Soft Commitment Podcast

Bu sayıyı, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zekâ modelinin (bu arada yeni yapılan güncellemeyle vurgular ve tonlama çok ilerlemiş, söylemedi demeyin..) yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Ürününüz Generative UI için ne kadar hazır?

Şu ana kadar $1.3m yatırım alıp, 2026’yı $4m yıllık tekrar eden gelirle (ARR) kapatmayı hedefleyen UserGuiding; aralarında Uber, Digital Ocean, UNICEF, Trendyol ve Migros gibi isimlerin de olduğu 800 müşteriye sahip.

Ve bugün UserGuiding’le size güzel bir mini-sürprizimiz var. Geliştirilmesinde aslan payı UserGuiding’e ait olan; Generative UI Check-up.

En fazla 2 dakikada tamamlayabileceğiniz, 8 soruluk bu mini test ile beraber; ürününüz Generative UI’a ne kadar hazır ve ilk pilotunuzu nerede yapabilirsiniz gibi sorularınızın yanıtını alabilirsiniz. Herhangi bir veri paylaşmanız da gerekmiyor.

Sonuçları lütfen bizimle -ve sosyal medyada- de paylaşın. Türkiye’deki ürün camiası olarak bu dönüşümü hep beraber biraz daha erken yakalayabilirsek ne mutlu bize.

UserGuiding ile iletişime geçip demo almak için buraya tıklayabilirsiniz.

Soft Commitment’tan gelen taleplerin pamuklara sarılacağını ve ilk 6 ay için %10 indirim alacağını da eklemiş olayım.

Migros’un, Migros Yemek restoranlarının yönetim panelinin product adoption’ı için (restoranların destek taleplerini düşürmek, kısacası daha iyi ve çok kullanılan bir ürün olmak için) tercih ettiği UserGuiding; hafta içinde Lighthouse AI adında, bir de yeni ürün çıkardı.

Lighthouse AI ile UserGuiding kullanıcıları doğal dille konuşarak, “haftalık retention kaç?”, “onboarding guide’da kullanıcılar nerede düşüyor?” ya da “hangi segmentler son 30 gündür geri gelmedi?” gibi sorular sorabiliyor; grafiklerle destekli yanıtlar alabiliyor.

Rastlamanızın pek kolay olmadığı konu, ürün ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Soft Commitment Signals 🔮

1- OpenAI, Anthropic, Google, Meta ve Microsoft’un 30 milyar dolarlık Forward Deploy Engineering hamlesi

Son 4 ayda OpenAI, Anthropic, Google, Meta ve Microsoft; 30 milyar dolar yatırımla Palantir kökenli dört şirketi satın aldı/yatırım yaptı ve 9000’den fazla FDE işe aldı. Ki bu sayı Palantir’deki FDE’lerin 2 katına denk.

Buradaki çarpıcı nokta ise şu;

Palantir iş modelinde teknoloji egemenliğinin kontrolü müşterideyken, şu an için frontier labs şirketlerinde durum tam tersi.

2- Geleneksel işlerin koyduğu “AI agent vergisi”

Haziran’daki #205’de “AI tax” konusunu ele almıştım. AI tax gündemde ama bir örneği henüz hayata geçmemişken, geleneksel şirketler AI agent’lara vergi getirmeye çoktan başladı bile…

Pre-AI’daki SaaS şirketlerinin bir çoğu, bugün agent erişimiyle beraber fiyat artışına gidiyor. Linkte geçen Salesforce ve HubSpot’un attığı adımların benzeri de çok.

Agent’ların da -akıllılar neticede- ilk hamlesi veriyi dışarıya çıkarmaya çalışmak oluyor. B2B’de durum bu, B2C’de ise aşağıda detaylıca ele alacağım Meta’nın Muse’u için Amazon erişim engeli getirdi. Bu klasik bir güvenlik önlemi mi, hiç de sanmıyorum.

Generative UI’ın değil belki ama kişisel agent platformlarının ve agentic dönüşümünün önünde duran engellerden biri de bu sanırım... Aşağıda bir kısa selam vereceğim x402 bu sorunu teknik olarak çözebilir ama tabii niyet varsa. Şu an görünen o ki pek de yok.

3- “Harness > Model” tezinden ortaya çıkan “middle market”

Bir önceki sayıda Astra’nın performansında harness’ın etkisinden söz etmiştim.

Benzer değerlendirmelere rastlamak hiç zor değil. Bu hafta da karşıma; Databricks’in “bir model farklı harness’larda çalıştığında”, maliyetin 2 kata kadar etkilendiğini söylediği röportajı çıktı. Cursor da aynı model ile yüzde 7 maliyet avantajı elde etmeyi başarmış. Nasıl; daha iyi prompt, daha iyi araç (tool) seçimi ve daha iyi cache’lemeyle.

Bu da Tomazs Tunguz’a göre yeni bir pazar -kimileri içinse tehdit- doğuruyor. Tahmin ettiğimiz kadar çok alıcısı olmayan “en iyi model“ için yarışan frontier labs şirketleri ve sektöründe en iyi harness’ı ve maliyet avantajını yakalayan middle market oyuncuları.

Yani web2’de nasıl otel dikeyinin sahibi Airbnb ise -evet hiç otel odası olmadan-, post-AI’da da yer aldıkları dikeyin harness’ını en iyi sunan şirketler; frontier labs ve very-big-tech’lerin hemen altında konumlanacaklar gibi.

The Horowitz Andreessen Academy

A16Z, The Horowitz Andreessen Academy’yi duyurdu.

“The internet made it possible to know anything. AI makes it possible to do anything.”

Eğitim, çok önceleri ağırlıklı olarak dini kurumlar altında şekilleniyordu. Sonra Sanayi Devrimi’yle başlayan dönüşüm, 19. ve 20. yüzyılda kurumsal şirketlerin ihtiyaçlarına yönelik bir eğitim sisteminin ortaya çıkmasına sebep oldu. Ve neredeyse orada kaldık. AI ile beraber dördüncü bir büyük versiyona ihtiyaç var gibi. Keza tarım toplumlarından Sanayi Devrimi’ne geçişimize benzer bir dönüşüm içindeyiz.

Şimdilik üniversite özelinde güzel bir “elit deneme” diyebilirim bu akademi için.

San Francisco’da, yüz yüze, kampüsten çok “builder community” gibi duran, en dikkat çeken kurucu ortakları öğrencilerle buluşturan, öğrencilerin sürekli proje geliştirdiği ve aldıkları mentorluklarla birbiririyle yarıştığı bir ortam diye özetleyebilirim HAA’yı.

Öğrenciler; ders kitabını yazanlardan da, yakın gelecekte ders kitaplarında hakkında yazılacak olan insanlardan da öğrenecek. Ayrıca son seneye sığan tez yerine, eğitim boyunca devam eden “tutku projesi” var.

Hayır bir üniversite değil, bir yükseköğrenim alternatifi. Ve evet, Peter Thiel’ın Thiel Fellowship programına da bir alternatif. Pekala Silikon Vadisi elitleri, kendi elitlerini “ağaç yaşken eğilir” misali yetiştiriyor da diyebilirim.

ChatGPT’nin ilk günlerinden bile daha hızlı büyüyen Muse (Meta), “halka inen” kişisel AI agent platformları (part 2)

Bir önceki sayıda bahsettiğim Meta’nın Muse’u, mobil platformlarda ChatGPT’nin 30 Kasım 2022’deki lansmanından bile hızla büyüyor. İlk 12 günde ChatGPT, 1.3 milyon download almış, Muse ise 1.8 milyon, sayılar sadece ABD ve Kanada’yı kapsıyor.

Daily Active User’da Muse, ChatGPT’nin iki katından da fazla. Ki DAU, download metriğinden de önemli.

Tabii ki Meta’nın kullanıcı sayısı büyük etken, ama PMF (ürün-pazar uyumu) dediğimiz şey, zorla -güzellik- olmuyor. Threads download’ları çok daha fazlaydı örneğin ama bugün pek esamesi okunmayan Threads ile değil; Muse’u ChatGPT ile kıyaslamak bence çok daha doğru.

Lansmanından sonra Muse’un gideceği yön de ufak ufak belli olmaya başladı:

• Bence en önemlisi; Muse’un odağında e-ticaret var. Shopify, Walmart, Sephora, Best Buy, Gap, Instacart gibi markalarla entegrasyon yolda. Muse’un gelir modeli de burada saklı, işlem başına komisyon.

• Mark’ın bir garip peluş karakterli lansmanına girmiyorum ama Muse’un bir sesi ve avatarı olacak.

• Meta akıllı gözlüklerle entegrasyon geliyor, gördüğün ürünü satın al, yemek kaydet gibi.

• Muse’un kendi e-posta adresi olacak.

• Güvenlik konusunda da Meta, Apple’a benzer bir yaklaşım izliyor. Her kullanıcısına ayrı bir VM açıyor, private cloud gibi. Apple gibi bilboard’lara Privacy reklamları çıkabilirler. :)

• Mac uygulaması da geldi. Muse’da IP değil de ülke kısıtlaması var, Mac app’i de denedim ama waitlist’e dahil olmak dışında bir şey yapamadım.

• LLM’lerin MCP’si varsa Muse’un da Connector’ı var. GitHub, Notion ve Granola gibi servislerle entegrasyon yolda.

Tabii şu nokta da önemli, Meta’nın sadece kullanıcı gücü yok, compute ve inference gücü de var.

Buraya kadar her şey güzel gibi duruyor; lakin, very-big-tech’lerin olmazsa olmazı bir durumla da yine karşı karşıyayız.

Benim agent’ım, yine benim adıma alışveriş yaparken platform tercihlerini kazanacağı komisyonu mu benim çıkarlarımı mı gözeterek yapacak?

OpenAI da durur mu, yapıştırmış cevabı

The Information’a göre OpenAI, Grok Bot’un bir benzerini geliştirmek için çalışmaya başlamış bile. Bana kalırsa OpenAI’ın Grok Bot’tan önce Muse’un bir benzerine ihtiyacı var.

Muse’un en büyük rakibi Instinct, $2.5b değerlemeye ulaştı

Sessiz sedasız 100k aktif kullanıcıya ulaşan Instinct, Muse’un nerd’ler içinde viral olan bir versiyonu diyebilirim.

Ne mutlu ki yeterince nerd olabildiğim için sağolsun arkadaşlarım davet gönderdi ama vakit ayırıp doğru düzgün test edemedim.

Bu arada Instinct’in bir websitesi bile neredeyse yok, hatta uygulaması da yok, şu an sadece davetiye usulü ile kullanıcı kabul ediyor. Diğer yandan Instinct’i sadece SMS ya da WhatsApp üzerinden kullanabiliyorsunuz.

Platformun şu an için kullanıcı sayısından daha da önemli olan metriği, agent’ların aylık ortalama işlem hacimleri ve kurucunun açıkladığına göre bu sayı bir kullanıcı için $1300.

Muse’u yakında bir satın alma haberinde duyarsanız şaşırmayın. :)

PS: Bu arada, denemek isteyenler eğer cep numaramı biliyorlarsa -onboarding buna uygun- bana yazabilir. Dört davetiye hakkım daha var.

Omarchy: AI agent’lar için bir Linux dağıtımı

Ruby on Rails yaratıcısı DHH tarafından hayata geçirilen ve AI agent’lara özel bir Linux dağıtımı olan Omarchy, agent’ları yalnızca bilgisayardaki bi uygulama değil; bilgisayarı yöneten ikinci kullanıcı haline getiriyor. Yani AI agent’lar için işletim sistemi.

Tam olarak Nisan 2024’den beri çok kez işlediğim Generative UI kavramının işletim sistemindeki ilk ve en güçlü denemesi olmuş Omarchy.

Malleable Software demiştim 2024 Nisan’da, daha net bi ifadeyle DHH de Malleable Computer’ı deniyor.

Kullanıcılar, ihtiyaç duydukları uygulamaları AI’a geliştirtip OS içine gömebiliyor, sonra da plugin olarak paylaşabiliyor. Omarchy’nin GitHub’ında şu anda yaklaşık 43 bin star ve 5 bin fork var.

Omarchy bir yandan nerd işi bir merak projesi gibi duruyor, bir yandan da indirmeleri 1 milyonu geçmiş, GitHub’taki aktivite de hiç fena değil… Omarchy nereye varır, merak ediyorum.

Jev nedir, kimin içindir ve daha önemlisi bana ne düşündürdü?

Jev’i zaten çok muhtemel gördünüz, anladınız, hatta belki kulladınız. Ben asıl burada Silikon Vadisi’nin tekrar research & development’a dönüşüne vurgu yapmak istiyorum.

Bu kas bi süredir unutulmuştu, Palantir’in de başını çektiği eleştiri tam olarak buydu, dev şirketler “basit” utility uygulamalarına odaklanmaya başlamışlardı. Tabii ki Jev tek başına yeterli bir örnek değil ancak bu coğrafyanın, AI’ın R&D’sinin de başını çektiğini söylemek zor olmasa gerek. Kısa sürede hızlı bi dönüşüm yaşandı gibi geliyor bana dışarıdan bakınca; örneğin çok eski değil, pandemide San Francisco’nun cazibesini kaybetmeye başladığını konuşuyorduk.

TypeSafe AI’ın bir ürünü olan Jev; LLM’lerin üretme özelliklerini sadeleştiriyor, bu da ona dramatik bir hız ve maliyet avantajı getiriyor.

Jev metin üretmek yerine, “structured decisions” odaklı olarak ya 0’dan 1’e önceden tanımlanan konuda bir puan veriyor ya yes/no sorusu yanıtlıyor ya da çoktan seçmeli seçenek varken; input’unuzun hangi seçeneğe girdiğini söylüyor… Elinizde bir liste, ve bu liste içinde de binlerce müşteri şikayeti var diye düşünün... Jev bunları bi öncelik sırasına koyabilir, hangi satırın hangi departmanla ilişkili olduğunu söyleyebilir, veya bir spesifik sebebiniz varsa hangi satırın bu sebeple ilişkili olduğunu anlayabilir. Buradaki alametifarika, bunların tamamını LLM’ler de yapabilir ama Jev çok daha hızlı ve ucuza bunu yapıyor. Son olarak; evet Jev .json dosya formatında çalışıyor.

Adeta non-deterministic bir teknolojiyi, doğru kullanıldığında deterministic hale getiriyor. Konu sadece hız ve ucuzluk değil yani.

İşin hikayesi de ilginç... TypeSafe AI kurucularından olan Diogo Almeida eski bi OpenAI araştırmacısı hatta Reinforcement Learning from Human Feedback yani RLHF’nin de mucitlerinden biri.

Jev’in eğitiminde sadece sentetik veri kullanışmış. Ayrıca Diogo’nun, Reinforcement Learning from Calibrated Decisions buluşuyla beraber sıfırdan çok büyük bir probleme özel tasarlanan bir modelden söz ediyorum.

Eminim şirketinizdeki çok sayıdaki use-case için Jev, fazlasıyla anlamlı olabilir. Yazılım otomasyonu konuları ve AI agent’ların kontrolü aklıma gelen ilk başlıklar, daha önce çok kez vurgu yaptığım LLM routing konusu da Jev’e gayet teslim edilebilir cinsten.

Kabaca 4 yıldır hayatımızda olan LLM’lerin başına neler geldi bir hızlı tur atalım mı?

• 2022 - Large Language Models (chat yapılabilir, B2C)

• 2023 - Multimodals (video, görüntü ve ses)

• 2024 - Small Language Models

• 2024 - Reasoning Models

• 2025 - Action Models / Computer Use

• 2026 - Decision Models (Jev)

Kısalar, bazı dikkat çeken sayılar…

1. Teknolojide singularity dediğimiz kavrama ne kadar yakın olduğumuza dair güçlü bir örnek Anthropic’ten geldi. Bu sene Şubat’ta %1 olan oran, Ağustos’ta %26’ya çıkmış. Peki nedir bu oran; Anthropic’in AI R&D’sinde uçtan uca işi bitirebilen lider araştırmacı denilen persona’nın AI’ın kendisi olması. Uçtan uça bitirebilme %26, iş birlikçi persona’sında AI’ın yer aldığı işlerin oranı %90. Ki bugün frontier labs’lerde R&D yani AI research konusunun son derece başarılı bir şekilde götürüldüğünden söz etmek zor olmasa gerek.

2. Epoch AI’ın yayımladığı bir rapora göre; aynı seviyedeki AI performansına (tam olarak reasoning) ulaşmanın maliyeti 2023’ten beri çeyrek başına %47, yıllıkta yaklaşık 13 kat düşüyor. Ve bu düşüş hızı AI’ı, en hızlı ucuzluyan büyük dönüşüm yaratan teknolojilerden biri haline getiriyor.

3. Huawei’in Intelligent World 2035 raporunda ilgi çekici bir iddia var, dünya nufüsu 9 milyar olacak ve her insana ortalama 1000 AI agent düşecek.

4. Hindistan, post-AI’da ülkenin yazılım ihracatında bir gerileme olmadığını açıkladı. 2025-2026 arasındaki büyüme %8, ihracatın tutar olarak yarıdan fazlası ABD’ye yapılıyor.

5. Ramp, AI Index çalışmasının Ağustos verilerini paylaştı, Ramp kullanan 70 binden fazla şirketin anonimleştirilmiş AI harcamalarına dayanan AI Index’e göre; büyüme sürüyor ama ciddi yavaşlama var. AI’a en çok para harcayan top %1’lik dilimde bile çalışan başına harcama Temmuz’dan bu yana %10 düşmüş, pekala mevsimsellik de olabilir ama her halükarda dikkate değer. Token başına efektif maliyet Mart’tan Ağustos’a %40 gerilemiş. OpenAI ve Anthropic gibi frontier labs şirketlerinin payı ise %53’ten %45’e inmiş.

6. Salesforce, outbound sales agent’ı Hunter’ın ikinci çeyrekte 500 milyon dolar değerinde bir pipeline oluşturduğunu paylaştı.

7. Square ve Cash App’i bünyesinde bulunduran Block, agent’lar arasındaki mikro ödemelere odaklanan, Cloudflare ve Coinbase’in kurduğu x402 Foundation’ın bir parçası oldu. Bitcoin’in Lightning Network’ünü x402’ye eklemek dışında ne işe yarayacaklar, bilemedim.

8. Bu hafta içinde senior yazılım geliştiricilere hitaben yazılan şu yazı, bi hayli popüler oldu. Eğer bu yazıyı okuduysanız veya okumak ilginizi çekiyorsa, Berk’in görüşünü de mutlaka okuyun derim. Çok yerinde bir karşı argüman.

Kapanış…

Soft Commitment’ın Generative UI Partner’i UserGuiding’in sunduğu #212’nin de sonuna geldiniz. Buraya kadar okuduğunuz için teşekkürler!

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

213. sayı ise 13 Ekim Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Rastlamanızın pek kolay olmadığı konu, ürün ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

SaaSBridge imzalı SaaS Summit’26; AI ve SaaS profesyonellerini bir araya getiriyor. 2 Aralık Cumartesi, Bilgi Ticarileştirme Merkezi’nde (Fulya) 500’den fazla katılımcı ve 10’larca konuşmacı bir arada olacak. Ve evet, Soft Commitment da etkinliğin medya sponsorlarından biri.

Aynı zamanda Danışma Kurulu Üyesi olduğum SaaSBridge’in yıl içinde düzenlediği en büyük etkinliği olan SaaS Summit için yüzde 15 indirimle bilet satın almak için “SC15” kodunu kullanabilirsiniz.

Dario Amodei: “We Must Pace the Frontier”

Çok konuşulan Dario Amodei’nin “We Must Pace the Frontier“ çıkışı ve Sam Altman ile Elon Musk’ın da kendisine katılması üzerine haftasonu yoğun bir şekilde “Frontier AI Lab’lerin yavaşlaması” gündemi oluştu. Herkes duydu ve zaten hep konuştuğum konulardı diyerek pas geçecektim, ama girişte kısaca görüşlerimi paylaşmak istedim.

Dario’ya ben de katılıyorum. Transparency, accountability, bağımsız denetim, küresel düzenleme şart. Geçen sene de şarttı, şu an daha fazla şart. Diğer yandan very big AI tech’lerin, -hele ki IPO arifesinde- hangi açıklamayı hangi alt metinle yaptığını anlamak da güç. Yavaşlamak isteyen zaten yavaşlar öyle değil mi, bombayı sahiplenip elini taşın altına koyan da yok hala.

Biz işimize bakalım.

Soft Commitment Signals 🔮

1- Frontier talebi nereden geliyor/gelecek?

Soft Commitment #210’da detaylıca ele aldığım AI ekonomisi yani frontier labs vs open-weight/source model ayrımı konusunda biraz daha derine inelim…

Y Combinator’ın bu konuyu ele alan videosundaki tahmin çarpıcı; kurumların AI token dağılımlarında %80-90 açık modellerden geçecek ama açık modeller toplam maliyetin yalnızca %10-20’sin denk gelecek. En zorlu görevler için tercih edilen frontier modeller gelirden aslan payını alacak.

Yani örneğin vergi planlama gibi basit işlerde, yeterli performans sağlandığından emin olunduktan sonra çoğunlukla açık modellere yönelinecek. Ar-Ge, yazılım mühendisliği ve trading gibi işlerde ise frontier modeller tercih edilecek.

İlla ki bir ayrıma gidelim derseniz; açık modeller kısa süren mini görevlerde, frontier modeller ise yapılacak işin hiçbir zaman bitmediği, deneme-yanılma döngüsünü içeren “sınırsız” ve başarı limitinin olmadığı işlerde kullanılacak.

Sınırsız işlerde gelire etki ihtimali de çok daha fazla, ki örneğin AI lab’ler de frontier modelleri kullanarak daha iyi model geliştiriyor; daha iyi model ile daha fazla gelir elde ediyor ve gelen parayla daha fazla compute satın alıyor. Bazı işlerde token bütçesi bir maliyet değil, doğrudan sermaye yatırımı haline geliyor; buna pekala “token arbitraj” diyebiliriz.

2- Dört alt kategoride Agentic Commerce’e bakış

Agentic Commerce ve AI Search alanındaki gelişmelere beraber bakalım mı?

Öncelikle Newcomer’daki konuya şu 4 alt kategoriden bakan anlatım hoşuma gitti:

1. Shopping Assistants

2. Multipurpose Personal Agents

3. Marketing Tech, GEO

4. Smart Payments

Adobe araştırması bence kritik; 2026’da tüketicilerin %41’i online alışveriş sırasında bir şekilde AI kullanmış. Benzer şekilde insanların %53’ü, AI’ın ürün tavsiyelerine markanın kendi web sitesi kadar güvendiğini söylüyor.

E-ticaret sitelerindeki search kutusunun, bir conversational shopping asistanına evrilmesi gerektiğini söylemek için geç bile kaldık. “Şu an Türkiye’de ne durumdayız” diye sorarsanız, 30 saniyede buradan bayağı uzak olduğumuzu gördüm… Aramanın bir adım ötesinde deneyimi o kutudan çıkarmak ve bir asistana çevirmek var ki bunun güzel bir örneğini #210’da ele almıştım: Instacart. Evet, burası birinci alt kategori.

İkinci kategoride ise aynı zamanda sizin adınıza işlem yapabilen, MPA’ler yer alıyor. Bu kategoride hala iade gerektiren işlemler bolca söz konusu, mükemmel bir deneyimden söz etmek zor ki 4. kategorideki altyapı katmanına daha gelmedik bile.

Üçüncü alt kategori (GEO) zaten bildiğimiz konu. Orada da OpenAI’ın stratejisindeki değişim dikkat çekici. OpenAI, geçen yıl Eylül’de, Stripe ile beraber duyurduğu ACP ile beraber Instant Checkout özelliğini başlatmıştı. Yani ChatGPT arayüzünde ödeme adımını tamamlama. Mart 2026’ya geldiğimizdeyse OpenAI, ChatGPT ile ürün keşfi yapılsın, check-out da merchant’ta gerçekleşsin modeline dönüş yaptı.

Dördüncü alt kategoride ise şu an OpenAI ve Stripe bir cephede (Agentic Commerce Protocol - ACP), Google ise Universal Commerce Protocol (UCP) ile karşılarında, hem Visa hem de Mastercard da kendi protollerini oluşturmuş durumdalar.

Burada standart olma/oluşturma yarışı sürüyor.

Diğer yandan #195’de bahsettiğim Coinbase ve Cloudflare’in x402’sinde de işlemlerin yüzde 76’sının 30 cent’in altında olduğu paylaşıldı. Mikro ödemelere ve agent’lar arası ilişkiye odaklanan x402’de şu an en çok görülen kullanım alanları ise şöyle:

• ücretli veri araştırmaları

• LinkedIn taramaları

• konunun uzmanı agent’tan veri alma işleri

• …

Tabii bunların hepsi özünde birer agent’lar arasındaki tool-call’lar.

3- Tam otonom agentlar için bir sonraki adımlar: kimlik ve bütçe, ama asıl kritik nokta; persona

ClickHouse CEO’su Aaron Katz’ın tam otonom AI agent’lara dair öngörüleri ilgi çekici.

Bugüne kadar tüm yazılımlar bir insan kullansın diye yapıldı. Örneğin bir satışçı CRM kullanır, veri analisti data warehouse’a sorgu atar veya operasyon ekibi ERP’ye bakar gibi… Kullanıcının kim olduğu, hangi ekrana gideceği ve ne tür sorgular yapacağı çok büyük oranda tahmin edilebilirdi ve ürünler de bu tahmin üzerine tasarlanırdı.

AI agent’lara geldiğimizdeyse insanlar gibi net bir persona’ları yok. Yani kendisine verilen bir görevi tamamlamak için oradan oraya geçebilir…

Bu farkın neleri değiştirdiğine bir bakalım:

1. AI Agent’lar insanlardan daha hızlı. Latency ilk konu. En yavaş ekran, aslında tüm sürecin yavaşlamasına sebep oluyor.

2. AI agent’lar insanlara göre çok daha öngörülemez. Yukarıda anlattığım gibi söz konusu problemi çözmek için her yolu deneyebilirler.

3. AI agent’lar insanlara kıyasla çok daha fazla veri alışverişine sebep olacak. Yani scalability üçüncü konumuz. Bizzat ClickHouse örneğinden, Tesla’nın platforma saniyede bir milyar event atması…

Yine röportajdan bir alıntı ile devam edeyim; ClickHouse’un gelecek vizyonu insanların değil, AI agent’ların oluşturduğu yeni nesil uygulamaların varsayılan database’i olmak.

Neden, çünkü AI agent’lar yalnızca yazılımı kullanmayacak, aynı zamanda yazılım seçen ve geliştirme noktasında da altyapı kararlarını veren tarafta olacak da ondan.

Tabii bir de AI agent’ın kimliği önemli ki oradaki sorular da şunlar, en kompleks olanı da bence sonuncu madde:

• Kim?

• Kimin?

• Yetkileri ne?

• Hangi veriye erişebilir?

• Ne kadar para harcayabilir?

Bugün AI Governance (yönetişim) konusuna çoğu zaman insanlar için bakıyoruz, ama olması gereken insanlar için olduğu kadar yazılımın içine gömülecek şekilde; AI Agent Governance.

4- Astra’nın performansında harness’ın etkisi

OpenAI’ın çok konuşulan GPT-6 Astra modeli, ARC-AGI-3 isimli benchmark’taki standart harness ile %66, başka bir harness ile neredeyse %100 başarı elde etti. Araştırma ayrıca modelin gelişmiş harness’larda bulunan bazı yetenekleri modelin içine taşıdığını da söylüyor. Evet, OpenAI da Anthropic de bilinen best-practice’leri haliyle hem takip edip hem de implemente ediyorlar.

Şunu da kabuk etmek gerekiyor ki, model benchmark araçları veya liderlik tabloları belki fikir verebilir ama yetersiz bir veri.

AI Coding, Coding with AI, Coding AI, Coding as AI, Code by AI, Coding for AI…

Kişisel bir konuyla başlayayım; eski bir yazılım geliştirici ve bilgisayar mühendisiyim. E-bültenin başlangıç yıllarındaki okuyucu kitlesi de büyük oranda geliştiricilerdi ama hem zaman içinde benim profesyonel görevlerim mühendislikten uzaklaştı hem de e-bülten kitlesinde geliştiricilerin oranı azaldı. Öyle olunca da bu başlığı çok uzatmak istemedim ama bu konular üzerinde ayrıca konuşmak, düşünmek ve çalışmak gerekiyor. Bizzat ne yaptım, bu bölümü önden 3 geliştirici arkadaşıma gönderdim, “önce siz okuyun, sonra üzerine sohbet edelim” dedim. :)

Uber, Şubat-Ağustos arasında aynı bütçeyle agentic request sayısını 10 kart arttırmış. Yanıt tek kelime ile; mühendislik. Altyapı ve sistemlerini yeniden tasarlayan Uber, binin üzerinde MCP kullanıyor. Mühendislikte AI verimliliği çok daha fazla öne çıkacak gibi.

Detaylarına girmedim ama Uber ve Shopify hikayeleri çok ilgi çekici.

Bu başlıkta bahsetmek istediğim bir diğer konu da girişteki AI ekonomisi ile bir hayli ilgili. The Pragmatic Engineer e-bültenindeki şirketlerin açık modellere taşınmasına bir göz atın derim.

Son konum da Graph Engineering.

#206’da Loop Engineering’ten bahsetmiştim. En kısa özetiyle tek bir metriği ve görevi optimize etmek için geri besleme döngüleri…

Sorun şu ki loop, kendisine verilen metriği iyileştirirken, aslında yanlış sonucu optimize edebilir. Örneğin destek agent’ı çözüm oranı için optimize edilirse müşterini sorununu çözmek yerine ticket’ı kapatmayı öğrenebilir.

Graph Engineering ise bu loop’un yanına onu kontrol eden, veto edebilen veya farklı sinyallere bakan başka düğümler eklemek demek. Evet, siz söylemeden ben söylemek isterim, bu kavram da bilgisayar bilimlerinde yeni değil: workflow graph’ler.

Ama Graph Engineering’de workflow’u da LLM oluşturuyor. Örneğin Claude Code’daki dinamik workflow’larda LLM, agent’ların nasıl dallanacağını, nasıl beraber çalışacağını ve nerede başa döneceğini belirliyor, bu bilgilerle context window’un dolmamasını da sağlıyor.

AI ürünlerinde öne çıkanlar

AI agent’ların halka inme denemeleri ve gelecekte halkın değil ama çok fazla kişinin endişesi haline gelecek mahremiyet konusuna verilen yanıt.

1- Grok Bot: Son kullanıcılar için OpenClaw anı

Grok Bot’u denediniz mi? Hala sokağa inmiş diyemem, ki aşağıda “biraz daha fazla sokağa inen” versiyonuna da bakış atacağız, ama oldukça yaklaşmış.

Hatta Latent Space’deki şu benzetmeyi çok sevdim: “OpenClaw Linux ise, Grok Bot MacBook”. Connector, API bulma, authentication, MCP, credentials, API key, model seçimi… Bunların hiçbiri Grok Bot’ta yok...

Daha teknik bir bakışla aradaki farka bakmak isterseniz; OpenClaw bir “user-owned agent platform”, Grok Bot ise “managed agent computer” diyebilirim.

Grok Bot’ta kolayca bot (AI agent gibi düşünün) oluşturup, sonra bunları Group Chat adı verilen özellikle birbirine bağlayabiliyorsunuz. Her bir botun; ismi, görev tanımı ve hangi durumda ne yapacağı bilgisi var bir de kullanabileceği araçlar. Bot ayrıca hangi durumda hangi modeli kullanabileceğine de kendisi karar veriyor.

Bot’lar eğer ihtiyacınız olan aracın modellerle bir MCP bağlantısı yoksa, sanal tarayıcı üzerinden de iletişim kurabiliyor ve bunu gerçekten iyi yapıyor. Botları, aynı zamanda bir “AI çalışan” gibi de düşünebilirsiniz.

Tabii aynı Mac’te olduğu gibi; OpenClaw kıyasına geri dönelim, tüm dosya sisteminiz ve araçlarınızın kontrolünü de Grok Bot’a bırakmış oluyorsunuz.

Kritik noktalardan biri de; yine OpenClaw’dan farklı olarak Grok Bot, hiç kapanmayan bir bilgisayar gibi. Sanal tarayıcınız da dahil (oturum açık kalıyor), önceden tanımlı işler bilgisayarınız kapalıyken de yapılabiliyor.

Grok Bot bir Claude ya da ChatGPT alternatifi değil; bunlar derin işlerde hala en iyi ve zaten buna odaklılar; ama haber araştırma, proje yönetimi, takvim, satış ve iletişim gibi işlerde ihtiyaç duyduğunuz agentic yapıyı Grok Bot’a emanet edebilirsiniz.

2- AI agent’ların geleceği: Perplexity’nin Hybrid Compute özelliği

Dikkatinizi çekmiştir; son sayılarda AI egemenliği ve “kapalı şirketlerin” AI modelleri üzerine çok sık konuşmaya başladık… Tam da üzerine Perplexity’nin dikkat çeken bir özelliği geldi: Hybrid Compute.

Bu özellikle çüçlü reasoning ve web araştırmaları bulutta, “hassas” dosyalar ve cihaz erişimi ise lokalde çalışıyor.

