agentic Commerce Protocol ile hem bağımsız geliştiriler hem de şirketler artık ChatGPT içine, şirketin kuralları ve gelir modeliyle girmeye başlıyor. Aşağıda okuyacağınız Google hikayesine çok benzer bir döngüyle karşı karşıyayız. Google tarayıcıdan mobil platforma, videodan konuma çok sayıda cepheyi kazanırken ‘işletim sisteminde’ okulların dışına çıkamamıştı. OpenAI’ın yapmak istediği de AI’ın Windows’u olmak. Kurucu profili ve bugüne kadar sergilediği execution kabiliyetiyle buna en büyük aday da zaten kendisi... (Windows benzetmeme takılmayın, çevremizde çok farklı olsa da dünyada Mac’in pazar payı sadece %15.)

Evet, -Bret Taylor’ın söylediği gibi- GenAI’da da bir hype faktörü olduğu gibi çok benzeri OpenAI için de geçerli, ama zaten bugünün dünyasında hype’sız büyümek mümkün değil, istemeseniz da o hype’ı arkanıza alıyorsunuz.

OpenAI bu hikayede bahsetmediğim donanım ve ses gibi alanlardaki çabalarını da düşününce, bu adımların yarısında bile başarılı olsa AI’ın Windows’u oluyor zaten. :)

Son olarak; kısa vadede ChatGPT’ye ücretsiz paketi kullanan kullanıcılar için reklam seçeneği eklenmesi olası gibi duruyor. Zira OpenAI takımını kurmaya başladı bile.

Web3’e iyi haber: Web2.5, Web3’ü yendi

Ryan Yi imzalı ve ‘Onchain’s FAANG - How I Learned to Stop Worrying and Love Web2.5‘ başlıklı bu yazı oldukça kafa açıcı.

Web3 dediğimiz dünyanın kağıt üzerinde çok iyi duran merkeziyetsizlik felsefesi, yıllar içinde eğer merkeziyetsizlik bir spektrumsa gittikçe bu spektrumun diğer ucuna doğru kaydı. Artık zincir üstü yani blokzincirler üzerinde işlem yapıyor olsak bile KYC yaparak girdiğimiz bir uygulamada, zincir üstündeki verilerin dahi kontrol edilebildiği (bloklama ya da geri alma gibi) bir düzendeyiz. Zaten böyle olması gerekmiyor muydu, evet, belki biraz ‘fazla hayal kurmuşuz’.

Peki blokzincirin hikayesi hala nerede? Aslında tam olarak çok iyi bir yazılım altyapısı olmasında; entegrasyonu kolay, hatta kendiliğinden global bir mimari. Evet, hala yoğun ölçeklerde test edilmedi, lakin hızlı, finans dünyasındaki en büyük dertlerden biri olan settlement’ı kolay, takip edilebilir, çoğu zaman şeffaf…

Makalede de kriptonun FAANG’ı (Facebook, Amazon, Apple, NVIDIA, Google) olarak 5 şirket ele alınmış: Coinbase, Robinhood, Stripe, Telegram ve Binance. Bu şirketlerin en önemli kozları geniş kullanıcı kitleleri ve sahip oldukları dağıtım kanalları. Aynı yukarıda bahsettiğim düzende ilerleyen bu şirketlerin her biri; blokzincir üzerindeki teknolojinin, yine bahsettiğim avantajlarını kullanarak kriptonun Onchain5’ı olma yolunda ilerliyor.

Bir başka deyişle; kriptoda teknoloji eşiğini aştık, UX’i nasıl aşacağımızı artık biliyoruz, sırada dağıtım kaldı.

Örneğin Stripe’ı ele alalım. Şirketin web2’de elinde neler olduğunu zaten biliyoruz, peki web3’de neler var (ilk ikisi satın alma):

1. Stablecoin’lerin orkestrasyon görevini üstlenen; Bridge

2. ‘UX’i çözen’ kripto cüzdan altyapısı; Privy

3. Ödemelere odaklı özel blokzincir; Tempo

Stripe bu üçlüyle beraber milyonlarca üye işyerinin kendi stablecoin’lerini çıkarmasına ve global ödemelerin milisaniyeler içinde yapılmasına alan açıyor. Şirket, kart ağlarının üzerinden değil, kendi blokzinciri üzerinden ödemelerin dönmes için yeni bir finansal ağ oluşturuyor. Onchain5’ın diğer üyeleriyse daha çok yatıırm dünyası odağında.

Google’dan Alphabet’e dev teknoloji hikayesi, iyi stratejik yatırımın faydaları

Haftaiçinde favori podcast’lerimden Acquired’ın hazırladığı Google serisinin ikincisini de dinledim. Siz birden başlamak isterseniz, burada. Çok derin bir araştırma, çok iyi bir hikaye anlatımı ve teknolojik derinlikle yapılan yerinde analizler. Çok iyi bir dizi izlemek mi yoksa Acquired’ın 12 saatlik Google serisi mi, kesinlikle Google. Hem de podcast’in güzelliği olarak yürüyüş yapmak ya da araba kullanmak serbest… :)

Seriyi dinleyince bir kere şunu düşünüyorsunuz -hoş bunu düşünmek için 12 saatinizi vermenize gerek yok- orası şampiyonlar ligiyse biz olsak olsak bölgesel amatör ligiz… İnovasyon döngüsü ve girişimcilik kültürü nedir, çok net yanıtları seri içinde... Tabii yer aldığınız ülkenin ekonomik boyutu ve cazibe merkezi oluşu da bir başka konu.

İkinci bölümü dinlememin hemen ardından da şu bilgiye denk geldim, gelin bir ufak liste yapalım;

1. Google, Anthropic’in %14’ünün ve Spacex’in de %8’inin sahibi.

2. Gmail’indeki başarıyı gördükten sonra o zamanlar küçücük olan YouTube’u, $1.6b ödeyerek 2006’da satın aldı (Google tarihindeki en büyük pişmanlıklardan biri de; bu işlemin hisse karşılığı gerçekleşmesi, çünkü Google hisseleri o günden bugüne 20 kattan fazla değer kazandı),

3. Double Click’i 2007’de $3.1b’a satın alarak bugünkü reklam platformlarının temelini attı (bu işlem masada başka bir oyuncu da olduğu için DD bile olmadan, saatler içinde bitmiş)

4. 2014’de de bugünkü üretken yapay zekanın o dönem temellerini atan Deepmind’ı $500m karşılığında bünyesine kattı (Deepmind kurucu ortağı Mustafa Suleyman, bugün Microsoft’un AI’dan sorumlu en üst düzey yöneticisi).

5. Aynı yıllara denk geliyor farketmişsinizdir, tam Google’ın dikey ürün büyümesini strateji olarak ele aldığı dönem, 2005 yılında $50m karşılığında Android’i satın aldı.

6. VC yatırımlarını hiç saymıyorum bile, çünkü oraya girersek Stripe, UIPath, Lyft, Airbnb, Databricks, Robinhood, Duolingo vs. artık kimi ararsanız portfolyoda.

7. Podcast’te de güzelce işleniyor bu konu; Google Maps gibi çok sayıda içeriden çıkan üründe de kilit rol oynayan, adını bile bilmediğimiz şirketlerin satın alınmaları.

İlk arama motoru olmamasına rağmen yaptığı teknolojik geliştirmelerle rakipleriyle arasında ciddi fark yaratan ve iş modeli inovasyonunda yaptıklarıyla birinciliğe kısa süre içinde oturan Google; sonrasında ürünlere yöneldi. Çünkü ana gelir kaynağını oluşturan reklamlar başka işletim sistemlerinde, başka tarayıcılarda çalışıyordu ve belki de en önemlisi; Google’ın teknik olarak çözdüğü problemler, milyonlara hitap edecek ürünlerin en önemli giriş bariyeriydi. Bu noktada Google Maps ve Gmail gibi ‘wow’ etkisi çok yüksek ürünler (Gmail lansmanında Microsoft’un benzer ürünü 4mb alan sunuyorken Gmail ise 1gb ile yola çıktı örneğin), büyük başarı kazanınca kurucu ekibin bu alandaki motivasyonu daha da arttı. Ve Google; bugün, 1 milyonun üzerinde kullanıcısı olan 10’un üzerinde ürüne sahip.

Pek farkında değiliz ama Deepmind ile beraber üretken yapay zekanın temellerini de aslında atan Google... Bugün zaten o geçmişin izlerini; şirketin birbiri ardına çıkan ve çok ses getiren AI ürünlerinde de görüyoruz.

Google’ın OpenAI ile olan savaşında neler yapacağı, hele Sergey Brin bizzat cephede olmayı seçmişken (kendisi bu ‘eğlenceyi’ kaçırmak istemediğini söyledi ve ofise dönüş kararı aldı) çok merak ediyorum.

Kısalar…

1. Ne kadar iyi bir Y Combinator takipçisisiniz? Tabii ki YC takip edilecek bir sosyal medya hesabı değil, ama bir kültürün, bir düşünce şeklinin lider komünitelerinden biri. YC Arena, bugüne kadar gördüklerim arasında en detaylı hazırlanmış, içinde farklı oyunlar barındıran, keyifli bir iş. Video izleyip, girişimin kabul alıp almadığını ya da geçmiş dönemlere kabul alan girişimleri tahmin etmek gibi farklı oyunlar var.

2. Günümüz GenAI paradigmasında illa ki bi uygulamaya bile ihtiyacınız bulunmuyor. Sadece prompt yazarak; demografik profilinin rolüne girip (potansiyel) müşteriniz adına LLM’le konuşmanız halinde yüzde 90 doğrulukla bu kişinin satın alma niyeti tahmin edilebiliyor. Buyursunlar.

3. Tüm dünyada mesai saatleri tekrar gündemr otururken; özellikle Silikon Vadisi startup’ların benimsediği 996 (sabah 9’dan akşam 9’a, haftada 6 gün) yaklaşımı, Ramp’ın kurumsal kart harcamalarına da yansıdı. Enteresan şekilde örneğin New York’ta bulunan startup çalışanlarından benzer bir eğilimi rastlanmıyor, veya SF’de geçmiş senelerde de. Şöyle diyelim; SF hustle’a geri döndü.

4. Unilever, reklam bütçesinin yarısını influencer’lara yatırıyor. Şirket, son dönemde beraber çalıştığı influencer sayısını da 20 katına çıkardı. Pazara bakacak olursak; kısa değil uzun vadede çalışılması, hikaye anlatan, farklı olan ve anlattığı konuda bilgi birikimi, bir geçmişi olan kişilerle çalışmak son dönemde konuşulan öneriler.

5. Bain & Company, bu yıl altıncısını yayınladığı Technology Report 2025’te sadece AI anlattı desem yeridir. Biraz şişirilmiş (son iki yılda EBITDA’sını AI kullanarak %10 ile %25 arasında arttıran kaç şirket vardır acaba) ama sunumlarda da işe yarar.

6. Hazır Bain & Company demişken; Deloitte, Avustralya hükümeti için hazırladığı ve $300k değer biçtiği raporda, AI kullanımı kaynaklı olarak hatalar tespit edilmesi üzerine ödemesinin bir kısmını iade etmeyi kabul etti. Raporda uydurma alıntılar, sahte kaynaklar ve yanlış atıflar bulunuyordu. #187’de konu ettiğim ‘danışmanlık sektöründeki AI dönüşümü‘, hiç fena gitmiyor…

7. WWW’nun kurucusu, bugün ben bu satırları yazıyorsam siz de okuyorsunuz en önemli sebebi olan Tim Berners-Lee; bugünün internetinin aşırı merkezileştiğine ve büyük platformların kullanıcı verisini çok yoğun kullanmasına vurgu yaparak; aynı CERN gibi bağımsız ve etik ilkelerle çalışan bir ‘AI Araştırma Kurumu’ önerisi yaptı. Amaç ise yapay zekanın kötüye kullanımını önlemek ve veri egemenliği için uygulanması gereken politikaları belirlemek.

8. AI Agent’ların komut ile niyet ayrımını yapamamasından kaynaklı olarak, yeni bir saldırı vektörü ortaya çıktı. Notion AI örneğinden güzel bir anlatım burada.

9. En geleneksel finansal kurumdan yeni dünyanın en hype kripto girişimlerinden birine, ilginç bir hamle… New York Borsası’nın (NYSE) sahibi olan ICE, kripto tabanlı tahmin pazarı platformu Polymarket’e 2 milyar dolar yatırım yapacağını açıkladı. Yatırımla beraber platformun değerlemesi $8b’a yükselmiş oldu. ICE, hem platforma sentiment verisi sunacak hem de 2 şirket tokenizasyon projeleri özelinde ileride işbirlikleri yapacak.

10. Ekim 2023’de, Soft Commitment #144’de sizlere 2023 versiyonunu paylaştığım Air Street Capital imzalı ‘State of AI Report’ burada. 4 başlık altında GenAI için geniş bir özet ve önümüzde yıl tahminleri ilgi çekici, rapor da hemen başında bir önceki yılın tahminleri ve sonuçlarıyla başlıyor.

11. Humanoid robotların şu an en gözde oyuncusu Figure, en son turunda $2.6b değerleme üzerinden aldığı yatırımdan bir buçuk sene sonra, bu sefer (15x ile) $39b değerlemeye ulaştı.

Erken aşama girişimler parasını hangi AI’lara harcıyor?

‘AI-first company’ olmaya çalışan kurumlar bir yana dursun; ‘AI-native’ olduklarına inandığımız erken aşama girişimler paralarını hangi AI araçlarına harcıyor? A16Z imzalı ‘AI Application Spending Report’, tam olarak bu soruya odaklanmış…

En büyük startup odaklı -dijit)al- banka Mercury’deki işlem verilerini kullanan raporda, beklenmedik ürünler de var. Aşağıda görebileceğiniz liste, tamamen harcama verisine göre bir sıralama sunuyor.

Soft Commitment bakışıyla listeye bakacak olursak;

1. Erken aşama girişimlerin normalde yüksek faturalarda hizmet alabildiği alanlar da listede kendine yer bulmuş. 11. sıradaki Delve uyum süreçlerinde otomasyon, 29. sıradaki Combinely ise muhasebede otomasyon sağlıyor.

2. Dikkatinizi çekti mi bilmiyorum ama; listedeki 50 ürünün 35’i, bireysel kullanıma müsaade ediyor. Ürünlerin önemli bir kısmı da, hayatlarına bireysel kullanım odağıyla başlayan, daha sonra B2B olarak konumlanan cinsten. Yani GenAI paradigmasında bireysel yazılımlar çok daha güçlü bir hale geliyor ve kısa süre içinde kurumsal kullanıma da evrilebiliyor.

3. Listenin yüzde 60’ını yatay yani genel odaklı uygulamalar oluşturuyor. Burada da OpenAI lider, Anthropic 2, Perplexity 12. sırada. Notion (10) ve Manus (33) gibi oyuncular ise kullanıcı verileri üzerinde ‘bağlamsal LLM erişimi’ sunarak listeye girmişler.

4. Dikey uygulamalarda hala toplantı ve not alma araçları ön planda, ‘hala’ diyorum çünkü katma değeri yüksek olsa da daha yaratıcı bir dikeyin ortaya çıkmaması da biraz düşündürücü diye düşünmüyor değilim. Fyxer bu kategorinin birincisi, onu Happyscribe ile Plaude de takip ediyor. Soft Commitment’ta sıklıkla bahsettiğim isimlerin başında gelen Cluely de bu kategoride ve 26. sırada.

5. ‘Yaratıcı üretim ve kodlama’ en büyük kategori. Video ve görsel üretimi yapan Freepik 4, ses alanının lideri ElevenLabs 5. sırada. Kategorideki diğer isimlerden de bahsetmek gerekirse; Canva, Photoroom, Midjourney, Descript, Opus Clip, Capcut, Arcads ve Tavus.