Yani Perpexity buluta çıkmadan önce her bir isteği “kişisel/hassas veriler var mı?” diye kontrol ediyor. Model gerektiğinde maskeleme uygulama yolunu da seçebiliyor. Lokal olarak kullanılan modeller ise şu an için; Gemma, Qweb ve Perplexity’nin kendisinin post-trained ettiği modeli. Haliyle lokalde çalışan modeller token da tüketmiyor.

Üstelik işlemi telefonunuzdan başlattığınızda dahi, örneğin bi Mac mini evinizde açıksa Perplexity evdeki bilgisayarınıza da bağlanabiliyor.

Gelelim sınırlara; özelliği kullanabilmeniz için Apple Silicon Mac şart, minimumda 24 GB Ram şart, önerilen ise 32 GB Ram.

Apple demişken bu hibrit model, Apple’ın Apple Intelligence yaklaşımına çok benziyor.

Çok beğendim, böyle hibrit çözüleri daha çok göreceğiz kanımca.

3- Meta’nın “kişisel agent” uygulaması: Muse

Henüz Türkiye’de kullanımda değil ama ABD’de 8 Eylül’de yayına giren Muse, hızlıca en çok indirilen uygulama olmayı başardı.

Grok Bot’a oldukça benziyor; uygulamalara bağlanabiliyor, görev tamamlıyor ve sürekli açık kalıyor. Grok Bot’un çok daha kişisel hayat bağlamı içinde kalanı diyebilirim Muse için.

Muse'da tek bir asistanınız var, kişisel hayatınızı öğreniyor, file system gibi konular bir hayli gizlenmiş durumda.

Ayrıca Muse web arayüzü olsa da bir mobil ürün, örneğin bilgisayar üzerindeki dosya sistemnizi eriş-e-miyor. Muse daha bir son kullanıcı ürünü olduğu için; satın alma ve e-posta gönderimi gibi konularda son bir onay da istiyor.

Muse çok daha kişisel, dolayısıyla kişisel veri erişimi de tavan yapıyor. Meta’nın iddiası her bir kullanıcı için Muse Secure VM oluşturulduğu ve platformun dahi kişisel verileri göremediği. Model eğitimi varsayılan olarak açık geliyor, dilerseniz kapatabiliyorsunuz.

Kısalar..

Aşağıdaki maddelerin hepsi kısaca post-AI dediğim, 2022 Kasım’ında hayatımıza giren Generative AI sonrasındaki döneme dair dikkat çeken gelişmeler. Sırasıyla da; tek kişilik şirketler, eğitim, dijital ürünler, ödüllendirilen çalışan becerileri, dijital ürün lansmanları ve yatırımcı sunumuna dair…

1- Solopreneur çağı: $1m kazanan şirket sayısı 3 kat attı

Stripe, hem platformundaki veriler hem de değerli dış kaynaklarla beraber güzel bir araştırmaya imza atmış. Bundan 2 sene önce tek kişilik unicorn’ları konuşuyorduk, bu başlık bir çeşit magazinsel malzeme haline geldi ama Stripe da doğruluyor ki tek kişilik şirketler hem artık daha fazla, hem de eskisinden çok fazla ciro yapabiliyorlar.

2024 yılıyla beraber hızla artan tek kişilik şirketlerin oranı bir yana, şu veri ilgi çekici; 2025’te Stripe’a katılan şirketlerin bir yıl içinde toplam 1 milyon dolar ciroya ulaşma oranı, 2023’ten yaklaşık %30; 2019’dan ise yaklaşık 3 kat daha yüksek.

Üstelik bu tek kişilik şirketler yalnızca ABD’de değil, dünyanın her yerinde artışta, en dikkat çekici oranı %80 artışla Fransa.

Kurumsal şirketlerde ekipler küçülüyor, toplam çalışan sayısı azalıyor; paralelde tek kişilik şirketlerin sayısı arttığı gibi, $1m yıllık gelir baremine ulaşma oranı 2023-2025 arasında 2 kattan fazla büyümüş durumda.

ABD’de böyle, yani 1 milyon dolardan fazla yıllık gelir elde eden 100 binden fazla tek kişilik şirket var.

2- New York’ta öğrencilere AI yasağı

ABD’de en kalabalık öğrenci nüfusuna sahip New York ve Los Angeles, öğrencilerin AI kullanımına ciddi sınırlamalar getirdi. New York’ta öğrencilerin 8. sınıfa kadar GenAI araçlarını kullanmaları tamamen yasak, kapsam alanı 600 bin öğrenci.

LA’de ise tüm öğrencilerin okul tarafından verilen cihazlarında GenAI araçlarına erişimi engelledi ama speech-to-text gibi GenAI değil, AI kapsamına giren ürünler hala açık.

Bu kararların arkasındaki düşünce “AI zararlı” değil, aynı bizim nesilde örneğin hesap makinası olmadan temel matematiği öğrenmek gibi; belirli beceriler oturana kadar bu GenAI araçlarının kullanımını engellemek. Yani öncelik çocukların önce yazma, okuma, matematik, temel problem çözme, eleştirel düşünme ve kendi kendilerine muhakeme yapabilme gibi yeteneklerine odaklanmalarını sağlamak.

3- Post-AI’da ürünlerin retention krizi

A16Z partner’i Andrew Chen, çok güzel anlatmış… AI’ın;

• İş hayatındaki uygulamalar için etkisi büyük oranda pozitif, çünkü süreçler genelde tekrar eden akışlardan oluşuyor.

• Son kullanıcı uygulamalarındaki etkisi ise büyük oranda negatif, çünkü kullanıcılar özgünlük, kişilik, yenilik ve sürpriz arıyor.

Yani iş hayatında pattern-following verimlilik getiriyor, aynı insanların mesai sonrasında dünyalarına ise sıradanlık.

Üstelik sadece uygulamalar değil pazarlama da ürünler de birbirine benziyor ve taklit etmek ya da edilmek ise artık çok kolay.

Chen’in bu noktadaki gelecek öngörüsü ise ürünlerin de “startup yaklaşımından” çıkıp, “creator modeline” yaklaşacağı. Retention’ı yani dikkati yakalamak için; ya aynı üründe ya da başka ürünler içinde aynı yeni bir içerik yayınlamak gibi yeni bir özellik çıkarmak.

4- EY, “insani becerileri” ödüllendirmek için 100 milyon dolar bonus bütçesi ayırdı

EY, ABD’de çalışanlarına yeni yıl için $100m “insan becerileri” bonus bütçesi ayırmış. Çalışanların, 500 dolardan 25 bin dolara kadar bonus alabilmeleri için; AI tarafından ikame edilemeyen muhakeme, adaptasyon, yaratıcılık ve inovasyon gibi alanlarda fark yaratmaları bekleniyor.

Diğer big-4 şirketlerinden KPMG ve PwC ise empati ve yaratıcılık gibi konuları kendi eğitim programlarının içine yerleştirmeye başlamış.

5- Post-AI’da ürün lansmanı nasıl yapılır?

Hemen yukarıdaki retention konusuyla da alakalı olarak; ürün lansmanları da evrim geçirdi. Yeni playbook’a dair burada güçlü bir derleme (playbook) var.

Güçlü ve akılda kalan bir iddia ortaya koymak, hemen ulaşılabilen bir “aha moment”, -lansman öncesi teker teker konuşulup hazır edilmesi kaydıyla- küçük ve çok sayıdaki hesaptan aynı ürünü, farklı açılardan ele alan bir “dağıtım ordusu”, içerikleri zamana yaymak yerine tek güne sıkıştırmak ve ürünün çıktısının da kullanıcılar tarafından paylaşılabilir olması şeklinde özetleyebilirim. Son madde, viralite önündeki en büyük adım tabii.

Ve tabii ki ürün lansmanınızı sık sık yapabilirsiniz, hatta yapmanız gerekiyor.

6- Papermark, 25 bin pitch deck’i incelemiş…

Papermark’ın 25 bin pitch deck ve 350 bin yatırımcı görüntülenmesini analiz ettiği çalışma, güncel olması ve sunduğu detaylarla dikkat çekici. Eskiden böyle analizleri DocSend yapardı, çok da güzeldi. Bana yatırımcı olduğum ve founder’larla DocSend araştırmasını paylaştığım günleri hatırlattı…

• Yatırımcılar sunumda ya uzun süre kalıyor, ya çok kısa süre, ortası pek yok.

• İdeal sunum uzunluğu 12 slide.

• Hala en güçlü olan slide’ları en başa koymak en iyi yöntem.

• En çok vakit geçirilen slide ise takım. Zaten hep böyleydi.

• Traction’ı ilk üç slide’a koyan sunumlar %20 daha fazla görüntüleniyor.

Belki de en önemlisi şunu unutmamak; bu sunumda amaç; bir sonraki adıma geçmek.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 211. sayısı da burada sona erdi. Sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler!

Madem Buraya kadar okudunuz, en az bir arkadaşınızla da paylaşmanızı bekliyorum. :)

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

212. sayı ise 29 Eylül Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Ki uzun vadede, çok daha fazla tecrübeli profesyonelin de buna benzer bir yolculuğu, kendisi için düşüneceği bir gelecek öngörüyorum, fikir vermeyi tam da bu yüzden önemsiyorum.

Bu arada merak edenler için; ermantaylan.com’u güncelledim, ne yaptığım ve nasıl yaptığıma dair detaylar orada mevcut.

Şöyle başlayayım; yolculuğa çıkmadan sonuçta bir takım varsayımlarla baş başaydım: insanlar bana gelir veya ben gidersem de karşılık görürüm, aklımdakiler pazarda büyük bir probleme işaret ediyor ve konuşunca da ikna edici olurum...

Ne mutlu ki varsayımlarımda büyük oranda haklıymışım, bunu görmek tabii çok güzel. Diğer yandan söylemeye gerek bile yok; işin doğası gereği ups&downs bir arada, ama up’lar çoğunlukta, “yolculuğun kendisi” de çok keyifli gidiyor.

Off-topic: Spora tekrar başladım, İstanbul’un tadını kimlerin çıkardığını bir kez daha anladım, iş hayatna adım attıktan sonraki en uzun tatilimi yaptım.

Bu güncellemede öne çıkaracağım iki konu başlığım var…

1- Video

Haftada üç diye başlamıştım, hedefi tutturdum. 9 haftada 27 kısa video ile, 750 bin civarında görüntülenme aldım ve binlerce yeni insan beni uzaktan da olsa tanımaya, takip etmeye başladı. Business olarak çalışıyor mu, evet çok sayıda lead’in kapısını açtı bu videolar.

Bir parantez; buradan yanlış bir mesaj vermek de istemem, herkesin kısa video stratejisi böylesine bir sonuç vermeyebilir. Kısa videolar kişisel içerik üretimi ve topluluk oluşturmanın “geç adımlarından” biri hatta. Parantezi kapatıyorum.

10 yıldır Soft Commitment’taki yazılı içerikler, yaptığım her şeyin temelini oluşturuyor aslında; oradaki takip, detaylı bakış, sorgulama, okumalar....

Ama diğer yandan kısa videolar da formu gereği çok daha fazla insana ulaşıyor. Bakış açım da şu; o zaman ikisine de devam. :) İstatistik de vereyim; Soft Commitment’ın -ki 10 yıllık bir yayından söz ediyorum- Substack abone sayısı bu 9 haftada %6 büyüdü.

Beni en çok şaşırtan şey ise şu oldu: Instagram gibi bir yerde de “güzel” içerik, “doğru” insanları bulabiliyormuş. Hatta bu post’u da kısa video yapmalıydım da neyse… :)

Video üretiminde minimum efor ve maksimum esneklik bakış açısıyla; ışık ve diğer prodüksiyon işlerine girmekten -hala- kaçıyorum. DJI Pocket 3’ü de bırakıp, bildiğiniz iPhone’la çekmeye başladım videoları.

2- ⁠Soft Commitment sponsorluğu

Soft Commitment bir medya girişimi değil. Evet, bir medya gücüne sahip olabilir, ama ben kendisine hiç öyle bir yerden bakmıyorum. Soft Commitment için gelir modelinde de, her sayıda ayrı bir sponsor olsun gibi bir yerden hiç bakmadım. Kabaca bir yılda 25 sayı oluyor.

Bunları 10-10-5 şeklinde bölerek; benim odağımda olan konuların, Türkiye’deki en başarılı şirketleriyle tüm yıla yayılan bir partner’lik modeli kurgulamak istiyordum ne zamandır.

Hatta tam olarak; keyifle dinlediğim Acquired Podcast’in (tabii ki ABD’den) 10. yılına özel sayısında, bu sefer host’ların konuk olduğu bölümlerinde, kendi sponsorluk bakış açılarını bizzat dinlediğimden beri. :) Acquired modelinin Türkiye’ye ve bana lokalize edilmiş hali diyeyim aklımdakine.

Bu üç şirketler beraber IRL (“In Real Life”) etkinlikler düzenleyeyim, Soft Commitment dışında medyanın tamamına yayılan bir çok kanallı iletişim yürütelim gibi bir niyetim var, uygulamaya da başladım/k...

Hatta geriye sadece bir tane 10’lu slot kaldı. Bu hafta gördünüz, UserGuiding ile Generative UI başlığı özelinde bir işbirliğine gittik, diğer 10’ları da kısa süre içinde açıklayacağım.

Bir sonraki güncellemede görüşmek üzere!

Soft Commitment Podcast

Soft Commitment #210’u, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zekâ modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spottify

UserGuiding: Aynı ürünle daha iyi metrikler

Post-AI’da dijital ürünler de büyük bir değişim içinde. Halihazırdaki müşterinin değeri, yenisinin nasıl ve nereden kazanılacağı belirsizleşmişken daha da arttı. UserGuiding için de bir Product Adoption ürünü diyebilirim.

Şu ana kadar $1.3m yatırım alıp, 2026’yı $4m yıllık tekrar eden gelirle (ARR) kapatmayı hedefleyen girişim, Türkiye’den çıkan en başarılı SaaS’lardan biri konumunda. Özellikle PLG yani ürünle büyüme stratejisi UserGuiding’in geçmişinde öne çıkıyor.

Uber, Digital Ocean, UNICEF, Trendyol ve Migros gibi isimlerin de arasında olduğu 800 müşteriye sahip olan ve 60’ın üzerinde ülkede kullanılan UserGuiding’in Türkiye cirosu ise %1 seviyesinde.

UserGuiding kimlerin, hangi problemini çözüyor?

UserGuiding kullanarak pozitif etki edebileceğiniz, başlıkta bahsettiğim metriklerin başında; churn oranı, müşteri destek talebi hacmi ve product adoption rate geliyor.

En kolay onboarding akışını ve özellik bazlı kampanyalar tasarlayabileceğiniz, detaylı analitik paneliyle öne çıkan UserGuiding; özellikle geniş özellik setine sahip yazılımlar ve üye işyeri veya bayii ağlarının yönetiminde olduğu gibi, geniş kullanıcı segmentine dokunan ürünlerde tercih ediliyor.

AI Coding ile beraber ürünler sürekli güncellendikçe, UserGuiding’in çözdüğü problem daha da belirginleşiyor. AI demişken… Generative UI başlığını Soft Commitment’ın sonraki sayılarında detaylıca ele alacağız. UserGuiding’in derin alan bilgisiyle beraber ülkemizdeki Generative UI farkındalığına da pozitif etki edeceğimize inanıyorum.

Soft Commitment’a özel fırsat

En büyük SaaS araçları değerlendirme platformu olan G2’da; 4.7/5 puanla 2025 yılında Product Adoption alanının en başarılı ürünü olan UserGuiding ile iletişime geçip demo almak için buraya tıklayabilirsiniz.

Soft Commitment’tan gelen taleplerin pamuklara sarılacağını ve 6 ay için %10 indirim alacağını da eklemiş olayım.

Rastlamanızın pek kolay olmadığı konu, ürün ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

AI’ın devler liginde konsolidasyon

Devler ligi demişken; önce bi devlere bakalım. OpenAI, 2. çeyrekte gelirini %18 arttırdı ve $7b’a ulaştı, faaliyet zararı ise $12b ve bu sayılar bir çeyrek için. Anthropic, ilk kez OpenAI’ı çeyreklil gelirde geride bıraktı ve $11.6b’a ulaştı, yıllık büyümesi de tam 14x.

Gelelim satın almalara…

• OpenRouter → Stripe (burada konuyu ele almıştım),

• Hugging Face → Nvidia,

• MatX (LLM’lere özel çip üreticisi) → Anthropic (OpenAI’ın çip ürününden hemen sonra geldi bu hamle de),

• Poolside (AI Coding için AI model geliştiricisi) → Nvidia (tam bi satın alma olmasa da),

• Groq → Nvidia (bu da dolaylı bir satın almaydı),

• Scale AI → Meta,

• ve Cursor → SpaceX

tamamlananlardı. Perplexity için Apple ve Nvidia konuşuluyor. Peki geriye ne kaldı? İlk aklıma gelenler ElevenLabs ve Replit.

Bir de Harvey ve Sierra gibi, belirli kategorilerde öne çıkan harness şirketleri var. Bu şirketler, dokundukları kategorinin teknoloji devlerinin satın alabileceği boyutu geçtiler bile. Yine yukarıdaki buyer’lara gidebilirler. Ki örneğin OpenAI, Harvey’in yatırımcısı.

Alıcılar belli de, diğer tarafta kimlere görmek olası derseniz;

• AI donanımları,

• AI training data ürünleri,

• ve Physical AI şirketleri

ilk aklıma gelenler.

Very big tech’lerin yanına, bir de very big AI tech’ler geldi diyebiliriz. Bu listeler bir gün gelecek ve tek bir listede konsolide olacak; adına yine teknoloji diyebiliriz ya da direkt AI demeye başlarız, orasını bilemiyorum…

2024 ve 2025 yıllarında bu şirketlere yatırım yapılıyordu; 2026’da IPO’larla beraber AI şirketlerinin az sayıdaki bilançoda konsolide olduğunu görüyoruz.

Very Big AI Tech vs Open Source/Weight (*) | AI ekonomisi nereye gidiyor?

*: Twitter’da yazmıştım ama e-bültende de olsun; burada bir kavram kargaşası var. Open-weight modeller ağırlıklarını açıp modeli kendi dünyanızda kullanmanıza izin verir, open-source modellerse buna ek kodu ve eğitim verisini de verir. Böylece AI modelini yeniden üretmek ve Ar-Ge’sini analiz etmek mümkün hale gelir.

Very big AI tech’in önündeki büyük soru işaretlerinden birisi, bana kalırsa burası, yani open-weight modeller. Weight dedim, zira pazardaki çoğu model open-source değil open-weight aslında.

Exponential View imzalı The State of the AI Economy çalışmasını incelemenizi, konu ilginizi çekiyorsa tavsiye ederim.

Bu noktada ilk konu AI egemenliği. Evet OpenAI kurumsal şirketlerle derin anlaşmalar yaparak modelini on-prem de veriyor, veya Anthtopic bu alanda önemli bir adım attı. Kabaca Anthropic, kurumsal müşterilerinin verisini, kendi bulutlarında tutmalarına izin vermeye başlıyor. Ama veri egemenliği hala şirketleri open-weight’e yönlendiriyor.

Epoch Capabilities Index’e göre, 2023 ve 2024’te belirgin biçimde geride olan open-weight modeller, 2026 başında OpenAI/Anthropic yani frontier labs seviyesini büyük oranda yakalamış durumdalar.

En büyük model aggregator’ı olan OpenRouter verilerinde en büyük üç modelin pazar payındaki düşüş, bir yılda %72’den %33’e kadar gelmiş durumda.

Üstelik çoğu use-case, frontier labs modellerine ihtiyaç duymuyor. Az sayıda kritik iş içinse evet, şirketler frontier labs modellerine muhtaçlar, buralarda çok para ödemeye de sonuna kadar açıklar. Orası ayrı… AGI ile beraber dengeler yeniden kurulabilir de.

Buradan bakınca model katmanı, winner-takes-all bir pazara dönüşmeyecekmiş gibi. Bir başka deyişle şirketler konsolide oluyor, ama modeller olmuyor.

Bu noktada daha önce çok kez vurguladığım harness’lar, model seçimini ‘soyutlayan’ aggregator’lar ki bir tanesini e-bültenin devamında bulacaksınız, kurumsal dağıtım ve entegrasyonu çözme ve veri katmanı, AI ekonomisinin gidişatında söz sahibi olacak konular olarak öne çıkıyor.

Dikkatimi çeken AI ürünleri

1- Slack Code: AI Coding için neden önemli bir hamle?

Daha önce Slack’i bir ürün olarak beğenmediğimden bahsetmiştim ama kabul etmek gerekiyor ki özellikle yurtdışındaki internet şirketlerinin tüm iş süreçleri Slack üzerinde dönüyor. Hem ekip içinde, ve daha da önemlisi dışarıdaki şirketlerle olan süreçlerinde.

Hafta içinde Slack Code’u tanıtan Slack, AI Coding alanında önemli bir değişime göz kırptı. Slack Code; şu an değil ama kısa vadede model bağımsız bir şekilde, AI’ın kod yazması öncesindeki analiz ve sonrasındaki deployment süreçlerini, AI agent’lar ve çalışanların yanyana, Slack kanalları üzerinden yürütmesine yarıyor.

Peki nedir bu değişim? Mevcut durumda: kişi → agent → sonuç → PR → ekip. Slack Code ile önerilen ise: ekip + agent → beraber çalışma → sonuç.

Bir önceki sayıda AI Workflows başlığı altında da vurguladığım gibi en iyi AI, mevcutta kullanılan arayüz içine giren AI. Slack sahip olduğu inanılmaz distribution gücüne ilave olarak kendisini mesajlaşma uygulamasından; Agentic OS’e dönüştürmede de çok iyi gidiyor.

Microsoft Teams ve AI Coding dışındaki iş birimleri için de benzerlerini kısa vadede benzerlerini göreceğimiz bir özellik bana kalırsa.

2- Ramp’ın LLM Routing ürünü: Router

LLM Routing konusunun yakın geleceğin önemli başlıklarından olacağını bundan önce de söylemiştim. Şimdi gelin; bu alanda şu an en çok dikkat çeken oyuncu olan Ramp’ın Router’ına yakından bakalım.

Şu an tek API ile OpenAI, Anthropic, DeepSeek, Moonshot, xAI ve Z.ai gibi modellere erişim sunan Router; şirketlerin, “hangi iş için en doğru (ucuz, yeterince kaliteli, hızlı, erişiminde sorun olmayan) model hangisi?” sorusuna sürekli yanıt aramasının önüne geçiyor.

Aylık 3 trilyon token’lık bi hacime sahip olan Router, trafiğin belirli bir kısmının alternatif modelle test edilmesine de imkan sunuyor.

Router’ı önce kendisi kullanan Ramp, maliyet olarak %40 avantaj yakaladığını da iddia ediyor.

Bu noktada bana kalırsa iki kritik konu öne çıkıyor. Birincisi şirketler zaten AI modeline güvenmek zorundayken; bi de Ramp’e güvenme zorunluluğuna ne kadar girmek ister? Tam da yukarıdaki egemenlik konusu…

Diğer bir konu da; Router’ın Switchyard adını koyduğu özellik, şu an başlangıç aşaması olarak görülebilir, kanımca asıl değerlenecek yer burası. Yani uygulamayı detaylı analiz ederek; işin latency ve önem olarak kategorilendirmesini yapmak ve o an için en doğru modeli bulmak. Ayrıca evaluation (yani evals) katmanı ile de konuşarak, modelleri test edebilen bir kurgu.

“En iyi model en çok kullanılmaz mı?” diye düşünüyorsanız eğer; Router değil ama Ramp verisi buna yanıt veriyor. 70 bin şirketin AI harcamasına dayanan rapora göre Fable 5 kullanımı (%11 pazar payı), daha ucuz ve daha az gelişmiş olan Opus 5’in gerisinde.

3- Instacart’ın asistanı, hem reklam hem de satış mecrası oldu

Instacart’ın daha önce de AI alanındaki ürün güncellemelerine yer vermiştim. Şimdi de şirket, Cart Assistant adını verdiği AI asistanına olan yaklaşımıyla gündemime girdi.

Instacart’ı bilmeyenler için ABD’nin Getir’i diyebilirim. Böyle bir uygulama içinde, “düz” bir şekilde reklam göstermek ayrı; kullanıcının “Bu akşam X yemeğini yapacağım, tarif ve yönlendirmelerin ne olur?” sorusuna yanıt veren bir AI arayüzünde reklam ve marka entegrasyonu yapmak ayrı…

1.6 milyar geçmiş sipariş ve 100 bin farklı mağazanın güncel depo verisinden beslenen asistan, her bir önerisini tek tuşla siparişe gidilebilecek bir sepete de dönüştürüyor.

Conversational Shopping’e dair ilk dikkat çeken, ortalama sepet tutarının da yükseliyor oluşu. Şimdi de şirket bu asistan içinde reklam gösterimlerine başlayacağını duyurdu.

Bu noktada şunu da eklemeliyim; Instacart’ın stratejisi kendi modeliyle pazardaki diğer LLM’lerle rekabet etmek değil, şirket aynı zamanda ChatGPT ve Gemini gibi iş birlikleri ile dikkat çekiyor.

Bir önceki sayıda paylaştığım Akakçe’nin AI özelliği bir başlangıçtı, bakalım ülkemizde de bu gibi son kullanıcıya gerçekten değer sunan ve gelir modeline ciddi etkisi olan AI özelliklerini ne zaman göreceğiz?

4- Gravis Robotics: Ekskavatörü AI yönetirse…

SoftBank yatırımı ile $1b değerlemeye ulaşan İsviçre merkezli Gravis; hayır ekskavatör üretmiyor, bunun yerien Caterpillar, Hitachi ve Volvo gibi makinelerin üzerine taktığı bir kontrol sistemi ile makinanın kullanımını AI destekli bir hale getiriyor.

Ekskavatörde hala bir insan var, ama tekrarlı işleri robota bırakıyor. Yani, bir anlamda bugünün uçaklarındaki pilotlar gibi. Gravis’in teknolojisiyle bir operatör, uzaktan birden çok makineyi kullanabilir hale geliyor. Bu kısım neyse ki uçaklarda henüz yok. :)

Gravis örneğin İngiltere’deki Manchester Airport projesinde aktif olarak kullanılıyor.

5- AI destekli tuvalet analizi girişimi: Throne Science

Akıllı donanımlarla her şeyimizi analiz ediyoruz da; neden kakamızı da etmeyelim? Çok doğru bir soru. Kalp ritmi, uyku evresi, fiziksel aktivite, kanda oksijen seviyesi, stres… WHOOP ve/veya Apple Watch gibi cihazlarla bunları analiz ediyoruz da kakamızı ve çişimizi niye analiz etmiyoruz?

Daha doğru bir ifadeyle; gastrointestinal sistemimizi…

Bu soruyu soranlardan biri olan Throne Science girişiminin kurucularından biri de ilginç bir şekilde WHOOP kurucusu zaten. Girişim ayrıca Toilet Health kategorisinde yalnız da değil.

2023’te kurulup bugüne kadar $20m yatırım alan girişim, klozetin kenarına $400’lık bir cihaz takmanızla 6 kişiye kadar analiz yapabiliyor, bir de aylık $6’lık abonelik ücreti var.

Arka planda 12 farklı computer-vision modeli çalıştıran cihaz, aynı zamanda mikrafona da sahip.

Bir de AI katmanıyla kullanıcısına sorular sorabilen Gut Health AI Coach ürününe sahip olan girişim; son dönemde farklı bir şey yedin mi, uykun değişti mi, ilaç değiştirdin mi ve benzeri sorularla kişiselleştirme de yapabiliyor.

“Bağzı rakkamlar”…

1. Popüler proje yönetimi uygulaması Linear’de, MCP üzerinden oluşturulan ticket sayısı, uygulamanın kendi arayüzünü ilk kez geride bırakmış… Endüstri 4.0 gibi, SaaS 2.0 da karanlık şirketler demek sanırım. Ürün kullanılıyor mu evet, kullanıcı ise agent’lar.

2. Nvidia tarafından satın alınan Hugging Face’de, kurucular ve ekip, $12b’dan %42 pay almış.

3. Asana’da 2022’den beri devam eden, önyüzde kullanılan test ürünü olan Enzyme yerine muadilini geliştirme süreci, şirketin beyanına göre beş yıl daha efor ve $6m masraf gerektiriyormuş. Proje için OpenAI Codex kullanılmasıyla; iki hafta ve $12k maliyetle sona gelinmiş. Click-bait gibi, ama değil gibi de.

4. Sensor Tower, State of AI 2026 isimli çalışmasını yayınladı. Türkiye de dahil çok sayıda ülke için AI uygulamalarının dağılımına bakabilirsiniz. Son kullanıcılar pazarı için analiz yapmak adına çok iyi kaynak. Özetle; Gemini, Google ile beraber hızla büyüyor. Claude, ABD’de bir yıl gibi bir sürede %4’ten %14’e yükselmiş. ChatGPT üzerindeki reklamlar Mart-Mayıs arasında 7 kat artmış. Biraz zoom-out edince de görülen şu; AI uygulamaları yalnızca büyümüyor; arama, ticaret ve reklamın içinde olduğu adeta yeni bir internet katmanı oluşuyor. Türkiye’de ChatGPT %45, Gemini %36, Claude %7, Grok %4, Perplexity ise %1 pazar payına sahip.

5. AI Search alanında, LLM’lerden gelen trafik miktarından çok daha önemli olanın, dönüşüm oranı olduğunu vurguluyordum. Shopify’ın son aktardığı verilere göre de 2026 2. çeyreğinde yıllık AI trafiği 3 kat artmış, aynı dönemde organik trafik %12 büyümüş. Dönüşüme bakalım; AI’dan ürün sayfasına gelen kullanıcılar, organikten gelenlere kıyasla 2 kat daha yüksek oranda satın alma yapıyor. Üstelik AI trafiğinin yarısı doğrudan ürün sayfasına geliyor. Evet, tüm kategorilerde LLM’lerden gelen trafik şu an aynı oranda etkisini göstermiyor, ama e-ticaret gibi bazı kategorilerde ise durum şimdiden “hayat değiştirici”.

Kısalar…

1. Google, iflas açıklayan Spirit Airlines’ın tüm verisini $10m ödeyerek satın aldı. Demek ki Google’ın bile daha fazla veriye (tabii ki structured) ihtiyaçı varmış. :) Böyle pazaryerleri zaten var, orta vadede Türkiye için bile pazar oluşacaktır. İflas eden, iyi gitmeyen veya zombiye dönen şirketlerin verilerini AI’a satmalarından bahsediyorum.

2. Meta, Facebook ve Instagram’ın çocuk gelişimini hiçe sayan uygulamalarını neden göstererek açılan davaların düşürülmesi için on sekiz milyar dolar ödemeyi kabul etti. Tutar on yıla yayılacak ve kademeli olarak $18b’a kadar çıkabilecek. Ayrıca ek bazı ürün güncellemeleri de Meta tarafından kabul edildi: günlük iki saat kullanım sınırı, gece saatlerinde erişim engeli, beğeni sayılarının gizlenmesi gibi... Tabii ki tüm bunlar -şimdilik- sadece ABD içinde uygulanması kabul edilen güncellemeler.

3. Startup’ların erken aşamalarda bir standart gibi kullandıkları SAFE sözleşmesinin de mucidi eğer bilmiyorsanız; Y Combinator. Son 13 yılda kendi girişimlerinin bu sözleşmeyle $15b yatırım almasına aracılık eden Y Combinator; agent-native bir SAFE gönderme sürecini ürünleştirip ücretsiz olarak yayınladı.

4. Trump yönetimi, ABD teknoloji sektörünün de yetenek göçü yapabilmesi için bir numaralı yöntem olan H-1B vizesi için $100k’lık bir başvuru ücreti getirmek üzere. Yani süreç yaklaşık $5k’dan $105k’lık bir maliyete çıkıyor. Açıkçası çok şaşırdım, bence Silikon Vadisi lobisinin itirazlarıyla ya bu yoldan dönülür ya da AI şirketleri için bir muafiyet gelir.

5. Sanırım daha önce e-bültene yazmadım ama; ABD’de Andon Labs isimli şirket, AI ile yönetilen bir fiziksel mağaza deneyi yapıyordu… Bazı çalışanların vardiyalarına geç kalmalarından sonra Luna isimli AI Store Manager, önce çalışanlarını -gerçek insan- uyarıyor, ardndan human-in-the-loop devreye gidiyor ve Luna’ya şirketin politikalarına sadık kalması hatırlatılıyor. Sonrasında ne mi oluyor, Luna tarafından çalışanların işlerine son veriliyor. Haberde her ne kadar “yapay zekâ imzalı ilk işten çıkarma kararı” olarak lanse edilmiş olsa da; Luna’dan önce de çok sayıda şirketin algoritması, milyonlarca insanı çoktan işten çıkarmaya başlamıştı. Örneğin hafta içinde Uber; algoritmasının tek başına karar alıp platformdaki iş gücünün gelirine doğrudan etki ettiği için, $1b civarında ceza yedi.

Kapanış…

Soft Commitment’ın Generative UI Partner’i UserGuiding’in sunduğu 210. sayının da sonuna geldiniz.

Sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler! Madem Buraya kadar okudunuz, en az bir arkadaşınızla da paylaşmanızı bekliyorum.

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

211. sayı ise 15 Eylül Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Rastlamanızın pek kolay olmadığı konu, ürün ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Akakçe’nin Akıllı Filtre Asistanı: Konuşma dilinde ihtiyacını anlat → ürün önerileri al

2000 yılından bu yana faaliyet gösteren, Türkiye’nin önde gelen fiyat karşılaştırma ve alışveriş platformu olan Akakçe, ayda 40 milyon ziyaret alıyor. Akakçe, son olarak da geçtiğimiz haftalarda duyurduğu Akıllı Filtre Asistanı’yla dikkat çekti.

OpenAI teknolojisini kullanan bu özellik, aynı zamanda Akakçe’nin kapsamlı kategori, ürün ve filtre verilerinden besleniyor. Ürün arama sürecinde doğal konuşma dilinde ihtiyaçlarını anlatabilen kullanıcılar; yapay zekânın sorularına yanıt verdiğinde, arama yaptıkları kategoride ürün önerilerini görebiliyor.

Akakçe’nin Akıllı Filtre Asistanı özelliğini, örneğin cep telefonu, televizyon ve klima gibi çok sayıda kategoride deneyimleyebilirsiniz. Özellik, hem web sitesinde hem de mobil uygulamalarda aktif durumda.

Diğer yandan Akıllı Filtre Asistanı ile birlikte Akakçe; yalnızca karar aşamasında değil, ürün keşif sürecinde de kullanıcılarına rehberlik etmiş oluyor.

Alışveriş deneyimi; agentic ödeme ve AI-native alışveriş yolculuğu deneyimiyle orta-uzun vadede daha çok değişime gebe. Ülkemizde son kullanıcılara yönelik geliştirilen böyle ihtiyaç odaklı ürünleri görmeye başlamak ise sevindirici.

Kapatırken son olarak şu notu da eklemiş olayım. Akakçe, kullanıcılarının ihtiyaçlarını daha hızlı ve kolay şekilde karşılamalarına yardımcı olacak çözümler geliştirmeye devam edeceğini söylüyor.

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın.

Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

SaaS girişimi → AI girişimi → Harness girişimi → Product Specific Models

“SaaS girişimlerine ne olacak” derken; SaaS muadili AI girişimlerinde de nur topu gibi yeni bir kategori açıldı: harness girişimleri. Harness’larıyla öne çıkan ve dikeylerinde çok hızlı büyüyen, yüksek değerleme çarpanı alan girişimler. Harness’tan #208’de de detaylıca bahsetmiştim. Değerleme ve sektör liderliğinin ne demek olduğunu Tomasz Tunguz çok güzel anlatmış.

En yaygın örnekleriyle bu harness girişimleri; hukukta Harvey, müşteri desteğinde ise Sierra gibi şirketler…

Product Specific Models

Applied Compute, hafta içinde ürün spesifik model duyurusunu yaptı.

“Bring Your Own Harness” özelliği, harness’ınız içinde biriken veriyle modeli post-train etmenize yarıyor. Yani bağlam yönetimi, hafıza kullanımı, araç çağrıları ve orkestrasyon gibi tüm harness öğeleri; open-weight modelleri post-train etmede kullanılabiliyor.

Yukarıdaki harness girişimleriyle de bağlamak gerekirse; Applied Compute’un çalıştığı şirketlerden birisi de Harvey. :)

Öyle bir çağdayız ki iki gün önce gördüğüm bir tezin çürümesine değil ama bir sonraki tezin doğuşuna şahit oluyorum…

AI çağında hangi yeteneklere ihtiyaç duyacağız?

Evet, tam da o hep konuştuğumuz konuda, Lenny’nin dolu dolu bir sayısına rastladım.

Daha önce de çok kez söylediğim gibi; “post AI”da, insanların rekabet avantajının daha çok bilmek ya da daha çok çalışmak olmayacağı kesin. Peki ne olacak? Doğru kararları verebilmek, çatışmayı yönetmek, başarısızlığa dayanmak ve tüm bunlarla birlikte kendi duygularını yönetmeyi de bilmek…

OpenAI’ın araştırma ekibindeki insanlara ve teknoloji sektörü liderlerine koçluk yaptığı bilinen Joe Hudson imzalı makale; şirketlerin NBA takımlarına benzeyerek, daha küçük ve mental yönü ağır basan ekiplerden oluşacağını söylüyor. Daha az insan, daha flat bi organizasyon, daha fazla koç; ve kişi başına çok daha yüksek değer. NBA takımındaki bir oyuncu basketbolu ne kadar bildiğiyle değil; kritik anda doğru karar vereildiği, baskı altında sakin kalabildiği ve takım arkadaşlarını daha iyi hale getirdiği için değerli oluyor. Ve Fatih Terim’in de söylediği gibi profesyonel bir sporcu o seviyede oynuyorsa siz pek farkında olmasanız da fazlasıyla zekidir de…

“Patronu hayal kırıklığına uğratmaktan korkuyorsan kötü projeyi öldüremezsin; başarısız görünmekten korkuyorsan büyük bahis yapamazsın; cahil görünmekten korkuyorsan soru sormazsın.” Hudson’ın bu sözleri bu çağda kuşkusuz çok daha önem kazandı. Yine Hudson’ın sözleriyle; “connection debt”.

Hudson’ın önerdiği şu iki metrik de çok kıymetli: pace ve spin. Pace yani iterasyon yapma hızınız, spin yani korku ve overthinking nedeniyle yaşadığınız enerji kaybı.

Üstelik AI kaynaklı basketboldaki hız öyle bi artı ki; hepimiz, Türkiye’nin ikinci liginden 2-3 senede NBA’e transfer olduk.

Aynı yetenekler yoksa modeller için de mi geçerli?

İşin ilginç tarafı; Poolside CEO’su Elso Kant, yaptığı röportajda bu yeteneklerin aynı zamanda modeller için de kritik olduğunu söylemişti.

118 milyar parametreli Laguna S modelinin performansını analiz eden Elso’nun gözlemi şu; modelin asıl gücü zekasından değil davranışlarından geliyor. Bunlar da: sebat etme veya geri izleme yapma, ya da erken zafer ilan etmeme gibi özellikler.

“Ozempic but for needing less sleep” | Zayıflama iğnelerinden sonra sıra uyku iğnelerinde mi?

Bir yan etkisi var mıdır bilmiyorum; ama zayıflama iğnelerinin nasıl bir karşılık bulduğu ve sonuçları malumunuz…

Biz bir yan etki olmadıklarını varsayarak devam edelim; teknoloji gelişti ve kilo problemi adeta ortadan kalktı. Sıra geldi insanlığın bir diğer temel problemine: uyku.

Daha kolay uykuya dalmak değil, daha az uykuya ihtiyaç duymaktan söz ediyorum. Uzun yıllardır az uyuyan biri olarak; istisnasız okuduğum her araştırmada ve dinlediğim uzmanda aynı şeyi duymak beni çeşitli düşüncelere gark ediyordu: “iyi uyku her şeyin temelidir; eğer yeterli uyumazsanız, sağlıklı yaşam hayal”.

Takeda isimli ilaç üreticisinin Orzeyful isimli ilacı, 5 Ağustos’ta FDA onayını da aldı. İlaç en temelde orexin isimli uyanık kalmamızı sağlayan maddeyi düzenliyor.

Yani evet ilaç uyumamayı sağlıyor, ama uyku sırasında gerçekleşen biyolojik süreçlerin yerine geçmiyor. Umarım yakında bu aşamaya da gelirler. :)

Aslında bütün mesele, “uyku borcunu” silebilmek. Ki bu noktada araştırmacıların umudu bir hayli yüksek.

Bu alanda iyi bir okuma yapmak isteyenler buraya, The Economist’e erişimi olanlarsa buraya gidebilir.

Bir sigorta şirketinin GTM’i 7/24 açık bir kafe olursa: Corgi Cafe

Tam Soft Commitment’lık bir hikaye… Corgi, odağına startup’ları alan bir sigorta şirketi. Sigortacılık süreçlerinde AI kullanıyorlar, kendilerini “AI-native bir sigorta şirketi” olarak lanse ediyorlar ama asıl mesele bu değil…

San Francisco’da ofis aralarken mal sahibi giriş kattaki dükkanı da kiralamayı şart koşunca girişimin kurucusu Nico Laqua, “buraya 7/24 açık bi şey” yapalım demiş.

3 ayda açılan bu ilk Corgi Cafe, builder’lar için hizmet veren bi kafe özünde. Zaman içinde bu kafeler Corgi’nin en büyük satış kanalı haline gelmiş. Menüde ElevanLabs, Brex ve Rippling gibi şirketlerin isim sponsoru olduğu ürünler var; ElevenLatte gibi.

Devam ediyorum… Corgi Cafe’nin Y Combinator ofisi ile ulaşımı kolaylaştırmak için sabah 7’den gece yarısına kadar çalışan bir shuttle’ı da var. :) Şu an 3 cafe aktif (SF, Atlanta, Londra) ve 2 tanesi de açılmayı bekliyor.

Corgi, Mayıs ayı başında $1.3b, 3 ay sonra ise $4b değerlemeyle yatırım aldı. Yani model çalışıyor gibi. :)

Zapier’in AI Workflow Index çalışması ve DM’leri yasaklaması

Zapier, AI-native şirketlerin AI’ı nasıl kullandıklarına dair bir rapor paylaşt: AI Workflow Index. Belki çok şaşırılacak bir bilgi yok; ama derli toplu, öğretici bir çalışma olmuş.

Soft Commitment bakışı atmak gerekirse;

• AI workflow’ların %18’inde AI’a gidiliyor; geri kalanı klasik otomasyon, API çağrıları, yazılı kurallar… Bu %18’lik kısım, tabii ki reasoning gerektiren adımlar.

• Zapier’in çizdiği çerçevede workflow’lar içinde 4 temel rol var: communicator yani yazar, clerk yani bilgi avcısı, analyst yani karar verici ve coordinator yani süreci başlatan.

• Zapier, şirketlerin ilk başta, ağırlıklı olarak communicator ve clek kullandıklarını; olgunluk seviyesi ilerledikçe karar alma ve aksiyon adımlarını geçtiğini söylüyor. Bu temel rollerin kullanım oranları sırasıyla; %84, %79, %45 ve %26. Şirketlerin karar alma ve aksiyon adımına geçmesi aylar sürüyor. İlk use-case’leri bulması, en zoru.

• Bu temel rollerin yarısından fazlası, mesai saati olmadan; 7/24 çalışıyor.

• Her bir iş kolunda, bu temel rollerin kullanım sıklığı da farklılık gösteriyor. Örneğin satış ve İK gibi alanlarda, clerk %50’nin üzerine çıkıyor.

• Raporda açıkça görülüyor ki; Enterprise AI’ın geleceği çok büyük ölçüde mevcut iş akışları ve araçların içine, adeta bir “intelligence layer” eklemek. Yeni bir ortam ya da akış oluşması çok düşük olasılık.

Zapier demişken; Wade Foster TBPN’de konuk olup dikkatimi çeken bi açıklama yaptı. Şirketlerin remote çalışmasının AI döneminde her şeyin dokümante ve online olmasının etkisiyle pozitif bir katkısı olduğunu söyleyen Zapier kurucu ve CEO’su; Zapier’de tüm iletişimin Slack’te olduğunu, tüm toplantıların kaydedildiğini ve dokümante edildiğini belirtti.

Yine Zapier’den ve Wade Foster’dan devam… Kendisi ayrıca yine yukarıdaki konuyla alakalı olarak şirket içindeki birebir mesajlaşmalara son vermek istediklerini ve yönetim kadrosundan başlayarak bu alışkanlığı bir kural haline getirmek istediklerini paylaştı.

Tabii ki böyle kültürel dönüşümler kolay olmuyor… Zapier düzenli bir şekilde yönetim kadrosunun Slack üzerindeki yazışmalarının yüzde kaçının kanallarda olduğunu şirket içinde paylaşıyor ki bu bir zoraki davranış değil, kültür haline gelsin.

Kültür demişken; eğer ofisteyseniz şimdi bir kafanızı kaldırın, ne kadar çok baş başa konuşan ve kapıyı kapatan kişi var di mi?.. Misafirlerin ağırlandığı bölüm hariç kapısı kapatılabilecek odası olmayan ofisler biliyorum; tam da bu yüzden mesele bir hayli kültürel…

Kısalar…

1. Microsoft’un AI gelirlerinin %70’i, OpenAI üzerinden, yaptıkları özel anlaşma ile oluşuyor.

2. %80: Claude Code yaratıcısı Boris’in şu tezine bilmiyorum denk geldiniz mi: “Her geçen gün modeller hızla iyileşiyor; ama kısa zaman önce geliştirdiğimiz ürün ve prompt’lar eski modellerin zaaflarını telafi etmek için yazıldığından, bu durum yeni modeli de tam kapasite kullanmamızın önünde engel teşkil ediyor.” Claude Code, tam da bu yüzden system prompt’unun %80’ini silmiş.

3. Speech-to-text konusunda Wispr Flow, bir mikrafon seçim rehberi hazırlamış.

4. %70: ABD’de startup çalışanları ayrılırlarken, haketmiş oldukları (vested) hisseleri %70 oranda opsiyonu kullanmadan, şirkette bırakıyor. Temelde startuplar çalışana karşılıksız hisse vermiyor, bir süre sonra hisse satın alma opsiyonu sunuyor, ve siz şirketten çıkarken parasını verip bu opsiyonu kullanmazsanız, hakkınız da “ziyan” oluyor ve bu ziyan olma oranı %70, non-AI startuplarda %72 hatta. Bu arada oran, kişilerin değil hisse adetlerinin (opsiyon havuzuna dönme) oranı. Bu arada opsiyon (Stock Options) olarak değil de direkt hisse veren startuplar da var pek tabii, ama en yaygın olan kesinlikle bu değil. Yani hisse opsiyonu da, aynı girişimlerin kendisi için senaryo nereye gidiyorsa, oraya gidiyor. Yani eğer OpenAI ya da Anthropic’de çalışmıyorsanız, hisse opsiyonları dün olduğundan da daha değersiz.

5. “En iyi skill kendi yazdığın skill’dir” ama, Zapier CEO’su Wade Foster, açık kaynak olarak aktif bir şekilde kullandığı üç skill’i paylaştı. Tavsiyem, sizin ihtiyaçlarınız aynı olmaz, kendiniz yeni skill yazın bunları baz alıp ama her halükarda kafa açıcı olabilir use-case arayanlara da.

6. 37signals’ın Manager Playbook’u dikkate değer bi kaynak olarak #209’un dikkat çekenlerinden… 37signals’ı zaten e-bülteni okuyanlar yakından tanıyordur diye düşünüyorum, eğer -hala- tanımayan varsa; bir benzeri olmayan, 27 yıllık, iş yapış şekli ve bunu ilk günlerinden bu yana şeffafça paylaşmasıyla öne çıkan bir internet şirketi diyebilirim. Bu playbook’tan öne çıkanlar: “Hire when it hurts”, çalışanların izin kavramına bakışları, yöneticilerin maaşa etki edemiyor oluşları, performansta en çok belirleyici olan SEC (skills, engagement, ve coachability), asenkron iletişim konusundaki hassaslık…

7. 8.3 milyar Persona Agent’la, bir dünya simülasyonu sunan MatrAIx, ürününüzü ya da fikrinizi binlerce farklı simüle edilmiş kullanıcıya denetletmeniz için bir yeni nesil kullanıcı araştırması denemesi. Ve yalnızca bir akademik çalışmadan da söz etmiyorum; “alın, kullanın” diyebileceğim bir olgunlukta mı emin değilim ama açık kaynak kodlu olarak proje aynı zamanda GitHub’da.

8. Hemen yukarıda Zapier’in CEO’sunun skill’lerine çok önemli değil dedim; ama YC, “multiplayer agent harness for work” dediği qm’ini açık kaynak olarak paylaştı. Her çalışan ve odaların ayrı birer “company brain”e sahip olduğu qm’de; YC gibi bir takım AI ile nasıl çalışmalı sorusunun yanıtı verilmiş diyebilirim. (YC = dünyanın en iyi girişimcilik programı = Y Combinator)

“The State of Marketing”

Hubspot imzalı bu rapora göre, pazarlamacıların %60’ı, gördükleri en büyük dönüm noktasında olduklarını düşünüyor. 1500’den fazla pazarlama profesyonelinin dahil olduğu The State of Marketing’e Soft Commitment bakışı:

• İlk aktarmak istediğim aslında rapordan değil; Unilever tüm pazarlama stratejisini içerik üreticlerine emanet etmiş; 300k kişilik dev topluluğu kurdukları otomasyon ve teknoloji sayesinde yönetebiliyorlarmış. Dünya Kupası esnasında 50 bin içerik üreticisiyle beraber çalışmışlar. Unilever’in modeli kabaca aşağıdaki gibi, buradaki 300 bin kişi ise evet, nano influencer’lar. Yani bi anlamda eskinin TV reklamlarının yerini alıyor bu insanlar. Böyle bir ölçeği teknoloji ve AI olmadan yönetmek ise pek mümkün değil.

  • Marka inşası → Ünlüler, mega üreticiler

  • Komünite ve kategori odaklı etki → Orta seviye üreticiler

  • Dağıtım ve ölçek → Nano üreticiler

• Pazarlama da AI kullanmanın “rekabet avantajı” değil, “standart olmayı” sağladığı alanlardan birisi. Pazarlamacıların yarısından fazlası, içerik bolluğundan ötürü artık içerik pazarlamasının daha az etkili olduğunu söylüyor. Bu da haliyle markaların bir PoV (“Brand Point of View”) sahibi olmaları gereklikiğini daha da arttırdı.

• Diğer yandan yukarıda yer alan Unilever hikayesinde de benzer bir noktaya vurgu yapılmıştı; yaratıcılık gerektiren işlerde, insanı atlamak olmuyor; yani “human in the loop”.

• AI Search konusunun dikkat çeken taraflarında biri de AI’la gelen trafiğin dönüşüm oranı. Pazarlamacıların %68’i, AI kaynaklı trafiğin daha fazla dönüştüğüne dair fikir veriyor. Shopify istatiklerinde zaten çok dramatik farklar ama e-ticaret dışında kalan kategorilerden de doğrulama almak benim açımdan değerliydi.

• Benim de solo hayatımla beraber öncelik verdiğim kanal olan short video’lar; açık ara en güçlü format olarak öne çıkıyor. Öyle ki; pazarlamacılar %60 oranında kısa videoları kullanıyor, %49 ise kısa videoları en yüksek ROI getiren format olarak işaret ediyor.

• Raporda, gerçek zamanlı davranış (intent) analizi ve beraberindeki kişiselleştirme gibi “uç teknolojiler” havada uçuşmuş. :)

Yeri gelmişken; pazarlama başlığının altına iliştireyim istedim (kaynak: OpenAI)…

Airtable → Bending Spoons

Bending Spoons, borsaya açıldıktan sonraki ilk satın almasını yaptı: Airtable. 2012’de kurulan ve bir zamanlar $12b’a değerlenen şirket; “post-AI”da ciddi yara alıp, sadece $1.2b’a satıldı. Şirket, bugüne kadar satın alındığı tutardan daha fazla VC yatırımı aldı. Airtable’ın ARR çarpanı ise 2.7x oldu. Ayrıca bu satın alma rakamına ek, bilançolarında $1b daha olduğunu da ekleyeyim. Detaylı matematiğe girmeyelim; ama “kötünün iyisi” bir senaryo olmuş Airtable için, erken giren VC’ler parasını çıkarmış (aynı dönem S&P 500’e koyan, 2.5x yapacaktı), geç girenler zararda; kurucu ve çalışanlara dağılacak bir para da kalmış gibi duruyor. Ki çalışanlar demişken; Bending Spoons’un modelinde, bir çoğunun işsiz kalacağını söylemek mümkün.

Satın almaya dair bir diğer ilginç olan konuysa; Airtable’ın 6 ay önce yayınladığı agent geliştirme platformu HyperAgent, satın almanın dışında tutuldu. Ayrı bir şirket olarak HyperAgent’a, Airtable’ın tüm yatırımcıları da ortak edildi.

Airtable “AI öncesi” dönemim yıldız oyuncularından; no-code, otomasyon ve verimlilik denildiğinde ilk akla gelen araçlarından biriydi. Zapier gibi başarılı bir dönüşüm için çok geç kaldılar. HyperAgent içinse hiçbir umut yok, duymamıştım bile, artık iş işten geçti…

Merak edenler varsa; son olarak Bending Spoons borsaya açıldığından bu yana ilk kez finansal sonuçlarını açıkladı:

• Geçen seneye göre %126 ciro büyümesi ($704m)

• “Adjusted Operating Income” olarak %150 büyüme ($380m)

• Ve bir hayli fazlaca AI kullanımı :) (1 ve 2. madde arasındaki oran farkını açıklıyor)

Kapanış…

Akakçe’nin sunduğu Soft Commitment’ın 209. sayısı da burada sona erdi.

Sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler! Beni sosyal medyada takip ettiniz mi? :)

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

210. sayı 1 Eylül (evet, bir ayı daha “yedik”) Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Soft Commitment tadında ürettiğim kısa video içeriklerime denk geldiniz mi?

1 ayda, 12 video ile 250 binden fazla görüntülenme aldığım videolarımda da tam olarak bu konuları konuşuyorum; yani bolca AI, iş hayatımıza dair yenilikler ve önemli gördüğüm değişimler…

Beni hala Instagram, YouTube, LinkedIn ve Twitter’da takip etmiyorsanız, takibe alın derim.

ACM Agile’dan Sevgili Barış Bal ile, “AI-First HR Workshop” başlığıyla; kurumsal şirketlerin HR profesyonellerini hedef alan bir günlük bir workshop hazırladık. Hem AI paradigmasının HR’ın rolünü ve yol haritasını konuşacağız, hem de bizzat kendi süreçlerinden birini baştan tasarlayıp Claude ile çalışan bir prototipe çevireceğiz.

Tüm detaylar ve kayıt linki burada.

Soft Commitment Podcast

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Bu arada küçük bir not; Soft Commitment Podcast’i, -geriye dönük olarak- YouTube kanalıma da yüklemeye başladık.

Soft Commitment #208’i, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zekâ modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek kolay olmadığı konu, ürün ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın.

Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Kurumların kendi AI modellerini değil, kendi harness’larını geliştirmesi

Harness > Model

Endor Labs imzalı bir araştırmada, harness’ın AI performansında modellerden daha etkili olduğu açıkça ortaya kondu. Aynı işler için iki farklı harness ile aynı modelleri test eden araştırma, Cursor’ın harness’ının başarısını da gözler önüne serdi. Aynı zamanda benim de savunucusu olduğum harness > model tezini de bi anlamda ispatlamış oldu.

Üstelik harness sadece sonucu değil, maliyetleri de önemli ölçüde etkiliyor.

Input token’lar LLM trafiğinin %90’dan fazlasını oluşturuyor

OpenRouter üzerindeki veri incelendiğinde; input token’ların LLM trafiğinin %90’dan fazlasını oluşturduğu ortaya kondu. Output token’lar, token başına beş kat daha pahalı olsa da bu ağırlıkla toplam maliyetteki etkileri de haliyle çok düşük kalıyor.

Tabii bu noktada konu harness’lara ve oradaki kapanış cümleme bağlanıyor... Modeller değil, input token’ların ne olacağına tamamen harness’lar karar veriyor. Örneğin aynı chat’teki mesajlarınızın tamamı, her bir sorguda tekrar tekrar modele gönderiliyor, bu da input token’ların trafikte bu denli büyük bir yer kaplamasına sebep oluyor. Harness ise hangi bölümü göndermeli, hangisini cache’lemeli gibi kararların verildiği katman.

Örneğin prompt caching, tek başına maliyetleri %80’e kadar düşürebiliyor.

Kendi modelini değil, kendi harness’ını geliştirmek

“Kurumlar için rekabet avantajı oluşturmak noktasında; kendi AI modelini değil, kendi harness’ını geliştirmek doğru bir strateji mi?” diye sorduğunuzu duyar gibiyim; yanıt veriyorum: kesinlikle.

Üstelik harness stratejisinde, Microsoft CEO’su Satya Nadella’nın da söylediği gibi son dönemin güncel başlığı egemenliğinizi de çok büyük oranda korumuş, en değerli olan varlığınızı elinizde tutmaya devam etmiş oluyorsunuz.

Peki bir kurumun kendine ait harness’ında neler olabilir?

• Kurumsal bilgiye erişim kuralları,

• Hangi görevde hangi modelin kullanılacağı,

• Şirket içi tool ve API entegrasyonları,

• Güvenlik ve yetkilendirme,

• Departmana özel sistem promptları,

• Onay mekanizmaları,

• Çıktı kalite testleri,

• İnsan denetimi,

• Maliyet ve token bütçeleri…

Jack Dorsey imzalı Buzz: Slack + Hermes (ya da OpenClaw)

Geçtiğimiz sayılarda Slack için dijital dünyanın en kıymetli gayrimenkullerinden birisi demiştim hatırlarsanız. Şirketlerin en az yarısı iletişimlerini ve iş akışlarını bu aracın üzerinden yürütüyor, agentic dünyanın gelişmesiyle beraber aynı zamanda agentic akışlarını da burada kurguluyor.

Jack Dorsey imzalı açık kaynak kodlu Buzz, sadece ücretsiz bir Slack alternatifi değil, aynı zamanda “where people and agents work together” mottosuyla konumlanan bir ürün.

Örneğin burada ürün için güzel bir analiz var.

Kesinlikle Buzz’a alıcı bir gözle bakıp; “biz Slack’i bırakmayız” veya “biz zaten Teams kullanıyoruz” diyerek ürünü bir kenara atmaktansa, sunduğu yeni bakış açılarını incelemenizi öneriyorum.

Ben de bağlamın her şey olduğuna ve agent’larınızın da kendi bağlamınızın üzerinde geliştirilmesi gerektiği tezine katılıyorum... Kesinlikle geleceğin çalışma şekli için kafa açıcı ve doğru bir yaklaşım sunmuş Buzz.

Ama Slack’in -hoş Türkiye’de pek göremesek de- en büyük fark yarattığı nokta aslında ‘network effect’. Yoksa daha önce de söylemiştim, Slack’i bir ürün olarak hiç mi hiç beğenmiyorum. Ama başka bi şirketle beraber iş yapmak istediğinizde; ortak bir grup kurmanız, aynı arayüzden o gruba da ulaşabiliyor olmanız kolay kolay vazgeçilebilecek bir özellik değil. Bu özellik de aslında teknolojiden değil, Slack kullanan network’ün ne denli büyük olmasından geliyor ki buna da network effect -yani ağ etkisi- deniliyor.

Buzz’ı biraz anlamak için kısa kısa aklımda kalanları aktararak bitireyim burayı:

• Konumuz Jack Dorsey olunca Buzz’ın açık kaynak olması zaten şaşırtmadı. Aynı zamanda platform için merkeziyetsiz diyebilirim. Başkalarıyla compute paylaşımı yapabilmeniz de mümkün mesela.

• Agent’lar birer insan gibi kanal açabiliyor, tüm konuşma geçmişine erişebiliyor, işleri delege edebiliyor, paralelde birden çok iş için çalışan agent’lar oluşturabiliyor.

• Agent’ların model seçimi tamamen sizin elinizde, lokalde çalışan modelleri tercih etmek de mümkün. Ya da iş bazlı model değiştirmek de…

• Merkeziyetsizlik şurada da kendini gösterebilir; Nostr isimli açık kaynak bi protokol üzerinden haberleşmeyi sağlayan Buzz’da, compute için olduğu gibi agent’ların işi bitirmeleri için de ödeme yapabileceğiniz bir altyapı var. Bu arada Nostr, Bitcoin’in Lightning Network’ünde de kullanılıyor, yani Bitcoin’in mikro ödemelerde tercih edilebilmesine yarayan, ödemeler için hızlı ve ucuz olan bir uygulama katmanında.

Granola’nın büyük vizyonu exit getirecek

AI’ın bugün en çok kullanıldığı use-case’lerden bir tanesi de toplantılar. Toplantıda not alma, toplantı özeti, toplantı hazırlığı… Öyle ki -bir kısmını benim de burada yazdığım- çok sayıda telefona takılan cihaz ya da kolye formunda donanım çıkmıştı, fizikseldeki buluşmaların notlarını dinlemek/kaydetmek adına. Alanın lider oyuncularından biri olan Granola’ya dönelim…

Hafta içinde Apple Watch’unuzu bu işte kullanabilmenize yarayan özelliğini duyurdu.

Eski Google’lı ve exit’li girişimcilerin kurduğu, son değerlemesi $1.5b olan şirket, belki de rakiplerinden en çok toplantının dinlendiğinin anlaşılmamasıyla ayrılıyor. Evet, ayrı bir sanal profil toplantıya dahil olmadan; Granola işletim sistemi seviyesinde toplantıyı dinliyor. Toplantı biter bitmez toplantının özetini hazırlıyor, özetle chat yapmanıza da izin veriyor. Granola’nın en beğendiğim tarafıysa, güçlü MCP’si ve entegrasyonlarıyla beraber notlarınızı, işe yarar ve iş akışlarının parçası haline getirebilmesi. Granola’yı, bu entegrasyon seçenekleriyle beraber 1 aydır ben de aktif olarak kullanıyorum, bunu da belirtmeden geçmeyeyim.

Gizlilik ihlali konuları

Örneğin Meta’nın akıllı gözlüklerinde video kayıt alınırken bir ışık yanıyor; Granola için de bu doğrultuda gizlilik ihlali bir konu olunca, platform artık dahil olduğu toplantılarda videonun altına küçük bir watermark koyacağını açıkladı.

Gizlilik konusunda daha ilgi çekici konuysa; ödemeyi de şirket yapsa dahi, eğer çalışan paylaşmazsa, çalışanın toplantı notları şirketiyle paylaşılmıyor. Granola, müşterilerinin yoğun ısrarlarına rağmen bu konudaki duruşunu değiştirmemiş.

Büyük resim

Bana sorarsanız yakın gelecekte büyük bir satın almanın öznesi olarak Granola’yı daha yükses sesle duymaya başlayacağız. Kim bilir belki kurucuların eski şirketi olan Google bu satın almaya imza atacak? Bu arada kurucu ortaklardan Christopher Pedregal, eski startup’ını 2018’de de Google’a satmayı başarmıştı.

Peki neden böyle düşünüyorum?

Granola, bir “AI note-taker” uygulaması gibi gözükse de aslında bir company brain şirketi. Geriye dönük toplantı notları, bir şirketin en değerli veri parçalarından birisi olsa gerek, ki bir de bu toplantılara Apple Watch ile fiziksel olanları da ekleyebilirseniz… Granola da ilk günden beri bunun farkındalığıyla bir ürün geliştiriyor.

Platformun bi diğer öne çıkan tarafı da uygulama katmanına olan yakınlıkları. Pro-aktif ve ürünleşmiş iş akışlarını her geçen gün iyileştirmeye devam eden Granola burada da çok güçlü.

Claude’un yeni özelliği: Kendi skill’ini kendin yap

Daha önce çok kez vurgu yaptığım “way of work” konusunda, Claude’dan çok yaratıcı bir ürün geldi. Hatırlarsanız Facebook da çalışanlarının ekran kayıtları üzerinden way of work’lerine hakim olmak istiyordu. Meta’nın amacıysa; bu verileri kendi modellerinin eğitimde kullanmak -ve çalışanların endişesiyle-, sonra da onları devre dışı bırakmak.

Claude’un yeni özelliğinde ise ekran kaydınızı alıyorsunuz, yaptığınız iş her neyse AI bu işi bir skill’e dönüştürüyor. Meta’nın yapmak istediğinin basit ve bireysel versiyonu. Ve bu özellikte kimse sizi değil, siz kendi kendinizi replace etmiş oluyorsunuz. :)

Tabii bu skill’i şirketin AI kütüphanesine eklemediğiniz durumda…

Model Context Protocol’e güncelleme geldi: Yeni MCP’nin farkları ve fırsatları

Öncelikle izlediğim bi röportajdan başlamalıyım; röportajda Poolside CEO'su Eiso Kant MCP’lerin AI’ın geldiği noktada yakında gereksiz kılınacağından bahsediyor. Kendisinin tezi tam olarak şu; modelle veri kaynakları arasıına bir MCP koymak yerine; model için bir sanal makina açıp kod yazmasına izin vermek daha verimli. Yani; modeller artık çok iyi; onlara, nerede hangi aracı çağırmaları (tool calling) veya hangi MCP’yi kullanmaları gerektiğini söylememize gerek olmadan bir amaç verip, loop içinde verdiğimiz amaca ulaşmalarını izlemek yeterli olacak. Zaten MCP de tool calling de (API) AI tarafından kolayca yazılabilecek kod parçaları.

Modellerin iyileşmesiyle skill’lerin de prompt yazmak gibi eski öneminin kalmadığını bizzat deneyimliyorum. Bi benzeri MCP’lerin başına da gelebilir mi, neden olmasın? Ama aşağıda okuyacağınız yeni versiyon çok daha güçlenmiş, orası da kesin.

Neyse, ben geleyim MCP’nin hafta içinde yayınlanan 2026-07-28 güncellemesine;

• En önemlisi, MCP artık stateful bir protokol değil. Stateless bir yapıda çalışabilen MCP’ler, her istek içerisinde gerekli tüm bilgileri tutar hale geldiler. Bu da farklı bir sunucuya anında geçebilme, serverless mimari ve ölçeklenmenin önünü açıyor.