6. 17 dikey AI aracının 12’si, insanın da içinde olduğu bir yapıda, insanı destekler bir konumda. 5’i ise tam otomasyon sağlama hedefinde. 27. sıradaki Crosby Legal, otonom hukuk süreçleri, 37. sıradaki 11x otonom GTM ekipleri, 42. sırada yer alan Alma, AI ile göçmenlik başvurusu yapıyor.

7. Müşteri hizmetleri kategorisine Lorikeet, Customer.io, Ada ve Crisp listede.

8. Vibe-coding alanına bakalım; listenin 3. sırasındaki Replit kategorinin de birincisi. Cursor ve son dönemde trafiği yüzde 50 düşen Lovable ile Emergent da listede.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 190. sayısı da burada sona erdi, sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler.

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Bir sonraki sayı 28 Ekim gününe denk geliyor, yani resmi tatile… Pazartesi’den yeni sayıyı yayımlamak fena fikir değil sanki.

Sevgiler.

İnternette linklerin rengi neden mavi hiç düşündünüz mü? Sebebi Steve Jobs’dan mükemmel bir alıntıyla beraber e-bültenin en sonunda.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş AI modelinin buradaki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i keyifle dinleyiniz, favori mecranızda takip ediniz.

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son on beş güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Sekiz buçuk senedir devam eden ve 7 bin 945 teknoloji sektörü çalışanının takipettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

AI’ı şu an ne için ve nerede kullanıyoruz?

Hafta içinde önceden konuşmuşlarcasına hem OpenAI hem de Anthropic, GenAI nerede ve nasıl kullanılıyor, son kullanıcı alışkanlıkları ne yönde gelişiyor birer rapor yayımlayarak paylaştılar (OpenAI, Anthropic). Sonuçlar ilgi çekici… Anthropic’in bu çalışması ilk değil, hatta e-bültende de geçmiş Economic Index’leri paylaşmıştım, OpenAI içinse ilk kez pazar liderinin verilerini görmüş olduk.

Şimdi gelin hiç vakit kaybetmeden Soft Commitment bakışıyla, üretken yapay zekanın günümüzdeki yerine bakalım:

• Türkiye şaşırtmadı ve Claude kullanımında %1.1 (internetin kabaca birçok şeyi için %1’iz) ile 17. sırada. ABD tabii ki açık ara lider, nüfusla orantıladığınızda ise durum bir hayli değişiyor, İsrail açık ara birinciliğe oturuyor, ABD 6. sıraya gerilerken bizse de ilk 20’den çıkıyoruz. Ama Türkiye’de ChatGPT çok dominanttır diyerek pek de bu noktaya takılmıyorum. Yalnız bu nüfusla orantılanan listede şu ilginç; bir ülke ne kadar zenginse o kadar çok kullanıyor. Bir de şu kısım biraz şaşırtıcı; ABD içindeki en çok kullanan eyaletler; teknoloji ekosistemleriyle öne çıkanlarla sınırlı değil, yani ABD’de gelir ile kullanım dünyadaki kadar korele değildi. Bu da bir nevi şuna işaret ediyor, ülke içinde adaptasyon oturdukça kullanım da genişliyor.

• Anthropic verilerine göre otomasyon ciddi oranda artıyor, öğrencilerin eğitim için kullanımı da. Kullanıcıların bir görevi tamamen AI’a devretmesi yani bir anlamda platforma duydukları güven de artış gösteren konular arasında. Diğer yandan en çok kodlama için AI kullanan kurumlar, maliyet bağımsız ihtiyaçları doğrultusunda hareket ediyor gibi duruyor, yani AI hala ‘ucuz’ geliyor, hem karşılığı alındığı hem de biraz trend konu olması bunda beraberce etken olsa gerek.

• OpenAI verilerini ilk kez paylaştığı ve bunu yaparken de 3 senelik mazisine bakış attığı için daha da değerli bir çalışma. Ve OpenAI’da ilk dikkat çeken ChatGPT her geçen gün daha da popüler oldukça iş dışı kullanım oranları artıyor, insanlar bir anlamda ChatGPT’yi hayatlarına entegre ediyor. ChatGPT neredeyse %80’lik bir oranda şu üç iş için kullanılıyor: yönlendirme (argüman, fikir) ile bilgi alma ve -adı üzerinde zaten (‘üretken’)- içerik oluşturma. Argüman, fikir ve bilgi alma ki burası direkt mecra olarak Google’a, iş gücü olarak bilgi yoğun mesleklere (doktorlar ve avukatlar gibi) rakip.

• Diğer yandan ChatGPT’de kullanıcıların %49’u bir soru soruyor yani bilgi talep ediyor, %40’ı bir görev yaptırıyor, %11’i ise duygu, ifade bekliyor.

• Kullanım verileri incelendiğinde ise, hafta içi mesai saatlerinde kullanımın zirve yaptığı görülüyor. Bu da ChatGPT’nin özellikle iş ve eğitim odaklı görevler için, ‘iş dışındaki’ kullanım artmış olsa da, yoğun olarak kullanıldığını kanıtlar nitelikte.

• Kendisinden bahsederken bir kadın ismi kullananların oranı, 2024 başında %37 seviyesindeyken, 2025 Temmuz’da %52 civarına yükselmiş durumda.

AI tarayıcı savaşlarında son durum: Atlassian’ın Arc satın alması ve Comet’i kullanmaya başlamam

‘AI tarayıcısı’ denildiğinde akla gelen ilk isim olan Arc, Atlassian tarafından $610m’a (tamamı nakit ödenerek) satın alındı. Arc’ın ilk günlerindeki ‘bug reporter’larından biri olan Atlassian kurucu ortağı ve CEO’su Mike Cannon-Brookes, ‘bugünün tarayıcıları çalışmak değil, internette gezinmek için yapılmış’ diyor ve Arc’ın Atlassian bünyesine geçmesiyle bu eksikliği AI desteğiyle beraber kapatmak istediklerini vurguluyor.

Aslında Arc ürününün de sahibi olan The Browser Company’yi satın alan Atlassian, son dönemde şirketin ana odağına koyduğu yine AI tabanlı ve yine bir tarayıcı olan Dia’yı bağımsız bir şekilde geliştirmesine izin verecek.

Neredeyse sıfır pazar payına sahip ve doğru düzgün gelir elde etmeyen bi şirketin 610 milyon dolar karşılığında satın alınması Twitter’da tartışmalara konu oldu, aldığı en son yatırımda neredeyse buralarda değerlenen The Browser Company çok açık ki bir ekip, daha doğrusu yetenek satın alması (acqui-hiring). Ayrıca Atlassian’ın Dia veya Arc’ın sahip olmadığı pazar payını düşününce; AI agent’ların otomasyon gücünü de hesaba katarsak, Atlassian’ın bu hamleyle önemli bir koza sahip olduğu kesin. Yani para benim değil, ama ben mantıklı buldum.

Perplexity’nin Comet’i

Evet en popüler AI tarayıcısı Arc’dı, ama lansmanı sonrası en çok konuşulansa Comet oldu, kısa süre içinde Arc’ın indirme sayılarını da geçecektir. Comet’i erken erişimin açılmasıyla ben de kullanmaya başladım.

Hani derler ya ‘temiz ürün olmuş’, Comet gerçekten AI bağımsız kullandıkça akan, çok başarılı bir onboarding’e sahip, AI özellikleriyle de fark yaratan bir tarayıcı... Şimdiden kişisel bilgisayarlarımda varsayılan tarayıcım oldu bile. E-posta yönetimi, aramayı kendi üzerine alması, tab’larla konuşabilme, tab’ları otomatik gruplama ve agentic özellikler biraz alışması zaman alıyor ama zaman geçtikçe de seviliyor. Arc’ı da deneyimlemiştim ve rahatlıkla söyleyebilirim ki oradaki deneyimimin çok önünde. Perplexity, AI modelleri sadece kullanan, ‘wrapper’ şirketler arasında herhalde en başarılılarından biri.

Bu link üzerinden ilk giriş yapan Comet’in bekleme listesine takılmadan içeri girebiliyor, evet ‘first come first served’.

İlk ‘çok başarılı’ AI donanımı Meta’dan: Meta Ray-Ban Display

Meta’nın Ray-Ban ile çıkardığı ilk ürünü AI Glasses’ı kullanıp da memnun olmayan birini henüz görmedim, kendim de dahil. Yalnızca (AI yetenekleri baya bir ortalama) kulaklık ve kamera özellikleri bile başarılı kurgulanan ekosistemiyle beraber mutlu ediyor, Ray-Ban’ın salt gözlükteki başarısıyla beraber.

Derken Meta geçtiğimiz hafta hem bu gözlüğün 2. neslini (daha iyi görüntü ve x2 şarj süresi) ve çok daha önemlisi Display versiyonunu tanıttı: Meta Ray-Ban Display.

Aslında 2013’de piyasaya sürülen Google Glass sonrası hayal edilen deneyime tam 12 yıl sonra ilk kez bu kadar yaklaşıldı. Çok iyi bir ‘teknolojik gözlük’, üzerinde çok başarılı ve karşıdan katiyen anlaşılmayan ve her koşulda sizin görebildiğiniz bir mini-ekran, ve tüm interaksiyonlarını kolaylaştıran bir bileklik. Güzel bi değerlendirme videosu burada.

Bu cihaz Meta Connect 2025 etkinliğinde tanıtılırken aynı zamanda ilk versiyonun da 2 milyon satışa ulaştığı paylaşıldı. Fiyat etiketi ise ‘haliyle’ bir Ray-Ban modelinden daha da uzaklaşmış olsa da benzer bir başarıyı Display modelinden de şahsen bekliyorum.

AI donanımı denildiğinde OpenAI’ın hamlesini bekliyoruz, ama Meta Ray-Ban’a yatırım da yaptığı bu ürün ailesinde oldukça başarılı işler çıkarıyor (ki bu yatırımı, Meta’nın tüm stratejisiyle beraber daha önce Soft Commitment’ta konu etmiştim).

Diğer yandan Nothing de 200 milyon dolar yatırım aldığını açıkladı, onların da önceliği AI ürünü yayınlamak. Rakiplerinden ‘küçük’ bir şirket olmasına rağmen, ‘butik’ ekibiyle beraber hem tasarım hem de kalite olarak son derece başarılı bir yerde konumlanmayı başaran Nothing’in sorunu mass’e gidememek, bu yatırımla beraber bunu başarmaları hala güç, ama artık AI öncelikli bir çizgide düşünecek olmaları heyecan verici.

Diğer yandan her ne kadar AI içermese de, ‘meraklısı için’ son derece ilgi çekici bir donanım daha tanıtıldı hafta içinde, o da MontBlanc Digital Paper.

Accenture, içinde olduğumuz AI paradigmasına uyum sağlayamayan çalışanlarını işten çıkarıyor, son üç ayda 11 bin kişi etkilendi

Soft Commitment #187’de ele aldığım ‘danışmanlık şirketlerinin AI dönüşümü’ başlığını okumanızın üzerinden çok değil bir ay geçmişken Accenture; son çeyrekte de on bir bin kişinin işine son verdi. Bu karar Accenture’ın AI paradigmasında ‘yeniden beceri kazandırılamayan çalışanlarını işten çıkarma’ stratejisinin bir parçası, bir önceki çeyrek için de rakam benzerdi ve devamı da gelecek.

CEO Julie Sweet, çalışanlarının ‘yeniden beceri kazanmalarının mümkün olmadığının’ anlaşılması durumunda, kısa zaman dilimi içinde çıkışların yapılacağını belirtti. Şirketin önümüzdeki çeyrekte tazminatlara ayırdığı bütçe $250m. Julie Sweet bu açıklamaları şirketin çeyreklik yatırımcılar toplantısında yaptı. Bugün yaptıkları her şeye AI’ın büyük etkisi olduğunu söyleyen Sweet, Accenture bünyesindeki 550 bin çalışanı geniş çaplı bir eğitim/dönüşüm programına tabi tuttuklarını paylaştı.

Ayrıca 700 binden fazla çalışanı bulunan Accenture, 77 bin AI ve veri analitiği uzmanı çalışana sahip olduğunu belirtiyor.

AI ile ödemenin buluştuğu noktada iki büyük yenilik

Google’dan: Agent Payments Protocol (AP2)

Google, AP2 ile AI agent’ların ödemeyle öpüştüğü noktadaki pek çok soru işaretine dokunan, açık kaynak kodlu, iş ortaklarıyla beraber lansman yapan güçlü bir adım attı.

AP2 ile kullanıcılara iki tip ödeme yetkilendirmesi şansı sunan Google, hem ‘buy now’ yani kullanıcının o an izin verdiği işlemleri hem bir koşula (örneğin şu fiyata inerse gibi) bağlı yani ‘conditional’ ödemelere aracılık edebiliyor. Kurumsal perspektiften bakınca hakim olan fraud ile güvenlik risklerini, kişilerin de ‘ödeme yaparken AI’a güvenme’ gibi güçlü bir bariyerini yıkmak için Google; üye işyeri ve kullanıcı arasında kriptografik bir onay mekanizması getiriyor. Alışverişin adımları onaylı ve denetlenebilir hale geliyor.

Aralarında Mastercard, Adyen, Coinbase ve Intuit gibi onlarca şirketin de bulunduğu iş ortaklarıyla beraber lansmanı yapılan AP2, sadece kartlı ödemeleri değil stablecoin ve banka transferlerini de destekliyor.

Agentic Commerce’de böylece -şimdilik- standartı Google koymuş oldu. Bekleyip görelim, bakalım Visa ve OpenAI gibi oyuncular bu standartı kabul mu edecek, yoksa kendi çözümleriyle alternatif mi yaratacak?

OpenAI’dan: Agentic Commerce Protocol

OpenAI altyapı katmanında kalmanın da ötesine geçerek ABD’de tüm kullanıcılarına bir yenilik açıkladı ve ‘Instant Checkout’ özelliği sunmaya başladı.

Şimdilik Etsy ve Shopify’ı kapsayan bu özellikle beraber; bu iki platformun milyonlarca üye işyerinin ürünlerini, ChatGPT kullanıcıları uygulamadan çıkmadan seçebilecek ve ödeme yaparak sipariş oluşturabilecek.

OpenAI e-ticaret dönüşümünü sadece kapalı devre bir işbirliği olarak planlamıyor, aynı zamanda Agentic Commerce Protocol ile ileride bu yapının çok daha büyüyeceğinin de sinyalini veriyor.

Açık kaynak kodlu olarak yayınlanan Agentic Commerce Protocol’ü Stripe ile beraber geliştiren OpenAI, ödeme adımında Stripe kullanıyor, Stripe bu noktada adına ‘Shared Payment Tokens’ dediği agent’lar için özel bir API da yayınladı.

Ben tam da e-bülteni zamanlayacakken duyuruyu yapan OpenAI, Google’ın protokol seviyesinde kalan AP2’sundan çok daha önemli bir adım atmış oldu. Ve şaşırmadığım, hatta daha önce sizlerle paylaştığım bir vizyondu ama insan görünce heyecanlanıyor haliyle. :) Bu özellik Türkiye’ye geldiğine hem hazır olan PF’ler hem de AI agent’larla kolayca anlaşabilen e-ticaret platformları önemli bir fark yaratacaklar.

Oracle’ın TikTok ve OpenAI anlaşması

OpenAI ile 5 seneye yayılan donanım anlaşması sonrası hisseleri tavan yapan Oracle, aslında bundan da önemli bir dönemden geçiyor. Daha doğrusu şirket olmasa da artık 81 yaşına giren sahibi Larry Ellison ve oğlu David Ellison.

Ama biz önce OpenAI anlaşmasıyla başlayalım… Teknik olarak 2027 yılında başlayarak 5 yıl boyunca Oracle, OpenAI’a $300b değerinde computing sunacak. OpenAI’ın 4,5 gigawatt olan ihtiyacını karşılamak için Oracle’ın birden fazla eyalette veri merkezi kurması gerekecek. Oracle’ın zaten elinde atıl bir kapasite vardı, ama Stargate’in bir nevi devamı gibi duran bu anlaşma için daha da fazlası gerekecek. Bu atıl kapasiteyi ve AI yarışında geride kaldığını düşünecek olursak Oracle için güzel bir anlaşma, OpenAI ise zaten 2029’da $115b ‘yakmayı’ planladığını açıklamıştı; çok muhtemel, kapasite ve fiyatlama olarak onlar da karlı bir işlem yaptılar.

Bu arada OpenAI, kısa bir süre önce de NVIDIA ile stratejik bir anlaşma yapmış ve bu sefer de 10 gigawatt’lık bir söz almıştı. Ki bu anlaşmada OpenAI’ın NVIDIA’ya şirketin hissesini verdiğini gördük, yani hisse karşılığı çip, daha doğrusu elektrik?!

Bilmiyorum siz de dikkat ettiniz mi ama anlaşmalarda veri merkezi kapasitesi direkt olarak güç tüketimi ile ölçülüyor. Veri merkezlerini OpenAI kuruyor, ama içerisindeki çipler NVIDIA’nın, hatta henüz piyasada olmayan bir model. Bu anlaşmanın boyutu ise 100 milyar dolar.

Şimdi gelelim daha büyük meseleye… Larry Ellison 81 yaşına girmişken oğlu David için ülkenin en büyük medya imparatorluklarından birini hazırlıyor gibi.

Halihazırda Skydance Media’yı elinde bulunduran aile kısa sürede tamamlanması için uğraştıkları yeni anlaşmalar sonrası şu isimleri bünyesine katmış olacak: Discovery, DC Comics, CNN, HBO, CBS News, 60 Minutes ve TikTok. Çok muhtemelen duyduğunuz gibi TikTok’un ABD operasyonu, aralarında Oracle’ın da bulunduğu bir gruba geçmek için artık gün sayıyor. Anlaşmanın 40 milyar dolar gibi bir fiyata biteceği resmi olarak değil açıklanmasa da teknoloji basınında sıkça geçiyor.

Çin’de olan biten

Bir önceki sayının sonunda Çin seyahatimden bahsetmiştim, dünyanın doğusuna daha önce hiç bu kadar yaklaşmamıştım, dolayısıyla gördüğüm çok şey oldu ama bunlar bir başka sayının hatta bir Soft Commitment Podcast’in konusu olsun.

Ben tam oradayken Çin, ülkesindeki şirketlerin Nvidia çiplerini kullanmasını yasakladı. Güncel gelişmelerden bağımsız Çin’in kısa süre önce yayınladığı AI Act’inin derin bir analizi burada, ilginizi çekebilir.

DeepSeek’in bir numaralı çip sağlayıcı olacağı haberlerinin ardından hisseleri son bir ay içinde 2 katına çıkan Huawei, bu yasak sonrası en önde gelen şirket konumunda. Huawei çok sayıda çipin bir arada ve verimli bir şekilde çalışabildiği cluster’larıyla ve NPU’larıyla şu an ilginin odağında duruyor.

Diğer yandan Alibaba da 3 haneli AI gelir büyümesiyle hisse değerinde %19’luk bir artış yakaladı. Alibaba ayrıca 1 trilyon parametreli bir model yayınladı: Qwen3-Max-Preview. Qwen’in son versiyonu; kodlama ve mantıkta, DeepSeek-V3.1 ve Claude Opus 4’ün üzerinde bir performans gösteriyor, ve fiyatıyla ilgi uyandırıyor.

Beğeniyle kullanmaya başladığım Huxe, bu sayıyı yayınlayana kadar OpenAI tarafından ‘öldürüldü’

Çarşamba günü sevgili Fatih Güner, Huxe’dan bahsetti ve ‘ilgini çekebilir’ diyerek benimle paylaştı. Perşembe günü denemeye başladım; ‘kişiselleştirilmiş bir haber dinleme uygulaması’ tadında, her sabah size olan biteni üstelik e-posta ve takvim verilerinize de bakıp onlarla beraber özetleyen bir uygulama olan Huxe’u ilk intiba olarak oldukça beğendim ve sizinle paylaşırım diyerek kenara not ettim. Cuma günü ise OpenAI’ın neredeyse aynı özelliği kendisinin sunmaya başlamasına denk geldim.

‘Foundation Model şirketleri sizi kill edecek mi?’ sorusundan hep bahsediyordum ya, bizzat bir örneği, kanlı canlı olarak 2 gün içinde yaşanmış oldu yani. Hemen Huxe’u telefonumdan silmedim ama kurucu ekibim ve ofisin atmosferini yaşamak isterdim.

Bu arada OpenAI’ın benzer özelliğinin ismi ChatGPT Pulse. Yalnızca Pro kullanıcılarına açılarak tanıtıldı ama illa ki zamanla genişleyecektir. ChatGPT sadece aklımıza bir şey gelince girip bakacağımız bi uygulama olmaktan çıkarak bambaşka ve çok daha büyük bir yere gitmek istiyor diyordum ya, ChatGPT Pulse hem onun hem de OpenAI içindeki uygulamalar dünyasının bir örneği konumunda. Yani;

1. ChatGPT pasif olmaktan çıkıp aktif iletişime başlıyor,

2. ChatGPT ‘bu bahaneyle’ bir sürü uygulamamızı platforma ‘bağlamamıza’ sebep buluyor,

3. Ve tabii sabah güne başlarken ziyaret adilen mecra olmak, adaptasyonda önemli bir alışkanlık eşiği.

Financial Times %30, Daily Mail %89 oranında Google Search’ten gelen trafiğini kaybetmiş

Google’ın AI Overviews özelliğini tüm dünyada yaygınlaştırmasının ardından, yani sadece birkaç ay içinde Financial Times’ın Google’dan gelen arama yönlendirme trafiği %25–30, Daily Mail’ın ise %89 azalmış durumda…

‘Mecra benim, ben Google’ı büyütürken bana mı sordunuz, trafiğinizi ben ayakta tutuyorken bana ne ödediniz de şimdi şikayet ediyorsunuz.’

Google direkt böyle söylemiyor belki ama buna yakın düşündüğüne de eminim…

Google ne düşünüyor bundan bağımsız olarak medyada da dönüşüm kapıda, hatta kapı çoktan ardına kadar açıldı bile. Sadece ülkemizde değil, tüm dünyada koca koca yayınlar, bir siyasi kutubun arkasına sığınmaya alışır hale geldi. Bu güdüme girmemek için de yollar zorlu ama net gibi duruyor. Erişim odaklı büyüme yani reklamdan çıkarak abonelik odaklı direkt ilişki modeline geçmek şart. Hemen aşağıdaki telif meselesi de pek tabii ki önemli ama medya şirketleri eğitim verisi üretmek için ne doğru kaynağa, ne de doğru iş modeline sahipler.

AI’ın kanayan yaralarından telif meselesine bir çözüm önerisi (hem de RSS’in yaratıcılarından): Real Simple Licensing (RSL)

Geçtiğimiz hafta Anthropic, tam da bu konuda açılan bir dava ile gündeme gelmiş olsa da diğer foundation model şirketlerinin de benzer suçu işlediğini tahmin etmek işten bile değil. Peki neden bahsediyorum; 500 bin adet kitabı izinsiz olarak model eğitiminde kullandığını kabul eden Anthropic, $1.5b ödemeye de razı gibi.

AI’da telif meselesi etik başlığı altındaki en derin konulardan biri. Bu konuda şu an için en öne çıkan çözümlerden birisi olan Real Simple Licensing (RSL) protokolün kurucu ortağı da geçmişte RSS teknolojisinin yaratıcılarından biri.

RSL, şimdiden Reddit, Quora ve Yahoo gibi şirketlerin desteğini almayı başardı. Telif meselesini ölçeklenebilir halde çözmeye odaklanan RSL; eğer müzik lisanslanmasına aşinaysanız, yönetişimi benzer bir yöntemle çözüyor.

Yani teknik tarafta içerikler; AI şirketlerinin anlamlandırabileceği ve robots.txt benzeri bir yapıda etiketleniyor. Ardından bir avukat ordusu da içerik kullanıldıkça bunun takibini yapıyor. Tabii bu noktada akıllara gelen ilk soru şu; AI şirketi beyan etmezse ne olacak? Erişimler log’lanıyor ve çeşitli çapraz sorgulama yöntemlerine gidiliyor, özetle bu sorunun yanıtı RSL’in de en zayıf noktası.

46 fiziksel lokasyona sahip olan Soho House kaç para eder?

Yurtdışındakileri bilmiyorum, ama Türkiye’deki Soho House örneğin son 10 yılda ciddi bir dönüşüm içinde. Yine de eviniz de yakınsa özellikle çalışma saatlerinde hiç kötü bir seçenek değil… Neyse konumuz Soho House üyeliği değildi. Bu arada Soho House’un 200 binin üzerinde üyesi, dünyadaki 46 fiziksel lokasyonu diledikleri zaman ziyaret edebiliyor.

Komünite dediğimiz olgunun öneminden neredeyse her Soft Comitment sayısında bahsediyorken; globalde bu işi çok uzun yıllardır fiziksel alanlarıyla ve lüks segment odağıyla yapan, bir kapalı üyelik grubu olan Soho House, 2.7 milyar dolara satıldı. Ashton Kutcher, şirketin yönetim kuruluna katıldı. Halka açıldıktan sonra karlılık sorunları kaynaklı borsada zor günler geçiren Soho House, tekrardan özel bir şirket haline geldi.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 189. sayısı da burada sona erdi, sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Ha evet, bir link konumuz vardı değil mi, buyurun konunun mini hikayesi burada. Steve Jobs’ın ilgili cümlesinden kesit de tam olarak şurada.

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

14 Ekim Salı sabahında ve her zamanki saatinde, Soft Commitment #190 e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş AI modelinin buradaki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i keyifle dinleyiniz, favori mecranızda takip ediniz.

Özel sayılar hatta videolular bile var, 188. bölüm ise aşağıda sizi bekliyor:

Apple Podcast

Spotify

Her türden dijital ürün şirketinin ödeme altyapısını yöneten Paddle, toplamda $300m yatırım alırken, bugün itibarıyla 6 binden fazla müşteriye hizmet veriyor.

Mobil uygulama pazarı her geçen gün büyürken AI da bu büyümeye bambaşka bir etki etti, e-bülten içinde de detaylarını bulacaksınız... Size asıl bahsetmek istediğim konu ise ise Paddle’ın mobil uygulama yayıncılarının büyüme serüvenlerindeki önemli konulara değinen serisi Web Revenue Labs.

Seriye buradan kayıt olabilirsiniz. Peki seride neler var:

• İlk 1000 kullanıcınızı kazanmanız için direkt aksiyon alınabilir maddeler

• Apple’ın zorunlu değişimi sonrası web-to-app dönüşümünün ipuçları

• Web üzerindeki kullanıcıları nasıl bir büyüme kanalı haline getirebilirsiniz

• Meta reklamlarıyla büyümenin detayları, gereksiz bütçe harcamadan

Web Revenue Labs by Paddle

Paddle müşterileri arasında tanıdık isimler de var, örneğin ülkemizden çıkan en başarılı mobil uygulama şirketlerinden biri olan; HubX. Canlı yayınlanacak webinar’ların kayıt formu ve detaylar yukarıdaki butonda.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son on beş güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Sekiz buçuk senedir devam eden ve 7 bin 830 teknoloji sektörü çalışanının takipettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

MIT’nin kurumsal AI adaptasyonu raporunda öne çıkanlar

Haftaiçinde MIT öyle bir rapor yayınladı ki; rapora ilk erişen fon yöneticileri sayesinde borsada AI şirketlerinin hisselerinde %10’a varan düşüşler yaşandı. Raporun başlığını veriyorum: ‘State of AI in Business 2025’.

Peki rapor neden böyle bir etki yarattı? Çünkü kurumların bugüne kadar harcadığı $30b üzerindeki bütçeye rağmen, GenAI projelerinin yalnızca %5’inin gelir artışı getirdiği gibi teknolojinin ilerlemesine rağmen P&L etkisinin gelmediği söyleniyordu da ondan.

Rapordan öne çıkanlar şöyle:

1. Bu %95 başarısızlıkta tahmin edildiği gibi model kalitesi, hukuki engeller, veriye ulaşım ve diğer ‘kurumsal riskler’ değil; entegrasyonun ve model kullanımının doğru yapılmaması asıl sebep olarak öne çıkıyor.

2. Satın alınan dış çözümlerin şirket içi gelişimlerden ortalama iki kat daha başarılı oluyor. Evet, sonunda hep açık inovasyon kazanır...

3. Şirketler genelde satış ve pazarlamaya büyük AI bütçeleri ayırıyor; oysa en yüksek geri dönüşler back-office otomasyonu gibi ‘sexy’ olmayan işlerde. Yani görünürlük yerine verimlilik odaklı ve uygulanabilir çözümler daha değerli.

   1. Hatta buna da ‘budget bias' deniliyor...

4. Kurumların %80’i -kurumsal hesaplarla- ChatGPT ve benzeri LLM’leri kullanıyor. Ancak LLM’lerin çalışanlar tarafından kullanılması direkt bir P&L etkisi getirmiyor, sadece çalışan verimliliğini arttırıyor.

5. ‘Shadow AI' riski büyük, yani çalışanlar kişisel hesaplarıyla ChatGPT gibi LLM’leri kullanıyor ve bu da güvenlik, kontrol ve verimlilik ölçümünde belirsizlik yaratıyor.

Daha önce de söylediğim gibi;

Asıl engel teknoloji değil, o zaten büyük ölçüde 'commodity' oldu bile, asıl mesele kültür, dönüşüm ve ‘farkındalık’ hatalarında. Rapora göre ‘farkındalık hatalarının’ başında ise 'öğrenme' eksikliği’ geliyor yani çoğu sistem geri bildirimler vasıtasıyla öğrenemiyor, bağlamı hatırlayamıyor, iş akışına uyum sağlayamıyor. Hafıza yönetimi, bağlamsal öğrenme ve otonom işlem yapabilen agentic sistemlerin önemi, hala tam olarak kavranamamış gibi duruyor.

İstanbul’da son dönemin öne çıkan etkinliklerinden biri olan SaaS Summit’in konuşmacılardan biri de benim. Ağırlıklı SaaS, AI ve AI Agent konularının ele alınacağı etkinlikte bir de ödüllü Buildathon düzenlenecek.

Soft Commitment okuyucularına özel %10 indirimli bilet kodu: ‘softcommitment’. Bu kodla piyasadaki en uygun fiyata etkinliğe katılımcı olabilirsiniz.

Açılış konuşmasında canlı canlı ‘Soft Commitment yapacağım’ ve pazarı enine boyuna masaya yatıracağım. Diğer konuşmalar ve konuşmacılar da oldukça ilgi çekici.

11 Ekim Cumartesi günü İstanbul’daysanız ve bu konulara ilgiliyseniz kaçırmayın derim. Orada olacak olanlarla etkinlik öncesinde haberleşirsek; ilk kahve arasında bir ‘Soft Commitment masası’ da kurarız. :)

Linktree’nin mühendislikte AI dönüşümü: Scale Without Size

Baştan uyarmış olayım; Linktree nedir ki AI dönüşümü yaşasın demeyin, zira kendisi $170m yatırım almış kocaman bir scale-up.

Geçtiğimiz yıl ‘shipping velocity’ olarak zayıflayan şirket, toplam 190 çalışana ve 100 mühendise sahipken; daha fazla mühendis işe alma ve hızlanma planı uygulayacaktı ki sonrasında 2025’in başında mühendislik organizasyonunda AI dönüşümü yapmaya karar verdi.

Çok değill sekiz ay içinde içerik moderasyonu harcamasını 25 kat düşüren, müşteriden gelen taleplerinin yarısını tamamen AI ile yanıtlayan Linktree; hedeflediği velocity’yi de yakalayarak tasarımcılar ve PM’lerin bile canlı ortamda ürün geliştirdiği ve teknik borç için AI agent’ların çalıştığı bir yapıya geçmeyi başardı.