• Ki bu da aynı zamanda MCP yayınlamanın teknik açıdan daha kolay ve yönetiminin de (DevOps tarafı) daha zahmetsiz olması demek.

• Uygulama tarafında daha önce “AI ayağınıza gelmeli” diyordum (#205) ya; oraya daha da fazla yaklaşıyoruz. Artık MCP kullanımında, işlemin ortasında AI bize soru sorabilecek; onaylar alabilecek, maliyetler ve diğer kritik sonuçları önden haber verebilecek.

• MCP özetle daha görünmez hale geliyor ki başarılı protokollerin (mesela HTTP ya da TCP/IP) başarabildiği de tam olarak bu.

• Bu güncelleme ile beraber SaaS’lar için ürünlerini AI ile konuşturmanın önünde yeni bir pencere açılmış oldu. Daha detaylı akışlar, uzun süren işler, kullanıcı bazlı yetkilendirmeler artık mümkün.

• Kurumsal şirketler içinse; kendi içlerinde MCP’lerle; müşteri kayıtlarını, hassas veri ve diğer kritik iş akışlarını agent’lara (çalışanlarına) kontrollü biçimde açabilmenin önü açılmış oldu.

Physical AI: Kalanick’in Atoms vizyonu, fabrikada grevler, ithalat yasakları…

Farklı kurumlarla çalışmaya başladıkça; daha önce ilgi alanıma giremeyen konulara da odaklanabilme şansım olmaya başladı. Ve bu konuların başında da Physical AI geliyor…

Boston Dynamics’in hafta içinde tamamını satın alan Hyundai fabrikasında robotların fabrikaya girmemesi için ültimatom veren işçi sendikasından, ABD’nin yurtdışından (hatta direkt Çin’den) humanoid robot ithalatının yasaklamasına kadar çok gelişme yaşandı. Ama sizinle asıl paylaşmak istediğim; Uber kurucusu Travis Kalanick’in yeni robotik şirketinin aldığı yatırım olacak.

Daha önce sizinle paylaştığım (#200) Atoms, $1.7b yatırım aldı, tura A16Z liderlik etti. Bu arada turun tamamı nakit değil, bi bölümü aşağıda da değineceğim yeni finansman matematiğine uygun olarak borç şeklinde verilmiş.

Atoms, Jeff Bezos’un girişimine benzer olarak aslında büyük bir çatı. Altında otonom maden ve taş ocağı kamyonları, robotik yemek üretimi ve endüstride kullanılabilecek robotları bulunduruyor. Şöyle özetlemek sanırım daha iyi olacak; fiziksel endüstriler için dikey konularda alanla entegre, otonom çalışan cihaz üretimi.

Bu noktada altını çizmek gerekiyor ki Kalanick’in tezi; genel amaçlı humanoid’ler üretmek üzerine yoğunlaşmaktansa, belirli dikeylerde ekonomik değer üreten, özel amaçlı robotlar geliştirmek üzerine kurulu.

Full-stack robotik şirketi: Atoms

Atoms için full-stack benzetmesi yapılabilir. Uber ve sonrasında CloudKitchen ile iki büyük endüstride iki büyük dönüşümü hayata geçiren Kalanick, Atoms için de oldukça “büyük düşünüyor”.

Sermaye yoğun bi model ama Kalanick’in alâmetifârikalarından biri de bu zaten; Atoms sadece robotları üretmiyor; gerçek dünyada uygulanabilir modeli keşfediyor, bazen bir satın alma yaparak endüstriye giriyor, bazen gayrimenkul yatırımı yaparak. Yani Atoms, gerçek dünyada modeli geliştirmek için gereken operasyon verisini ve deployment için ortamı bizzat kontrol ettiği bir modelle ilerliyor.

Atoms şu an üretmek, depolamak ve taşımak gibi üç farklı işleve odaklı gibi duruyor ve bunlar Kalanick’e göre uzun vadede birleşecek konular.

Hatta Kalanick; CPU için üretim, storage için gayrimenkul ve network için de ulaşım benzetmesi yapıyor.

Stripe <> OpenRouter | Birliktelikten neler doğar?

Stripe’ın, OpenRouter’ı $10b ödeyerek satın alacağı konuşuluyor. Henüz haber bir resmiyet kazanmış değil, ama dedikodu üzerine dahi olsa bir pazar okuması yapmak keyifli olacaktır… Dışarıdan bakınca son değerlemesi $150b dolaylarında olan Stripe için; büyük bölümü hisse karşılığında satın alınabilecek olan OpenRouter, son derece akıllıca bir hamle gibi duruyor.

Token (blockchain’in değil, AI’ın token’ı) yeni para birimi olacaksa, bu birimin şu an adeta kontrolünü sağlayan yerlerin başında da OpenRouter geliyor. Bilmeyenler için kısaca şirketlerin modellerle arasındaki köprüyü kuran girişiö, bir model aggregator gibi davranıyor.

İnternetin para birimini ‘döndüren’ Stripe, AI’ın para birimini de kafayı takmış olmasın mı?

Bir ya da iki sayı önce, AI routing konusunun yani “hangi problem için hangi modelin en iyi seçenek olduğu” probleminin büyük bir pazar olduğunu, token bütçelerini de etkileyeceğini söylemiştim. OpenRouter henüz bu problemi çözmüyor, ama çözmeye de en yakın şirket konumunda. 8 milyondan fazla geliştiricinin, trilyonlarca token’ının hangi konularda hangi modellere gittiği gibi çok değerli bir veri üzerinde oturuyorlar.

Diğer yandan OpenRouter ile Stripe; müşterilerinin OpenRouter’a attıkları sorgu ve beraberinde ödedikleri ücret bilgisiyle beraber dinamik ve sonuç bazlı ücretlendirme süreçlerini kontrol edebilir bir hale de geliyor.

Yani eğer fiyatlama AI maliyetine orantılı olacaksa; Stripe bu maliyeti de biliyor olacak.

AI modelleri commodity haline gelmeye devam ettikçe; modelleri sunmak ve orkestrasyonunu yapmak daha da değerli bir hale gelecek.

OpenRouter kendi alanında lider, ama başka büyük oyuncular da bu AI routing işine girdiler ve girmeye de devam edecekler. En başta aklıma gelen isimse; Ramp, Router ürünü ile.

“Bugünün VC’lerinden” yatırım almak

PostHog isimli girişimin (websitelerinin tasarımı çok ilginç, göz atmalısınız) “VC bir araç, din değil” başlıklı yazısını tüm girişimcilere tavsiye ediyorum..

Kurucu motivasyonlarıyla ve iş modeliyle uyuşuyorsa eğer; ne ala, bu araç pekâlâ kullanılabilir. Diğer yandan yazı, ‘bi kere bu yola girdikten sonra dönüş olmadığını’ çok güzel bir dille anlatıyor. Yani yatırım almış bir şirketseniz, sonsuza kadar bu gerçeklikle yaşamanız gerekiyor. Müziğin hiç susmaması lazım, ya yeni yatırım ya da exit… Üstelik hangi şarkının çalacağına karar veren de artık siz değilsiniz. :) Benim asıl değinmek ise bu değil. Bugün, yazıda anlatılan gerçeklik de bir hayli değişmiş durumda…

PostHog ilk yatırımını 2020 yılında alıyor, sadece 6 sene önce belki ama bambaşka bir dünyada yaşıyoruz artık. Bugün; VC’lerin de bizzat onların yatırım yaptığı şirketlerin de başarılısı; düne göre çok daha büyük ölçekte ve daha az sayıda oluyor. AI ile beraber hiçbir alanda ortalama olmanın kıymeti kalmadığı gibi; girişimlerin de VC’lerin de artık ortalama olanlarının kıymeti kalmadı. “Soft Commitment Analiz: VC dünyası değişiyor!“ demiştim bundan 3 sene önce, açıkçası AI bu değişimi bir hayli hızlandırdı.

Çok daha az fon, çok daha az yatırım alan girişim ama çok daha büyük başarı hikayeleri…

Neden? Evet bazı işler hala VC parasına muhtaç, hatta dün olduğundan daha da fazla muhtaç; ama bu işlerden birisi olduğunuza emin misiniz? Bu işlerden çok az çıkıyor, ve bu az sayıdaki örneği de VC’ler pek de risk almadan, gerekirse birlikte fonluyor. Geriye kalan işlerinse;

• Ürün geliştirmesi çok hızlandı, kolaylaştı. Ürünü yapmak, ilk müşterileri kazanmak için artık dışarıdan para gerekmiyor.

• Müşteri büyümesi büyük satış ekipleri ve ‘düz’ pazarlama harcamalarındansa çok daha viral, kurucu odaklı, komünite işlerinden geliyor. Burada da hepimizin bildiği VC matematiğinin dışına çıkıyoruz.

Peki VC parasını ne zaman almak lazım?.. Şirketinizin gerçek büyüme motoru, yatırım sonrası hızlanabilecekse, yatırım alın… Sırf “zaten herkes yatırım alııyor”, “çünkü düzen bu”, “girişim medyasında haber de mi olmayalım?” ya da “böylece şirketin değerlemesi de yükseliyor” diye değil…

Finansman hala bir problem, bu kesin. Ama çözümü bugünün VC’leri mi, daha doğrusu bugünün VC matematiği mi, bence değil… Yeni yatırım modelleri, beraberinde pek tabii ki yeni exit modelleri göreceğimizi düşünüyorum.

Substack ve LinkedIn’den “AI Slop” atağı

Substack, Pangram ile işbirliğine giderek, platformundaki yazılar ve belirli karakteri aşan yorumları AI testine sokup, isteyen kullanıcıların bu testin sonucunu okuyucuyla paylaşabildiği bir özellik yayınladı. Özellik önce bu paylaşımı zorunlu kılıyordu, sonra içerik oluşturuculardan gelen taleplerle beraber bu özellik bir opsiyon olarak kaldı, en azından şimdilik...

LinkedIn de aynı hafta içinde “Seems Like AI Slop” özelliğini duyurdu. Substack’in yaptığı gibi bir teknoloji sağlayıcısıyla anlaşmanın doğru olmadığını düşünen platform, en azından şimdilik bu kararı, yani algoritmasını besleyecek input’ları kullanıcılarına bıraktı… Bana sorarsanız; bu ‘kullanıcıya bırakma kararı’ uzun vadede çalışacak bir tercih değil, illa ki arkaya bir teknoloji koymak şart, çok istiyorsanız pekala içeride de geliştirebilirsiniz.

Şurası kesin, iki platform da tamamen AI ile oluşturulan içeriklere ev sahipliği yapmak, daha doğrusu bunları kullanıcılarına sunmak istemiyor. Ben de bir kullanıcı, ya da daha doğru bir ifadeyle bir okuyucu olarak; bu ucuz AI içeriklerine (ki neredeyse tamamı AI kullanımında da çok başarısız, diğer türlü ilk cümlenin yarısında AI oldukları anlaşılmaz zaten…) maruz kalmak istemiyorum. Bir feed’e girdiğimde; gerçek bir insan ismi ve profilinin altında kendi LLM’imde bulabileceğim satırları okumak değil amacım...

Peki şu an LinkedIn özelinde tablo nasıl…

Aynı Pangram; yaptığı bir araştırmada LinkedIn’de uzun form yazılı içeriklerin, üstelik gerçek insanların bizzat gördüklerinin (bir tarayıcı eklentisi üzerinden analiz yapılmış) %40 oranda tamamen AI’a yazdırıldığını söylüyor.

Bu bir pazar, üstelik büyüyen bir pazar

Son olarak; aynı hafta içinde siber güvenlik girişimi Spur Intelligence da $200m yatırım aldı. Şirket, internet trafiğinin gerçek bir kullanıcıdan mı yoksa botlardan mı geldiğini analiz ediyor. Bunun dışında sahte hesap açma, hesap ele geçirme ve ödeme fraud’ları gibi konular üzerine de çalışan şirket, aslında bir IP Intelligence platformu.

İnternet, gerçek insanlardan çok agent’lar ve bot’ların eline düşmüşken; üstelik gerçek insanlar da %40 oranda (yazılı) içeriğini AI’a ürettiriyorken bu pazarda daha da fazla sayıda yatırım görmeye devam ederiz.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 208. sayısı da burada sona erdi. Sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler! Beni sosyal medyada takip ettiniz mi? :)

Buraya kadar okuduysanız, en az bir arkadaşınızla da paylaşmanızı bekliyorum.

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

209. sayı 18 Ağustos Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Soft Commitment Podcast

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #207’yi, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek kolay olmadığı konu, ürün ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment’ı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın.

Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

🔮 Soft Commitment Signals

1- AI paradigmasında iş pazarı yeniden yazılıyor: İşe alım, güven katmanı ve memnuniyet…

Hiring manager’lar artık günde bin başvuru görüyor ve bunların yalnızca 2 tanesini ilgili buluyor. Inbound başvurular, adayların neredeyse tamamen AI kullanmasıyla iyice değersizleşmiş durumda. Öyle ki, uzaktan görüşmeler esnasında herkes bir AI aracı kullanıyor, görüşmelere direkt bir başkasını sokanlar da var. Referans kanalı her rol ve pozisyon için artık tek çare gibi duruyor. Bu arada referans derken; görüşmenin en son aşamasında olan, hormalite icabı görüşmelerden değil; öneriyle gelen isimlerden söz ediyorum. Şirketler nitelikli aday bulamadığı gibi, aynı zamanda nitelikli adaylar da yanıt alamıyor.

Diğer yandan; çalışanların şirketlerdeki genel memnuniyetini belirleyen bir numaralı faktör de; kişinin kendisini AI ile güçlenmiş mi ya da sarsılmış mı hissettiği üzerinden okunmaya başlanıyor. Ne kariyer yolu, ne şirketin performansı ne de maaş 1. sırada…

Özetle; AI ile başvurular ve işe alım süreci, gürültüden arındırılamıyor; iyi isimler farkedilmiyor, tek çare referansa kalıyor. İçerideki çalışanlarınızın da şirketinizden memnuniyetini, AI ile olan kişisel münasebetleri belirliyor. Uçtan uca bir dönüşüm…

İş pazarı demişken; LLM şirketleri de yakın geçmişin çok yüksek profilli kurucularını, ‘sıradan’ roller için işe almaya devam ediyor. Monzo ve GoCardless gibi Avrupa’nın en başarılı 10 fintech girişiminden 2’sini kuran, uzun bir süredir YC group partner’lerinden biri olan Tom Blomfield, Anthropic’e katıldı. Kendisi bu kararını, Availability of Compute problemi için çalışmak istemesine bağlıyor.

Son bir ilginç not ise; Ramp’ın AI harcaması verileriyle, Revelio’daki istihdam verilerini birleştirmesiyle ortaya çıkmış. Kısaca; daha fazla token harcaması yapan şirketler aynı zamanda daha fazla işe alım yapıyor. Üstelik bugünkü iş ilanlarına değil, geçmişteki AI harcamalarına bakınca da ortalama üzerinde kalan şirketlerin çalışan sayısılarında artış görmek mümkün.

2- AI’ın bundan sonraki büyük kırılımı: Modelleri şirketlere yerleştirmekte (AI Adoption)

OpenAI’ın erken aşama yatırımcılarının bugünkü yatırımları model şirketleri değil de, bu modelleri şirketlere en pürüzsüz şekilde yerleştirecek, daha önce üzerinde durduğum FDE (Forward-deployed Engineering) yapısındaki AI Adoption şirketleri.

Benzer bir şekilde Microsoft da gün geçtikçe daha da iyi bir hale getirdiği kurumsal AI ürünlerinin şirketlere entegrasyonu için 6 bin mühendis aloke etmiş. 1990’larıda IBM’in işlettiği playbook geri geliyor. En az o dönemli kadar büyük bir pazar var burada..

3- Veri katmanındaki sıkışma, en az “compute” kadar önemli

AI’da tartışma compute ve parametre etrafında dönerken; asıl değerin kamuya açık olmayan verilerde olduğuna dair oldukça ikna edici bir tweet’e denk geldim.

Sonuçta kamuya açık ve kaliteli, insanlar tarafından oluşturulan verinin bir sonu var. Ve tüm modeller de aynı havuzdan besleniyor, bu veri setinin sonuna geldik bile.

Özel iş akışlarına dair, insanların kafasında duran örtük bilgiye erişim ise önümüzdeki 3 yılda 10 kat büyüyen bi pazar olacak gibi duruyor. Zira modellerin başarında da bu veri setini ulaşmak çok önemli bir avantaj.

Bu alanda hem dijital (belirli meslek gruplarına göre dikeyleşen…) hem de fiziksel AI’daki iş kollarına göre ayrışan verileri, modellere uygun hale getirecek girişimlerin önü açık, az da olsa böyle örneklere rastlamaya da başladık. Sadece veri miktarı da değil, veri kapsaması buradaki asıl darboğaz. Tabii dijital ile fiziksel iş kolları kadar, şirketlerin kendi içindeki verilerle kendileri için model hazırlaması da bir başka konu.

Dikkatimi çeken AI ürünleri

1- Blank Canvas Problem

Bugün ürününe AI özellikleri eklemek isteyen şirketlerin çoğunda konu, şuraya geliyor: ChatGPT’ye çok benzeyen bir arayüzü kullanıcıya sunmak.

Halbuki kullanıcıya ‘ne yapmak istiyorsun?’ diye sorup bir chatbot (evet, arkasında kural bazlı bir sistem yok, üretken bir yapay zeka var ama kimse oraya ne yazacağını bulamıyor ki…) vermektense asıl yapılması gereken; kullanıcılar uygulamayı her açışta ne yapıyorsa, bunları birer başlangıç noktası olarak almak, yani özelleşmiş agent’lar oluşturmak.

Kısacası; kullanıcıyı yalnız bırakmayıp yönlendirmek, ve bunu da hazır soru kalıpları koymadan, kullanıcı bazlı ihtiyaçlara göre yapmak gerekiyor. Üstelik; bu ihtiyaçların arkasındaki akışları, uçtan uca çalışır hale getirerek….

Peki bir örnek var mı, evet, Gusto size ilham verebilir.

2- Wispr Flow killer: Willow

Hafta içinde lansman yapan Willow Voice, Wispr Flow’un ücretli sunduklarını oldukça benzer bir kalitede ve ücretsiz olarak sunuyor.

Willow ilk denemelerinde hiç fena değil, bu arada Willow’da da ücretli bir seçenek de var (daha iyi modele erişime yarıyor), ama asıl soru ne kadar gerek duyarsınız?..

En azından ücretleri de düşününce; Willow hedefine ulaşmış gibi duruyor. Willow veri güvenliğini de ayrıca ücretsiz paketin içinde sağladığını söylüyor.

3- HeyClicky, konuşmadan metine dönerken ekranı da okuyor

Yine bu hafta içinde lansman yapan bir başka speech-to-text ürünü olan HeyClicky ise screen-aware dictation yapıyor. Yani speech-to-text işlemi sırasında ekranınıza da okuyor, ve böylece daha kompleks işlemler yapabilmenize yarıyor. Hatta bayağı bir kompleks.

Mesela ekranınızda açık bir websitesini inceleyip, sorduğunuz spesifik bir soruya yanıt bulmasını ve bu yanıtı e-posta taslağı haline getirmesini isteyebiliyorsunuz. Ya da daha basit bir örnek; Wispr Flow veya Willow’da ekranda duran e-postayı okuyup, ona yanıt vermeniz gerekiyorsa, bunu yazarak değil konuşarak yapıyorsunuz. HeyClicky’de ise yanıt verirken; ‘ne diyeceğimi bilemedim ama şu tonda yuvarlak bir mesaj yaz’ gibi bir şey demeniz de yeterli oluyor, HeyClicky sizin için mesajı yazabiliyor.

Screen-awareness konusunu iOS’in yeni versiyonunda göreceğiz ve öyle görünüyor ki hayatımıza girecek bir alışkanlık olacak.

HeyClicky’yi muhtemelen gelecekte güzel bir demo olarak hatırlayacağız. Bu arada HeyClicky anlatırken çok güzel, ama performans olarak hala bazı çözülmesi gereken eksikleri de var.

Son olarak HeyClicky ile ilgili söylemeden geçemeyeceğim; son zamanlarda en iyi onboarding sürecini yaşadım ve en iyi konuşan founder’ı izledim. Ayrıca HeyClickly, bir YC girişimi.

4- Eren Bali’nin Monogram’ı

Monogram’ı hala aktif olarak kullanan var mı? Tabii ki şirketin aldığı değerleme ve tura dahil olan yatırımcılar Bali’nin track record’ını düşününce çok normal; ama karşımızda LLM’inizi bırakıp başka bir uygulamayı kullanmaya değecek bir fikir mi var yoksa güzel bir demo mu? Ki böyle demoları da bu satırlarsa sizlere aktarmıştım; hatta ürün değil, protokol seviyesinde bu yaklaşımı ortaya koyan işler de vardı: A2UI.

Benzerlerinin olması aslında bir konu değil, ama demo demişken Monogram’ın aslında ilk olmadığını da belirtmek istedim.

Size daha önce aktardığım örneklerden biri olan Nothing’in Essential Apps’inin benzeri bir altyapıyı açık kaynak olarak yayınlayan AppLess de ilginizi çekebilir. Hatta kendileri Monogram’ın lansmanı sonrası platformu açık kaynak kodlu hale getirmişler.

AppLess gibi örnekler, AI arayüzünü grafiklerle desteklemiyor, girdiye göre anlık adeta bir uygulama üretiyor. AppLess’e GitHub üzerinden de ulaşabilirsiniz.

Kısalar…

İki birbirinden güçlü pazarlama fikri, Avrupa özelinde bir AI odaklı gelecek senaryosu ve çok daha fazlası hemen aşağıda…

1. LinkedIn bir startup tarafından nasıl kullanılmalı? Sorunun yanıtını Zapier en güzel şekilde vermiş. İlk iki çeyrekte 17 milyon görüntülenme, LinkedIn’den gelen $1.5m büyüklüğündeki pipeline... Liderlik takımındaki dokuz kişinin içeriklerini tamamen farklı persona’lara hedefleyen Zapier bir yana, Türkçe içerikle 700 bine tek başına ulaşan ben bir yana demeyeceğim tabii; diyeceğim o ki Türkiye’deki B2B’lerin de örnek alması dileğiyle.

2. SaaStr’ın inbound agent’ı fiyatlandırma sayfalarında duran ‘bize ulaşın’ formunu AI ile görüştürerek, potansiyel müşterilerin anlık olarak agent ile konuşarak ihtiyaç dinlemiş, sorulara yanıt vermiş ve sonunda toplantı organize etmiş. 2 milyon adet oturumda; 614 qualified lead ve ortalamada $85k kontrat büyüklüğü gibi metrikler var. Günümüzün ‘hızlı akan’ dijital ortamlarında anlık konuşamadığınız müşterinin, anlık yanıt aldığı rakibinize gitmesinin önüne akıllıca bir bariyer…. Yalnızca toplantı ayarlayan bir agent düşünmeyin bu arada; müşterinin ihtiyacına göre yönlendirme de yapabiliyor.

3. Europe 2031, kıtanın AI’daki yanlış politika ve okumalarına devam etmesi halinde 2031’de ne kadar güçsüzleşebileceğini anlatan bir gelecek senaryosu. Aslında bir ‘böyle devam edersek n’olur?’ yazısı. Avrupa’nın bugünün compute kapasitesinde %5’te kalışı ve halihazırdaki yatırımlarla bu oranı ileride de arttıramayacağı gerçeği en dikkat çelen yer belki de. Çip, enerji, yetenek ve compute alanlarında öne çıkan az sayıdaki ülkenin güçlerini birleştirmesi, regülasyonların durduran değil de alan açan hale gelmesi, dramatik bir şekilde artması gereken hem compute hem enerji yatırımları ise öne çıkan öneriler. Önerilerin uygulandığı senaryoda bile ABD’li LLM şirketlerine yetişilemeyeceğinin kabul edilmesi ise ne diyeyim; ‘acı gerçek’.

4. ABD ve Batı Avrupa’nın temsil edilmediği yirmi dokuz ülkeden oluşan konsorsiyum kuruldu: World AI Cooperation Organization. Çin, Rusya ve Brezilya öne çıkan bazı isimler. Gelişmekte olan ülkelerin AI paradigmasında geri kalmaması ve ortak bir takım düzenleme ve standartlara sahip olmak ise temel amaçlar.

5. Apple da Çin de Apple Intelligence’ı Alibaba ve Baidu ile beraber hayata geçirmiş. Alibaba’nın Qwen’i Apple’ın en çok kullanacağı model ailesi olacakmış.

6. Dünyanın en çok sayıda startup’a evsahipliği yapan bölgesi Delaware’de, AIC yani Artificial Intelligence Company kurulmasına dair bir teklif sunuldu. AI agent’ların yöneteceği şirketlerde AI kontrat imzalayabilecek, taşınmaz mülklrin sahibi olacak. Konunun hukuki boyutu için de önerilen bir sandbox’ın kurulması.

7. Hermes AI Agent platformunun çatı şirketi Nous Research, $75m yatırım alarak $1.5b değerlemeye ulaştı. Hermes, yatırımla beraber muhtemelen B2B büyümeyi odağına alacak.

8. Haftaiçinde Anthropic’in basılı kitapları piyasadan topladığı ve AI’ını eğitmek için milyonlarca kitabı tarayıp sonrasında ‘yaktığına’ dair sosyal medyada bir gündem oluştu. The Washington Post’un 27 Ocak 2026’da yayınladığı bir habere göre evet “Project Panama” ismiyle Google Books’un eski yöneticisi Tom Turvey’i işe alan ve milyonlarca kitabı çok sayıda tedarikçiden toplayan Anthropic’in, kitapları yakması dışında anlatılanlar doğru gibi. En azından TWP’un mahkeme dosyalarına dayanan haberinde de geçiyor. Bu arada kitaplar yakılmamış, geri dönüşüme gönderilmiş. :) Peki Anthropic bunu neden yaptı? Sevgili Fatih Güner’in de bir ara gündem yaptığı gibi; insanların ana dillerinde yazılan içerikler, edebi olarak bugünün çok ötesinde olan yayınlar LLM’lerin eğitilmesinde oldukça önem arz ediyor. Diğer yandan konu, LLM şirketlerinin (frontier AI labs) hem lokalizasyon ve kalitelerini arttırırken hem de telife ‘takılmamaları’ konusu, daha doğrusu düpedüz usülsüzlükleri. Kaçınılmaz son; ‘hadi kitapları dijitale aktardın, sonra neden geri dönüşüme gönderdin?’ diye sormadan edemiyor insan. Şaka bir yana bunun asıl sebebi çok muhtemelen kitap kapaklarının hızlı tarama işlemi için kesilmesi ve kitabın fazlasıyla deforme olması gibi duruyor.

Bu arada hani belgelerde hikayenin gerçek sonu kapanışta yazar ya; bu hikayenin sonunda Anthropic’e ne oldu dersiniz? Şirket, ABD tarihindeki en büyük uzlaşmalardan birine giderek $1.5b ödemeyi kabul etti, ama bu geri dönüşüme giden kitaplar için değil, korsan yollarla dijitalde indirdiği kitaplar için. Mahkeme, bu fiziksel kitapları satın alındıkları için ‘adil kullanım’ olarak değerlendirdi.

VC’ler AI paradigmasında nasıl çalışıyor?

İlk başlarda ilgiyle takip ettiğim ama sonrasında içerik olarak ‘bozulan’ Data Driven VC isimli e-bülten, Landscape 2026 raporunu yayınladı. Raporun odağında tabii ki AI var, Soft Commitment bakışıyla öne çıkardıklarım şunlar oldu:

• VC’lerin kendi süreçlerinde AI kullanmalarında temel motivasyon verimlilik değil, alpha’yı bulabilmek, yani alışılmışın dışında sonuçlara ulaşabilmek.

• VC’lerin AI ile beraber şu beş sınıfa sokulduğu ayrım kulağa iyi geliyor, ülkemizde örneğin en iyi örneklerde 3. aşamada kalıyoruz:

  • Old-school VC: Anam-babam usülü, 2010’lardaki gibi.

  • Productivity VC: Intelligence yok, ama birbirleriyle konuşan araçlar var.

  • Workflow VC: Daha yalın takımlarla, intelligence’ın da (ChatGPT ya da Claude ile) olduğu akışları çalışma sistemine entegre edebilenler.

  • Fullstack VC: Kendi mühendislik takımları olan, kendi tech stack’ini inşa eden, işte yukarıdaki alpha’yı bulmaya çalışan ekipler.

  • Quant VC: Human-in-the-loop olarak, ama çoğu kararı AI’a aldırabilne, adeta otomatize bir yapıya geçebilenler.

• Rapora katkı sunan 300’ün üzerindeki geneli Avrupa merkezli VC’lerde ortalama 15 çalışanda bir, yazılım geliştiriciye rastlıyoruz. Yazılım geliştirici demişken; VC’ler %50 oranla önümüzdeki bir sene içinde ekibe geliştirici eklemeyi planlıyor, junior bir pozisyon için plan yapma oranı ise %2.

• Çoğu VC LLM’leri birlikte kullanıyor olsa da Claude, %90 ile pazar lideri, ChatGPT %73 ve Gemini da %56.

• Power Law burada da var, top %1’e giren VC’ler çalışan başına aylık AI için $7.5k harcıyor, median’da $11, top %10’a girenler ise $600.

Peki tüm bunlar girişimciler için ne demek? Agent-led Growth stratejisi, sizi sadece müşteriye değil, aynı zamanda yatırımcınıza da götürebilir demek. Raporu inceleyip, Avrupa’da yaygın olarak kullanılan araçları görebilir, demo hesaplarla kendinizin nasıl göründüğüne bakabilirsiniz örneğin.

‘Bi garip’ AI donanımları: AI Coding için mikrafon ve klavyeler…

Daha önce hem e-bültende hem de Twitter’da AI Coding sayesinde ofis tasarımlarının değiştiğinden; yeni nesil mikrafon ve pedal gibi donanımların hayatımıza gireceğinden bahsetmiştim. Ve bu hafta iki ilginç ürün birden çıktı karşıma, üstelik birisi OpenAI’dan.

İlk olarak; ofiste çalışma arkadaşlarınızın ‘speech to text’ yapıp kod yazdırırken oluşan gürültü kirliliğinden etkilenmemesi için tasarlanan kulaklık, maske gibi ağıza takılıyor, sesi abzorb ediyor. $300’lık fiyat etiketine sahip olan ürün; gerçek değilmiş gibi dursa da gerçek, hatta bir test videosu bile yapılmış. Evet ne kullanışlı ne de hijyenik duruyor ama problem baki.

Daha dikkat çeken ürünse OpenAI imzalı Codex Micro, $230 ve çoktan stock-out.

Cihaz üzerinde hem speech to text için bir mikrafon var hem de özelleştirilebilir tuşlar var, amaç biraz verimlilik, ama bence çok daha fazla bir koleksiyon ürünü olması. Tam manasıyla kendisine ‘programlanabilir klavye’ deniliyor.

$230 dolarlık bu cihazı OpenAI kaç tane satacak da kar edecek, biraz koleksiyon ve biraz da hoşluk ürünü. Hadi biraz da PoC diyelim. Ben bu açıdan bakınca beğendim. Codex Micro’yu tabii ki Jony Ive’ın ekibi geliştirmemiş, ürün Work Louder ile yapılan bir collab aslında.

OpenAI, donanım ve Jony Ive demişken de; şirketin büyük AI donanımının bir akıllı hoparlör olacağına dair The Verge’de bir iddia ortaya atıldı. Detaylarını bilemesem de ‘akıllı hoparlör’ gibi başarılamayan ve denenmiş bir kategoriye girilmesi bende büyük bir hayal kırıklığı oluşturur…

Kapanış…

Soft Commitment’ın 207. sayısı da burada sona erdi.

Buraya kadar okuduysanız, en az bir arkadaşınızla da paylaşmanızı bekliyorum. :)

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

208. sayı 4 Ağustos Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

Yeni yolculuğumda ilk ay nasıl geçti merak ediyorsanız, burada anlattım. Vee artık 1. ay değerlendirmesinde de yazdığım gibi; Soft Commitment videolu… :)

Instagram, YouTube ya da LinkedIn üzerinden videolara göz atabilirsiniz. İlk üç video konusu; ‘AI Tax’, ‘AI’ın toplumda kabulü’ ve ‘Power Law ile AI ilişkisi’. Evet evet, tamamı buradan aşina olduğunuz, işlediğim konular.

Soft Commitment Podcast

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #206’yı, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek kolay olmadığı konu, ürün ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitmentı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın.

Beraber ve sayenizde büyüyorum/z.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Loop 🔄

Prompt → Context → Agent → Loop

En son söyleyeceğimi en başta söyleyeyim; bu teknoloji adeta canlı yayında, hepimizin gözü önünde gelişiyor. Kimse bir sonraki adımda ne olacağını bilmiyor. Bu denli yüksek bir hız da her sene yeni bir hype word yaratıyor, işte yukarıda yazdıklarım... Ortalama bir sene bile hayatımızda kalmadılar (gerçi hala buradalar, ‘sen ordan kalk, çünkü abin geldi’ dendi onlara). Haliyle döngü de hepimizi yordu, farkındayım… Ama ‘just another buzzword’ tuzağına düşmeden; öğrenmek ve sonrasında denemek, yani gelişmek gerekiyor.