Linktree’nin yaşadığı AI dönüşümünün oldukça kapsamlı hikayesi burada, aşağıda da Soft Commitment bakışıyla öne çıkanları okuyabilirsiniz:

1. CEO’nun bile AI ile prototip hazırlaması, ürün ve strateji toplantılarına prototiplerle yön vermesi değerli, ‘everyone means everyone’. Mühendislik dışındaki rollerin de PRD yerine prototipe geçiş yapmasına diğer başarı hikayelerinde olduğu gibi yine rastlıyoruz.

2. Junior rollere 'elinize sihirli değnek veriyoruz’, senior rollere ise ‘stajyer gibi yönet’ söylemi yapıldı. CTO kendi vibe-kodladığı bir dashboard ile adaptasyonu takip etti, DM’lerle kullanımı düşenlere ‘neden?’ değil, ‘neyi sevmedin?’ sorusunu yöneltti.

3. Başlangıçta yapay zeka modelleri daha iyi çalışabilsin diye; dokümantasyon ve isimlendirme gibi technical debt’ler temizlendi, iyileştirildi.

4. Yine daha önce de Soft Commitment’ta yer verdiğim gibi; roller arasındaki ayrım, AI ile bulanıklaştı, bulanıklaştırılmadı, kendiliğinden bulanıklaştı.

5. Her ay şirket içinde AI demo day düzenlendi. ‘AI adoption rate’ tüm şirketin ana KPI’ı haline getirildi.

6. Mühendislerin %75’i Cursor’ı aktif kullanıyor, Devin’le kişi başına haftada ortalama iki PR üretiliyor. Devin ile AI agent’lar güvenlik açıklarını kapatıyor, bug-fix yapıyor.

Top 100 GenAI Consumer Apps (by A16Z)

Hepi topu iki buçuk yıllık bir geçmişe sahip olan üretken yapay zekanın son kullanıcı uygulamalarında A16Z, hafta içinde ilgi çekici bir rapor yayımladı.

A16Z’nin ilkini bundan iki yıl önce yayınladığı bu çalışmadaki geçmiş verilerle pazarın bugününü kıyasladığımızda öne çıkanlar şunlar:

1. Modelleriyle dikkat çeken Google, ilk 100’e Gemini dışında 3 uygulama daha sokmayı başardı: AI Studio, NotebookLM ve Google Labs. Grok da büyüyor, sadece mobilde Grok 4’ün 20 milyon aylık aktif kullanıcısı var. Şimdilik açık kaynakta kalan Meta, tek uygulamayla 46. sırada. ChatGPT ise hala açık ara liderliğini koruyor, şirketin web trafiği Google’ın 8 katından fazla.

2. Çin farkında değiliz ama çok güçlü. Özellikle mobil taraftaki video ve fotoğraf uygulamalarının arka planda kullandığı modellerde. Ki bu uygulamalar mobilde listenin neredeyse yarısını ele geçirmiş durumda. DeepSeek web’de 3, mobil uygulamalar arasında ise 8’inci sırada.

   1. Bu arada; Çin’deki AI modeli pazarına uzaktan hakim olması pek kolay olmasa da, burada güzel bir derleme mevcut.

3. Bu çalışmanın geçmiş versiyonlarını da düşündüğümüzde kendisine tüm bu listelerde yer bulmayı başarmış isimler şu şekilde sıralanıyor. Genel AI asistanı olarak ChatGPT, Perplexity ve Poe, arkadaşlık kurma kategorisinde tek başına Character AI, görsel tarafta Midjourney ve Leonardo, görsele videoyu da dahil ettiğimizde Veed ve Cutout, seste tabii ki tek başına Eleven Labs, verimlilikte Photoroom, Gamma ve Quillbot, model barındırmada ise HuggingFace ve Civitai.

4. Supabase hızla büyüyor, özellikle Replit Apps’in lansmanı sonrası aylık trafikte neredeyse 3 katlık bir büyüme yaşamış.

Dünyanın ilk, tamamen ‘AI-powered’ bankası: Ryt

Malezya’da YTL Group ve Sea Limited ortaklığında hayata geçen Ryt Bank, dünyanın ilk ‘AI-powered’ bankası olma iddiasıyla lansmanını yaptı. Malezya’da geliştirilen lokal bir LLM üzerine inşa edilen banka; 7/24 ve çoklu dilli desteğe sahip. Komisyonsuz ve fiziki evrağa hiçbir noktada gerek duymayan banka; her özelliğini de anlık olarak yani kullanıcılarına bekleme yaşatmadan sunabiliyor.

Mevduat toplama, kredi, her türlü ödeme ve kartlı işlemler gibi çok sayıda ürüne sahip olan bankanın öne çıkardığı konuların başında Malezya kültürüne ve ihtiyaçlarına göre tamamen Malezya’da geliştirilmesi geliyor. Chat arayüzünde ödeme yapmanıza da izin veren Ryt, bir de adettendir, AI özellikli bankacılık asistanına sahip.

Böyle iddialı bir lansmanda takımın AI adaptasyonuna, geleneksel yöntemlere kıyasla verimlilik metriklerine ve kurulan agentic workflow’lara dair detaylar da görmeyi çok isterdim, ama bulamadım. Bizim -dijital- bankalarımızdan ne farkı var diyebilirsiniz, bu noktada büyük oranda haklısınız da... Ama deneyimin uçtan uça dijital olduğunu, ürün ve operasyonel karmaşıklığın düşük olduğunu da söylemek lazım.

ABD’de VC’lerin AI lobiciliği

Resmi olarak paylaşılan verilere göre A16Z, yılın başından bu yana Washington’ın AI stratejisini yönlendirmek için $1.5m harcadı. Sequoia ve General Catalyst de bu kadar olmasa da toplamda $700k harcağını paylaştı. A16Z’nin ajandasında sadece AI değil, tokenizasyon ve stablecoin’ler de var.

A16Z ayrıca ABD’nin eski Ulusal Güvenlik Danışmanı yardımcısı Anne Neuberger’ı da tam zamanlı olarak işe almış durumda. Bunlar resmi olarak açıklananlardı…

Ayrıca ülkede 2026 seçimleri hedeflenerek VC’lerin başını çektiği, ‘siyaset finansmanı sağlayan oluşum’ statüsündeki Leading the Future isminde bir yapılanmaya gidildi. Buraya da $100m kaynak ayıran A16Z’nin yanında OpenAI’dan Greg Brockman da aktif isimler arasında. Bu grup siyasi ayrım yapmadan, kendi stratejisini geniş politikacılar grubuna empoze etmenin peşinde, masraf ve zaman ayırmaktan hiç mi hiç kaçınmıyor.

Startup’lar Washington’ı yakınsarken Washington da startup’lara boş değil

Trump, National Design Studio isimli bir yapı kurup başına da böyle bir kurum için akla gelebilecek ilk şirket olan Airbnb’nin kurucu ortaklarından Joe Gebbia’yı getirdi.

National Design Studio; ülkenin kullanıcı deneyimi ve tasarım dili üzerine çalışacak. 26 bin devlete ait web sitesi ve Amarica by Design oluşumu Joe’un ana odağı olacak.

Google’dan AI’da enerji verimliliği

AI modelleri ve bu alanda yaptıklarıyla son dönemin öne çıkan oyuncusu Google, aynı zamanda enerji verimliğinde de önemli adımlar atmış.

Google’a göre Gemini üzerindeki ortalama bir prompt; 9 saniye televizyon izlemek kadar enerji ve 0,26ml su tüketiyor. Ölçümleme kadar verimliliğe de kafayı takan şirket; 2024’te veri merkezlerinde enerji tüketimi %27 artmasına karşın, emisyonları %12 düşürmeyi başardı. Veri merkezlerinin en temel verimlilik metriği olan PUE yani Power Usage Effectiveness değerinde de 1.09’u yakalayan Google pazar ortalaması olarak oldukça iyi bir yere oturmuş durumda.

Diğer yandan şirket yeni nükleer yatırımlarına da hızla devam ediyor.

GPU’ların çok önemli bölümü özel sektör, bunun da önemli bölümü halka açık olmayan şirketlerde

2019 yılında GPU cluster’larının %40’ı özel sektöre, %60’ı kamuya aitken, 2025’e geldiğimizde özel sektörün payı %80’e yükselmiş. Özel sektör içinde de halka açık olmayan şirketlerin payının yüksekliği (%65) fazlasıyla ilgi çekiyor, yukarıdaki lobi yapmaya ne denli önem verdiklerinden bahsettiğim VC’lerin yatırımı nereye gidiyor diye merak ediyorsanız…

Söz konusu veri Epoch’a ait.

Kapanış…

Paddle, Soft Commitment’ın 188. sayısını sundu.

İlgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Bu kadar Çin dedim, Çin’de bir AI konferansına, modelleri yerinde görmeye gidiyorum. O yüzden de ufak bir gecikmeyle; 30 Eylül sabahında ve her zamanki saatinde Soft Commitment #189 e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Bu sayıda da 8 başlık altında 20’den fazla konu, 10’larca ilgi çekici gelişme ve içgörü var.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son on beş güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Podcast 🎙️

Benim sesimle eğitilmiş AI modelinin buradaki içerikleri seslendirdiği Soft Commitment Podcast’i keyifle dinleyiniz, favori mecranızda takip ediniz.

Özel sayılar hatta videolular bile var, 187. bölüm ise aşağıda sizi bekliyor:

Apple Podcast

Spotify

Sekiz buçuk senedir devam eden ve 7 bin 730 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

The State of AI 2025: Bessemer’in 2026 üretken yapay zeka tahminleri

Bessemer’den yine süper bir rapor geldi: The State of AI 2025.

Dünyanın önde gelen VC’lerinden biri olan Bessemer, üretken yapay zekanın gelmiş geçmiş en büyük teknoloji dalgası olduğundan emin. Raporu okuyunca hem dolaylı hem de direkt olarak bu mesajı almak mümkün.

Kısa ve fazlasıyla net olan raporda Bessemer, güncel duruma çok farklı pencerelerden bakarak tahminlerini ortaya koyuyor.

Soft Commitment bakışıyla aklımda kalanlar:

• 2026 generative video’nun yılı olacak. Eğitim ve pazarlama başta olmak üzere bu alanın sektörlere etkisinin ne olacağı, açık kaynak modellerin kapalı olanları yakalamayı başarıp başaramayacağı da bu yıl içinde netleşmiş olacak.

• Ayrıca generative video, sosyal medyanın dönüşümüne sebep olabilir. Tarihe bir bakış attığımızda şunu görüyoruz; PHP’nin Facebook’u, mobil kameralarımızın Instagram’ı, video üretimi ve tüketiminin hızlanmasının TikTok’u ‘doğurduğunu’ dile getiren Bessemer; bu dönüşümün de niş platformları ortaya çıkarması kadar günümüz dev platfomlarını da etkileyeceğini düşünüyor.

• Gerçek dünya ihtiyaçlarını düşünürsek, AI modellerinin performans ölçümünde sorunlar olduğunu söyleyen Bessemer’e hak vermemek zor. Kurumlar için bir de hesaba veri gizliliği ve diğer compliance endişelerini de koyduğumuzda halka açık olarak yayınlanan benchmark’lar çok bir anlam ifade etmiyor, hele sürekli değişen bu dünyada. Bu da kuruma özel anlık performans takibi ve rooting çözümlerini ön plana çıkarıyor.

Bundan sonrası girişimcilere;

• Yeni moat’larımız modellerin daha da verimli çalışabilmesi için memory ve context yönetimi. Ve tabii ki hız. Moat demişken; Euclid Ventures’ın şu makalesi de çok iyi.

• ‘Nereden başlarım?’ sorusuna fazlasıyla basit bir öneri: direkt bir problemi (hukuki konularda araştırma gibi) ele alın, 10x hızlı sonuca giden bir ürün geliştirin.

• Ben de bir ekleme yapayim; LLM’leri geliştiren dev şirketlerin tehdit etmeyeceği -en azından kısa ve orta vadede- bir ürüne odaklanmak kritik.

• Yine benden; artık fikir önemli. Evet bugüne kadar fikir önemsiz diyorduk, en çok kurucunun profiline tav oluyorduk; ama artık isimlerden bağımsız iyi fikir hem çok daha kolay müşteri buluyor hem de kötü fikir alternatifler arasında ‘nefes alamaz’ hale geliyor.

Situational Awareness: $1.5b büyüklüğünde bir AI Hedge Fund

Eski bir OpenAI araştırmacısı olan Leopold Aschenbrenner, geçmişinde en ufak bir yatırım tecrübesi bulunmamasına rağmen $1.5b büyüklüğünde bir hedge fund kurdu. Bu arada kendisi 23 yaşında.

Leopold’un hikayesi daha da ilginç olabilir mi, evet... :) Kendisi aynı zamanda leak olan bir doküman sebebiyle şirketten 2024 Nisan’da kovulan iki araştırmacıdan biri.

Leopold Aschenbrenner’in 2024 Haziran’ında yayımladığı ‘Situational Awareness: The Decade Ahead’ isimli çalışması (bu uzun okuma .pdf olarak burada), aslında her şeyin başlangıcı oldu. AGI üzerine derin bir analiz sunan bu uzun makale sonrası kısa sürede bir buçuk milyar dolar büyüklüğünde bir fon kuran ve AI adaptasyona, altyapı katmanına, yarı iletkenlere ve enerjiye odaklanan Leopold, 2025’in ilk yarısında %47 return veren (henüz likit olmasa da) yatırımlar yapmayı başardı. Evet, fonunun adı da Situational Awareness. Bu arada Situational Awareness’a geçmişi itibarıyla oldukça benzeyen başka büyük hedge fund’lar da var.

En ‘geleneksel’, sektörel olarak milyonlarca öğrencinin hayallerini süsleyen hedge fund gibi bir başka sektör daha konumuz olacak şimdi…

Danışmanlık sektöründe AI dönüşümü, McKinsey örneği üzerinden

Soft Commitment old’ları hatırlar; 2023 yılında Accenture’ın AI danışmanlık geliri OpenAI’ın toplam gelirinin üzerindeydi. Bugün ise diğer çoğu sektörün yaşadığı gibi LLM’lerle tanışma anından sonra dengeler değişti. Şimdi danışmanlık sektörü LLM tehditi altında.

Örneğin McKinsey’de bugün on iki bin AI agent kullanıyor; bunlar sunumları hazırlıyor, araştırmaları özetliyor, analiz yapıyor, toplantı notlarını alıyor…

Şirketin 2023’te 45 bin çalışanı varken 2025 itibarıyla 40 bine geriledi. McKinsey cirosunun %40’ını artık AI ve teknoloji odaklı hizmetler oluşturuyor. Şirket aslında danışmanlığın şekil değiştirdiğini; artık strateji oluşturma dışında ellerini kirleterek uygulama aşamasında da yer almasıyla belli ediyor. Hatta ücretlendirmede; sonuç odaklı başarı bonusları da faturada geniş yer kaplıyor.

Daha net bir ifadeyle; eskisi gibi sadece strateji oluşturup bir sunum bırakıp gideyim devri kapanıyor.

Lava Payments: Agent-native economy

Daha önce YC mezunu fintech girişimi Lendtable’ı kuran Mitchell Jones, AI agent’lar üzerine dikkat çeken bir ürün yayınladı: Lava Payments.

Özünde bir ikinci katman ödeme sistemi gibi çalışan Lava’da hem üye işyerleri hem de cüzdan kullanıcıları var. Merchant’lardan başlamak gerekirse; Lava bir AI ürünü sunan merchant’larına, usage-based pricing ve hazır faturalandırma altyapısı gibi özelliklerle beraber kullanıcılarının sorgu bazlı olarak kullanımlarından ödeme almasına yarıyor.

Sahip olduğunuz ürün herhangi bir AI modeline sorgu atarken araya giren Lava, her bir sorguyu takip edebiliyor, ayrı ayrı ücretlendirebiliyor. Bu da merchant’a kullanım odaklı bir ücretlendirme ve takip mekanizması sağlıyor. Lava tüm modeller için entegrasyona gerek duymadan çalışabiliyor. Burada gelişmiş analiz ekranları ve kolay a/b testleri gibi faydalar ön plana çıkıyor.

Bu merchant tarafıydı; cüzdan sahipleri ise (bir bağımsız geliştirici de olabilir bolca AI kullanan bir takım da) hem Lava merchant’ları hem de AI modelleri için tek bir cüzdan üzerinden harcamalarını yönetebiliyor, model bazlı limitler koyabiliyor.

Cüzdan kullanıcıları tarafındaki değer önerisini daha çok beğendim; özellikle başlangıç noktasında ya da Ar-Ge aşamasında olan takımlar için birden çok modele ayrı abonelik ve ödeme süreciyle uğraşılmamış oluyor. Merchant tarafı ise nasıl büyüyecek, beraber göreceğiz.

Lava Payments tecrübeli bir kurucu ve $6m tohum yatırımıyla beraber 0’dan başlıyor, ama halihazırdaki ödeme oyuncuları için agent-native ödemelerde kesinlikle büyük bir fırsat var. Hatırlarsanız Stripe’ın geliştirdiğiniz MCP’nin her bir sorguda ödeme alması için bir SDK yayınladığını da daha önce aktarmıştım.

BrowserBase: AI Agent’lar için bulutta duran web tarayıcı platformu

AI agent’ların geleceğinde tarayıcıların önemi artık malumumuz. Son kullanıcılar için OpenAI ve Perplexity şu an yarışta, Chrome avantajıyla Google’ın da savaşa dahil olması yakındır.

Bu savaşın son kullanıcılar değil de geliştiriciler yani B2B tarafında şu an en öndeki oyuncusu BrowserBase gibi duruyor.

Buluttan çalışan dilediğiniz kadar tarayıcıya sahip olduğunuz AI agent’larla dilediğiniz aksiyonu aldırabildiğiniz ve API ile sonuçlara erişebildiğiniz BrowserBase, 16 ay önce kurulan bir şirket olarak Seri B yatırım turunu da tamamladı ve hafta içinde 40 milyon dolar yatırım aldığını açıkladı.

Selenium gibi araçlarla uyumlu olarak çalışabilen platform; otomatik captcha çözme ve proxy yönetimi gibi özelliklere de sahip.

(Embedded) DeFi’ zincirlerini kırıyor!

Embedded DeFi ya da CeDeFi, adına ne derseniz finansal ürünlerin tokenize olması ile;

1. Geleneksel finans ürünlerinin arka planda operasyon ve işleyişlerini zincir üstüne taşıması (biz son kullanıcıların günlük hayatında bir değişim olmadan),

2. DeFi dünyasının oldukça gellşmiş finansal ürünlerinin; geleneksel mecralarda -ve o mecranın sağladığı güvence, kullanılabilirlik ve kontrol mekanizmalarıyla- biz son kullanıcılara yeni bir seçenek olarak sunulması

her geçen gün daha da belirginleşiyor. Gelin geride bıraktığımız 15 günde yaşanan iki gelişmeye yakından bakalım…

Circle → Arc

GENIUS Act ile biraz daha rahatlayan, yıllık %90 büyüme oranı ve $65b büyüklükle ikinci büyük stablecoin (1 → Tether) olan USDC’nin sahibi Circle, geride bıraktığımız haftaiçinde stablecoin’ler odaklı 1. katman blokzinciri Arc’ı tanıttı. Bu zincir EVM yani Ethereum uyumlu olması, içinde bulunan FX özelliği ve gizlilikle alakalı özelliklerle öne çıkıyor.

Stripe → Tempo

Stripe, Paradigm VC’nin kurucu ortağı Matt Huang’ın liderlik ettiği bir takımla, çok benzer bir şekilde kendi blokzinciri olan Tempo için çalışmalara başladığını duyurduı. Matt, aynı anda Paradigm’daki görevine de devam edecek, bu arada kendisi Stripe’ın da hem yatırımcısı hem de YK üyesiydi. Paradigm sadece bir VC değil, teknoloji kasları çok gelişmiş, onlarca mühendis çalıştıran bir yapı bu arada.

Tempo da 1. katman, yine EVM uyumlu. Stripe’ın daha önce sizlere aktardığım Bridge ve Privy satın almaları Tempo’yu Circle’ın Arc’ın daha fazla merak ettiriyor. Peki ileride Stripe’ın ‘öz’ operasyonlarını da Tempo’yu taşıması ihtimali sizce var mıdır dersiniz?

Peki neden?

Peki neden bu isimler ayrı bir blokzincire ihtiyaç duyuyor? Tamamen kendileri kontrol edip settlement gibi konularda hızı sağlayabilmek, compliance konusunda standartları koyabilmek, FX motoru ve finansal dünyanın gerektirdiği diğer özellikleri native olarak zincire ekleyebilmek aklıma gelen sebepler… Bir de zincir EVM uyumlu olunca; ‘pekala neden olmasın’ diyor zaten insan.

Bu zincirlerin içine orta-uzun vadede kredinin, balance sheet’lerin ve daha birçok farklı enstrümanın girmemesi için hiçbir sebep yok… Tam olarak; ‘embedded DeFi’ dediğim dünyanın GTM’i böyle bir şey oldu sanırım.

Kısalar…

Burayı ‘nasılsa kısalar’ diyerek geçmiyorsunuz değil mi, zira çok ilgi çekici konular var…

1. Reddit, bazı LLM’lerin Internet Archive üzerinden içeriğini izinsiz taradığını fark ederek Wayback Machine yani Internet Archive’i engellemeye başladı. Artık halka açık bir şirket olan Reddit’in AI sayesinde (verilerini satarak) ne denli kar ettiğini hep beraber görüyoruz, benzer hamleler başka oyunculardan da gelecektir. Evet, bir güzel internet efsanesi daha LLM’ler sonrası değerini yitiriyor, Stack Overflow gibi...

2. Çin’in internet ekonomisinin lider şirketi Alibaba, AI ve AI’ın çalışacağı bulutlara 50 milyar dolar yatırım planladığını açıkladı. Bu şirketin son çeyrek karının tam sekiz katına denk geliyor, yatırımın aktarılacağı süre sadece 3 yıl. Önce e-ticaret sektöründe ve şirketin operasyonlarında AI verimliliği hedefleyen Alibaba; daha sonra sağlık, finans ve eğlence gibi sektörlere de genişlemeyi planlıyor.

3. OpenAI, ABD Genel Hizmetler İdaresi (GSA) ile özel bir anlaşma yaparak ‘devlet memurlarına’ ChatGPT Enterprise paketini 1 dolar karşılığında sunmaya başladı. Çok benzer bir hamle, OpenAI’ın hemen ardından Anthropic’den geldi. Bugüne kadar OpenAI’ın pilot çalışmalarında verimlilik ön planda, örneğin Pensilvanya’da eyalet çalışanları ChatGPT sayesinde günde ortalama 95 dakika kazanmış.

4. Dikey model başarısı denildiğinde akla gelen ilk isim olan ElevenLabs’i hem Soft Commitment Podcast için kullandığımız teknoloji olması sebebiyle hem de dikey model şirketlerinin geleceğini anlamak adına yakından izliyorum. Ses konusunda oldukça başarılı bir model ve tooling sunan şirket, sizlere daha önce bahsettiğim gibi son kullanıcılar için bir AI asistanı yayınladıktan kısa süre sonra Eleven Music ürününü duyurdu. Kısaca; çoklu dil olarak gelişmiş bir şarkı yapma aracı diyeyim.

5. Bollywood’da bir AI krizi yaşanıyor; seslendirme sanatçıları, AI voice teknolojisine yenik düşmeye başladı. Bu alana dair dünyanın diğer ülkelerinde olduğu gibi şu an Hindistan’da da bir yasal düzenleme yok.

6. Bilim insanları tuzlu, tatlı, ekşi ve acı gibi temel tatları algılayabilen ilk yapay dili (artificial tongue) geliştirdiler. Gıda güvenliği başta olmak üzere, tat alma yetisini kaybetmiş kişilere sunulacak yeni nesil ürünlerin de kapısını açan bu yenilik; robot ve AI donanımlar için de anlamlı duruyor.

7. OpenAI’da ChatGPT ürün lideri olan Nick Turley, Lenny’ye konuk oldu.

Ramp’ın Business Spending Report’u

Ramp’ın Business Spending Report’u her çeyrek ABD odaklı da olsa kritik noktaların altını çiziyor. Neden, çünkü şirket binlerce müşterisinin tüm harcama verilerinin adeta üzerinde oturuyor da ondan.

Gelin raporun Summer 2025 versiyonuna yakından bakalım:

• ABD’de kurumların AI adoptasyonu son 12 ayda ilk kez düşüş yaşadı. Ramp’a göre ABD’de kurumların %42’si en az bir GenAI ürününü kullanıyor. Aynı oran 2025’in başında %25 dolaylarındaydı, 2024 başında %15, 2023 başında ise %6...

• OpenAI kurumların %34’ünün tercihi konumunda, Anthropic %10 ile arkasında, bir ara çok konuşulan DeepSeek’in esamesi okunmuyor, keza Elon Musk’ın X AI’ı da benzer bi yerde.

  • OpenAI kullanıcı sayısında lider evet ama daha önce de aktardığım gibi konu kurumlarda elde edilen gelire gelince Anthropic bir adım öne çıkıyor.

• Trump’ın gümrük kararları özellikle wholesale sektörünü etkilerken en az etkilenen sektör teknoloji olmuş, düşüş yine de beklenenden az.

Sektör bazlı kırımlımlar çok daha fazlası raporda sizi bekliyor.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 187. sayısını buraya kadar okuduğunuz için teşekkürler!

İlgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

(Yine ay değişiyor) 2 Eylül sabahı, her zamanki saatinde Soft Commitment #188 hem e-posta kutunuzda hem de favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Öncelikle ilginiz için teşekkürler!.. Dediğim gibi daha fazla konuşmalıyız, farkında olmalı ve aksiyon almalıyız. Soft Commitment’ın da üzerine bir görev düşüyor gibi hissettiğimden dolayı Soft Commitment GenAI yazı dizisine başladım, devam da edeceğim…

CEO’lara mektubumun 1. bölümünü denk gelmeyenler ya da yeniden göz atmak isteyenler için paylaşmış olayım. Başlıklarını birinci yazıda paylaştığım üç maddeyle, mektup burada bitiyor...

Soft Commitment zaten 8.5 senedir olduğu gibi devam ediyor, GenAI yazı dizisi de devam edecek. Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı lütfen unutmayın. Düşüncelerinizi de paylaşmaktan çekinmeyin, okuyor olduğunuz e-postaya yanıt vererek bana ulaşabilirsiniz.

4- Yetenek yönetimi

Yönetici Özeti: Neden bu başlık kritik? | Çünkü her şeyin temeli insan, ve ne yazık ki en büyük defansı yiyeceğiniz yer de burası.

Herhangi bir dönüşümün insan kaynağından başladığını anlatmaya zaten gerek yok.

Öncelikle insanları inandırmak lazım. Momentumu güçlü bir girişle yakalamak ve sonra da hiç bırakmamak. En kritik yer burası sanırım. Bold hamlelerle, istisnasız herkese ve her takıma… Biraz daha elle tutulur konulara girelim, maddeler halinde;

1. İşe alımlarda bir score-card’ınız mı var, mutlaka oraya AI adaptasyonunu önemli bir çarpanla eklemek lazım. İçeriyi dönüştürmeye çalışırken yeni gelenler zaten ortalamayı yükseltiyor olmalı.

2. Orta vadede daha doğrusu gerekli zemini kurduğunuzda KPI’lara AI adaptasyonu eklemek lazım.

3. İnsanların ve takımların birbirlerinden öğrenmesine zemin hazırlamak, hatta buna biraz da zorlamak lazım.

4. Employee onboarding süreci de tabii ki bu doğrultuda en baştan tasarlanmalı.

5. Tüm dünyada yeni mezun işe alımları very big tech’lerden startup’lara kadar hızla düşüyor, evet düşmeye de devam ediyor. Ama öncelikle yazılım geliştirme takımı için, ki sonrasında siz şirket olarak adaptasyonu yakaladığınızda diğer takımlar da bu gruba dahil olacaktır; yeni mezun ve junior alımlarına devam etmek, AI öncelikli bir stratejiyle takımı sağlıklı büyüme tehdidinden korumak lazım.

6. Unutmayın; sınırlar inceliyor, departman içindeki uzmanlıklar birbiri içine geçiyor. Buna uygun bir altyapı kurmanız, bunu normalleştirmeniz lazım. Soft Commitment içinde daha önce işlemiştim; örneğin Shopify artık tasarım departmanı altında tüm rollere ‘designer’ demeye başladı, sadeleşti, sınırları kaldırdı.

7. Hemen değil belki ama bir vadede DevOps gibi bir AIOps takımına da ihtiyacınız olacak. Hemen aşağıda bahsettiğim cornered resource kişisinin/kişilerinin etrafına kurulan bir takımdan söz ediyorum.

Biraz dünyadan örnekler de vereyim, eminim kafa açıcı olacaktır:

1. Zapier kurucusu ve CEO’su Wade Foster, Mart 2023’teki ChatGPT lansmanında kendi deneyimlerini ve hissettiklerini bir memo haline getirdi ve tüm çalışanlara bir hafta izin verdi, kendi deneyimlerini yaşamaları ve fikir sahibi olmaları için.

2. Intercom CTO’su Darragh Curran, tüm takımlara birebir dahil olarak; ‘AI sayesinde verimliliği 2 katına çıkarma’ hedefi koydu her ay bir haftasını tek tek tüm ekiplerle çalışmaya adadı.

3. Ramp, tüm takımlarının AI kullanımını tüm şirketle şeffaf bir şekilde, düzenli olarak paylaştı, şampiyonları göz önünde tuttu.

‘Cornered Resource’ yani; köşedeki yetenek

Buraya kadar ayırt etmeden tüm şirketi konuştuk ama yine çok önemli 2-3 kişi daha var. Belki biri şirketiniz içindedir, şirketin boyutuna göre belki daha da fazlası… En iyi siz bilirsiniz bunu ama ya ‘altyapıdan’ ya da dışarıdan bu kişilere ulaşıp, ikna edip, en dokunulmaz yeleklerle kuşatmanız şart.

Bir aralar ‘10x engineer’ derdik, tam öyle değil. Senior AI Engineer ünvanlı birisi değil, eski bir OpenAI çalışanı buldunuz diyelim, hayır o da değil… Girişimci ruhlu, tek başına motive olabilen ve ürün geliştirebilen yeteneklere ihtiyacınız var. Bir researcher değil, bir builder’a. LLM’leri çok iyi anlamış olacak tabii ki ama daha da önemlisi; teknolojiyi kullanabiliyor olacak… Twitter’da Türkçe kelimeleri mute’lamış, sadece GenAI’ı takip eden biri, günde 20 kere o belli başlı subreddit’lere giren biri…

Diyelim ki bu özel yeteneği buldunuz ve ikna ettiniz, ona ilk ‘evet burada güzel şeyler yapacağım’ inanıcını hissettirdiğiniz anda; yanına başka arkadaşlarını da getirmesini istemek de yapılacak en akıllıca hareket olsa gerek.

Tabii ki biraz hikaye şeklinde anlattım, bana böyle birinden fractional olarak da fayda sağlamak da çok olası, hatta çoğu zaman tek şansınız da olabilir.

Çünkü benim etrafımda bu profile uyan kişilerin neredeyse tamamı tam zamanlı olarak çalışmaya belirli sebeplerden ikna etmesi çok zor isimler.

5- İş modeli inovasyonları ve counter-positioning

Yönetici Özeti: Neden bu başlık kritik? | En sevdiğim iş kitaplarından birisi olan 7 Powers’ın işlediği 7 konunun +2’sinden biri buydu: counter-positioning.