2022’de Generative AI; bir chat arayüzünde hayatımıza girdi. Sonra tool-calling ve bu araçlara bağlanabilen AI agent’lar geldi. Agent’lara bir goal verdik, sonra cron job’lara sıra geldi ve en sonunda da Loop. Agent’ların da bir üst versiyonu. :)

Tek seferlik bir model çağrısını sürekli, kendi kendini düzelten, insanın her adımında bu döngü içinde olmadığı şekilde çalışmasına Loop deniyor en kısa haliyle. Yani model bir asistan değil, tabir-i caizse bir işçiye dönüşüyor.

I don’t prompt Claude anymore. I have loops running that prompt Claude and figuring out what to do. My job is to write loops.

Boris Cherny - Claude Code yaratıcısı

Yukarıdaki linkini verdiğim makale, OpenClaw’un harness altyapısı olan Pi’yi geliştiren Armin Ronacher’e ait. Kendisi, coding agent’ları ilk günden bu yana bir döngü şeklinde çalıştığının altını çiziyor. Model bir araç çağırır, sonucu okur, düzenlemesini yapar, test edip ‘bu bitti’ der, harness da gerçekten görevin sonuçlanıp sonuçlanmadığını kontrol eder… Loop kavramındaysa bu döngünün de üzerinde de bir döngü var aslında. Eğer hala kafanız karışmadıysa; ilk bundan bu yana olan döngü, bir agent loop idi. Ve biz şu an harness loop’tan söz ediyoruz.

Peki Loop yaklaşımı en çok nerelerde işe yarıyor; en başta PoC’lerde, derin araştırma işlerinde, performans ve güvenlik testlerinde… Güvenlik demişken; sizin ürününüzü başkaları loop’larsa, sizin de loop’lamak zorunda olmanız gibi bir tablo çıkıyor ortaya.

Biz son kullanıcılar için Loop’un anlamı ne?

Geliştiriciler, Armin Ronacher’in makalesini ve diğer teknik yönü ağır içerikleri mutlaka tüketsinler derim. Peki biz son kullanıcılar ne yapacağız?

Biz son kullanıcılar için; zaten OpenAI da Anthropic de bu yaklaşımı platformlarına ufak ufak eklemeye başladıkları bir giriş seviyesinde alınacak aksiyon yok.. Lakin bu satırları okuyan sizlerin, bu seviyede olduğunu hiç düşünmüyorum.

AI’ı daha derin kullananlar için; bu ürünleri (örneğin; Codex altındaki /goal) denemek ve iş akışlarımıza eklemeye çalışmak gibi bir todo’muz var.

Hemen bir örnek vereyim; 100 lead yaratmak için reklam vermek istiyorsunuz, elinizde belirli bir bütçe de var, ve mecra seçiminizi de yaptınız. Agent beş kampanya hazırlıyor, tek tek API ile bu kampanyaları oluşturuyor, bütçenin küçük bir kısmı tükenince verileri analiz ediyor, en iyisini seçiyor, sonra beş tane daha sonra beş tane daha. İşte loop da tam olarak burası. Bütçe bitene ya da 100 lead toplananana kadar loop sürüyor. Başarı oluşmazsa yani bütçe yarılandır ama tekrar edecek bir abaşarı yok, o zaman da dönüp size soruyor…

Sierra gözünden ‘Forward Deployed Engineering’

Sierra’dan size daha önce bahsetmiştim. Vadi’nin en etkili isimlerinden biri olan, eski OpenAI YK üyesi Bret Taylor’ın müşteri desteğini AI ile yeniden ele alan girişimi, daha kurulur kurulmaz milyarlarca dolar yatırım almıştı. Bugün konumuz Sierra değil, şirket bünyesinde ‘Head of Agent Engineering’ ünvanıyla çalışan Nat Meurer’le yapılan bi röportaj. Meurer’in FDE konusundaki görüşleri önemli çünkü kendisinin aynı zamanda beş yıllık da bir Palantir tecrübesi var.

Şimdi bu röportaj ve son zamanlarda tükettiklerimden bir FDE derlemesi yapalım:

• FDE o kadar genişledi ki artık bir tanımı yok, ve bir kusur değil, rolün doğası. Ama FDE kavramı en başta müşteriye karşı hesap verebililirlik (accountability) kavramı ile eşleşiyor.

• FDE şapkası takanların işinin en büyük ve kritik bölümü; müşterinin kendi iç bilgisi, süreçleri ve bağlamını AI agent’a en doğru şekilde vermek… Diğer öne çıkan konu da hangi iş için hangi modelin en uygun olacağı sorusu.

• Model seçimini ekiplere bırakmadan tek elden yönetmek gerekiyor; hem de tek bir model seçmeden, use-case bazında değerlendirmek lazım. Örneğin Compliance için veri egemenliği önemli, operasyon ekipleri için maliyet… Diğer yandan şirket içinde merkezi bir yönetim, tek bir gateway de şart gibi. Zira monitoring, rollback, log’lar ve diğer iyileştirmeler… Bunların hepsi tek bir elden yönetilmeli.

• Veri entegrasyonu gibi teknik beceriler FDE’lerin olmazsa olmazı evet, ama Sierra örneğinde şirket AI Voice dikeyinde faaliyet gösterdiği için bu dikeyi bilmek de çok önemli. Müşteri ne ister, ürün nasıl gerçekten ‘iyi’ olacak. Evet, yani taste.

• SaaS’ın temelinde aynı ürünü çok sayıda müşteriye vermek yatıyor. FDE’ler ise asıl custom olan özellikleri satıyor. Müşteriye özel çözümler, ama hızlı, Sierra’nın temel hedefi 40-60 gün içinde şirket bazında projeyi tamamlamak. FDE etrafında oluşan gündemin ana sebebi de bu zaten; geçmişte bu yaklaşım pek mümkün değildi zira proje ne kadar sürecek sorusunun yanıtı çok açıktı, artık haftalar seviyesine indi.

• Şaşırdık mı hayır… Meurer de asıl problemin teknik değil organizasyonel olduğunu dile getiriyor. AI agent’ların yaptıkları her bir işe journey diyorlar ve tek bir AI agent varmış gibi düşünüyorlar, altında da journey’ler.

“AI Native” şirketler neye benziyor?

AI Native Company diyorum da bu şirketler neye benziyor? INSEAD ve HBS imzalı bu araştırmaya (.pdf) göre AI Native şirketler;

• %25 daha az insan çalıştırıyorlar,

• mühendis oranları %13 daha yüksek,

• giriş seviyesi çalışan ve yönetici oranları da yaklaşık %15 daha düşük,

• daha kıdemli çalışanlara sahipler (senior payı %20 daha yüksek),

• ve hiyerarşileri de bir kademe daha yatay.

Ama değerlemeleri benzer, yani çalışan başına daha fazla değer üretiyorlar... Şurası kesin; AI mevcut organizasyonu sadece verimli kılmakla kalmıyor, organizasyonun ne olduğunu değiştiriyor. Ayrıca sadece içeriye bakmayalım, bu şirketlerin 3’te 2’si kendi müşterilerine sunduğu ürüne de AI’ı gömmüş durumda. Bu arada araştırmanın görece erken aşama girişimleri ele aldığını da eklemeliyim; yani “yeni kurulan ve daha kuruluş aşamasında AI Native olan ve olmayan şirketler arasında farklar” olarak okuyabilirsiniz.

AI Native şirket deyince; Anthropic’de Claue Code’un lideri olan Boris Cherny; dikkat çeken bir paylaşım yaptı. Bizzat Anthropic içinde de bunu gözlemlediğini söyleyip beş farklı rol tanımı yaptı ve yeni nasıl takımların bu beş persona’dan oluştuğunu söyledi:

1. Prototyper: Sıfırdan yeni fikirler ortaya atar; seri halde çok sayıda fikir üretir, çoğu ürüne dönüşmez.

2. Builder: Bir prototipi/fikri hızla production seviyesinde ürüne/altyapıya dönüştürür.

3. Sweeper: Arayüzü temizler, kodu ve sistemi sadeleştirir, gereksiz özellikleri geri çeker (unship), performansı optimize eder.

4. Grower: Yayında olan bir ürünü alıp Product-Market Fit’i (PMF) iyileştirmek için üzerinde iterasyonlar yapar.

5. Maintainer: Olgunlaşmış bir sistemin sahipliğini üstlenir; sistem ölçeklenirken güvenli, güvenilir, hızlı ve verimli kalmasını sağlar.

AI paradigmasında Job Market’in güncel durumu

Aslında sorunun yanıtı her pazar ve şirket için değişiklik geçiriyor, ama dikkatimi çeken bazı araştırma ve metrikleri sizinle paylaşmak istedim.

Tokenmaxxing’in geldiği nokta: AI mühendisten pahalıya geldiğinde ne olacak?

AI pahalanmadı, aksine ucuzladı ama AI kullandığımız yerler gün geçtikçe daha da çok kompleks hale geliyor, haliyle artık “peki AI token’ları, mühendisten pahalıya geldiğinde ne olacak?” sorusu sorulmaya başlandı. Tomasz Tunguz’un makalesi kafa açıcı.

Tabii spektrumun en ucundan bir örnek olacak ama; Anthropic’de compute harcaması, bordro maliyetinin yaklaşık 2.3 katı. Kabul, Anthropic uç bir örnekti; peki Tunguz’a göre en tepedeki %1 yazılım şirketi ne kadar harcıyor dersiniz? Mühendis başına yılda $90k. Tam olarak burada power law devreye giriyor; medyan bir yazılım şirketinde ise çalışan başına yıllık harcama bir anda 140 dolara iniyor. Peki ileride de power law, dramatik bir yerde kalmaya devam mı edecek? Tunguz’un üç gelecek senaryosu CFO ve kurucular için çok anlamlı. AI bütçesini yazılımdaki tooling bütçesinin biraz zamlanmış hali olarak görmek artık affı olmayan bir hata.

Amazon Web Services bu yıl 11 bin yeni mezun ve stajyer alacak

AWS CEO’su Matt Garman, Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin “AI beş yıl içinde entry-level white-collar işlerin yarısını yok edebilir” görüşüne katılmıyor. Uzun dönem yaşayacak bir şirket için bu yaklaşımın doğru olamayacağını söyeleyen Matt, ucuz oldukları için değil; ‘kötü alışkanlıklarının’ az, öğrenmeye açık ve kültürü hızla adepte olabildikleri için gençleri tercih ettiğini söylüyor.

Aklıma üniversiteden mezun olduğumda Türkiye’nin ilk yazılım geliştirici kampını yapan Tart New Media (sonraki adıyla; Startup Kitchen) geldi. Benim de katılımcısı olup kamp sonrası da tam zamanlı işe başladığım Tart’ın o dönem tek bir seçim kriteri vardı: daha önce kayda değer bir yazılım geliştirme tecrübesine sahip olmamak.

Remembering the good Old Days :)

Dikkatimi çeken AI ürünleri

1- Claude Tag: Uzun süredir vurgu yaptığım her şey tek üründe

Anthropic’in kendi ürün ekibi, kodunun %65’i Claude Tag üzerinden üretiliyor.

Nedir bu Claude Tag?.. Slack kanalları içine, kalıcı hafızası olan, paylaşımlı bir AI takım arkadaşı. Kanaldaki herkes @Claude’u etiketleyip görev verebiliyor, şu an için yalnızca Opus 4.8 ile çalışıyor.

Peki daha önce ‘Dikkatimi çeken AI ürünleri’ başlığında vurgu yaptığım neler var bu ürün içinde;

• Tam olarak bir önceki sayıda söylediğim haliyle; ‘AI ayağınıza gelmeli’

• Group chat

• Kurumsal hafıza, company brain

Yani kimin AI’ı daha iyi mevzusu değil, kimin AI’ı senin iş akışına en derin gömülmüş ve en geniş organizasyonel bağlama sahip.

Tabii bir yandan da inanılmaz değerli bir veriyi Anthropic’e vermiş oluyorsunuz. Şirketin nasıl çalıştığı, kararların nerede alındığı, neyi neyin blokladığı; her şey… Yarın bir gün AI model değişimi yapabilirsiniz; ama bu şirket hafızanızı export edemeyeceğiniz kesin.

Diğer yandan çok eski değil bir önce sayıda bir değil iki tane Slack içine ‘gömülmeye’ çalışan AI ürününden bahsetmiştim size. Slack kurumsal AI’ın en değerli gayrimenkulu konumunda ama sahibi de kolay kolay satacak biri değil (Salesforce). Microsoft Teams bu noktada OpenAI ile olan ilişkisinin bir benzerini kurmaya hazırlanıyor olabilir.

2- LLM’lere artık kimlik doğrulamasıyla giriş yapacağız gibi duruyor

Fable 5 etrafında dönen tartışmalar ve ABD hükemetinin yasağı bize gösteriyor ki kısa süre içine bu LLM şirketlerinin modellerine kimlik doğrulamasıyla giriş yapabiliriz. Peki API kullanımı nasıl olur? API kullanan şirketten bir çeşit log’lama yapması ve belirli bir süre için (mesela 5 yıl) hangi isteği hangi kullanıcıları için yaptıklarını saklamaları istenir mi, yanıtım şu: neden olmasın?

Artık frontier modelleri geliştiren LLM şirketleri ülkeler için stratejik öneme sahip, bir teknoloji şirketi olmanın çok ötesindeler.

Bana sorarsanız bu olası düzenleme; mutlakak modellere göre ve modele yaptırdığınız işe göre şekillenecek. Yani daha yetenekli model kullanmak istiyorsan KYC yap, model ‘şu işi’ yapsın istiyorsan KYC yap gibi. Düzenlemenin bir başka sonucu ise açık kaynak kodlu yani ‘self-hosted’ alternatiflerin öne çıkması olacaktır. Bir de bu noktada regüle kurumların, self hosted bir AI modeli kullandıklarında dahi benzer düzenlemelere tabii olması kaçınılmaz.

Diğer yandan KYC yaparak girilen bir platforma içinizi tam anlamıyla dökmek, örneğin kopya çekmek için bile kullanmak noktasında kullanıcılar belirli çekinceler yaşayabilir, yani bu olası düzenlemeler kullanıcı davranışını da etkileyebilir.

Hatta Anthropic, belirli işlemlere 8 Temmuz’da geçerli olacak şekilde KYC zorunluluğu koyabileceğini destek sayfasına duyurdu bile.

3- Rippling, bir HR platformu olmanın yanında çalışanların AI verilerini de sunmak istiyor

Halihazırda müşterilerinin tüm HR verilerine (organizasyon yapısı, maaş, performans…) sahip olan Rippling, bu veriye bir de çalışanların AI kullanımlarını da eklemek istiyor.

Bence de Anthropic’de duran kullanım verilerini, GitHub’daki pull request verilerini ve Rippling’in performans değerlendirme verilerini aynı arayüzde birleştirmek; heyecan verici bir fikir.

Ürünü önce kendi içinde kullanan şirket; bazı çalışanlarının token bütçelerine sınırlama getirmiş, belirli limitler geçildiğinde yöneticiye haber verme gibi aksiyonlar almış.

Tam manasıyla bir ‘AI Spend Management’ ürünü ve yukarıda da vurguladığım gibi; bu ürünü yapmaya en yakın şirketler de Rippling gibi HR yazılımları. Örneğin aynı alana göz diken Ramp’e göre Rippling daha avantajlı.

4- Acti: Agentic Keyboard ürünü

Hemen aşağıdaki Neural Interface başlığının bir çeşit demosu gibi bir ürün.

Acti, Gemini kullanan bir AI agent olarak ekranınızı okuyor, ne hedeflediğinizi anlıyor ve kısa bir sufle verdiğinizde cümleyi kendisi kuruyor. Acti; yalnızca metin yazmakla yetinmiyor, eğer gerekiyorsa cümle içinde kullanmak üzere gerekli olan bilgiyi de gidip bulabiliyor.

5- AI şirketlerinin mobil uygulamaları

Aynı hafta içinde hem Cursor hem de Open Claw mobil uygulamalarını duyurdular.

Yaptıkları iş dolayısıyla çoğunlukla bilgisayardan kullanılan bu uygulamalar, mobilde de yer almayı tercih ediyor çünkü kullanıcı alışkanlığı mobilden de agent’larına erişmeyi ve kontrol etmeyi talep ediyor. Ki daha önce de AI Coding alanındaki mobil çözümlerden yine burada bahsetmiştim.

Beyin <> bilgisayar arayüzünde (Neural Interface) önemli gelişmeler

Neural Interface, yani beyin sinyallerinin bilgisayarlarca anlamlandırılması konusunda bu hafta içinde iki önemli gelişme birden yaşandı.

Elon Musk’ın bir başka şirketi olan Neuralink, kullanıcısı olacak kişilerin kafataslarında bulunan dura mater’ı kesmeden işlemi tamamlayabilmenin yolunu bulduklarını açıkladı. Kısaca Neuralink’in elektrotları, saç teli inceliğindeki ipliklerle bu zarı açmadan, zarın içinden geçebiliyor. Şöyle okuyalım; Neuralink’in ‘customer onboarding‘ sürecinin en zorlu aşaması geride kalmış olabilir. Olabilir diyorum çünkü klinik testler sürüyor.

Bunu duyan Meta da eli büyüttü ve kafatasıına herhangi bir müdehalede bulunmadan beyin aktivetelerini okuyan AI destekli teknolojisi Brain2Qwerty v2’yi tanıttı. Herhangi bir cerrahi müdehale gerekmeksizin cümle çözümlemesi yapabilen cihaz; 9 gönüllüde %61 kelime doğruluğuna, en yüksek skor aldığı katılımcıda ise %78’e ulaşmayı başardı.

Neural Interface yani Sinirsel Arayüz; kısa bir süre önceye kadar implant bağımlıydı, şu an ise bu durumun çok da uzun sürmeyeceği bir dünyaya gidiyoruz. Özellikle beyin hasarı yaşamış, felçli veya konuşma yetisini kaybetmiş insanlar için önemli bi haber bu.

Uzun vadede, erişilebilirlik probleminden sonra, sıra bilgisayarlarının alternatif bir arayüzü olmaya gelecek. Bilgisayar (tabii mobil telefonlar da) kullanımı yazı yazmak ya da konuşmaktan çıkıp, ‘niyet aktarmaya’ kayacak. Uzun vade ne kadar sürer, onu bilemiyorum ama çok da vakit yok gibi… Sadece yukarıdaki yenilikleri düşünmemeli; göz hareketleri ve ses tonu gibi parametreler de bu konunun bir parçası olacak.

Kısalar…

1- Revolut’un ilk yatırımcılarından Seedcamp, yeni fonu için $320m topladı

Böyle sayıları paylaşmayı seviyorum biliyorsunuz… Avrupa’nın Y Combinator’ı (YC) diyebileceğim Seedcamp, Fund VII için 320 milyon dolar topladı. Geçmişte en dikkat çeken yatırımını Revolut’a yapan Seedcamp, şirkete €5m altındaki bir değerleme üzerinden €300k yatırmış, ve bu yatırımı yaptığı fonunda şu an 20x return’e doğru gidiyor…

2- Bir de başarısız yatırım hikayesi; PE’lerin zor dönemi başlıyor

Tabii konu startup’lara yatırım olunca metrikler her zaman iyi olmuyor. Üstelik VC değil, PE olsanız bile… Alman Private Equity fonu Thoma Bravo, 2021’de $6.4b’a satın aldığı Medallia’yu write-off etti, yani defterden sildi, daha da net bir ifadeyle umudunu kesti. Peki Medallia ne yapıyor-du? Bir ‘müşteri hizmetleri yazılımı’ olarak, özetle AI sonrası çağda ayakta kalamadılar. Son 10-15 yıldaki düşük faiz ortamına veda ettik ve yazılım odaklı teknoloji şirketlerinin tamamında, özellikle de founder-mode’un kalmadığı ileri aşama ve kısmen legacy şirketlerdeki belirsizlik de cabası. PE’leri zor bir dönem bekliyor.

3- Her türlü mikroba da açık olan açık ofislerdeki enfeksiyonları erken önleme girişimi

Daha önce de söylediğim gibi ‘açık ofis’ kavramı tamamen aynı metrekareye daha fazla insan sığdırmak için ‘uydurulan’, hem verimsiz hem sağlıksız bir çözüm. Ama neyse ki teknoloji de gelişiyor… Ofislerde, havada süzülen patojenleri neredeyse gerçek zamanlı olarak tanımlayabilen ve enfeksiyon yayılmadan önce ofislerdeki havayı otomatik olarak temizleyen sensörler geliştiren bir teknoloji, ABD’de $150m bütçeyle destekleniyor, tamamen devlet tarafından. Çözümün; 2028 sonuna kadar hastane, okul ve ofislerde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

4- İş Bankası’nın da dahil olduğu 140 şirket, stablecoin konsorsiyumu kurdu: OUSD | Circle hissesi çakıldı

Open Standard adlı yeni bir konsorsiyum, Open USD (OUSD) adında yeni bir dolar stablecoin’i çıkarıyor. Arkasında Stripe, Visa, Mastercard, Coinbase, BlackRock, BNY, Google dahil 140’dan fazla şirket var. Türkiye’den de İş Bankası. OUSD’nin yıl içinde piyasaya çıkması ve Base ile Solana gibi ağlarda çalışması bekleniyor. OUSD sonrası Circle hisseleri sadece Salı günü %12 değer kaybetti. Peki neden Circle etkilendi de Tether’in adı geçmiyor? Çünkü konsorsiyumdaki şirketlerin yer aldığı batı dünyasına hitap eden ve ABD’de halka açık olan oyuncu Circle da ondan. Bu tip konsorsiyumlar genelde başarılı olamıyor, ama stablecoin hem ürün hem de iş modelinin oldukça net olduğu bir alan. Bu konsorsiyumdaki en dikkat çekici şirket de kuşkusuz Coinbase… Circle’ın karına ciddi şekilde ortak olan ve ilk günden beri destekleyen Coinbase, her türlü oyunun kazananı olarak duruyor.

5- Instacart’ın çeyrek sonuçları bize ne söylüyor?

Instacart’ın ana iş modeli market siparişi ve teslimat gibi görünse de, şirketin kârlılığı başka bir hikaye anlatıyor… Reklam ve veri monetizasyonu, net gelirin neredeyse yüzde 30’una gelmiş durumda. 2026’nın birinci çeyreğinde şirketin “Advertising & other” geliri 286 milyon dolar, toplam gelir ise 1.02 milyar dolar… Veriyi iyi işleyen, ürün geliştirme ile iterasyon gücü yüksek olan ve inovasyonu takip edebilen platform şirketleri işte tam olarak buna benziyor.

6- OpenAI’ın birinci çeyrekteki finansal metrikleri

The Information, OpenAI’ın birinci çeyrek rakamlarını paylaştı: 5,7 milyar dolar gelir, 3,5 milyar dolar gider -inference maliyeti- ki bu da %39 brüt marj anlamına geliyor... Ek olarak 8,6 milyar dolar Ar-Ge harcaması (yeni modellerin eğitim maliyetleri dahil) ve gün sonunda kaba bir hesapla $6b’lık zarar gözüküyor.

7- Fiziksel CD’lerin geleceğinde iki ayrı uç: PlayStation ve GitHub

PlayStation 2028’de fiziksel CD oyunlarına son verirken (bundan sonra sadece dijital bir kod sahibi olacaksınız ve bu kod ile oyunu indireceksiniz), GitHub ise kullanıcıların public repo’larını CD-ROM’a yazdırıp fiziksel kopya olarak alabileceklerini duyurdu. Bir taraf yanlış yapıyor, ve bence o taraf net bir şekilde PlayStation… Zaten PS oyunlarının sahipliği ayrı bir tartışma konusu, yani fiziksel CD’ye sahip olsanız bile artık oyunların tamamı online olduğu için tam olarak sahibi olamıyorsunuz aslında, ki geçmişte oyuna fiziksel olarak sahip olsa dahi PS tarafından oyunun de-aktif edildiği örnekler olmuştu. Fiyatı farklı bile olsa fiziksel CD’lerin satışı devam etmeli noktasındayım.

Soft Commitment’ı CD-ROM’a koyup dağıtmak anlamsız tabii ama mesela bir almanak sayısı olsa basılı, ne derdiniz? İleride belki… :)

Kapanış…

Soft Commitment’ın 206. sayısı da burada sona erdi.

Buraya kadar okuduysanız, en az bir arkadaşınızla da paylaşmanızı bekliyorum. :)

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

207. sayı 21 Temmuz Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

26 Haziran Cuma günü, multifonksiyonel bir girişimcilik merkezi olan BTM’nin (Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi) yıl içindeki en büyük etkinliği olan Sahne XL’da konuşmacıyım. Keynote konuşmamım başlığı ise: “Yapay Zekâ Paradigması ve Yeniden Yazılan On Kural”. Etkinlikte ayrıca çok güzel bir panel ve 12 tane de girişim sunumu var. Keyifle izleyeceğiniz bir içerik ve kolay kolay bulunamayacak bir networking için; detaylar ve kayıt burada, etkinlik programı ise şurada.

Soft Commitment Podcast

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #205’i, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitmentı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Gündemdeki IPO’lar: SpaceX, Anthropic, OpenAI, Bending Spoons ve Compute Futures ile “AI Tax”

İçimiz dışımız IPO’lar ve IPO arifesindeki şirketlerin söylemlerindeki, haftalar içinde yaşanan değişimler oldu. Zaten bildiklerimizi pas geçip Soft Commitment bakışıyla bir IPO turu atalım öyleyse.

SpaceX milyonerleri

Elon Musk, dahilikle delilik arasında salınan bir metronom gibi; tek yapmadığı şey tam ortada, yani normalde durmak. Ama bu haftayı bir dahi olarak geçirdiği kesin. Musk, SpaceX IPO’su ile tam 4 bin 400 çalışma arkadaşını dolar milyoneri yaptı, bunlardan 400 tanesinin $100m servet barajını geçtiğini de ekleyeyim. Gerçekten bir arkadaşımın da söylediği gibi; ‘bir insanın ömrü hayatında tadacağı en büyük mutluluklardan biri’ bu olsa gerek.

Personal cost of capital

Diğer yandan Tomasz Tunguz’un ‘personal cost of capital’ dediği olguda da, Musk açık ara dünyanın lideri. PayPal satışı sonrası eline geçen paranın yarısından fazlasını SpaceX için harcayan Elon Musk, SpaceX’in hala tüm kontrolünü elinde tutuyor (‘golden share’) ve IPO yapan şirketteki bir kurucu olarak, ortalamaların çok daha azı bir oranda hisseleri seyrelmiş durumda.

SpaceX değerlemesi ve uzayda veri merkezi

SpaceX’in elde ettiği gelire oranla değerlemesi çok yüksek evet, ama ‘uzayda bir veri merkezi şirketini’ de içinden çıkarabilirse bu değerleme az bile. Diğer yandan şirketin aynı zamanda hissedarı olan Google gibi devlerin SpaceX ile cayma hakkı olan anlaşmalar imzalayarak SpaceX’in gelirini son dönemde yükseltmesi de yeni dünya düzeninde bir gündem maddesi bile değil artık.

Cursor → SpaceX

Cursor, Claude Code ve Codex gölgesinde kan kaybediyorken SpaceX tarafından satın alındı. Anlaşma tutarı $60b ama tamamı hisse karşılığında. Cursor kan kaybediyor ama hem uzaydaki veri merkezi projesi başladığında compute talebi için ilk müşteri olacak hem de elindeki çok güçlü verilerle Elon Musk’a Claude Code veya Codex’in rakibini ortaya çıkarma şansı sunacak. Çünkü Cursor’ın elinde model yok (var, ama çok çok az kullanılıyor ve yeterince iyi değil) ama en az rakipleri kadar veri var. Mesela kullanıcılar hangi prompt ile hangi problemi çözdü/çözemedi, modeller nerede çuvalladı, kullanıcı nasıl davranıyor ve dahası…

Compute Futures

Enteresan bir bilgiyle başlayayım; AI için kurulan veri merkezleri için çalışan mavi yaka (örneğin elektrikçi ve mekanik teknikeri gibi roller), piyasadaki genel ihtiyaç baki kaldığı için bir dar boğaza girmiş ve ABD’nin bazı bölgelerinde mavi yaka çalışanlar karaborsa haline gelmiş. Benzer bir problem malzeme tarafında da var. AI’ın veri merkezlerine yılda 750 bin ton ek bakır talep ediyor, oysa, örneğin geçen sene arz artışı zaten 500 bin tondu.

Gelelim Compute Futures’a…

Goldman Sachs ve JPMorgan, GPU kira fiyatlarına bağlı bir compute futures ürünü üstünde çalışıyor; amaç yalnızca trade etmek değil, AI altyapısına akan yüz milyarlarca doların fiyat riskini hedge etmek. Örneğin; Compute Futures ile bakır madeni fiyatı paralel hareket edecek diyebiliriz.

AI Tax

ABD'nin, Public Wealth Fund üzerinden OpenAI’a yatırımcı olması konuşuluyorken, AI Tax gündemi var ki tekrardan alevlendi. AI Tax tezinin arkasında kabaca şu var: AI ve robotlar insan emeğinin yerini almaya başladıkça, vergi sisteminin insan çalıştırmayı cezalandırıp AI kullanmayı ödüllendiren yapısı sürdürülemez hale geliyor. İşte tam da bu yüzden, ‘insanı değil, AI’ı vergilendirelim’ deniliyor.

Şu an bir iş için insan ile AI’ı maliyet olarak karşılaştırdığımızda; insana ödenilen parayı, vergiler zaten her şeyden bağımsız ikiyle çarpıyor (sigorta primi gibi tüm vergi yükleri)… Yani insanlık maça 1-0 yenik başlıyor. AI şirketlerine devletler ortak mı olur, yoksa vergi sistemi mi değişir bilemiyorum ama UBI’nin fonlanması için bu gibi önerilerin hayata geçeceği net bir gelecek senaryosu olarak duruyor.

Büyük LLM şirketleri, AI’ın gelişmesiyle beraber iklim krizi gibi çok sayıda bilimsel problemin çözümünde önemli yol katedileceğini söylüyor. Ki buna katılıyorum, ama sorun şu ki buradan doğacak maddi faydayı da yine büyük LLM şirketleri alacak.

AI vergilendirmesi, ya AI kullanan şirketlerin bu faturalarının ek bir vergiye tabii olması ya da AI ile oluşacak verimliğe vergi getirilmesi gibi düşünülebilir. Ya da ikisi birden…

Bending Spoons

Daha önce sizlere birden çok kez bahsettiğim Bending Spoons, ‘modası geçmiş’ uygulama ve internet şirketlerini satın alıp; AI-first bir yaklaşımla verimliliklerini arttırıyor, sahip olduğu ürünler arasındaki sinerjiden de faydalanıyor. Şirketin satın aldığı ürünlerden bazıları: AOL, Evernote, Vimeo, WeTransfer…

Sadece bu isimler değil, 50’den fazla satın alma yapan çatı şirketin toplamda 500 milyon aylık aktif kullanıcısı var, bunların 9 milyonu da ödeme yapıyor.

Bu yaz gerçekleşecek IPO dalgasına dahil olacağını açıklayıp başvurusunu yapan şirket, az sonra ele alacağım consumer apps pazarının gidişatına dair de bir işaret sunuyor.

Her geçen gün ürünler bundle oluyor, şirketler ise birer compound products şirketi haline geliyor. Bu da yeni oyuncuların başarı şansını azaltıyor.

Intercom → Salesforce

Salesforce da sessiz sedasız bir şekilde Intercom’u satın almış. Anlaşma bedeli ise $3.6b.

İki taraf için de mantıklı bir hamle.

Consumer agent’lar, AI’ın B2C’de geleceği…

AI kullanımında B2B ile B2C arasında kocaman bir uçurum var... Kurumlar ne kadar verimlilik ve dolayısıyla agentic akışların peşindeyse; son kullanıcılar da bir o kadar eğlence istiyor. B2C derken; iş hayatı ile alakalı tüm davranışları dahil etmeden bir çerçeve sunuyorum, yoksa kurumlar (B2B) da insanlardan oluşuyor zira.

Ben Thompson’ın ‘insanlar, agent’lardan onlar için konser bileti almasını istemiyor’ demesi üzerine bir düşündüm de, gerçekten örneğin telefonlarımızda, çok büyük bir kullanıcı kitlesinin gerçekten de tüm ‘olayı’ eğlenceli görsel ve video üretmek, hatta üretmek de değil, tüketmek. En fazla metin özetletmek/yazdırmak.

Apple da hafta içindeki WWDC’de de gördük ki; bu gerçeğin son derece farkında (ki şirketin en büyük rekabet avantajı da on yıllardır sahip olduğu bu farkındalığı) ve tüm odağı son kullanıcılara tüm ekosistemi kontrol ettiği bir donanım sunmak, ve ürettiği donanımların içine halüsinasyon riski olmayan, sınırlı sayıdaki use-case için özelleşmiş, cihaz içinde çalışabilen (Small Language Models) AI modellerini yerleştirmek.

Consumer AI’ın asıl dönüşümü ne zaman başlayacak?

Diğer yandan; evet insanlar da şu an için agent’lardan konser ya da uçak biletini almalarını istemiyor ama bu biletleri satan platformlar, ya da insanların kullandığı super-app’ler agentic akışları insanlar için doğru bir şekilde implemente ederse ne olacak?