Yani stratejik kırılmayı getirecek iki ana konudan biri. Bu arada diğeri de en dipteki yetenekti (Cornered Resource), onu da dördüncü başlıkta işlemiş oldum. Başlık zaten yeterince kendini anlatıyor diyerek devam ediyorum…

Tüm sektörlerde kartlar yeniden dağıtılıyorken orta vadede gelecek öngörüsü yapmak bence o kadar da zor değil. En basit örnekten gidelim; binlerce çalışanı olan bir çağrı merkezi out-sourcing şirketiyseniz; bir an önce elinizde tuttuğunuz (umarım ki sizde veri sahipliği vardır) veriden para kazanmaya başlamak; daha katma değerli müşteri destek deneyimlerine odaklanmak lazım. Veri etiketleme yani fine-tuning için ek bir ürün lanse etmek de hiç fena fikir değil.

Ve bütün mesele biraz ileriyi hayal edip; olası risklerin önüne duvar örebilmek, veya değişim kaçınılmazsa parçası olabilmek, veya en güzeli bizzat bu alana bir spin-off çıkarmak…

Bir başka bakış açısı; mesela üç tip şirket kategorisi var GenAI dünyasında:

1. Foundation Model Şirketleri: Bu seviyeyi çıkamayacağız, çıkmaya gerek de yok. Ama OpenAI’ın, Google’ın, Anthropic’in her bir lansmanında adeta yok olan şirket olmaktan kaçındığımıza emin olmak lazım.

2. Aracılar ve dikeyler: Veri etiketleme şirketleri ve diğer veri platformları, AI voice alanında olan ElevenLabs gibi dikey AI modeli şirketleri, örneğin AI agent’ları için analitik ekranlar sunan gibi ürünler gibi diğer altyapı dikeyleri… Bu kategori tehdit olmaktan ziyade kullanıcısı olmak noktasında bir fırsat sunuyor. Kullanıcısı olmayı da atlamamak, çok yakından takipte olmak şart. Örneğin ödemeye dokunan bir finansal kurumsanız; bir Agentic Payment servis sağlayıcısı da bu kategoride yer alıyor ve sizin onun müşterisi olmayı atlarsanız LLM’lerin aracılık ettiği ödemeleri elinizden kaçırabilirsiniz, gibi.

3. AI Agent’lar ve diğer wrapper’lar: Burada ise listenin birinci sırasının müşterisi olan AI uygulamaları var. Burası da potansiyel bir tehdit. Örneğin bir SaaS ya da yazılım şirketinin AI agent şirketleriyle yer değiştirmesi o kadar olası ki… SaaS’ın dışında kalan alanlarda tehdit potansiyeli var, örneğin bir eğitim şirketi; eğitimin GenAI ile tamamen şekil değiştireceği çok açık. Daha önce Soft Commitment’ta işlediğim gibi bu gibi dikeylerin (örneğin ‘AI Personal Tutor for Everyone’) henüz bir sahibi olmaması kısa vadede olmayacak olması demek değil… Ki OpenAI da gözünü buraya dikti.

Yine değişimi GenAI içinden ele alalım… Ülkemizde AI adaptasyonu hala 1. katmanda yani tüm son kullanıcılar sadece LLM’leri kullanıyor. Ama kısa vadede bu söylediklerim çok daha önemli olacak.

1. Halihazırdaki ürününüzün UX’i kadar artık AX’i de önemli bir hal alıyor. AX’i daha önce detaylıca ele almıştım (#175): Agent Experience.

2. Şu an ülkemizdeki en popüler LLM olan ChatGPT’de MCP’leri kullanmak pek de (kurumsal müşteri değilseniz) mümkün değil. Ama kısa bir süre içinde mutlaka ki olacak. MCP’ler de LLM’lerin şirket verilerinizle anlık olarak konuşabilmesi için gerekli olan API katmanı şeklinde tarif edilebilir.

Peki bu iki maddeye neden yer verdim; örneğin bir fintech’siniz. Wealth management dikeyini GenAI ile yeniden yorumlayan bir dev doğmayacak mı, bence kesin doğacak. İşte bu dev oyuncu eğer AX’iniz iyiyse arka planda sizi kullanacak, yani size müşteri kazandıracak da ondan.

Bu başlık uzun oldu ama umuyorum ki aklımdan geçenli ve nasıl düşündüğümü size geçirebilmişimdir.

6- Quick win’ler

Yönetici Özeti: Neden bu başlık kritik? | Değişimin yönetimin olmazsa olmazları; quick win’ler… Konu tamamen bir değişim yönetimi, yani iletişim meselesi olduğu için belki de bu altı madde arasında ilk aksiyon alabileceğiniz yer burası.

Çünkü daha sonra yapacaklarınızın temelini bu oluşturacak; mesaj verecek, etkisi hissedilecek, kazanılacak deneyim de cabası.

Bunun için GenAI’da en hızlı büyüyen ve bugünün koşullarında çok net bir şekilde ‘çalışan’, sonuçlarının işe yaradığı dikeylere hızlıca bakalım:

1. Müşteri destek sistemleri

2. Araştırma birimleri (ürün takımları içindeki de strateji takımları içindeki de)

3. AI-voice

4. Satış otomasyonu

5. Görsel ve video üretimi

6. İçerik üretimi

7. Şirketinizin içi süreçlerindeki eğitim (bu eğitimlerin tasarımından en sonunda ölçümlenmesine kadar…)

8. Ürün geliştirme (kodlamadan tasarıma)

9. Her çeşit otomasyon (tamamen değil, kısmen de otomatikleşebilir)

10. …

Bunlardan en az birinde, halihazırda ‘güçlü’ bir projenin geliştirildiğine eminim. O çıkan projenin ‘wow etkisi’ sizin bazınız olmalı ve onun üzerine çıkacak; hem işe yarayıp hem de ilgi uyandıracak bu projenin seçilip canlıya çıkması eminim her açıdan çok güçlü bir adım olacaktır.

Bana sorarsanız bu projenin seçimindeki en büyük etken ‘hikayesi’. Ya çok kısa sürede geliştirilmeli ya tamamen veya büyük oranda AI ile yazılmalı ya da ‘verimlilik etkisi’ ki bu alandaki projelerin en büyük KPI’larından biri bu olmalı, büyük olmalı. E) Hepsi şıkkı da pekala olabilir. :)

Diğer yandan bu quick win’i şirketinizin içi kadar dışında da kullanabilirsiniz. Türkiye’de ne yazık ki çok az şirketin public şekilde bu alanda üretim yaptığını, ki o şirketlerin çapı ile ortaya çıkanlar kıyaslandığında durum biraz ‘hayal kırıklığı’ o da ayrı bir konu, siz de gözlemlemişsinizdir. Bu şirketin haliyle zaten az sayıdaki yeteneği de çekiyor, GenAI’da çalışan akademisyenleri, diğer projesi olan kurumsal şirketleri ve startup’ları da…

Bunu benden duymanıza gerek yok tabii ki ama; ‘dememeli, yanılmalı ve daha iyi denemeli, daha çok yanılmalı, tekrar denemeli’… Hele ki denemenin her anlamda maliyeti bu denli düşmüşken…

Kapanış…

Daha fazla konuşalım, sorgulayalım, üretelim, hazırlanalım istiyorum, bu mektubun da bu doğrultuda faydalı olması dileğiyle.

19 Ağustos sabahı, her zamanki saatinde Soft Commitment’ın yeni sayısı hem e-posta kutunuzda hem de favori podcast uygulamanızda olacak.

Soft Commitment #187’de görüşmek üzere. Sevgiler,

Erman Taylan

6 yıl medya şirketi, 5 yıl inovasyon departmanı, 3 yıl blokzincir sektöründe yer alan bir teknoloji şirketinin VC kolu… Tüm bu tecrübeler beni tahmin edersiniz ki hype-tech’lere karşı oldukça tecrübeli hale getirdi. Teknoloji trendleriyle, disruption’ın verdiği FOMO’yla yaşamaya dayanıklı; yatırım tezlerinin, şirket stratejilerinin yani özetle dengelerin değişimine de alışkınım.

Mobilin yılı söylemlerine de, bulut bilişimle yükselen SaaS’lara da, pandemi ve onun getirdiklerine ya da getirmediklerine de, kurumların dijital dönüşüm ve açık inovasyon ataklarına da, 2017’de başlayan sonra 2022’de tekrar alevlenen web3 ya da blokzincir hype’ına da konuların en merkezinden şahitlik ettim.

Neden böyle bir giriş yaptım; çünkü üretken yapay zeka bunlar gibi değil de ondan. Şu an bir platform değil, bir paradigma değişimiyle baş başayız.

Çok kısaca; neden bir paradigma değişimindeyiz?

Merak etmeyin yapılan yatırımlara ya d. ra diğer ‘magazinsel’ örneklere hiç girmeden anlatmaya çalışacağım:

1. Ürün-pazar uyumu had safhada; kurumlarda da bireylerde de.

   1. Yani ortaya çıkan ürün kullanılıyor, ilgi çekiyor, para ödeniyor, işe yarıyor…

2. Her geçen gün büyük bir hızla bu teknoloji gelişmeye devam ediyor. Google’ın video üretene modelinin 2. ve 3. versiyonları arasında dağlar kadar fark vardı, modeller arası geçen süre ise sadece 4 ay. Geriye gidersek; AI’ın geçmişinde yaz’lar ve kış’lar var yani hızlanma ve duraksama dönemleri, ama görünen o ki aynı Anthropic kurucu ortağı Benjamin Mann’in de söylediği gibi şu an pek kışa girecek gibi değiliz. AI tarihinde OpenAI’ın başını çektiği LLM’ler çok net bir milat olarak kabul edilebilir, LLM’ler yani kabaca 2022 sonrası; kısa ve orta vadede hiç bitmeyecek gibi duran bir hızlanma dönemindeyiz. Yetişemiyoruz bile.

   1. Yani işin teknolojik kapasitesi -hem de büyük bir hızla- yükselmeye devam ediyor. (Bakınız: Moore Yasası)

3. Belki de en önemlisi; GenAI’ın kendisi, mobil dönüşümdeki gibi bir platformun, mecranın değişimi değil. Bulut bilişimde olduğu gibi bir erişilebilirlik ya da giriş bariyeri indirme meselesi de değil. SaaS’lar gibi bir çeşit ‘paketleme’den ibaret değil. Teknoloji hızla gelişmeye devam ediyor ve bence en önemlisi insanlar da kurumlar da kullanıyor. İşte tam da bu yüzden bir paradigma değişimi bu.

   1. Aylar süren işler günlere, günler süren işler ise saatlere iniyor; arayüzler ve dijital ürünlerle girdiğimiz etkileşim değişiyor; dijital ürünlerin bizzat üretim süreçleri çok başka bir yere gidiyor…

   2. Bundan önce ‘zor’ olan şeyler ‘kolay’, ‘imkansız’ olan şeyler ise ‘zor’ olacak. Yani iş dünyamızın dengeleri yerle bir oluyor.

4. Girişte bahsettiğim diğer hype-tech’ler için de geçerliydi, burada bir hayli fazla olmak kaydıyla; sermaye bu alana akıyor. Big-tech şirketler, devletler, fonlar… Öyle bir CapEx bu alana akıyor ki, finansal sistemi ayakta tutan şirketlerin bunun karşılığını görmeme, inanmama, yalnızca bir trend’e kapılma şansı yok.

Şu analojiyi seviyorum;

Web1 dediğimiz 1995-2005 arası dönemde bilgi, web2 dediğimiz 2005-2020 arası dönemdeyse medya ve erişim demokratikleşti. Web3’ü ise en azından değer vaadi; paranın demokratiklemesiydi. GenAI paradigmasındaysa zeka'nın demokratikleşmesine şahitlik ediyoruz…

Özellikle üçüncü madde GenAI’ı diğer tüm trendlerden ayırıyor, beni de en çok heyecanlandıran yer burası. Şahsen 2.5 yaşında olan oğlumun geleceğine dair düşünürken de GenAI en önemli konu; ülkemizin geleceği için de, dünyada eğitim sistemi için de…

Türkiye’de ne doğru düzgün konuşuyor, ne de üretiyoruz; korkarım bazılarımız farkında bile değiliz

Peşinen söyleyeyim, şunun farkındayım; 2025 yılında şirket yönetmek demek bambaşka sorunlara da kafa yormak demek, vakit ve odak ayıramamak oldukça normal. Hatta sorunlardan da bağımsız; evet farkındayım zaten oldukça kalabalık bir roadmap’iniz, planlarınız var. Ama yine ve yeniden; bu bir paradigma değişimi. Yani ertelemenin ya da görmemezlikten gelmenin tüm dengeler değiştiğinde geri dönülemez sonuçları olabilir.

Bu alanda üretmek bir spekturum ama derinlere inersek yani foundation model dediğimiz bugün arkasında OpenAI’ın, Google’ın, Anthropic’in olduğu teknolojiyi üretmek kabul ediyorum, çok zor. Bunun da etkisiyle olsa gerek; ülkece dünyanın tamamıyla ortak ve kendimize has bazı ekstra derlerimizin de etkisi vardır mutlaka; konuşmuyoruz da.

Diğer yandan GenAI bir, çok hızlı büyüdü, kendi jargonu da altyapısı da dünyası da çok farklı. Bu da ortadan başlamayı zorlaştırıyor.

‘Soft Commitment GenAI’ yazı dizisinde bu jargonları da anlatacağım; seriye de bireysel olarak GenAI’ın nasıl daha iyi bir kullanıcısı oluruz’a dair kısa ve net bir yazıyla başladım. İki haftada bir yayınlanan Soft Commitment e-bültenimde de o iki haftada yaşananları yorumluyorum.

Okuyor olduğunuz serinin 2. yazısında ise teknolojiye direkt ya da en-direkt olarak dokunan şirketlerin CEO’larına hitap etmek istedim.

Üzerine düşünebileceğiniz, karar alabileceğiniz ve tabii ki delege edebileceğiniz en kritik gördüğüm konuların kısa kısa üzerinden geçeceğim. Evet delege etmek şart ama öncesinde bizzat sizin anlamanız, özümsemeniz, sorgulamanız ve takip etmeniz de şart.

Aşağıdaki maddeler; şirketinizin daha sürdürülebilir ve karlı bir geleceğe ulaşması için, bu yeni paradigmaki pozisyonunu konumlayabilmeniz için temel konular.

Şunun altını çizmiş olayım; bu yeni paradigmanın sorusu ‘Hangi AI aracını kullanalım?’ veya ‘AI ile ne yapalım?’ değil, tam olarak ‘Nasıl işimi yeniden düşünebilirim? Başta kendimin, sonra da takımımın konumlanmasını nasıl yapmalıyım?’.

Umuyorum ki faydası olur, umuyorum ki daha çok konuşmaya başlarız. Bu konuya düşünmeye ve aksiyon almaya başladığınızda; deneyimlerinizi, düşüncelerinizi de konuşmak isterim, okuduğunuz bu e-postayı yanıtlayarak bana ulaşabilirsiniz. Hep beraber öğrenmek, dünyanın diğer ülkelerinde olduğu gibi bunları paylaşmak için mecralara da ihtiyacımız var, Soft Commitment’ın üzerine bir görev düştüğüne de inanıyorum.

1- AI-first company

Yönetici Özeti: Neden bu başlık kritik? | Çok kısa bir süre içerisinde AI-first company’leri ülkemizde de konuşmaya başlayacağız. Yönetim kurulları, yurtdışı merkezli şirketlerin merkez ofisleri, PE’ler ve en sonunda halka açık şirketlerin sorgulandığı bir yer olacak burası.

İlk olarak Shopify kurucu ve CEO’su Tobi Lutke bu kavramı ortaya attı. Ben de Soft Commitment’ta uzun uzun yazdım (Nisan 2025). Sonra da Duolingo kurucu ortağı ve CEO’su Luis von Ahn Shopify’ı takip etti (Mayıs 2025). Dikkat ederseniz bu iki örnekte de şirketlerin başında founder yani founder-mentality veya founder-mode var. İşte yukarıda bahsettiğim sahiplik biraz da buydu.