İşte o zaman consumer AI’da da şimdilik büyük bir kitle için lansman videolarında kalan ve bir değere dönüşmeyen o ürünler, kullanılır hale gelecek. Hemen bir örnek vereyim de kafanızda canlansın; WhatsApp üzerinde 12 Ekim’de Londra’ya gitme planınızdan bahsederken, uygulamanın açılan bir modal’da, size bilet seçeneklerini getirmesi ve tek tıkla satın alma yapabileceğiniz linki sunması nasıl olurdu?

Bu konuşmayı pekala aile bireyleri olarak bir group chat’te, ChatGPT üzerinde de yapıyor olabilirsiniz. En çok zaman geçirdiğimiz bu uygulamalar her geçen gün sayıca azalıyor, geçirdiğimiz zaman ise artıyor… Ve bu uygulamaların her türlü gelir arttırıcı özelliği eklemeleri için en büyük bariyer neredeyse aşılmış durumda: AI’ın reasoning yeteneği.

Biraz daha yaratıcı olmam gerekirse;

• Doktordan çıktınız, reçeteniz e-posta kutunuza düştü, e-posta istemciniz agentic akışlarında kullanmak üzere kart bilgilerinizi de depoluyor ve ‘bu ilaçların siparişini vereyim mi’ diye soruyor, tek tıkla sipariş tamamlanıyor.

• İkinci el eşya satan bir uygulama için, yatağın üzerinde duran kıyafetlerinizin videosunu çekip attığınızda başlık ve açıklama alanlarını otomatik dolduruyor.

• Biraz da uygulamalar şekil değiştirsin yani tam olarak ‘malleable’ olsun; yine aile grubundasınız ve taşınma işlerinde görev dağılımını konuşuyorken uygulama mini bir ‘task management’ aracı sunuyor, görevleri kişilere atıyor, işiniz bitince de bu mini app yok oluyor.

• Bankanızla ‘konuşuyorken’ (hayır bankanın çağrı merkeziyle değil); size kredi kartınızdaki harcamaları bir pie chart olarak sunmakla kalmayıp, ay sonunu getirmeniz için bir simülasyon hazırlıyor, ay sonuna kadar uygulamanın içinde bu simülasyon yine bir mini-app olarak çalışıyor. Ve bu simülasyonu kendinize göre özelleştirip; küçük, yeni özellikler ekleyebiliyorsunuz.

Bu örnekler üzerinden gitmem gerekirse; evet şu an ‘reçetenizi upload ettiğinizde size ilaçları gidip bulan bir agentic browser’ çok ilgi görmüyor, ama ya bu özellik ayağınıza gelirse? Kırılım noktası bu ayağına gelme anında.

Bu tez, daha önce vurguladığım ‘AI as Core vs AI as Feature’ ayrımında ikinci grubun yani halihazırda dağıtım kanalına sahip şirketlerin kazanacağını da söylemiş oluyor. Ve asıl soru; peki neyi bekliyoruz?

Mesela bir sebep; şu an için reklam başta olmak üzere farklı gelir modellerine odaklı uygulamalar, yeni iş modellerini keşfediyor/keşfedecekler. Bir diğer sebep olarak; şu an AI’ın özellikle kritik konularda, ki bir bilet satın alması hata toleransı olmayan bir konu, hatasız çalışması gerekliliği. Tüm bu uygulamalar arasındaki entegrasyonun, sürecin tamamını kapsar hale gelmesi de pekala bi başka sebep olabilir.

Şu an için OpenAI bu adaptasyonda en çok deneyen şirket gibi duruyor. OpenAI’ın uygulamalardan sorumlu CEO’su Fidji Simo, geçmişte 11 yıl çalıştığı Facebook’ta da uygulamalardan sorumluydu. Facebook’taki asıl göreviyse yeni gelir modellerini kurgulaması olmuştu. Yani tam olarak birinci sırada verdiğim sebep.

Bu başlığı sonlandırırken anahtar kelimeleri bırakmış olayım: agentic commerce, malleable software ve generative UI.

Dikkatimi çeken AI ürünleri

1- gptmet.com: ChatGPT üzerindeki uygulamaları keşfedin

Çıkış hikayesi ve geliştirme sürecine en yakından şahitlik ettiğim bir ürünle devam ediyorum, sevgili Ahmet Buğra Ferah imzalı gptmet.com.

Consumer Apps başlığında giriş yapmış oldum aslında; bugün ChatGPT üzerinde binlerce CustomGPT ve Apps var. Bunları tek bir platformda takip edebileceğiniz; ChatGPT içerisinde hangi kategoriler hareketleniyor, hangi üreticiler öne çıkıyor ve hangi alanlarda yeni fırsatlar oluşuyor gibi sorular için geliştirilen gptmet.com, yakın gelecekte çok daha önem kazanacak bir alanda konumlanıyor.

GPTMET50SC koduyla Pro hesaba üç ay için yüzde 50 indirimle geçebilirsiniz.

2- Town: “Learns how you work, then gets to work”

Kişisel iş asistanı gibi bir şey canlandı kafanızda ve Town ile ilişkiniz soğuk başladı biliyorum, ama hiç de fena olmayan bir ürün diyebilirim Town için.

Granola gibi toplantı notu servisleri, Gmail’den Slack’e kadar her türden iş ürünü ile entegre olabilen Town, hiç prompt yazmadan sizi ve iş yapış şeklinizi tanıyor. Önceliklerinizi anlıyor. Benim bir haftayı geçen tecrübem hiç fena değil. Nasıl bir iş yapış şekliniz ve temponuz var onunla da çok alakalı ancak; kullanmaya değer bir kişisel asistan diyebilirim Town için. Ücretsiz sürümü de hiç fena değil.

Üye olacaksanız ref link’imi de paylaşmış olayım. :)

3- Town’ın B2B versiyonu, hem de Databricks’den: Genie One

Organizasyonunuzun verilerinden öğrenebilen Genie Ontology katmanı üzerinde çalışan Genie One, agentic coworker olarak konumlanıyor.

Farklı uygulamalar, dokümanlar ve yazışmalar üzerinden öğrenen ve iş yapabilen Genie One, daha önce anlattığım Company Brain kavramının vücut bulmuş hali adeta. Genie One’a iş yaptırabileceğiniz gibi sadece soru da sorabiliyorsunuz.

Yakın gelecekte hızla büyüyecek bu kategoride, Databricks’e rakip olacak başka dev oyuncular da peşi sıra ortaya çıkacaktır.

4- Genie One’ın $75m yatırım alan, ex-Meta Peter Albert’in kurucusu olduğu hali: Viktor

Yukarıda bahsettiğim ‘AI as Core vs AI as Feature’ ikilemine mükemmel bir örnek.

Genie One bir ‘AI as Feature’ ürünü yani binlerce kullanıcısı olan bir şirketin spin-off projesi. Viktor ise Meta’da Llama 2 takımında çalışan Peter Albert’in kurucusu olduğu ve ilk 10 haftasında $15m gelire ulaşıp $75m yatırım alan, ‘AI as Core’.

“Not a tool. A hire.” mottosuyla Slack veya Microsoft Teams üzerinde yaşayan Viktor, şimdiden 30 binden fazla üyeye ulaşmış bile.

5- Google DeepMind <> Palmeiras | TacticAI

Daha önce #155’de Liverpool ile Google DeepMind’ın korner organizasyonunu optimize etmek için bir AI ürünü üzerine çalıştığından bahsetmiştim. 50 sayıdan sonra Google DeepMind, şimdi de Brezilya’dan Palmeiras ile TacticAI’ın daha geniş bi versiyonunu implemente ettiğini açıkladı. Galatasaraylı olarak tek kelime ile; kıskandım. :)

TacticAI, antrenörlerin yerine geçen bir yerde değil; aksine antrenörlerin yaptıkları analizi genişletebilecek, geçmiş örüntüleri bulabilecek ve denenebilir taktik önerisi sunabilecek bir ürün olarak tarif edilebilir. Korner organizasyonuyla başlayan ürün, zamanla savunma ve hücum opsiyonlarına da genişlemiş durumda.

Midjourney Medical departmanı ve SF’de açacağı Midjourney Spa | AI-Native Sağlık neye benziyor?

Midjourney’nin hafta içinde yaptığı duyuruyu (Midjourney Medical & Midjourney Spa) ayrı bir başlıkta ele almak istedim. Okuyunca bana hak vereceksiniz. :) Bir süredir hayatımıza girdiği AI image generation konusunda sessiz sedasız takılan şirket, meğerse bambaşka bir konuya odaklanmış.

Midjourney Medical isminde yeni bir birim kuran şirket, herhangi bir radyasyona maruz kalmadan, tüm vücudun ultrasonunu 60 saniyede çekebilen bir teknoloji duyurdu. Ultrason cihazının adı; Midjourney Scanner.

Aynı zamanda ilk şubesi 2027 son çeyreğinde San Francisco’da açılacak olan; içerisinde sıcak ve soğuk su havuzları, saunalar ve Midjourney Scanner isimli cihazı bulunduracak olan Midjourney Spa’yı duyuran Midjourney, cihazı 6 yıl içinde 50 bin adet üretip insanların kullanımına sunmayı planlıyor.

Midjourney Scanner’ı The Verge, “MR’a benzer kalitede bir iç görüntüleme hedefleyen, tam vücut ultrason sistemi” şeklinde anlatıyor. Ve cihazın ilk aşamada kanser teşhisi gibi ağır klinik hastalıklar için değil; organ/doku takibi, vücut kompozisyonu ve uzun vadeli sağlık izlemesi gibi, daha çok wellness kategorisinde kullanılacağı tahmin ediyor.

Midjourney Spa da tamamen bir deneyim merkezi olarak konumlanıyor. Bugünkü gibi hastane yerine keyifli bir yaşam merkezine gidip ultrason ile MR’ın ortasında duran bu cihaza giriyorsunuz yani.

Yılda bir kez MR için hastaneye gitmek yerine, Midjourney’nin aylık olarak 50 milyar çekim kapasitesine ulaşmak istediğini düşünürsek; insanların haftalık ya da ayda bir gibi bir sıklıkla bu cihaza gitmesi, AI ile zenginleşecek çok sayıda analizin; erken uyarının ve anomalilerin erken tespitinin önüne açacak.

İlgi çekici olan bir diğer konu da; Midjourney şu an cihazda ve lansman videosunda AI kullanmadığını söylüyor. Aslında şirket ‘AI image generation’ şirketi olmaktan çıkıp; ‘image intelligence’ şirketine geçmeye çalışıyor. AI tabii ki cihazın ultrason dalgaları, üç boyutlu görüntü haline gelirken görüntünün mükemmelleştirilmesi için kullanılacak. Yalnız vurguladığım gibi, bu aşamada hala mükemmelleştirmeye sıra gelmemiş.

Tabii henüz cihazın ilk versiyonuyla karşı karşıyayız. Ar-Ge’si devam eden, şu an için yirmi dakikaya kadar uzayabilen sürelerde ve 20 kadar insanın test ettiği bir üründen söz ediyoruz. Ar-Ge kadar önemli bir diğer konu ne derseniz; FDA onayı. Midjourney çoktan bu görüşmelere başlamış. Tahminim; böyle bir inovasyon için ABD, süreçlerin her zaman olduğundan daha erken bitmesi için ‘hızlandırılmış’ bir süreç sunacaktır.

İnovasyon demişken; uzmanlar Midjourney Scanner’ı şu sözlerle tanımlıyor: “50 yıldır ilk yeni tam vücut medikal görüntüleme modeli”.

Şurası net; yakın gelecekte AI-Native Sağlık kategorisinin neye benzeyeceğine dair, longevity’nin AI desteğiyle daha da büyüyeceğini görebildiğimiz, çok ilgi çekici bir lansmandı.

Son bir not; az sayıdaki karlı AI şirketinden biri olan Midjourney’nin, kazandığı bu parayı hayra alamet bir konuya harcaması da ayrıca takdire şayan.

Kısalar…

1. Whoop’un stress göstergesini, Claude Code ile takvimine entegre eden bir kullanıcı, hangi toplantılarda kalp atışlarının hızlandığını ve stress seviyesinin yükseldiğini takip etmeye başlamış. Bence bu özelliği Whoop’un kendisinin de sunması lazım.

2. Satya Nadella, kısa ama gerçekçi bir makale yayınladı. Özetle benim de daha önce vurgu yaptığım gibi (#194), kendisi tam olarak şunu söylüyor: “AI gelişimi bugün dursa bile, önümüzdeki on yıl boyunca toplum ve ekonomi üzerinde büyük, dalgalar halinde bir bozulma yaşarız; sadece mevcut modellerin nasıl kullanılacağını keşfetmemiz bile yeterli.”

3. AI kullanımında ‘power law” gerçekten üzerine düşülmesi gereken bir kırılım. Ramp’ın verilerinde, AI kullanımında top %1’e giren kullanıcılar ile top %10 ve median arasında fark bu kırılımın resmedilmiş hali adeta.

4. AI adaptasyonunda belirli bir aşamayı geçmiş her şirket için gündemde şu an adeta tek bir konu var: token bütçeleri. Burada ve burada fikir verebilecek 2 güzel kaynak sizi bekliyor.

   • Yeri gelmişken bir 'keşke şöyle bir ürün olsaydı’ notu da ekleyeyim; LLM seçimi (rooting) konusunda hala agentic çalışan yani gerçek zamanlı olarak modelleri ve fiyatlamalarını, sizin context’inizi anlayıp analiz eden ve öneride bulunan bir ürüne bence büyük ihtiyaç var. Herkes için ‘tak-çalıştır’ bir ürün mümkün müdür, ya da ne kadar kabul görür bilemesem de her code-base için ihtiyaç var diyeyim.

5. Şimdi #203’ün manşeti ‘Toplumda AI Reddi’ konusunda biraz fikri takip yapalım. Stanford’ın mezuniyet töreninde Google CEO’su Sundar Pichai, protesto edildi. Diğer yandan TechCrunch’ta yayınlanan Pew imzalı bir araştırmada Amerikalıların yalnızca %16’sı AI’ın topluma olumlu etkisi olacağını söylüyor. Gençler, özellikle otuz yaş altı grup, AI konusunda daha da kötümser görünüyor.

Silikon Vadisi’nde eskort fiyatları, 5 yılda 6 kat arttı

In Real Life (IRL) önem kazanıyor derken bunu kastetmemiştim, ama fazlasıyla alakalı.

Hafta içinde Forbes’un deneyimli muhabiri Anna Tong imzalı haber, Silikon Vadisi’nde bir hayli konuşuldu: “The Nerdy Escorts Cashing In On Silicon Valley’s AI Boom“

Başlığa taşıdığım $6k’lık saatlik ücret tabii ki beyanlara göre, Anna Tong’un görüştüğü eskortların verdiği en düşük ücret $3k ki bu da minimum 3 katlık bir artış demek.

Forbes’un görüştüğü eskortlardan birisi finans sektöründe çalışıyorken ‘AI endişesiyle’ beraber eskortluğu seçmiş, bir diğeriyse eski bir yazılım geliştirici. Pazar bir anlamda kendi dengesini yaratıyor; yılda yüzlerce bin dolar kazanan teknoloji sektörü figürleri, GPU’lar, longevity ve AI safety konuşabilen eskort sınıfını doğuruyor.

Haberde ilgimi çeken iki kavram oldu; birincisi “single until Series B” kültürü. Girişim kurucuları şirketlerinin seri b yatırım turuna kadar ilişkileri ‘ertelenebilir bir olgu’ olarak görüyor. Gerçek flört deneyimini zaman kaybı olarak bulup, zaten bir hayli dolu olan takvimlerinde buna zaman ayırmaktansa; “girlfriend experience” vadeden eskortları tercih ediyor.

Gelelim konunun IRL tarafına. AI uygulamaları flörtü; duyguları ve zekayı ucuzlatıp bir meta haline getirdikçe, gerçek insanın piyasa değeri düşmüyor, aksine yükseliyor. Bu noktada şu iki duygu da belirgin bir şekilde ihtiyaç haline geliyor: öngörülememezlik ve hakiki spontanlık.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 205. sayısı da burada sona erdi.

Buraya kadar okuduysanız, en az bir arkadaşınızla da paylaşmanızı bekliyorum. :)

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

206. sayı 7 Temmuz Salı günü, her zamanki saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

Sevgiler.

İnsanın yıllar içinde yaptıklarının ve karşıda bıraktığı ‘etkinin’ böylesine bir karşılığı olması bambaşka bir mutluluk-muş. Zaten bu hayatta ne için varız ki, biz ne kadar büyük hissediyor olsak da evrende küçücük bir boşluğu doldurmak için değil mi?

Çok teşekkürler!

Duyurular, ben bu satırları yazarken 90 bin görüntülenmeyi aşmıştı. Bunda eminim biraz empati duygusunun da payı var; ne demeye çalışıyorum, kariyerinin dümenini benim kırdığım gibi bir yöne çevirmeyi düşünenlerin kurduğu empati…

Metinde #day1 demem boşuna değildi; günbegün değil tabii ama belirli aralıklarla bu solo business’a dair gelişmelerden, yani bu satırlar dışında benden, sizleri haberdar etmeye devam edeceğim.

Bir sonraki sayıya kadar aşağıdaki üç etkinlikte konuşmacı olarak yer alacağım; yer, zaman ve konulara göre ilgi duyduklarınıza beklerim:

• 11 Haziran Perşembe günü, ACM Agile’ın organize ettiği “Agentic AI: Yeni Çalışma Arkadaşlarımızla Yaşamayı Öğrenmek“ oturumunda, Bilgi MBA’den hocam Sevgili Metehan Sekban ile beraber sahnede olacağım. ACM Agile Space’de düzenlenecek olan etkinliğin saati ise 18:00 - 20:00.

• 12 Haziran Cuma günü 19:00’da, İstanbul Proje Yönetim Derneği tarafından düzenlenen ve Kuzguncuk İskelesi’ndeki Türkiye Tasarım Vakfı’nın ev sahibi olacağı buluşmada, dijital ürünlerin ve ürün yönetiminin AI ile dönüşümü temasıyla konuk benim.

• 15 Haziran Pazartesi günü ise 18:30’da, Technoference sahnesine çıkacak isimlerinden biri olacağım. Teknolojinin birey, aile ve iş dünyasında etkisini, davranış bilimi ekseninde ele alan Technoference etkinliği ilk kez düzenleniyor.

Vee şimdi; Soft Commitment #204’ten herkese merhaba!

Soft Commitment Podcast

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #204’ü, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitmentı ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı da lütfen unutmayın. Beraber ve sayenizde büyüyorum.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

🔮 Soft Commitment Signals

1- Tarihte ilk kez; internette botlar, insanlardan daha fazla trafik oluşturdu

Cloudflare CEO’su açıkladı: tarihte ilk kez, internet trafiğinde botlar insanları geride bıraktı.

Daha önce de bahsetmiştim… Örneğin Soft Commitment’ı, e-posta ya da web view üzerinden okuyanların yanına; Soft Commitment için bir Skill dosyası oluşturan ya da agent’larının içeriği tüketmesi vasıtasıyla yazılanlardan dolaylı yoldan haberdar olan bir kitle de eklenecek. Hatta eminim, çoktan Soft Commitment’ı kullandıkları LLM’lerle konuşturanlar vardır. :)

Claude kullanıcılarının, para ödedikleri SaaS araçlarını ne kadar bir yüksek oranda platforma bağladıklarını siz tahmin edin; yani sadece içerik odaklı ürünlerin değil SaaS’ların da gün geçtikçe agent’lara yenik düşeceğini tahmin etmek pek de zor olmasa gerek.

Hatta tam olarak buna da Salesforce CEO’su yaptığı bir duyuruda Headless diyor: Salesforce Headless 360. Yani Slack de dahil Salesforce ürünlerinin yeni UI’ı olarak API’lar işaret ediliyor.

Bu arada, içerik ve SaaS’lar agent’ların kullanımına pardon emrine amade olurken, internetin açılış sayfası Google’da da durum benzer…

Google da I/O etkinliğinde aramalarda varsayılan hale gelen AI Search özelliğini, 25 yıllık Google arama sayfasının başına gelen en büyük değişim olarak lanse etti.. Ve bu AI Search, YouTube üzerinde de çalışacak. Yani YouTube arama kutusunda yazdığınız bi sorgu, size en ilgili videolardan en ilgili bölümleri bir kolaj halinde iletecek. Bu arada YouTube Google’dan sonra dünyanın en büyük ikinci arama motoru konumunda.

Ek olarak şu da dikkate değerdi; Google’ın bu AI Search hamlesinin hemen sonrasnda, DuckDuckGo’daki yeni kullanıcı kazanımı %30 yükselmiş.

2- Software as a Service → Service as a Software

Biraz da geçmiş sinyallere fikri takip yapalım…

#203'de atmıştım bu başlığı… Hafta içinde de Sequoia Capital’ın “Services: The New Software” makalesini okuyunca 'iyi başlık atmışım' dedim. :)

Mesele artık 'muhasebe yazılımı' olmak değil, 'şirketlerin muhasebe süreçlerini çözen şirket' olmakta. Yani müşteri aslında yazılım değil, ‘yapılmış işi’ satın almak istiyor; bi nevi o işteki sorumluluğu ve operasyonu komple devretmek...

Sequoia’nın güzel ayrımıyla: “Copilot aracı satar, Autopilot işi satar”. Ve tüm bunları düşününce aklıma gelenler:

• Servis şirketi olarak konumlanıp AI-native yazılımları ve FDE’leriyle fark yaratan unicorn’ları görmemiz yakındır. Unicorn SaaS’lar yerine unicorn servis şirketleri…

• Hatta sadece Türkiye özelinde bile, belirli sektörlere odaklanan bu gibi şirketler unicorn olur mu bilemem ama sağlıkla büyür ve finansal olarak başarılı olurlar, o kesin.

• FDE’lerin (Forward-deployed -AI- Engineer) de önemi fazlasıyla artacak gibi duruyor. E-bültende de daha önce belirttiğim gibi; FDE’lerin farklı aşamalar için farklı versiyonlarını göreceğiz. Ne demeye çalışıyorum; erken aşama için ayrı, ya da SME segmenti için ayrı gibi… Diğer yandan The Information’a göre FDE ilanları, bu yıl 3 kat artarken ‘klasik’ software engineer ilanlarıysa çok büyük ölçüde yatay kaldı. Meraklısına, burada FDE konusu için güzel bir okuma da var.

3- AI şirketlerinin tecrübeli marka ve hikaye uzmanlarına yöneliyor

B2B’de marka her zaman önemliydi, AI ile beraber daha da önemli hale geldi. Dev AI şirketleri de sırasıyla Head ve VP şapkalarıyla gerçek birer insan yerleştirmeye karar verdiler:

• LangChain — Head of Narratives

• Vanta — VP of Brand

• Cohere — Head of Brand Marketing

• Harvey — Head of Content & Strategy

• Anthropic — Head of Copy & Content, Creative Studio

• OpenAI — Executive Programs Narrative Lead

• Replit — Brand & Creative Strategy Lead

‘Pazarlama yapmak’ ve her türden içerik üretmek için bariyer düştükçe çevrede de gürültü kirliliği artıyor, bu da güven inşa edebilecek ve narrative’e şekil verebilecek rollere olan ihtiyacı arttırıyor.

4- Palantir’den nöroçeşitliliğe sahip olduğunu söyleyen kişilere özel iş ilanı: “Neurodivergent Fellowship”

Fikri takibe devam…

Yine bir önceki sayının konularından biri olan nöroçeşitlilik hakkında, ilgi çekici bir gelişmeye rastladım.

Palantir, nöroçeşitliliğe sahip olduğunu düşünen (resmi rapor beklenmiyor) kişiler için bir iş ilanı paylaştı: Neurodivergent Fellowship.

Amaç tabii ki sosyal sorumluluk değil, şirket bu bireylerin AI paradigmasında; pattern recognition, non-linear thinking ve hyperfocus gibi sahip oldukları bir takım özelliklerin peşinde, bunu da açıkça söylüyorlar.

İlanda bir diploma şartı olmadığı gibi bu kişiler tüm departmanlarda çalışabilecek, performans değerlendirmesi nokrasında herkesle aynı muameleyi görecek.

Robinhood’un agentic ürünleri: Trading & Credit Card

Artık Robinhood’un web sitesine girdiğinizde, header menüsü altında “Agentic” sekmesini de görüyorsunuz; ve emin olabilirsiniz ki bu hiç de basit bir değişiklik değil.

AI Agent’lar; dünyanın en popüler -ve regüle- finans uygulamalarından birinin içerisinde; son kullanıcılar adına finansal işlem yapabilen, kredi kartı ile ödeme tamamlayabilen, adeta bi agentic finansal katman olarak yer buldular.

Aslında Soft Commitment’ta sizlere uzunca bir süredir tarif etmeye çalıştığım bu dönüşüm; sadece yurtdışında yaşanıp, bizim buradan izleyeceğimiz ve ‘bize bir görev düşmeyecek’ bir dönüşüm de değil üstelik.

Bu arada Visa da hafta içinde agentic payments konusunda stratejik bir yatırıma imza attı ve Replit’in ortağı oldu.

Robinhood’un duyurduğu iki yeni agentic ürününün kısaca detayları ise şöyle:

Agentic Trading:

• AI agent’lar, Robinhood’a platformun MCP’si üzerinden bağlanabiliyor

• Agent ayrı bir hesapta işlem yapıyor ve sadece kullanıcının bu hesaba koyduğu paraya erişebiliyor

• Kullanıcı her işlemde anlık bildirimler, aktivite ve P&L takibiyle kontrolü elinde tutuyor

Agentic Credit Card:

• AI agent, ayrı bir sanal Robinhood Gold Card üzerinden harcama yapabiliyor

• Kullanıcı harcama limiti koyabiliyor, alışverişlerine dair farklı kriterler belirleyebiliyor

• Kullanıcı isterse işlem öncesi manuel onay talep edebiliyor

Kısalar…

1. Daha önce #191’de konuk ettiğim Bending Spoons, bir Slack kullanım rehberi hazırlamış. Şaşırabilirsiniz ama ben Slack’i hala beğenemiyorum. Böylesine bir rehbere çoğu şirketin kendi iş akışları doğrultusunda ihtiyacı olabilir, zira Slack alternatifi olan bir ürün de değil…

2. Slack demişken; Shopify CEO’su Tubi Lutke’nin şirket içindeki River projesi de bahsetmeye değer bir iş. Slack’te yaşayan River bir AI agent, company brain’e sahip ve hemen her konuda çıktı üretebiliyor. Ancak River ile sadece bir kanal üzerinde konuşabiliyorsunuz. Genelde izlenen yol, River ile kişi olarak bir kanal açıp orada konuşmak ve bu kanallara da herkes dahil olup yorum yapabiliyor, River’dan bir nevi farklı context’lerde istifade edebiliyor.

3. İlginç bir haber; Google’da çalışan bir mühendis, şirket içindeki kamuya açık olmayan arama verilerini kullanarak Polymarket üzerinde “2025’in en çok aranan kişileri” gibi kontratlara bahis oynayıp, 1 milyon dolardan fazla -haksız- kazanç sağlamakla suçlanıyor. 36 yaşındaki mühendis şu an New York’da ve tutuklu durumda.

4. Sam Altman, OpenAI öncesi CEO'su olduğu Y Combinator'ın bir etkinliğinde, YC’nin tüm dönem startup'larına $2m değerinde token teklif etti, tabii hisse karşılığında.

5. Yine ilginç bir haber; Almanya merkezli MicroAGI, New York’ta ücretsiz bir şekilde ev temizliği sunmaya başladı. Amaç, temizlikçilerin taktığı kameralar üzerinden ev içine dair veri toplayıp bunu AI şirketlerine satmak.

6. OpenAI, adına OpenAI Guaranteed Capacity dediği bir servis ile; müşterilerinin uzun süreli taahütlerle kapasite planı yapabilecekleri, hem indirimli fiyatlar hem de ‘compute garantisi’ alabileceklerini açıkladı.

7. Anthropic AI gelişiminin durdurulması gerektiğini söylerken şöyle bir açıklama da yaptı: Claude, şu an kendi kodunun %80’den fazlasını kendi yazıyor. 2024’e göre bu oran 8 kat artmış.

8. Publicis, LiveRamp’i yaklaşık 2 milyar dolarlık nakit anlaşmayla satın alarak AI destekli pazarlamada en kritik katmanlardan olan kimlik eşleştirme, veri paylaşımı ve müşteri verisi aktivasyonu altyapısını kendi bünyesine katıyor. AI agent’ların daha iyi hedefleme, kişiselleştirme ve otomatik kampanya yaratımı gibi konularda pazarlama dünyası için kritik bir hamle.

9. Is AI Profitable Yet?, basit bir şekilde dev AI şirketlerinin gelir ve giderlerini takip ediyor ve karlı olan tek bir şirket var; o da Nvidia.

10. Founders Fund, VC’lerin sıkıcı içeriklerine bir yanıt olarak yeni bir programa başladı: MAFIA the GAME. İçerik izlemesi zor, konuklar şov, lokalize edilmesi buna direkt benzer bir şeyle değil ama mümkün bir içerik…

Compliance’ın AI ile dönüşümü: Compliance her yerde

AI öncesinde Compliance yani Uyum işi, adeta büyümenin ve regüle alanlara bir giriş biletinin vergisi gibiydi. AI sonrasında ise Compliance; çok büyük oranda otomatize edilebilen ve üstelik gerçek zamanlı olarak çalışabilen bir hale geldi.

A16Z’nin kaleme aldığı makale dikkat çekici: Everything, Everywhere is Compliance.

Sadece ABD’de 400 bin uyum profesyoneli çalışıyor, ülkemizde fintech’lerin en yüksek maaş ödedikleri ünvanlardan birisi CCO.

Daha önce budget bias kavramından söz etmiştim (#188), şirketler en çok bütçe ayırdıkları ve göz önündeki departmanları, AI dönüşümünde en başta ele almaya meyilliler. Halbuki Compliance, AI için her anlamda biçilmiş kaftan.

Üstelik pazara sadece finansal ürünler açısından bakmak doğru da değil, çünkü gün geçtikçe regülasyon, farklı sektörlere de kayıyor, Hatta AI daha çok kullanıldıkça, kural koyucular da daha fazla regüle etmeyi seçiyor. Örneğin müzik dinleme servislerinin, sosyal medya platformlarının ya da e-ticaretin; sandığımızdan daha fazla sektörün, şu an olduğunun daha fazla düzenlenmeye ihtiyacı var kanısındayım.

$4b fon toplayan kripto VC’lerinin yatırım tezleri

Geçtiğimiz ay, neredeyse aynı hafta içinde A16Z Crypto $2b, Haun Ventures $1b ve Dragonfly da $650m yeni fon topladıklarını duyurdular.

Önce ‘ben kriptonun geleceğini nasıl görüyorum’ konusuyla başlayayım…

A16Z’nin 2021’de adeta piyasaya sürdüğü web3 markası yerini tekrardan kripto’ya bıraktı. Peki neden, çünkü internetin tamamının, bir nevi yeni bir altyapıya geçişini tarif eden web3; büyük oranda başarısız olarak misyonunu da doldurmuş oldu. Evet sosyal ağlardan içerik platformlarına, müşteri sadakati ya da oyun gibi sektörlerden, NFT ve metaverse gibi akımlara kadar çok sayıda trend, ürün-pazar uyumunu yakalayamadı.

Peki geriye elde ne kaldı? On-chain yani zincir üstüne taşınacak hala değerli pazarlar ve ürünler var.

Bu dönüşümlerin çok büyük bir kısmı ise, web3 ile beklenildiği gibi merkeziyetsiz oluşumlar değil; bildiğimiz geleneksel şirketler altında olacak. Merkeziyetsiz tarafta DeFi ve betting, yani direkt para kazanma arzusu güden ürünler var, onların da hala kullanıcı deneyimi sorunlarından ötürü ulaşabilecekleri kullanıcı kitlesi sınırlı, tabii şu an için... Lakin bana sorarsanız geleneksel kurumların altındaki kripto ürünlerindeki fırsat, çok daha büyük. Buna da finans dikeyinde CeDeFi deniyor veya ‘embedded DeFi’ da diyebiliriz, hatta ‘tradFi’ diyenler de yok değil...

Yeni fon toplayan yatırımcıların tezleriyle de birleştirince şu dört başlık ön planda;

1. İçerisine stablecoin’leri de dahil ederek tokenizasyon artık bir trend değil, gerçek. Üstelik fiat paraların tokenizasyonu dışındaki örnekler ise, hala doğru düzgün karşımıza çıkmadılar bile.

2. Geleneksel finanstaki bir takım süreçlerin; hız, kolaylık ve maliyet gibi avantajlar sebebiyle zincir üzerine taşınması çoktan başladı. Biz kullanıcılar, bankadan hisse senedi aldığımızda settlement işlemi blockchain üzerinde mi yapılıyor, bununla ilgilenmeyeceğiz ama bu gibi süreçler büyük oranda zincir üstüne taşınmaya aday. Regülasyona da uyumlu bir şekilde canlıda örneklerine denk gelmeye başladığımız bir dikey burası da.

3. Kripto piyasaları özelindeyse; merkeziyetsiz tarafta dediğim gibi kullanıcı deneyimi hala aşılması gereken önemli bir eşik. Merkeziyetsiz Finans’ı bir kenara koyarsak; Prediction Markets örneğinde olduğu gibi, burada belirli sürelerde yeni ‘uygulama katmanları’ ve ürünler hayatımıza giriyor ve girmeye de devam edecek gibi.

4. Agentic Economy altında stablecoin’ler ve blockchain’in kullanılacağı yer de çok. Burası da AI ile kriptonun öpüştüğü alan.

Yani özetle; tokenizasyon, blockchain’in bir teknoloji olarak finansal ürünler ve servislerde kullanımı, alışık olduğumuz haliyle yani bir yatırım ürünü olarak kripto paralar ve altında ortaya çıkan/çıkacak olan olan yeni enstrümanlar, ve son olarak da AI ile kriptonun kesişimi şu an sektörün geleceğinde öne çıkanlar…

Kapanış…

Soft Commitment’ın 204. sayısı da burada sona erdi.

Buraya kadar okuduysanız, en az bir arkadaşınızla da paylaşmanızı bekliyorum. :)

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için, direkt bu e-postaya yanıt verebilir veya LinkedIn üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

205. sayı 23 Haziran Salı günü, her zamanki saatinde e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda olacak.

23’üne kadar kendinize iyi bakın, sevgiler.

C-level executive’lerle birebir çalışacağım, yapay zeka odaklı bir advisory servisi için; vaktimin belirli bir kısmını aloke edeceğim. 16 yılı aşan profesyonel kariyerimde hep teknolojinin ve organizasyonların geleceği üzerine çalıştım, düşündüm, yazdım, Türkiye ve dünyadaki en iyi örnekleri, en yakından takip ettim.

Operatör olarak AI ve diğer inovasyonları bizzat deneyimledim, çok sayıda projenin kalbinde yer aldım. Ve şimdi bunca tecrübeyi, bir ‘AI-first advisory service’ olarak, sayıları bir elin parmaklarını geçmeyecek c-level yöneticiyle beraber devam ettirmek istiyorum.

Hayır, startup kurmuyorum, buna daha çok bir “solo business” diyebilirim.

#day1

Paribu’ya veda edip, tabir-i caizse denize atladım. Dört yılı geçen bu deneyim için tüm çalışma arkadaşlarıma teker teker teşekkürler.

Şimdi, ne yapacağımı bilsem de onu en doğru şekilde “paketlemek” ve hatta belki de biraz ürünleştirmek için biraz nefes alma zamanı.

Şu an için odağım ise; fikir almak adına aklımda olan kişi ve kurumlarla görüşmeye devam etmek.

“Call-to-action”: Siz de fikir alışverişi için ulaşmak isterseniz, beklerim.

Bu e-postayı yanıtlayabilir ya da LinkedIn’den bana ulaşabilirsiniz.

Evet hala stealth mode’da sayılırım, ama şimdiden şunları söyleyebilirim;

1️⃣ Bu süreçte kendi yolculuğumu çok daha fazla paylaşacağım. Bugüne kadar iş ile Soft Commitment’ı hep ayırmıştım, artık bu solo business’ı biraz da “build in public” yapmak istiyorum.

2️⃣ Hayır, Soft Commitment bir medya şirketine de evrilmiyor ya da 2. kitap planım da yok. :)

Soft Commitment etkisi

Tam dört farklı şirkette çalışıyorken devam ettirdiğim, 9.25 yıl önce başlattığım Soft Commitment; önce bir çocuk gibi büyüdü ve olgunlaştı, sonra kocaman bi true fans komünitesi oluşturdu ve bir süredir de ‘kabına sığmaz’ bir haldeydi.

Şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki; hem kararımdaki en büyük etkenlerden biri hem de bana ‘güven veren’ unsurların başında Soft Commitment geliyor.

Yeni planlarımda da, yapacağım her şeyin temelinde ve GTM stratejisinde yine Soft Commitment başrolde olacak.

Soft Commitment’ı bir medya şirketine evirmek, ölçeklemek, tek kişiden çıkıp bir takım haline getirmeyi hiç istemiyorum; ama bu etki alanı büyümesin demek de değil… Uzunca bir süredir aklımda olan YouTube ve fiziksel buluşmalar için artık hazır gibiyim. :)

PS: Buraya kadar okuyan ve “bu çocuk hiç dinlenmeyecek mi?” diye soran aileme de son bir mesaj: “Evet, bu yaz her zamankinden daha fazla dinlenmek de güzel olacak.” :)

Bugün yani 12 Mayıs Salı 19:00’da, Startup Grind’ın konuğu benim, konumuz da tabii ki AI, lokasyonumuz ise Etiler’deki Han Spaces. Yarın da Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) çatısı altında hazırlanan Türler Arası Para Raporu’nun lansman etkinliğinde sahnedeyim.

Soft Commitment Podcast

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #203’ü, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

🔮 Soft Commitment Signals

1- AI’ın toplum kabulü ve Gen Z’nin AI reddi

Yapay zekanın bugüne kadar pek de konuşmadığımız ‘toplum kabulü’ sorunu var. Bir önceki sayıda, Stanford’ın raporundan şunun altını çizmiştim:

“AI uzmanları ve halkın AI’a psikolojik bakışı arasındaki fark da dikkat çekici. Şöyle ki; AI uzmanları %73 oranla tüm bu yaşananların insanlığın geleceğine olan etkisine pozitif bakıyor, halkın ise yalnızca %23’ü.”

Büyük AI laboratuvarları, şu an hala iletişimlerini, yapay zeka ürünlerini uzmanlar ve erken benimseyen kitle kullansın odağında tutuyor. OpenAI TBPN’i satın alıyor örneğin, ya da Google ve Apple belki mass’e dokunuyor ama sadece ‘büyülü’ bir yerden; artık şunu böyle yapabileceksiniz diyerek.

Ve bu şirketler toplumdaki AI kabulünu hala fazlasıyla hafife alır haldeler. Oysa bu insanlar eğitim hayatlarının nasıl şekilleneceğini, kariyerlerinin ne yöne gideceğini bilmiyor, yakın çevrelerinden işsiz kalan insanların hikayelerini duyuyor, hayattaki partner’leri (eş, sevgili, arkadaş…), onları AI önerisiyle terkediyor…

Şu an tam da bu toplum kabulü için çalışılması, üzerine düşülmesi gereken zamana girdik. Nasıl spektrumun bir ucunda, AI’ı dibine kadar kullanmaya çalışan, hayatını değiştirmeyi kafaya koymuş bir kitle varsa -yani bizlerden söz ediyorum-; en az bir o kadar da bu dönüşümün tam karşısında duranlar var diyebilirim.

Biraz gerçek istatistiklere gireyim mi? Gen Z’lerle yapılan bir ankette, %44’ü en az bir kere çalıştıkları şirketteki AI stratejisini sabote ettiklerini söylüyor. Daha genel bir vakaya gidelim; New York’da açılması planlanan AI odaklı lise; veli, öğretmen ve öğrencilerden gelen yoğun tepkiler sonrası, rafa kalktı. Eğer öneri kabul edilse, okulun adı “Next Generation Technology High School” olacaktı. Diğer yandan da QuitGPT gibi oluşumların sayısı iki elin parmaklarını geçmeye başladı.

Örneklerin sayısını arttırmak pek mümkün. Hatta bu alanda şöyle ilginç bir gelecek senaryosu da okudum; ABD’de bir sonraki seçimlerde AI’a karşı negatif bakış daha da artacak ve siyasiler, AI’a karşı durmayı bir ‘konumlanma’ olarak kullanacak.

İnsanların en baştaki çekincesini, Maslow teorisini düşünerek kolayca bulabiliriz. En başta kendilerini, sonrasında yakınlarını bu değişimin içinde adeta kaybolmuş hissediyorlar. Önce maddi kaygılar, hemen sonrasında da ‘bir işe yarama’ güdüsü için büyük bir soru işaretinin içindeler.

Çözüm kural koyucuların AI’ı regüle etmesi, ve buna bir hayli uzağız. Artık şunu söylemek mümkün; Universal Basic Income için pek yakında planları duymaya başlayacağız, en azından ilk versiyon için.

2- “Forward-deployed AI Engineer”

En çok Palantir’le özdeşleşen Forward-deployed Engineer’lar; müşterinin ofisinde, problemi yerinde anlayan ve ürünü gerçek iş akışına göre en hızla uyarlayan; klasik bir satış & kurulum süreci değil, doğrudan sonuç üreten mühendis profili demek.

Özellikle erken aşamada, B2B AI ürünü geliştiren girişimlerde bu kavram yeniden şekilleniyor. Bu şirketlerin en yetenekli müşteri destek ve satış elemanları; adeta birer Forward-deployed AI Engineer’a dönüşüyor. Bu kişiler sadece istekleri daha doğrusu ihtiyaçları anlamakla kalmıyor, onları geliştiriyor da.

İleri aşamada ise bu hafta iki gelişme birden okuduk, hatta ben bu başlığı atmaya karar verdikten sonra geldi bu haberler. OpenAI; “OpenAI Deployment Company” adındaki yeni şirketiyle, kurumların AI süreçlerine birinci elden katkı sunacağı insiyatifini paylaştı, Anthropic de çok benzer şekilde. Ve iki şirketin de bu işlerini birer Joint Venture olarak kurmaları ve seçtikleri ortaklar da oldukça akıllıca.

Software as a Service → Service as a Software

Bu arada kendi içinde benzer bir yaklaşım benimseyen Stripe; bu değişimin adını bile koymuş: Forward-deployed AI Accelerator.

Stripe bu rolü müşteride değil, kendi içinde konumluyor. Pazarlama takımındaki 20 kişiyle eşleşen Forward-deployed AI Accelerator’lar; önce ihtiyaç ve iş süreçlerini dinliyor, sonra AI ile beraber, bu kişilerle ürün geliştiriyorlar.

Girişim kurucuları için nöroçeşitliliğin önemi

The Entrepreneurs Network, Barclays Eagle Labs ile birlikte İngiltere’de girişimini kurmuş ve ‘nöroçeşitlilik’ tanısı almış 502 founder ile anket yapmış. Peki nedir bu nöroçeşitlilik? Nöroçeşitlilik; insanların beyinlerinin ve düşünme/öğrenme/dikkat kurma biçimlerinin doğal olarak farklı çalışmasına deniyor. Örneğin; ADHD, otizm, disleksi gibi durumlar bu çeşitliliğin birer örneği. Bu arada İngiltere’de insanların yaklaşık %15’inin bir nöroçeşitlilik formuna sahip olduğu belirtiliyor…

Bu satırlara okuyan sizlerde eminim bu oran daha da yüksektir. :) Yani bizlerde.

Şöyle bir bağlam da katayım; Hummingbird Ventures ki kendileri Peak Games’in de erken aşama yatırımcılarından olur, nöroçeşitliliğin founder başarısında neredeyse olmazsa olmaz olduğunu savunuyor… 2024 Nisan’ında sizinle paylaştığım bu kafa açıcı makalede detaylar mevcut.

Rapora göre ise; nöroçeşitlilik formuna sahip kişiler, iş hayatında bazı görevler için evet çok avantajlı, bazıları içinse değil. Üstelik bu kişilerin uğradığı ‘ayrımcılık’, hele ki kendi girişimlerini kurmayıp kurumsal kariyeri seçtiklerinde yaşadıkları zorluklar da cabası…

Dönelim founder olmaya… Yine rapora göre founder’lar, bu durumun çok büyük bir oranda kendilerine avantaj sağladığını düşünüyor. Bu noktada; yaratıcı düşünme, dayanıklılık, yaratıcı pazarlama hamleleri bulma ve yatırım süreci ise en çok öne çıkan başlıklar.

Doğru görevleri delege etme ve belki de en önemlisi doğru kurucu ortak seçmeyle beraber nöroçeşitlilik bence de kurucular için büyük bir ‘unfair advantage’.

AI ile Türkçe konuşmak 2 kat daha pahalı

AI ile hangi dilde konuşuyorsunuz? Mesela ben Türkçe konuşuyorum, ilgili yerlerde anahtar kelimeleri İngilizce yazmaktan da çekinmiyorum.

Hafta içinde öğrendim ki, AI ile Türkçe konuşmak (input token’larında) OpenAI’da 1.36, Anthropic’de 2.07 kat daha pahalı… Yani daha fazla input token tüketiyor.

Detaylar burada mevcut, ama özetle şunu söyleyebilirim; sebep metin <> token çevirisini yapan tokenizer’larda yatıyor.

Sadece founder’ların konaklayabildiği otel

Bir önceki sayının manşetine taşıdığım ve fazlaca dikkat çeken IRL (In Real Life) konusunda gözüme çarpan ilgi çekici bir oluşumu paylaşayım: Superhero Hotel.

Sadece founder’ların konaklayabildiği, hatta her katta ayrı bir kategoriyi misafir eden, San Francisco merkezli bir otel. Otel’den de ziyade bir inovasyon merkezi.

Güzel fikir; bana sorarsanız, bunun benzerlerini VC’lerin, okulların ve devletlerin açacağı günler yakındır.

Open Source, AI Slop tehlikesiyle karşı karşıya

#199’da detaylıca yazmıştım, hafta içinde de böyle bir makaleye denk geldim… Gerçek örneklerle, sorunun ne denli büyük olduğu kısa ama net anlatılmış.

GitHub’ın Şubat ayında yayına aldığı, PR isteklerini kapatan ya da belirli kullanıcı grubuna açan özelliği öyle görünüyor ki artık bir ihtiyaç. Diğer türlü AI agent’ları üstelik iyi niyetli olup olmadığını da bilmeden, ‘gerçek’ contributor’ları bir hayli zorluyor…

Claude verilerinden; AI’ın rehberlik için kullanımı

Anthropic, Claude’nin hangi amaçlarla kullanıldığına dair detaylı bir araştırma paylaştı.

Araştırmada asıl ön plana çıkan; kullanıcıların %6’sının, direkt hayatlarına dair bir öneri veya rehberlik almak için AI’ı kullanması. Yani ‘kredi kart borcu faizi nasıl işler?’ sorusu değil, ‘sence bu ay kredi kartı borcumu ödemeli miyim?’ sorusunun sorulması. Rehberlik isteyen kullanıcılar en çok sağlık, sonra kariyer, ilişkiler ve finansal varlık yönetimi alanında AI’a danışıyor.

Anthropic, konuşmaları analiz ettiğinde, kullanıcıları ‘gereksiz pohpohlama’ olarak Türkçeye çevirebileceğimiz sycophancy problemini vakaların %10’unda yaşamış. Ama mesela ilişkilerde %25…

AI en başta bilgi veriyordu, sonra iş/output üretmeye başladı. Bu iki katmanda da çok sayıda problem var çözülmeyi bekleyen; ama asıl üçüncü katmanda, buna da rehberlik etme diyelim, daha yolun başındayız.

Bir de şu an tek taraflı bir iletişim içindeyiz, bir süre sonra AI bize kendi kendine soru sormaya, öneride bulunmaya, hatırlatma yapmaya başlayacak, yine rehberlik ekseninde. Örneğin ‘Erman geçen gün bana anlattığın konuda aksiyon almadın mı hala yoksa?’ diyecek…

Kullanıcılarını mutlu etmek, platformda tutmak ve daha fazla token harcatarak bir üst pakete geçmelerini sağlamak gibi başarı kriterleri olan şirketlerin önünde çok büyük bir sınav duruyor, daha doğrusu onların değil de bizim… Ve öyle görünüyor ki tüm bunlar çözümü olan, çözülebilecek değil; en fazla yönetilebilecek olan konular.

Dikkatimi çeken AI ürünleri ve güncellemeleri

Önce biraz gülelim: Oryzo AI.

1- Founder-problem fit’in tavan yaptığı iki ürün

• GitLab kurucu ortağı Sid Sijbrandij, açık kaynak kodlu AI Coding ürününü tanıttı: Kilo Code. Şimdiden bir milyondan fazla kullanıcıya ulaşan Kilo Code, 500’den fazla modeli kullanmanıza izin veriyor, ücretli modellerin fiyatlarının üzerine bir komisyon almıyor. Bağlamı yönetmenize ve takım arkadaşlarınızla paylaşmanıza izin veren Kilo Code; farklı modellerin sonuçlarını kolayca test etmenize olanak tanıyor, birden fazla agent’ı farklı görevler ve farklı ortamlar üzerinde çalıştırmanıza olanak sağlıyor.

• UiPath bünyesinde üst düzey rollerde çalışan kurucu ekibe sahip olan Intuned Agent; tarayıcı otomasyonlarını kolaylaştırıyor, hedef üründeki değişimleriyse kendi kendine handle edebiliyor. Zaten girişimi yüzlerce scraper ürünününden ayıran da tam olarak bu.

2- Claude Financial Services: “Managed agents”

Claude, finans takımları için Cowork ve Claude Code üzerinde hazır birer plugin olarak kullanılabilir yeni şablonlarını tanıttı.

Şu an için Finans’taki plugin’ler arasında değerleme, muhasebe ve raporlama gibi konular ön planda.

JPMorgan, Goldman, Citi ve Visa gibi kurumlar da şimdiden managed agent’ların kullanıcısı konumunda. Çok yakında bu managed agents kavramını farklı sektörler içinde duymaya başlayacağız.

3- Ürünüzü ChatGPT veya Claude içinden yönetilebilir/kullanılabilir hale getirmek

Shopify, ChatGPT ve Claude üzerinden mağazanızı yönetebilmeniz için app’lerini duyurdu. Peki sizce LLM’lerdeki app’lerin, son dönemdeki tek örneği Shopify’a mı ait? Hayır.

Bu arada ‘app’ derken; Shopify’ın yaptığına ChatGPT şargonunda Apps, Claude’de ise Connectors deniyor. Şimdi örneğini vereceğim Facebook’un yaptığı ise aslında MCP. Hala kavram kargaşası var, ama zamanla bunlar da oturacaktır.

Evet, Facebook, reklamlarınızı ChatGPT ile Claude üzerinde daha verimli kılmanıza yarayacak MCP’lerini tanıttı. Hem read hem de write yetkisiyle; yeni reklam yayına almak, ROAS gibi metrikleri okumak ve analizler yaptırmak mümkün.

Şimdi ortaya bir örnek ve bir kavram daha atıyorum; CLI. Fal da hafta içinde Claude için genmedia CLI’ını duyurdu... Yani artık terminalde, kendiniz ya da AI agent’ınız Fal’ın üretken medya üretimi yeteneklerini kullanabilecek.

Kavramları şöyle bir toparlamak gerekirse;

1. Apps / Connectors → ChatGPT ve Claude’nin onayladığı uygulamalar. Hedef kitlenizi ‘düz’ son kullanıcılara kadar indirebiliyorsunuz.

2. MCP Servers → Geliştiriciler ile otomasyon kurgulayanları hedefleyen, aslında 1. maddedeki uygulamaların da çalışmasını sağlayan teknolojik katman.

3. CLI → Teknolojik taban çok benzer, hedef kitle direkt olarak terminali kullanan geliştiriciler ve AI agent’lar.

4. Skills → Bir de Claude özelinde bunlar var. Stripe’ın yaptığı gibi, bağlantı için gerekli teknolojiyi vermiyorsunuz da, LLM’e bu bağlantıyı ne zaman ve nasıl yapması gerektiğini anlatıyorsunuz.

4- UAE, 2 yıl içinde devlet işlerinin yarısını AI agent’lara emanet ediyor

Şirketlerin AI dönüşümünde ‘founder mode’ ne kadar önemliyse, ülkeler için de durum farklı değil… Birleşik Arap Emirlikleri, iki yıl içinde devlet işlerinin (servisler ve operasyonlar) yarısını Agentic AI’a taşıyacağı projesini duyurdu.

Hedef tam manasıyla bir AI-driven Government olmak.

Eğitim ve kültür gibi ön-şartların, yapılan açıklamadan anlıyoruz ki farkında olunması, buna ek olarak ülkenin bugüne kadar attığı ve benim de sizinle birden çok kez paylaştığım vizyoner adımları da düşününce gerçekçi bir proje diyorum.

CapEx harcamaları geçen senenin neredeyse iki katına çıktı, geçen yıla göre artış %77

Hafta içinde very-big-tech’ler çeyrek sonuçlarını açıkladılar. Microsoft, Meta, Amazon ve Google’ın 2026’daki CapEx harcamaları $700b’ı aştı, asıl dikkatleri çeken ise geçen yıla göre artış yüzde 77.

Dört şirketin tamamı, Wall Street’in beklentilerini aşarken; bulut servisleri de son 15 çeyreğin en sert büyümesini yakaladı. Google Cloud Platform %63, Azure %40, AWS ise %28 büyüdü.

Tabii bu CapEx harcamaları, örneğin 2000’lerin başındaki telekom sektörü gibi 20-30 yıl amortismanı olan harcamalar değiller, bu noktada da Google ve Microsoft’un yoğun olarak yaptığı gibi kendi çip teknolojisine yatırım kaçınılmaz oluyor. Diğer bir önemli fark da herkesin harcaması, ama Meta’nın hala AI’dan para kazanamaması.

Kabaca bu şirketler, şu üç olgunun gelecekte lideri olmak için yarışıyor:

1. Inference: AI modellerinin gerçek bir kullanıcı isteğine cevap üretme süreci.

2. Dağıtım: Müşteriye (B2B ya da B2C) ulaşım. Tabii bu yarış çok daha geçmişe uzanıyor.

3. Altyapı: Daha büyük resimde; veri merkezleri, enerji…

AI’ın enerji kadar, finansal sürdürülebilirliğini de masaya yatıracağımız yıllara hızla yaklaşıyoruz.

Kazanıyorlar, harcıyorlar. Daha önce de yazdığım gibi .com balonunda yine bugüne çok benzer bi tabloda yapılan network yatırımları, web 2.0’ın döneminin doğuşuna, ve hiç beklemediğimiz bir şekilde sosyal internetin ortaya çıkmasına sebep oldu. Ama tabii ki şu an büyük oranda; karşılığı olmayan ya da karşılığının nerede olacağı belli olmayan bir harcama kaleminden söz ediyoruz.

Internet of AI

Bu yeni kavramı Om Malik’te gördüm. Kendisi kısaca AI’ın yeni bir internet akışı ve dolayısıyla altyapısı oluşturduğundan bahsediyor. Bugünkü internet trafiği, Netflix mesela sunucudan kullanıcıya. AI ile beraber yeni trafik ise; GPU’ların birbirleriyle ve kullanıcılarla konuşmasından oluşuyor.

Biz insanlar için kurulan internet altyapısı şimdi makinelere doğru bir evrimin içinde: Makinelerin İnterneti.

Veri merkezleri arasındaki bağlantılar, fiber hatlar, özel çipler, enerji anlaşmaları ve inference kapasitesi ile adeta yeni bir ağ kuruluyor.

GitHub da usage-based pricing’e geçti

Bir önceki sayıda aynı şekilde kullanım bazlı fiyatlandırmaya geçen HubSpot’u sizlere aktarmıştım. Şimdi de GitHub, Copilot ürününde Haziran ayı itibarıyla bu modele geçeceğini açıkladı. Küçük, orta ve büyük gibi paketler yine olacak, ama her paket belirli token limitiyle gelecek ve aşımlarda token bazlı ücretlendirmeye tabi olacaksınız.

Hem AI kullanmak pahalılaşıyor, hem de ‘kullandıkça öde’ ya da iş modeline göre ‘başarılı sonuç başına öde’ dönemine giriyoruz.

Bu arada; Bessemer’in de AI çağında pricing ile ilgili güzel bir makalesi burada. Bessemer’e göre AI ile üç yeni kategori doğru:

1. Consumption-based pricing: Şirket için en risksiz yöntem, ama teknik ürün istisnası dışında, kullanıcının platforma geliş amacıyla token tüketimi arasında nasıl bir denge olduğunu da anlaması ve çözmesi gerekiyor.

2. Workflow-based pricing: Müşteri için en anlaşılır olanı, yapılan işe göre bir bedel ödemek. Ama burada da platformun işlerin büyüklüğü için bir ortalama belirlemesi ve bunun aşılmamasını ümit etmesi gerekiyor. Nedir, mesela analiz edilen doküman sayısı.

3. Outcome-based pricing: Müşteri için en net olanı, süreç değil başarılı süreç başına para ödemek, ama burada platformun aldığı risk daha da artıyor. Nedir, mesela çözülen müşteri destek talebi sayısı.

İş modeline göre değişmekle beraber; çoğu modelde hibrit yaklaşımlar gerekecek gibi.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 203. sayısı da burada sona erdi.

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için; Substack’den e-bülteni okuyorsanız, bu e-postaya yanıt vermeniz en iyi seçenek. LinkedIn’den okuyorsanız -ki bence Substack’in okuma deneyimi on kat falan daha iyi- mesaj kutumu kullanabilirsiniz.

Şimdiden herkese iyi bayramlar! İki haftalık bir bayram tatili arasıyla beraber; 9 Haziran Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda görüşmek üzere.

Sevgiler.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #202’yi, bizzat benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Startup Grind Hosts Erman Taylan

Startup Grind İstanbul’un 12 Mayıs’taki buluşmasının konuğu benim, konumuz ise yapay zeka.

Yapay zeka iş modellerini gerçekten dönüştürüyor mu, ne kadarı hype, AI ile ürün geliştirme, organizasyonlar bu dönüşüme hazır mı, startup ekosisteminde 2026 yılı ve sonrası gibi konularda Can Kağıtcıbaşı ile fireside chat yapacağız.

Yüz yüze tanışmak, kısıtlı sayıda katılımcıyı ağırlayacak bu etkinlikte yer almak için elinizi çabuk tutun derim.

IRL (In Real Life)

Günümüzde fiziksel dünyadaki etkinlikler ve mikro komüniteler hiç olmadıkları kadar değerli. Hatta online’da ve AI ile geçirdiğimiz zaman arttıkça, gerçek dünya deneyimlerinin değeri çok daha fazla artıyor. Son altı ayda $800m yatırım yapılan, toplamda $400b büyüklüğündeki bir pazardan söz ediyorum...

Sizler ‘community-led’, ‘founder-led growth’; yeni nesil içerik işleri ve konunun etrafındaki diğer enstrümanlara sürekli vurgu yaptığımı ve bu konuların önemini ‘satın aldığımı’ zaten biliyorsunuz.

Very big tech’in, Web 2.0 ile başlayan dönemde bizlerden ‘(ç)aldıkları’ dikkat, değişen mutluluk algımız ve sosyal yaşantımız; tekrardan tersine dönüyor.

Marc Andreessen’in de dediği gibi; “Bir şey bol ve ucuz hale geldiğinde, diğer başka bir şey kıt ve değerli hale gelir”.

Hafta içinde gördüğüm bir tweet de, güzel bir kanıt oldu adeta... Tweet’te, son dönemin öne çıkan IRL yatırımları sıralanıyor ki aşağıda paylaşacağım sizinle.

Mid funnel’ın yükseliş dönemi

Gary Vaynerchuk’ın konuk olduğu TBPN’de altını çizdiği ‘mid funnel’ kavramı da dikkate değer. Funnel’ın en üstünde geri dönüşü tartışmalı sponsorluklar ve büyük çaplı kampanyalar var, en altında ise a/b testleri ve performans reklamları…

Tabii bir de aşağıdaki listeye Adam Neumann’ın WeLive’i gibi yaşama dokunan (günümüz evlerinin yerini almaya aday) şirketler eklenecek.

Zamanla bu alanı startup’lar değil, kurumlar da sahiplenmeye başlayacak. Sadece ABD’de yaşanan ve bizim uzaktan takip ettiğimiz bir trend değil, Türkiye’de de yaşanacak bir ‘yeni nesil büyüme’ aracından söz ediyorum.

• İş modeli ve yatırım örneklerinden önce bir iş ilanı da paylaşayım; Anthropic’in yılda $400k maaş ödemeye hazır olduğu ‘Events Lead’ pozisyonu. Bunun gibi örnek çok…

• Tinder, IRL’e öncelik vererek, $60m yatırımla insanları fiziksel etkinliklerde buluşturan bir deneyim katmanı kuruyor.

• Jägermeister, tamamen IRL’e odaklanan bir VC fonu (‘BestNightsVC’) kurdu ve global bir portföy inşa ediyor.

• 222 Place, Gen Z için ‘kişilik eşleşmeli, fiziksel hayatta gerçekleşen sosyal deneyimler’ tasarlıyor ve bunun için $10m yatırım aldı.

• Timeleft, her hafta binlerce insanı yabancılarla akşam yemeğinde bir araya getirerek €18m yıllık tekrar eden gelir yaratıyor.

• Dion, insanların ilk etkileşimlerini dijitalden fiziksele çevirdiği, kapalı devre bir topluluk yapısıyla 10 bin kullanıcıya ulaştı, 30 bin kişide ‘kapıda’ bekliyor.

• Pie, arkadaşlığı bile yeniden tanımlayıp IRL odaklı sosyal ağ kuruyor ve bunun için $24m yatırım aldı.

• WeRoad, tanımıyor olduğunuz insanlarla grup seyahatini ürünleştirip $150m değerlemeye ulaştı.

• Matchbox, algoritmaları kullanıp gerçek dünyada bağlantı kurmayı optimize ediyor.

PRAGMA: Revolut’un bankacılığa özel foundation model’i

Yakında IPO yapmayı planlayan ve $200b değerlemeyi hedefleyen Revolut’un çok değil daha bir sayı önce AIR projesinden sizlere bahsetmiştim. Şirket, hafta içinde de bir başka AI projesini daha görücüye çıkardı: PRAGMA. Bankacılık özelinde bir foundation model.

111 ülkede bulunan 25 milyon kullanıcısının, 40 milyar aksiyonundan beslenerek pre-trained edilen bir AI modeli olan PRAGMA; 200’den fazla NVIDIA H100 GPU’da çalışıyor.

Bankacılık sektörünün bugününe bakınca; fraud için ayrı, kredi skorlama için ayrı, pazarlama için ayrı bir -çoğu zaman da ML bazlı- model kullanılıyor. PRAGMA ise tam da bu noktada, halihazırdaki LLM’lerin yerini almadan, aksine onların ‘Key–Value–Time tokenization’ yöntemiyle bu 40 milyar aksiyondan beslenmesini, tek bir modelde tüm bankacılık gereksinimlerini çözebilmeyi sağlıyor.

PRAGMA bir anlamda LLM’lere milyonlarca kullanıcının milyarlarca davranışını bir embedding olarak sunuyor. LLM’ler tek başına ‘insan dilini’ çok iyi anlarken, şimdi finansal davranışları da anlayabilir hale geliyor. Üstelik fraud kararı için pazarlama aksiyonu da denkleme girmiş oluyor, yani birbirinden farklı veri setleriyle beslenen bankacılık sektörü modelleri, artık çok daha güçlü olma konusunda bugüne kadar olmadıkları kadar iddialı bir pozisyondalar.

PRAGMA’nın metrikleri bir hayli ilgi çekici duruyor:

• “Credit scoring up 130%

• Fraud recall up 65%

• Marketing engagement prediction up 79%

• Product recommendation up 40%”

Buradan PRAGMA’nın akademik dokümanına, buradan da detaylı bir anlatıma göz atabilirsiniz.

Peki Revolut’un bu yaptığı ilk mi? Hayır, Nubank de 100 milyardan fazla finansal işlemi içeren foundation model’i nuFormer’ı ve Mastercard da milyarlarca kartlı işlemi içeren LTM’yi yakın geçmişte duyurmuşlardı.

Şurası net ki domain spesifik çalışan foundation model’leri görmeye devam edeceğiz. Finans sektörü dışındaki örnekleri, LLM şirketleri piyasaya sürmek için birbiriyle büyük bir yarış halinde. Özellikle OpenAI ve Anthropic.

The 2026 AI Index Report by Stanford

Stanford’ın geçen sene de çok konuşulan The 2026 AI Index Report’u hafta içinde yayınlandı.

Raporda AI’ın bir ‘boş bir’ trend ya da hype değil; lineer büyümeyen, sıçramalı ve ivme kazanarak genişlediği ana tema olarak öne çıkıyor diyebilirim.. Yani şu şekilde bir özet yapabiliriz: AI yavaşlamıyor, karmaşık şekilde hızlanıyor.

Şu 5 maddenin tamamındaki büyümenin aynı anda olmasının altı özellikle çiziliyor: capability, adoption, investment, competition ve talent.

Diğer öne çıkanlar;

• Temel modellerin artık %90’ının akademide değil, very-big-tech’lerde geliştiriliyor olması dikkat çekici.

• Sadece ABD’de, üretken yapay zekanın $172b tüketici değeri yarattığı söyleniyor. Ancak kritik olan şu; bu değerin büyük bir bölümü hala gelire yansımış durumda değil.

• Silikon Vadisi, AI ile beraber eski günlerine dönmüşken şaşırdığım bir konu yeteneğin ABD dışına kayması olmuş. ABD’ye göç eden AI araştırmacıları, 2017’den beri %89 düşmüş. UAE ve Güney Afrika gibi ülkelerde artış var.

• AI uzmanları ve halkın AI’a psikolojik bakışı arasındaki fark da dikkat çekici. Şöyle ki; AI uzmanları %73 tüm bu yaşananların insanlığın geleceğine olan etkisine pozitif bakıyor, halkın ise yalnızca %23’ü.