Bugün Silikon Vadisi’nde; Seri A yatırımını henüz yeni almış, hala büyüme ve çoğu şeyi keşfetme aşamasında olan girişimlerin kurucularına, yönetim kurulları AI-first olmak için ne yaptıklarını soruyor. Ülkemizde de en fazla üç-dört yıl içinde benzer bir gündemin hakim olacağına eminim, ama buradaki kritik mesela, bu 3-4 seneyi bekleyerek geçirmek ya da geçirmemek.

Bu iki multi-milyar dolarlık, borsaya kote, iki sektörü dönüştüren şirketin kurucuları ortak olarak neler söylüyor derseniz, kendi ağızlarından:

• Her bir çalışandan AI ile çalışabilmenin temellerine hakim olmasını bekliyorum. Eğer gelişmezseniz resmin dışında kalırsınız, çünkü AI olmadan çalışmak artık mümkün değil, yarın ise imkansız.

  • Ürün geliştirme üzerine konuşurken, prototip hazırlarken; AI kullanmamak akıl karı değil. Çalışma arkadaşlarınızla, AI’ın ürettiği çıktılarla konuşmanızı bekliyorum.

  • Performans mülakatlarınıza, 360 derece görüşmelerinize AI’ı kullanım şeklinizi ekliyorum.

  • AI ile çalışırken öğrenimlerinizi ve deneyimlerinizi paylaşın, takım olarak birbirinizden beslenin.

• Bundan sonra yeni bir headcount için, bunu AI ile, AI agent’larla neden ve nasıl yapamadığınızı anlatmanız gerekiyor. İkna olmazsam headcount açmam.

• Yapay zekanın yapabileceği işler yapan ve halihazırda çalıştığımız tüm dış kaynaklarla çalışmaya son vereceğim.

• Teknolojinin %100 hazır olmasını beklemeden adım atmamız lazım.

• Şirket içindeki çoğu fonksiyonun iş yapış şeklini baştan aşağı değiştirmeleri için alan açıyorum. Bana önerilerle gelin.

• Tüm bu maddeler ben ve diğer tüm executive roller için geçerli, everyone means everyone.

2- Bu bir değişim yönetimi meselesi & task-force bir takımı olmalı

Yönetici Özeti: Neden bu başlık kritik? | Eminim, ayrı ayrı bireylerin de takımların da genel olarak şirketin de tek elden stratejiyi yöneten bir yapı olmadıkça GenAI’a girişi verimli olmayacaktır. Psikolojiyi ve hedefleri gözeterek; GenAI’ı ayrı bir takımla ele almak gerekiyor. Ve bu takımın temelleri de içeride atılmalı, çünkü bu outsource edilecek bir konu da değil.

Unutmayınız ki bu AI adaptasyonundaki en büyük bariyer; teknolojik kapasiteniz falan değil; organizasyonel değişim, daha net bir ifadeyle, kültür.

Zaten GenAI teknoloji olarak bir commodity haline geldi bile! O yüzden bu her şeyden daha çok daha fazla bir değişim yönetimi.

Eminim ki şirketiniz içindeki teknoloji departmanı halihazırda GenAI ile oldukça ilgili ve bilgilidir. Onların da mutlaka içinde olacağı bir task-force kurmamamak için bir sebep göremiyorum.

Bir parantez açayım şu paragrafla;

Burada bence kritik konu; şu an Türkiye’deki kurumlarda gördüğüm hakim plan şu; big-tech’lerin Türkiye teknoloji ofisleri ve big4 danışmanlarının ‘sattığıyla’ kısıtlı kalmak. Bu sarmaldan çıkabilmek gerekiyor; aklıma gelen ilk örnek; deprem. Nasıl olası bir İstanbul depreminde herkesin en az bir yakınınn da depremden etkilendiği gerçeği bu kişilerin topluma yardım etmesine bir engel oluşturacaksa; big4’da da aslında buna benzer bir durum var. Yani kimse bu dönüşümde size; sizin kadar iyi ve doğru yerden yardımcı ol-a-mayacak. Kendi önleminizi almanız ve planınızı da yapmanız gerekiyor. Big-tech’lerin Türkiye ofislerine değinmiyorum bile, bir takım KPI’ların yönlendirmsiyle ‘hazırdaki bir ürünün implementasyonu’ yapabilecekleri en katma değerli şey gibi geliyor bana. Dış dünyaya kendinizi kapatmak değil söz ettiğim, aksine değineceğim; bu alanda bir ekosistem inşaa etmek lazım. Ama bu dönüşüm sizin sahipliğinizde şirket içinde yönetilmeli, parçalar için de gerektiği yer ve şekilde dışarıya gidilmeli.

Bu çalışma grubu önceliikle kendini ve yönetim seviyesini ‘eğitmeli’, sonra konunun bir değişim yönetimi olduğunu en başa koyarak tüm çalışanları.

Şirketiniz sürekli yaşayan bir AI playbook dokümanına ve bir GenAI araç setine ne kadar hızlı sahip olursa o kadar iyi. Araç seti derken; OpenAI’ın kurumsal paketini kullanmak her sektörde doğru olmayabilir, o zaman açık kaynak modellere yönelip kendi sunucularınızda bunları barındırmanız inanın hiç de zor değil. Tabii ki sadece ChatGPT ya da açık kaynak bir benzerini çalışanlara açmaktan bahsetmiyorum; bu teknolojinin verimli kullanımı için context aktarımı bireysel noktada belki en önemli konu. O yüzden kendi verinizin, projelerinizin ve iş akışlarınızın entegre olduğu bir sistem gerekiyor.

Kısa bir aksiyon listesiyle bitireyim bu bölümü de:

• Önce eğitim. ÇG içinde, yönetim kadrosunda ve tüm çalışanlarda.

• Bir AI Playbook ve Policy dokümanı; sürekli gelişen ve güncellenen.

• Tooling tarafında farklı ekiplerin ihtiyaçları doğrultusunda en etkili nasıl kullanacaklar ise o şekilde araçlar hazırlanmalı. Adına ‘AIOps’ denilen bir yapılanmaya daha gidilmeli.

• ÇG iş birimlerini teker teker ziyaret ederek otomatize edilecek süreçlerianlamalı, planlamalı ve otomasyon araçlarıyla zaman içinde uygulamalı.

Bir kaynak ya da global bir örnek vermeyi kasıtlı olarak istemedim; ama Zapier’in AI adoptation playbook’u; teknolojinin göbeğine doğmuş, oldukça başarılı bir scale-up’ın yoğurt yiyişini incelemek açısından çok güzel bir örnek.

Benzer şekilde JPMorgan’ın 300 bin çalışanına AI tooling’i açmasının sonuçları da bir istisnayı hakediyor. Data + AI Summit konferansında konuşan CEO Jamie Dimon, tüm detayları şeffaflıkla paylaşıyor. $2b bütçeyi sadece AI dönüşümüne ayıran şirketin bu hamlesinden neden çok mutlu olduğuna ve erken sonuçlarına da göz atabilirsiniz.

3- Ürün ve servislerinizi AI ile yeniden paketleme

Yönetici Özeti: Neden bu başlık kritik? | İş modelinizin ve pazarınızın analizi ayrı, ona ayrıca değineceğim ama B2C, B2B ya da B2B2C; müşterilerinize sunduğunuz deneyimin de AI ile yeniden şekillenmesi gerekiyor. Neden, çünkü son kullanıcılar kullandıkları tüm global ürünlerde bu deneyimi yaşıyorlar, ve dolayısıyla sizden de bekliyorlar.

Buraya kadar sizi biraz ‘ürkütmüş’ olabilirim. 3. maddede de tabir-i caizse ‘hakkınızı veriyorum’… En önemli şey yani müşteri sizde, dağıtım kanalları da sizde, iş ortakları ağı sizde; ihtiyaç ‘AI as feature’.

Bugün GenAI’da iki ayrım var: ‘AI as feature’ ya da ‘AI as core’.

Yani AI’ın core’unda yer aldığı yeni ürünler ve AI’ı ‘sadece’ bir özellik olarak sunan şirketler. Eğer ABD’de değilsek ve çok büyük bir yatırım gücünden söz etmiyorsak ‘AI as core’ şirketlerin işi çok daha zor. Başarıya yakın olanlar; halihazırdaki yapıya AI’ı bir özellik olarak ekleyenler olacak. Yani sizler.

ChatGPT bugün Türkiye’de en çok indirilen mobil uygulamalardan biri. Siz diyin 30, ben diyim 40 milyon insanımızın kullandığı TikTok, Instagram,Spotify ve WhatsApp gibi tüm ürünler insanlarımızı AI ile tanıştırıyor. Deneyim ve beklentilerini, yeniden şekillendiriyor.

Son kullanıcılarınıza, çalışanlarınıza, iş ortaklarınıza sunduğunuz ürünleri AI ile yeniden paketlemeniz, gerçekten problem çözen ve kullanılan özelliklerle onları yeniden şekillendirmeniz gerekiyor.

• İş modeliniz etrafındaki alanlarda zengin veri setlerine ulaşmak için şimdiden adımlar atmak gerekiyor. GenAI teknolojisi bir commodity oldu demiştim ya; fark yaratan veri oluyor.

• Kendi verinizin mülkiyetini de yeniden düşünmeniz gerekiyor, hem içerideki hem de dışarıdaki verilerde.

• ‘Stratejik Ortaklıklar Ekosistemi’ kurmanız gerekiyor. Akademi ile, alanında uzman girişimlerle beraber çalışmaya başlamak; genç yeteneklere dokunmak -ve fayda sunmak- adına size yakın gelecekte ‘unfair advantage’ sağlayacak duvarın tuğlalarını ufak ufak örmek gerekiyor.

Burada bir ara vermek istiyorum…

İki part’tan oluşan mektup mu olur demeyin; daha fazla uzatmamak adına mektubu iki parça halinde yayınlamak istedim. Üç maddemiz daha sizi bekliyor:

1. Yetenek yönetimi

2. İş modeli inovasyonları ve counter-positioning

3. ‘Quick win’ler

Kapanış…

Daha fazla konuşalım, sorgulayalım, üretelim, hazırlanalım istiyorum, bu mektubun da bu doğrultuda faydalı olması dileğiyle.

Part 2, 12 Ağustos Salı sabahında, 8 bin teknoloji sektörü profesyonelinin e-posta kutusunda sizlerle.

Sevgiler,

Erman Taylan

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son on beş güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Podcast 🎙️

Soft Commitment Podcast, favori podcast platformunda seni bekliyor. Dinleyin, takip edin, beğenin, paylaşın.

Bülten sayıları benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka tarafından seslendiriliyor, özel sayılar da cabası, hatta videolular bile var. :) Hemen aşağıdan da, 186. bölüme favori podcast platformunuzda erişebilirsiniz:

Apple Podcast

Spotify

📣 Sekiz buçuk senedir devam eden ve 7 bin 671 teknoloji sektörü çalışanının takipçisi olduğu Soft Commitment’ın 186. sayısını iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve sosyal medyada paylaşmayı atlamayın. Beraber büyüyoruz, Soft Commitment kabul AI kadar hızlı büyümüyor ama 2025’in 1. yarısındaki büyüme oranı %7.5.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Very Big Tech’lerin ve Silikon Vadisi’nin ‘her şey mübahtır’ kafası

Bir Silikon Vadisi ürünü kullanıyorsanız, gri alan spekturumunun neresinde olduğu belli olmayan çok sayıda büyüme odaklı stratejiyle karşı karşıyasınız demektir… Hatta şirket ne kadar büyükse daha da fazla. Hayır, şu meşhur ‘bir ürüne para vermiyorsan ürün sensin’ söyleminden bahsetmiyorum. Mesela Webrazzi’de çalıştığım dönemde ekipçe farkına varmıştık ki Facebook sayfamızın organik görüntülenmeleri; sayfayı büyütmeye çalışırken reklam vermeye başladığımızda direkt düşüşe geçti. Kısaca Facebook dedi ki ‘madem paran var, sen artık reklamla büyü, bundan sonra sana haketsen de organik büyüme yok’. :) Bu belki masum bir örnek ama hep aklımdadır. Asıl konumuz çok daha dramatik ve büyük bir mesele…

Facebook’un 2013 yılında $120m ödeyerek satın aldığı İsrail merkezli VPN uygulaması Onavo, 30 milyondan fazla kullanıcıya sahipti. Facebook yıllarca değer önerisi ‘secure your data’ olan uygulamanın kullanıcı verilerini takip etti ve potansiyel rakiplerinin büyüme trendlerini izledi. Yani evet, kullanıcıların her bir HTTP isteği FB sunucularına uğruyordu ve burada hangi uygulamalar açıldı, ne kadar kullanıldı gibi veriler log’landı.

Hatta o dönemin yükselen oyuncusu Snapchat’in verileri şifrelemesi üzerine takip dışı kalınca Mark Zuckerberg’ün ekiple yaptığı konuşmalar, sonradan Snapchat verilerine de erişim sağlanması gibi detaylar şurada mevcut.

Facebook içinde kurulan bir e-posta ya da çalışma grubu artık adına ne derseniz ismi tam olarak şuymuş: ‘Project Ghostbusters’.

FB’un aksiyonu ise hatırlarsanız önce $3b ödeyerek Snapchat’i satın almak oldu, lakin Evan Spiegel inatla şirketini satmayınca Instagram Snapchat’in hikaye özelliğini kopyaladı… Hikaye daha da uzun; ama özetle en sonunda uygulama marketlerinin veri ihlali gerekçesiyle Onavo’yu kaldırdı (2019), Facebook $120m’un hakkını sonuna kadar almış oldu.

Etik mi, yasal mı; dediğim gibi bir spektrum, ama Silikon Vadisi, özellikle de ‘very big tech’ şirketlerimiz bu spektrumun bir ucuna fazlasıyla meyilli. Gelin siz AI çağında arka planda yaşananları, -henüz- farkında olmadıklarımızı kendiniz düşünün. :)

Om Malik ‘küçük bir bağlantı’ bulmuş bile: Facebook’un Scale AI yatırımı

Scale AI’ın %49’u için $15b ödeyen Facebook; şirketin müşterilerinin, hangi konularda etiketlenmiş veriye ihtiyaç duyduğu ve bu modellerin ne kadar başarılı olduğu gibi çok sayıda içgörüye artık en derinden sahip. Yani yeni Onavo’muz hayırlı olsun: Scale AI.

Scale AI’ın OpenAI’dan Google’a kadar uzanan oldukça geniş müşteri tabanı acaba bu %49’luk yatırım sonrası ürünü terketme gibi bir önlem alacak mı, bunu ben de merakla takip edeceğim.

Konuyla ne alakası var demeyin ama şöyle bitireyim;

Yaz aylarındaki klima satışlarının etkisiyle Home Depot’un pisaya değerinin Avrupa’daki halka açık şirketlerin tamamından daha fazla olduğu bir dünyada yaşıyoruz.

Kısalar…

Burayı ‘nasılsa kısalar’ diyerek geçmiyorsunuz değil mi, zira çok ilgi çekici konular var…

1. Tether, 2025 ikinci çeyreğinde 4.9 milyar dolar net kar açıkladı. Dünya haritasını karşınıza alın, dikey olarak ikiye bölün; sağ tarafının lider stablecoin oyuncusu olarak kalacak olan şirket, aynı zamanda çok büyük bir hazineye ve nakit varlığa sahip -gördüğünüz üzere-. Gerçekten genişleme planlarını büyük bir merakla bekliyorum. AI ve tabii agentic payment üzerine çalıştıkları ise tahminin ötesinde, biliniyor.

2. Bir önceki sayıda Cluely üzerinden ele aldığım ‘yeni nesil girişimcilik’ manşetini hatırlatan bir araştırma okudum, PeerSignal imzalı; Community-Led Growth. Bu araştırmaya göre CLG bir trend olmaktan çıkıp, hızla genele yayılan bir pazara giriş (GTM) stratejisi haline geliyor. SaaS’ların %48’i, ‘büyük çaplı’ olanların ise %58’i bir komüniteye sahip. Komünitelerden gelen lead’ler, 1.7 kat daha hızlı kapanıyor ve komünitelerin içinde olan kullanıcılar da 2-3 kat daha fazla ürünü kullanıyor.

3. Google’ın Android kullanıcıları özelinde depremleri 5-6 saniye önden haber verdiği özelliğini (Android Earthquake Alerts) duymuşsunuzdur. Ülkemizde bir gündem olmadı ama; 6 Şubat’taki ilk depremde Google; yüksek seviyeli uyarıyı bölgede 10 milyon kullanıcı olmasına rağmen sadece 469 kişiye gönderdi. İkinci depremde de 8158 kişiye yüksek seviyeli uyarı, 4 milyon kişiye ise ‘dikkatli olun’ uyarısı gitti... Bu durum bir algoritma hatası olarak kabul edildi, Google sorunu çözdüğünü söyledi.

4. Şahsen uzun bir süredir WhatsApp’ın ödeme ve lokal iş yerlerinin hayatına dahil olacağı özelliklerini beklerken; şirket Hindistan’da başarısız oldu. Hindistan’da 500 milyon kullanıcısı olsa da WhatsApp hem regülasyonla zaman kaybetmiş hem de gerekli lokalizasyonları yapamamış gibi duruyor. WhatsApp Pay şu an Brezilya ve Singapur’da aktif.

5. OpenAI’dan ayrılan bir çalışan ki kendisi ‘sıradan’ bir kişi değil, Segment’in kurucu ortağı Calvin French-Owen; şirketin kültürü ve iş yapış şekline dair uzunca bir yazı yayınladı. Araştırma ve ürün takımlarının görüş ayrılıkları başta olmak üzere, keyifli, ‘meraklısına gider’ bir okuma.

6. Y Combinator, adeta Soft Commitment’ı kağıda döktü, bi protokol haline getirdi: Handshake. Her açıdan çok mantıklı! ‘Ülkemiz ölçeğinde gerek var mı’, var tabii ki ama uygulanabilir mi, ondan emin olamadım…

AI’ın bazı dev problemleri ve çözüm önerileri

İki problem anlatacağım; birine çözüm önerim var, diğerinde problemi sunan kişi zaten kendi çözümüyle geliyor.

İlk olarak çözümün kabak gibi ortada olduğu konuyla başlayayım. Sam Altman verdiği bir röportajda, ChatGPT’yi terapist gibi kullanma örneğinde olduğu gibi kullanıcılarının çok sayıda kişisel veri paylaştığını; ancak bu veriler özelinde kendi sorumluluklarının net olmadığını, örneğin bir dava olursa ve mahkeme bu verileri OpenAI’dan isterse (ABD’den örnek veriyor), verileri mahkeme ile paylaşmak zorunda kalacaklarını söylüyor. ABD’de gençlerin yarısından fazlası, dünya genelinde haftada 1 milyara yakın insan ChatGPT kullanıyoruz ama en basit konular da dahil olmak üzere regülasyon ve temel meseleler hala net değil. Buna bir çözüm olarak açık kaynak kodlu modeller, lokalimizde çalışan çözümler mi gelişecek, bekleyip göreceğiz.

İkinci problemi ve çözüm önerisini sunan kişi Balaji. AI’da ‘verification gap’ olduğunu söyleyen Balaji; önemli bir iş gücünün yakın gelecekteki işlerinin bu gap’leri kapatmak olacağını belirtiyor. Balaji şunun altını çiziyor; AI probabilistic bir teknoloji, kripto ise tam tersi deterministic.

Yani AI’ın fake içerik üretmesi, teknolojisinin doğası gereği bir kesinlik sunamaması ve beslendiği kaynakların da muğlak oluşu gibi problemlerin hepsine çözüm olarak; bu kaynakların doğruluğu ve üretilen içeriklerin gerçek bir insan eseri olduğu gibi bilgiler on-chain bir yapıda hash’lenmiş, zaman damgası vurulmuş ve herkese (her modele) açık halde, ayrı bir katmanda tutulabilir. Bir token olması gerekmiyor, blokzincirin en temel ve halihazırda çalışan değer önerilerinin bir teknoloji olarak kullanılmasından söz ediyor kendisi. Hiç mantıksız değil, problem de fazlasıyla ortada, siz ne dersiniz?

Jack Dorsey’nin anlattığı AI’ın permissionless olmayışı; çok daha büyük bir problem ama çözümü dengeleri bozduğu için şu an pek mümkün durmuyor, en azından kısa vadede.

Evet, tüm problemlerin sonu açık kaynağa çıkıyor. Ama kazanan biz son kullanıcılar (yani açık kaynak) değil, devletler (en başta ABD) ve dev teknoloji şirketleri olacak gibi durmuyor mu?

LLM pazarı güncel röntgeni

Yakın zamanda %80’i görürüz diyorum

Hiç şaşırmayacağınız, pek de bir işinize yaramayacak bir bilgiyle başlayayım o zaman; 2025 birinci yarısındaki global VC yatırımlarının %53’ü AI startup’larına gitti, ABD ise ‘bu yetmez’ demiş ve %64 ile zirveye oturmuş.

Yine ve yeniden; SaaS’lar

AI öncesi bulut çağının lideri SaaS’lar ise zor durumda. ChartMogul araştırmasına göre -özellikle yeni kurulan- SaaS'ların büyümesi eskiye nazaran artık çok daha zor ve yavaş. Sebepler malumunuz; hem kurumların bütçeleri AI’a kaydı, hem alternatif ürün üretmek çok kolaylaştı; kısacası SaaS’lar AI Agent’lara teslim oluyor, birden çok kez bu konuyu işlemiştim, uzatmayacağım…

Foundation model’lere dair önemli metrikler

Menlo Ventures’ın hazırladığı ve foundation model’leri merkezine aldığı bu raporda da ilgi çeken başlıklar var. Kurumların LLM harcamaları, 2025 içinde 2 kattan da büyük bir artış yaşayarak $8.4b’a ulaştı. Kurumların harcamalarında ise Anthropic liderliği kaptı, kodlama tarafında da OpenAI’ı neredeyse ikiye katladı. Kazandığı parada değil de kullanımda bu arada ama zaten böylesi daha bile değerli. Açık kaynak kullanımı ise hiç fena değil, kurumlardan bahsediyorum tabii ki. Model değişimi yine kurumlarda pek de kolay bir karar değil gibi duruyor, %11’lik switch’in sebepleri ise en çok performans ve sahiplik.

ABD AI Policy

Önce ABD sonra Çin, GenAI özelinde aksiyon planlarını ve policy’lerini açıkladılar. Bir hayli konuşuldu zaten ama en kısa özeti; beklemediğiniz bir şey yok. Özellikle ABD bu alanda küresel güç olmayı, Trump’ın her alanda yaptığı gibi ülkesini önceliklendirerek sürdürmek istiyor. ABD’nin 23 sayfalık AI policy’sinde açık kaynak vurgusu ve teşviği de çok yerde var, burası hemen yukarıda konuştuğumuz konular açısından pozitif.

Anthropic kime yar olacak?

Anthropic, UAE ve Katar ile çok milyar dolarlık yatırımlar için görüşüyor. Söz konusu yatırım gerçekleşirse şirket ABD dışı sermayenin yönettiği en büyük foundation model şirketi olacak. Ama bence Apple, tarihinde pek olmayan bir hamle yaparak Anthropic’i bünyesine katmalı ki bunun da dedikoduları da yok değil.

Bu arada Anthropic’in %14’ünün Google’a ait olduğunu da eklemiş olayım. Google bu hisseler için zamanında $3b ödemişti.

‘Software is Eating the World’ → ‘OpenAI is Eating the Software’

OpenAI, çok önemli bir transfer yaparak Instacart CEO’su Fidgi Simo’yu ‘Head of Applications’ olarak bünyesine kattı. Fidji daha önce Facebook bünyesinde oldukça benzer ve ilişkili rollerde yer almıştı. OpenAI öyle görünüyor ki hem app store’umuz, hem browser’ımız olmak istiyor.

Personal Superintelligence

NPR’da yayınlanan bir araştırmaya göre ABD’de gençlerin %75’i en az 1 kez AI tabanlı arkadaşlık uygulaması kullandı, %52’si ayda birden çok kez kullanıyor, %33’ü en az bir kez insan yerine AI ile kendisi için ciddi olan konuları konuştu. Mark Zurkerberg ise bu hafta içinde ‘bring personal superintelligence to everyone’ vizyonunu paylaştı. Aynı şeyi düşünüyoruz değil mi, Facebook şimdi de Character AI’ı kopyalıyor. Facebook’un bu vizyonunda inanılmaz bir unfair advantage’ı var; o da veri ve aktif kullanıcı gücü. Tabii bir de Meta AI Glasses.

Specs-driven AI development: Kiro (by Amazon)

Amazon’un GenAI’ın ürün-pazar uyumunu en çok yakalamış dikeyi olan AI coding’deki son ürünü Kiro, şu an kapalı beta’da.

Go from ‘vibe coding’ to ‘viable code’

Kiro’nun en büyük farkı ‘specs-driven’ bi yapıda çalışıyor oluşu... Yani aslında daha önce aktardığım ‘context building’ yaklaşımının AI coding’e özelleşmiş hali diyebilirim. Bu da ‘kontrolü kolayca kaybedebildiğiniz’ rakiplerinden, Kiro’yu ayrıştıran temel nokta olarak öne çıkıyor.

Kurumsal seviyede bir güvenlik ve gizlilik katmanı vadeden Kiro, aynı zamanda deployment sürecini de üstleniyor. Kiro aynı zamanda belirlediğiniz tech-stack özelinde çalışabiliyor.

Kiro geçtiğimiz hafta içinde Google’ın duyurduğu Opal ya da Microsoft’un duyurduğu GitHub Spark’tan farklı bir konumda, farklı bir değer önerisi ve yaklaşıma sahip.

University of Toronto’da Senior Software Engineer olarak çalışan ve Kiro’yu hem bana anlatan hem de deneyimleme şansına sahip olan sevgili arkadaşım Burak Sormageç’e Kiro ile olan deneyimini ve rakiplerinden farkını sorduğumda şunları paylaştı:

“Öncelikle tüm Soft Commitment okuyucularına merhaba! Erman’ın e-bülteninde yer almak benim için çok keyifli.

AI ile software development konusuyla çok erken süreçlerden beri alakadarım ve çok sayıda IDE ya da IDE extension’u kullanarak yazılım geliştirme deneyimim oldu. Bunlardan bazıları Cursor, Claude Code, Trae.ai, RooCode, Traycer, Cline, KiloCode vb.

Ancak bu AI destekli geliştirme araçlarının en büyük problemlerinden biri; siz prompt girdiğinizde tüm ürüne dair hikayeyi tek bir parça olarak ele almasıydı. Her ne kadar MCP’ler ya da harici tool’lar aracılığıyla task listeleri çıkarılabilse de tam anlamıyla IDE ile bütünleşik olmadığından problem yaşanıyordu. Ta ki Amazon’un Kiro.dev’i ile tanışana kadar. Kiro.dev’in diğerlerinden farklı yaptığı birkaç konu var ve bence çok kıymetli.

Buna AI driven yazılım geliştirmede Specs Driven Development deniyor; aslında Business Development Documentation gibi düşünelim. Bu aşamada Kiro, siz bir talep yarattığınızda öncelikli olarak bunu 3 aşamalı olarak planlar: Requirements, Design ve Tasks.

• Requirements aşamasında aslında sizin girdiğiniz prompt’u ürünleştirmek için önce müşteri beklenti analizi yapar; yani hikaye ve kabul kriterleri oluşturur.

• ⁠Design aşamasında tasarım çıkar; tasarım aşamasında ise sistem mimarisi, teknoloji stack'i, arayüz bileşenleri, sonrasında ise software metodolojileri, test yönelimlerinden neler kullanılacak gibi konuları ele alır. 2. aşamada işin teknik tasarım kısmını halleder.

• Tasks aşamasında ise bu adımların implementasyonlarını yapabilmek için tasklar oluşturur; ancak her task küçük küçük 3-5 adımdan oluşur ve her taskın içinde eğer varsa diğer tasklar ile requirements bağlantısı kurar; yani örneğin 2.2 taskı için 1.3 yapmalısın gibi bir dizayn oluşturur. Daha sonra tek tek bu taskları işler; bu sayede kullanılan LLM'in context size'i içerisinde daima her işlemi gerçekleştirme imkanına sahip oluyoruz. Diğer IDE'lerde bu süreci daima sizin deneyim sahibi olup bu biçimde dizayn etmeniz gerekir; ama Kiro.dev sizin için bu aşamaları dizayn eder.

Bunlar dışındaki 2 diğer çarpıcı özellik ise Agent Steering ve Agent Hooks.

Agent Steering aslında proje içerisinde gerçekleştirdiğimiz standardizasyon ve kullanım kurallarını dokümante edip her bir taskı başlatırken system prompt içine bunları dahil ederek daimi olarak aynı standartlarda kod yazmanıza fayda sağlamaktadır.

Agent Hooks ise her bir task çalışmadan ya da çalıştıktan sonra sizin trigger etmek istediğiniz belli snippet’leri trigger etmenizi sağlar; örneğin her task sonrası code quality ya da test coverage için gerekli trigge'r’lar tetiklenir, kodda quality issue varsa problem çözülür ve testi yazılır.

Şimdilik benden bu kadar. Gelecek sayılarda da edindiğim bilgilerden ve deneyimlerden sizlere aktarmaya devam edeceğim.“

Bu arada bu kadar AI coding demişken; haftaiçinde Meta da kodlama mülakatlarında geliştirici adaylarına AI asistanı kullanma izni verdiğini açıkladı.

Anthropic’den dikey model: Claude for Financial Services

Claude for Financial Services gibi sektör spesifik modellerin öneminden hatırlarsanız daha önce de bahsetmiştim.

Finans dünyasının üretken yapay zeka ile buluştuğu noktada bugüne kadar en çok öne çıkan konu başlıkları Agentic Payment ve beraberinde bu yeni dünyanın para birimi olması kuvvetle muhtemel stablecoin’lerdi.

Anthropic ise konuya başka bir yerden yaklaştı. Geçtiğimiz hafta içinde üretken yapay zeka inovasyonunda OpenAI’ın hep bir adım önünde olan Anthropic, Claude for Financial Services’i duyurdu. Sektör spesifik bu model finans profesyonellerinin hayatını bir hayli kolaylaştırmaya aday.

Evet, Claude for Financial Services biz son kullanıcıları değil, finans profesyonellerini hedefliyor. Enterprise pakette ve Claude 4 ile çalışan ürün; S&P Global, PitchBook, Databricks, Snowflake ve Morningstar gibi entegrasyonlarla öne çıkıyor; finansal analistler, portfolyo yöneticileri ve underwriter’ların hayatını kolaylaştırmak istiyor. 

Pazar araştırmalarından compliance automation'a, finansal modellemeden portfolyo sağlık analizine kadar üretebilen Claude for Financial Services; projenin iş ortakları olan Deloitte ve KPMG danışmanlığında implemente edilebiliyor.

Finans profesyonelleri demişken şuna değinmesem olmazdı; yeni excel agent’ı Shortcut, 10 denemeden 9’unda bir McKinsey analistlerinden daha iyi performans veriyor. Evet fazlasıyla magazinsel bir söylem, hatta belki de intern analistleri baz aldılar ama yakın gelecekte buraya gidebiliriz, ya da aradaki fark McKinsey’nin rahatsız olmayacağı bir noktaya ulaşsa da kafi.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 186. sayısını buraya kadar okuduğunuz için teşekkürler! İlgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla Soft Commitment’ı paylaşmayı unutmayın.

19 Ağustos sabahı, her zamanki saatinde Soft Commitment’ın yeni sayısı hem e-posta kutunuzda hem de favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.