Buradan SaaS’lara geçelim

• SaaS’ların mevcut durumuna dair güzel bir analizi burada bulabilirsiniz. Daha önce de vurgu yaptığım second business konusu, abonelik dışı gelirin önemi, halihazırda şirketlere fatura kesen oyuncuların AI özelliklerini doğru eklemeleri durumunda hala büyük bir avantajı ellerinde bulundurması gibi 3 vurgu yapılan nokta var diyebilirim.

• SaaS’lar demişken; SaaStr da hafta içinde güzel bir analiz paylaştı. Ne 2008 krizinde, ne .com balonu patladığında, ne de 2022 faiz şokunda olmayan bir şey oldu ve SaaS’lar ilk kez S&P 500’ün ortalamasının altında çarpanlarla işlem görmeye başladılar. Yazıda vurgu yapılan ise şu; SaaS’lar bitmedi, ama eski SaaS’lar bitti. Büyük karlılık marjları kayboldu, düşük churn oranları ise tehlikede, ücretlendirme modeli de baştan yazılıyor. Diğer yandan yazıda ilgi çekici bir diğer nokta da AI öncesinde de bu reset’lemenin başladığı, 2022 itibarıyla çarpanlardaki düşüş başlamış.

Şimdi de ilgiyle izlediğim bir başka alana, Fiziksel AI’a…

• Jeff Bezos’un fiziksel AI odaklı yatırım fonundan daha önce #193’de sizlere bahsetmiştim. Gelen haberlere göre, JPMorgan ve BlackRock’ın da aralarında olduğu yatırımcılar, $38b değerleme üzerinden Project Prometheus’a $10b yatırım yapmaya hazırlanıyorlar.

• Çin, 2025 yılında ABD’nin tam 37 katı kadar humanoid robot ihraç etmiş. Buna karşın Çin’in bu alandaki en büyük şirketinin, ABD’li rakiplerinin çok gerisinde bir değerlemeyle private market’te işlem görüyor oluşu ise ayrı konu.

AI Coding, Coding with AI, Coding AI, Coding as AI, Code by AI, Coding for AI…

1- “AI modelleri iyileştikçe yazılım geliştiriciler daha üretken değil ama daha cesur oluyor”

Cursor hafta içinde dikkat çekici bir araştırma paylaştı: “Better AI models enable more ambitious work”

500 şirketteki geliştirici davranışlarını, Temmuz’25 - Mart’26 arasındaki dönem içinde inceleyen ve özellikle model sıçramalarına odaklanan araştırma şunu diyor: Daha iyi AI modelleri, geliştiricileri daha hızlı ya da üretken yapmıyor; ama daha cesur hale getiriyor. Yazılım üretkenliğini ölçen araçlarda yakalanması güç bir gerçeklik bu. Yani output artışından bağımsız olarak; AI’a emanet edilen problem seviyesi her geçen gün artıyor.

Bir başka deyişle; junior rollere ihtiyaç azalıyor, senior rollere ise artıyor.

Cesaret de beraberinde çok daha büyük kapsamlı, daha uzun sürecek ve imkansız denilen projelere odaklanılmasının önünü açıyor.

2- Google’ın AI Coding ürünü

Google içinde güvenlik endişeleri sebebiyle çoğu takım Claude Code veya Codex gibi çözümleri kullanamıyormuş. Bu takımlara sunulan alternatif ise henüz halka açık olmayan Gemini tabanlı çözümler… Google içinde yer alan bir başka takım hatta şirket olan DeepMind içinse bir istisna uygulanıyormuş. DeepMind’ın da bu yasaklardan nasibini alması şirket içinde bir tartışma konusu olunca; DeepMind’da çalışan mühendisler ayaklanmış, hatta bir kısmı hemen işi bırakmayı dile getirmeye başlamış, Google da geri adım atmış.

“Gemini tabanlı çözümler” diyerek geçtim ama; kurucu ortağı olduğu şirketine geri dönen Sergey Brin’in Google içinde yayınladığı bir memo hafta içinde leak oldu.

Brin de hemen yukarıda anlattığım durumdan rahatsız olmuş ve içeride uzunca bir süredir geliştirilen Claude Code muadilinin çalışmalarına hız verilmiş.

3- SpaceX’in Cursor hamlesi

IPO hazırlığında olan SpaceX, Cursor’ı $60b ödeyerek satın alma opsiyonu ve bu hakkı kullanmaması durumunda da $10b’lık stratejik yatırım opsiyonunu içeren bir anlaşmaya gitti. Meraklısına not; Cursor’ın yıllık tekrar eden geliri $2b seviyesinde.

SpaceX değil de xAI çerçevesinden bakarsak; Elon Musk’ın AI Coding alanında, elinde olmayan tek güç olan dağıtım kanalına Cursor ile sahip olması bu anlaşma için arka plandaki sebeplerden biri. Bir diğeri ise; Elon Musk’ın uzayı veri merkezi konumlandırmasında da Cursor’ı kullanmayı düşünmesi.

Evet, xAI uzayda veri merkezi hamlesiyle kapasite olarak büyük bir fark yaratacak, ama bugün Anthropic’in 10’larca kat gerisinde olan token kullandırma noktasında dağıtıma ihtiyacı daha da artacak…

xAI’da arz zaten var, hedef o ki daha da yükselecek, planlanan da talebin de Cursor ile büyümesi.

4- Lemi Orhan Ergin’den ‘Rebirth of Software Craftmanship in the AI Era’ sunumu

Sunumun kendisi burada, kısa bir özeti de Lemi’nin LinkedIn paylaşımında.

Peki sunumun bende düşündürdükleri neler;

Evet, ‘craftmanship’ yani ustalık artık çok daha değer kazanıyor. Ki agile ve growth konuşarak, yazılımın 2010-23 arasındaki döneminde, ustalığı olması gerektiğinden de az önemsedik ne yazık ki.

Ve evet, Change Curve’de çok güzel ifade edildiği gibi AI Coding dönüşümünü ‘kabullenmekten’ başka bir çare yok. Evet, bugüne kadar pahalı ya da imkansız, veya ikisi birden, dediğimiz projeleri, bugün itibarıyla hayata geçirmek mümkün.

Sunumu dinle-ye-medim. Hype’ın etkisi de muhakkak ki vardır, ama tüm bunlara evet derken Lemi’nin paylaşımından çıkardığım ‘telaşsızlık’ haline ise katılamadım.

Kısalar…

1. Meta, çalışanlarının ekran aktivitelerini, klavye hareketlerini (keystroke) ve bazı iş akışlarını izlemeye başlayacak bir sistem üzerinde çalışıyor. 202. sayı içindeki en ‘korkunç’ haber bu olsa gerek. :) Amaçlanan şey tabii ki AI model eğitimi. Evet AI modelleri halihazırda oldukça güçlü zaten, ama ‘knowledge work’ denilen, insanların gerçekten işi nasıl yaptıklarını bilmiyorlar. Meta da bu veri setiyle birlikte, bizzat kendi iş akışlarını çok daha efektif bi şekilde AI agent’lara emanet edebilmenin yolunu arıyor.

2. Kapanan şirketlerin e-posta ve Slack arşivleri, AI veri seti olarak düşünürsek; hiç de fena bir kaynak değiller. Artık public internetin sonuna geldik, private tarafta hemen yukarıdaki gibi herkes kendi verisinin ‘suyunu çıkarıyor’ ve sıra ‘ölü şirketlere’ de gelmiş durumda. Dead Internet teorisinin Dead Company açılımı da diyebiliriz pekala. :)

3. Cloudflare, web sitelerinin agentic dönüşüme hazır olup olmadıklarına dair basit bir servis yayına aldı. URL’i verip web sitelerinin mevcut durumunu ve iyileştirmek adına önerileri görebiliyorsunuz: Is Your Site Agent-Ready? Keşfedilebilirlik, içeriğin erişilebilirliği, aksiyon alınabilirlik gibi kriterlere bakan bu servis için Cloudflare, 200 bin web sitesini analiz ederek benchmark’ları belirlemiş.

4. OpenAI aynı hafta içinde; hem GPT’nin 5.5 versiyonunu yayınladı, hem finansal dünyada kişisel AI çözümleri üreten Hiro Finance’i satın aldı hem Workspace Agents isimli AI agent özelliğini duyurdu hem de bi hayli geride kaldığı fotoğraf alanında ChatGPT Images 2.0’ı duyurdu... AI’ın super-app’i olma vizyonunda tam gaz ilerliyorlar.

5. Bir vergi yönetimi yazılımı olan owner.com’un AI çağında takım kurma ve ‘lean’ değil ‘delta force team’ odaklı playbook’u oldukça yol gösterici.

Tam ‘AI ile alakasız konular da aşağıda’ diyeceğim; ama yine hepsi dolaylı yoldan da olsa AI’a dokunuyor. 🤷🏻‍♂️ Soruyorum, suç bende mi, AI’da mı?..

1. Apple; daha WWDC gelmeden, uygulama ekosistemini ‘taksit’ kavramıyla tanıştırdı. Xcode 26.5 beta’da ortaya çıkan bu yenilik ile kullanıcılar, örneğin 1 yıllık planı satın alıp 12 taksit ile ödeyebiliyor... App Store’daki AI uygulamaları yerini sağlamlaştırdıkça; klasik utility uygulamalarından farklı olarak (arkadaki AI harcamalarını yönetebilmek adına) ‘kullandıkça öde’ modelini daha çok ön plana çıkardı ve bu da App Store’daki ciroları arttırdı. Ve Apple da bu alanda bir yenilik yapmaktan çekinmedi gibi duruyor... Bu da aynı zamanda; RevenueCat ve Adapty gibi abonelik yönetimi yazılımlarının çok yakında kullanıcıların risk analizlerini yapmaya başlayacak olmaları demek olabilir. Kim bilir, ileride App Store’da BNPL da görürüz…

2. Apple demişken; Tim Cook da görevini bırakacağını açıkladı, yerine de tahmin edildiği gibi donanımlardan sorumlu olan John Ternus geçiyor… Tim Cook’un gelişi nasıl doğru bir zamanda olduysa (ekosistem kurulmuştu ve iPhone ürün-pazar uyumunu yakalamıştı), ayrılışı da doğru bir zamanda oldu. 15 yılda hem operasyonel mükemmelliğe ulaşan hem de kasasını dolduran Apple; bugünse yeniden risk almaya ve doğru pozisyonlanmaya ihtiyaç duyuyor.

3. Palantir’in manifestosunu da mutlaka duymuşsunuzdur. Teknoloji sadece ABD değil, tüm dünyada politikleşiyor.

4. HubSpot, ‘outcome-based pricing’ modeline geçti. Qualified lead’ler için 1 dolar, çözülmüş talepler için 0.50 dolar… Böyle büyük oyuncular ister istemez değişimi de tetikliyor; özellikle martech alanında bir ürünün, orta vadede bunu bir seçenek olarak sunmaması ‘iddialı bir hareket’ olacak diyebilirim.

USVC: ‘Çok hızlı’ büyüyen teknoloji şirketlerine yatırım yapmanın kolay yolu

Bünyesinde $125b yönetilen AngelList, USVC’yi duyurdu. Akreditasyona ve SEC (ABD’nin SPK’sı) kaydına gerek olmadan, minimum $500 ödeyerek satın alınabilen USVC; liquidation yani yatırımdan para çıkışı için exit/IPO dışında ikincil piyasada işlem görülmesini de yeterli görebiliyor. Yani USVC yatırımcıları, her çeyrek %5’e kadar çıkış yapabilecek, eğer ikinci piyasada bir karşılık oluşuyorsa...

OpenAI, Anthropic, xAI ve Vercel gibi şirketlere tek bir sepette yatırım yapabilme imkanı her halükarda dikkat çekici. Bu şirketlerin her biri için, ayrı ayrı düzenlenen yatırım turlarına (SPV’ler aracılığıyla) katılma imkanı sunan platformlar zaten vardı, aynı şekilde bu şirketleri yatırım yapan ETF fonları da. Ama AngelList’in USVC’si de güzel ve kolay bir alternatif olmuş. USVC muadillerinden;

1. güçlü yatırım komitesi

2. düşük yönetim ücretleri

3. kolay yatırım süreçleriyle

ayrılıyor. Burayı hemen biraz açayım… Örneğin yukarıda da bahsettiğim, Pre-IPO şirketlere yatırım yapabileceğiniz platformlarda; hem daha yüksek yönetim ücreti ödüyorsunuz hem de yurtdışında bulunan (saklama yapan) bi bankaya üye olmanız bekleniyor ki bu da biraz meşakkatli bir süreç…

USVC’nin yatırım komitesinde Naval Ravikant da var, ki siz muhtemelen kendisini ‘yeni nesil bir internet düşünürü’ olarak tanıyorsunuz ama Naval, aynı zamanda AngelList’in de kurucu ortaklarından biri.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 202. sayısı da burada sona erdi.

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için; Substack’den e-bülteni okuyorsanız, bu e-postaya yanıt vermeniz en iyi seçenek. LinkedIn’den okuyorsanız -ki bence Substack’in okuma deneyimi on kat falan daha iyi- mesaj kutumu kullanabilirsiniz.

12 Mayıs Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda görüşmek üzere.

Kısaca ‘benden haberler’ ile başlayayım:

1. ‘1,000 true fans’ diye 9 yıl önce yola çıkmıştım, bugün 10,000 kişiyiz. Hafta içinde bi başka mil taşını daha devirdiğimi farkettim; LinkedIn’de son bir yılda 1,000,000 görüntülenme. Tabii çok daha önemlisi; bu 200,000 tekil insanıın kimler olduğu. Bu noktada da LinkedIn; %60’ının orta ve üst düzey yönetici olduğunu söylüyor. Daha fazla görüntülenme almaya hiç oynamadım, LinkedIn klişelerine hiç düşmedim; ki zaten 200 civarındaki post’un çok önemli bi kısmı da Soft Commitment bölümleriydi.

2. 15 Nisan Çarşamba günü Tech Leaders Summit’teyim. Konu ve konuşmacılar oldukça güçlü, hatta neredeyse tüm ‘big enterprise’ segment şirketlerinin CIO ve CTO’ları etkinlikte olacak diyebilirim. :) Ben de değerli isimlerle beraber ‘AI-Driven Company olmak’ hakkında konuşacağım.

   1. Tech Leaders Summit’e kayıt olmak isteyenleri, «SOFTCOMMITMENT» kodu ile yüzde 40 indirim bekliyor.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım.

Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

OpenAI, ortalamada 80k izlenen TBPN’yi $100m’a yakın bir bedelle satın aldı

“Every startup is a media company. Every founder is an influencer.” başlığını atmamın üzerinden neredeyse iki sene geçmiş. 2010’larda da hatırlayacaksınız; “content is king” derdik, aslında o günden bugüne çok bi şey değişmedi, sadece konunun önemi arttı, hatta her yol buraya çıkmaya başladı.

OpenAI da hafta içinde yaklaşık 1 sene önce kurulan; her bölümü ortalama 80 bin izlenen, geçen seneyi $5m ciroyla kapatan TBPN’i satın aldığını açıkladı. Net bir tutar paylaşılmasa da $100m altında ama oraya da çok yakın bir yerden anlaşma yapıldığı söyleniyor.

TBPN kurucu ortakları, 200 binlik core bir teknoloji kullanıcısını hedeflediklerini söylüyorlar, TBPN’nin e-bültenine kayıtlı kişi sayısı 170k, ana mecraları ise video içerik olsa da YouTube değil, Twitter. Aşina olmayanlar için TBPN, her gün ve üç saate varan teknoloji sohbetlerine ev sahipliği yapan, bizzat kurucuların ekranda olduğu ve sıklıkla konuk da alan bir yayın-dı.

• ‘owned media’ kategorisinde başta VC’lerin ve markaların yaptıklarını,

• kendi işlerini daha da büyütmek üzere hareket eden ve halihazırda bir şeyler başarmış kişilerin yaptıklarını

• ve arkasında bir otorite/kişi bulunmayan no-name yayınları

saymazsak ki bunlar pek de ‘satın alınabilir’ değiller; akla gelen az sayıdaki mecra arasında belki de en önde geleni olan TBPN, bana sorarsanız OpenAI için doğru bir hamle. TBPN’nin hedeflediği 200k kişi hem karar verici, hem de erken benimseyen yani peşinden milyonları sürükleyebilen, gündem belirleyen insanlar.

OpenAI pek tabii ki kurucu ortakların (aynı zamanda ekran yüzlerinin) işin başında kalacaklarını, TBPN’nin daha geniş bir skalada ve daha sık içerik üreteceğini, bunu yaparken de bağımsızlığını koruyacağını söylüyor.

Diğer yandan satın almaya dair önemli bir detay; TBPN kurucularının OpenAI içinde iletişim değil, strateji birimi altında konumlanacak, strateji liderine rapor verecek. Bu departman aynı zamanda regülatör ve kamuyla ilişkileri de üstleniyor.

“Standart iletişim playbook’u bize uymuyor. Biz tipik bir şirket değiliz. Gerçekten büyük bir teknolojik dönüşümü yönlendiriyoruz.” Fidji Simo

Fidji Simo, OpenAI’ın Uygulamalar CEO’su olarak görev alıyor, şirketin TBPN’yi neden satın aldığını çalışanlara tam olarak bu şekilde açıkladı.

Kapanışa gelirken; bir teknoloji şirketinin, bir medya şirketini satın almasına pek de denk gelmiyoruz, daha doğrusu gelmiyormuşuz, ben de şaşırdım zira.. Az sayıdaki örneğe bakınca satın alan taraftaki isimler şöyle: şirket olarak Stripe ve Hubspot, iş insanlarındaysa Jeff Bezos, Marc Benioff ve Elon Musk (Twitter’ı da saydım).

Artık teknoloji odaklı medya şirketi kurup büyütmenin maliyeti de düşmüşken; bu örneklerde artış bana kaçınılmaz geliyor. Sayı bir anda 10 katına çıkmaz, zaten bu kadar şirket de yok ‘satın alınabilir’; ama OpenAI gibi AI-first dönemde pozisyon alanlar olacaktır.

Revolut’tan bankacılığın geleceğine dair örnek AI projesi (“money intelligence”)

Geçtiğimiz haftalarda kapalı devre olarak düzenlenen ve bankacılık ile finansın AI dönüşümü konusunu ele alan bir etkinliğe katılmıştım.

Oradan aklımda kalan cümlelerden biri; üretken yapay zeka da dahil olmak üzere bankacılığın, aslında her yeni teknolojiye sırasıyla şu şekilde baktığını söylüyordu:

1. önce cost optimization

2. ardından verimlilik

3. en son aşamada ise sektörel dönüşüm

Revolut da hafta içinde son aşamadan bir proje yayınladı: AIR - AI by Revolut. Bu son aşama ne demek biraz daha açmak gerekirse; bankacılık bir ürün olarak nasıl değişecek, kullanıcılar aslında ne istiyor, gelecekte finansal ürünlerle interaksiyon hangi zeminde olacak?

AIR’ı en kısa şöyle anlatabilirim: diyalog tabanlı bankacılık. Yani ever bir özünde bir chatbot, ama pek de bugüne kadar kullandıklarımız gibi değil. Tamamen kişisel bi deneyimle, içinde hemen her aksiyonu alabildiğimiz, pro-aktif…

‘Gelecek böyle olacak’ seviyesinde bir ürün mü değil, ama fazlasıyla fikir veriyor. Bankacılık; daha sosyal olacak hayata dokunacak, şu an AIR tam olarak öyle değil ama pro-aktif iletişim kuracak… Son olarak; AIR markasını beğenmedim, tasarımı da chatbot’ların alışılmış yapısından pek çıkamamış, daha yenilikçi bir yaklaşıma ihtiyaç var.

Geleceğin bankacılığında mecra neresi olacak: finansal uygulamalar mı AI mı?

Peki halihazırdaki finans devlerinin kendi AI ürünlerini çıkarmasıyla; ‘AI-first’ ürün şirketlerinin finans ürünlerini çıkarması arasında ne fark var?.. İşte bankacılığın çok iyi bir deneyim sunması için bir sebep daha. Kullanıcıların mecrası değişebilir.

Hafta içinde Perplexity, Perplexity Computer içinde Plaid sayesinde 12 bin finans ürünü ile entegre olabilen özelliğini duyurdu. Finansal hayatınıza soru sorabilir, en önemlisi harcama ve bütçeleme gibi alanlarda; kendi küçük ürünlerinizi hayata geçirebilirsiniz.

“AI-first” dönemde organizasyonel dönüşüm…

1- Meta, çalışanlarını harcadıkları token’lara göre bir liderlik tablosuna koyuyor

Bana sorarsanız baya riskli bir hareket. Meta’nın 85 bin çalışanı, son bir ay içinde 60 trilyonluk token ‘yakmışlar’. Zuckerberg ilk 250 içinde kendine yer bulamamış, bazı birimlerde kişi başına ödenen maaşın üzerinde token harcaması var.

Token harcamalarına limit getirmek lazım demiyorum yanlış anlaşılmasın, aksine… Ama kişiye ve üzerinde çalıştığı göreve göre bir hayli değişiklik gösterebilecek bir metriği bu denli merkeze koymak, hiç de doğru olmayan bir teşvik mekanizması yaratıyor noktasındayım.

Yakın geleceğin ikilemi; Compute budget vs headcount

Google CEO’su Sundar Pichai, verdiği bir röportajda artık ekip ve proje bazlı olarak compute kullanımını haftalık şekilde takip ettiğini söylüyor. Yakın gelecekteki CFO sorularından biri de ‘mühendislik bütçesinin ne kadarı token’lara gidecek?’ olabilir.

Benzer şekilde CTO’lar da ‘hangi proje için ne kadar inference ayıracağız?’ sorusu ile başbaşa kalacak gibi duruyor.

2- Marc Andreessen’a göre AI ile en büyük zararı orta düzey yöneticiler görecek

Marc Andreessen; Ford örneğindeki gibi, 1900’lerin ilk yarısında şirketi kuran kişi o şirketi her anlamda var eden kişiydi diyor ve bu dönemi ‘burjuva kapitalizmi’ olarak isimlendiriyor. Buradan profesyonel yöneticilerin dönemine geçiş yaptığımızı, ve AI ile beraber bu grubun en büyük riski taşıdığını söylüyor.

3- “From Hierarchy to Intelligence”

Marc Andreessen’in söylediğine oldukça benzer bir şeyi, farklı bir açıdan, Twitter ve Block’un kurucusu olan Jack Dorsey ve Sequoia Capital’ın ortaklaşa kaleme aldığı bu yazı da söylüyor: From Hierarchy to Intelligenge.

Şirketler, şirketlerden de önceki dönemde ordular, neden hiyerarşiler kurdular? En temelde şu sorunun yanıtını aradıkları için: ‘Bilgiyi nasıl organize ederiz ve insanları nasıl koordine ederiz?’… Bugünkü şirketler şu mantıkla çalışıyor:

• Middle management → bilgi taşıma sistemi

• Hiyerarşi → iletişim altyapısı

Yazıda sorgulanan soru da şu; artık bu hiyerarşiye eskisi kadar ihtiyacımız yok.

4- Shopify’ın AI-first engineering playbook’undan öne çıkanlar

Shopify kurucusu Tobi Lütke’nin hayatımıza soktuğu ‘AI-first company’ deyiminin ve Tobi’nin şirket içinde sirküle ettiği o meşhur memo’nun üzerinden tam bir sene geçti.

Bessemer’e konuk olan şirketin Head of Engineering’i Farhan Thawar’ın anlattıkları arasında öne çıkanlar:

• Asıl mesele ‘AI adoption’ değil, ‘AI reflex’. Yani bir problemle karşılaşında ‘AI ile bunu nasıl çözerim’ diye bakıyor musun bakmıyor musun?

• Shopify’da kültür yukarıdan aşağıya iniyor. Liderlerden AI’ı nasıl ve nerede kullandıklarını bizzat göstermeleri bekleniyor ve tabii ki performans sistemi de bu doğrultuda baştan yazılmış.

• Son zamanlarda sıklıkla örneğini (örneğin Block’ta) gördüğüm gibi; Shopify’da da ‘internal AI operating system’ oluşturulmuş durumda. Yani; şirketin tüm verileri kapsayan MCP server’lar, prompt kütüphanesi, merkezi bi LLM-routing çözümü…

• Finans, satış ve HR gibi birimler; kendi ihtiyaçları doğrultusunda kendi internal araçlarını geliştiriyor, yazılım ekipleri bottleneck olmaktan çıkıyor, yazılımın da merkezi olmaktan çıktığı gibi…

• Daha fazla koda, daha fazla çıktıya değer verilmiyor; bunun yerine etki üzerine yoğunlaşılıyor. Silinen 6 satır kodla $600k tasarruf edilmesi örneği, tam olarak burada veriliyor.

• Yine Soft Commitment’ta yer verdiğim bi kavram olan ‘comprehension debt’ Shopify’ın da gündeminde. AI evet her şeyi çok hızlandırıyor; ama çalışanlar da olup biteni daha az anlıyor, domain bilgisi azalıyor, debugging zorlaşıyor... İşin kötü tarafı, problem net, ama Shopify’ın da anlatabildiği net bir reçetesi yok. :)

5- AI’da verimlilik lineer değil

Harvard ile BCG’nin yaptığı ‘Navigating the Jagged Technological Frontier’ başlıklı çalışma da kıymetli.

Çalışanları üç gruba ayırıp (AI kullanmayanlar, sadece GPT-4 kullanabilenler ve prompt yazma eğitimi alıp GPT-4 kullananlar); yaratıcılık ve analitik düşünmeyi gerektiren 18 farklı görev veriliyor. AI kullananlar daha hızlı, daha kaliteli, daha çok iş üretiyor; burada fark bariz ortada. Ama bu kişiler, AI’ın ‘sınırları dışında kalan’ görevlerde ise %20 daha başarısız oluyorlar.

Zaten çalışmanın vurgu yaptığı temel nokta da tam olarak burası; AI kullanmak bi zeka artışı demek değil, AI kullanmak lineer de değil.

Özetle; AI’ı doğru yerde kullanmak gerekiyor. Diğer yandan bu satırları okuyanların hemen aklına gelecek “human-in-the-loop” yaklaşımı için de sonuçlar şaşırtıcı… Yani evet; AI ile insanların beraber çalıştığı durumlarda da her zaman en iyi sonuç gelmemiş.

Buradan da ‘model routing’ gibi ‘task routing’ kavramına geliyoruz. Ve az sonra okuyacağınız Zapier’in de vardığı gibi ‘işletim sistemi olarak bakma’ meselesine…

6- Zapier’in tüm organizasyonuna uyguladığı AI Fluency Rubric

Benim de sizlerle paylaştığım gibi yaklaşık bir sene önce ilk versiyonunu paylaşan Zapier, hafta içinde de AI Fluency Rubric’in ikinci versiyonunu duyurdu.

Bu ikinci versiyonda belki de en dikkat çekici nokta; Zapier’in -hem eski hem de ekibe katılacak olan yeni- çalışanlarından minimumdaki şu beklentileri:

• AI’ın temel işlerine entegre olması

• Tek seferlik prompt’lar değil, tekrar eden sistemler kurmaları

• Kalite, verimlilik veya benzeri çıktılarda net etki yaratmaları

Çoğu şirket hâlâ çalışanlarına ’AI kullanıyor mu, kullanmıyor mu?’ gözlüğünden bakıyorken, Zapier işe alım, onboarding, eğitim, KPI’lar ve yönetici beklentileri gibi çok sayıda konuyu bu çatının üzerine oturtmuş.

Bu da AI dönüşümlerinin işletme sistemi mantığıyla yapılması gerektiğini bize gösteriyor ki fazlasıyla katılıyorum. Bir başka deyişle de; ‘X pozisyonu AI’a yenik düştü’ diyerek değil, tüm süreçleri yeniden düşünüp tasarlayarak.

Dikkatimi çeken AI ürünleri ve güncellemeleri

1- “OpenClaw anı”

Microsoft; Microsoft 365 içine OpenClaw destekli bir kişisel asistan koymak için mühendislik liderlerinden Omar Shahine’yi görevlendirdi. Açık kaynak kodlu bir proje olarak OpenAI’ın satın aldığı OpenClaw’un kurucusu Peter da bu hamleyi, ekosistemi büyüttüğü için pozitif buldu.

Sadece Microsoft 365 gibi işletim sistemi seviyesinde değil, tüm platformları bir ‘OpenClaw anı’ bekliyor.

OpenClaw ile olan kişisel deneyimimden hareketle şunu söyleyebilirim: daha dar kapsamlı ve kendi dosya yapısı sayesinde odaklı bir context sunduğu için, API üzerinden entegre ettiğim model, LLM’in kendi arayüzündeki aynı modele kıyasla daha tutarlı ve isabetli sonuçlar verebiliyor... Bu da şunu gösteriyor; performansı belirleyen şey tek başına model değil, modele verilen problem tanımı ve context yapısı da çok önemli. Merak edenler için model önemli değil; ama Gemini 3.1 Pro.

Bu noktada Claude’un OpenClaw’a cevabı niteliğindeki Managed Agents özelliğine göz atmak isteyebilirsiniz.

2- Frontier modeller, platformları dışında token kullanıma izin vermiyor

Önemsiz gibi görülebilir ama; Anthropic hafta içinde OpenClaw gibi harici platform kullanımında aynı hesabın limitinin geçerli olmayacağını açıkladı. Yani Claude için satın aldığınız paketteki token’lar, başka bir platformda harcanamıyor… Tabii ki API ile parasını ödeyip kullanırsanız o ayrı…

Önemli çünkü SaaS’ların, OpenClaw gibi LLM’ler dışında kalan AI araçlarının model kalitesi noktasında açık kaynağa ve kendi geliştirdikleri çözümlere muhtaç olmaları demek.

Yani öyle görünüyor ki en güçlü modeller, sonunda yalnızca o model üretenlerde kalacak…

3- Poke: Mass için OpenClaw

Hemen yukarıda ‘OpenClaw anı’ dedim ya, mass için OpenClaw anı da Poke olsa gerek. Hafta içinde $300m değerleme ile yeni yatırımını da duyuran Poke; kişisel bir AI asistanı.

iMessage, SMS, Telegram ve bazı ülkelerde WhatsApp üzerinden ulaşılabilen Poke ile takviminizi yönetebiliyor, iş uygulamalarına, akıllı ev sistemlerine bağlanabiliyor. Alamet-i farikası ise; aynı OpenClaw gibi otomasyon odaklı olması… Burada detaylı bir demo mevcut. Bence 2026 içinde satın alınırlar, hatta muhtemelen OpenAI alır. :)

4- WebBrain: Açık kaynak kodlu Browser Agent

Şimdi mass’e değil, aksine biraz nerd’lere hitap eden bi ürünle devam ediyorum: WebBrain.

Türkiye’nin birinci nesil girişimcilerinden olan Emre Sokullu tarafından geliştirilen WebBrain, tarayıcınız için açık kaynak kodlu ve ücretsiz bir agent altyapısı sunuyor.

Google Chrome ve Firefox üzerinde çalışabilen WebBrain; sayfalarını okuyabiliyor, prompt’unuz doğrultusunda web sitesi üzerinde otomasyon yapabiliyor. Seçtiğiniz LLM ile çalışabilen WebBrain, self-hosted olarak çalışıyor, açık kaynak modellerle beraber tamamen ücretsiz kullanılabiliyor, local’inizdeki LLM’lerle çalışabilmenizi mümkün kılıyor. WebBrain’in ‘ask mode’ ve ‘act mode’ dediği iki ayrı modu var.

Nerd’lere hitap ediyor dedim çünkü LLM’lerden çıkmak kolay değil, veri üzerine bir mahremiyet beslemek de bir hayli zor bulunan bir niş. Ama LLM ve ‘very-big-tech’ bağımlılığından çıkabilmek adına kesinlikle güzel bir alternatif.

Kısalar…

• 50. yaşını kutlayan Apple’ın (burada The Verge imzalı güzel bir derleme var) ilk değil ama 1. yılındaki ilk yatırımlarından birini Sequoia’dan almış. Ve burada da Don Valentine imzalı investment memo var, şöyle anlatayım, memo elle yazılmış. :) Böyle teknoloji anlarını seviyorum, sizinle de paylaşmak istedim.

• Bir girişim, YC’nin son dönemindeki onlarca girişimi bir gece klonlamış... :) Bu girişimin adı Feltsense, mottoları: ‘AI Agents as Fully Autonomous Founders’.

• Hype’ın olmazsa olmazlarından yanlış bilgi ve çarpıtma… Kimi zaman daha ilgi çekici olduğu için kimi zaman da istemeden. Burada 2 kişilik bir şirketin $1b’lık ciro eşiğine ulaşmalarının arkasındaki illegal konular ve yalanlar var. Burada da önce bir Hollywood oyuncusunun geliştirdiği söylenen ama daha sonra aslında kendisinin sadece marka yüzü olarak GitHub reposunun iletişimini yapmasının örneği var.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 201. sayısı da burada sona erdi.

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için; Substack’den e-bülteni okuyorsanız, bu e-postaya yanıt vermeniz en iyi seçenek. LinkedIn’den okuyorsanız -ki bence Substack’in okuma deneyimi on kat falan daha iyi- mesaj kutumu kullanabilirsiniz.

28 Nisan Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda görüşmek üzere.

Doğum günlerini -kendiminki de dahil- pek önemsemem, özel günlere ek bir anlam yüklemem; 200. sayıya da öyle. Ama dile kolay, 200. sayı.. :) Bu yolculukta bana eşlik ettiğiniz, beraber öğrendiğimiz için çok teşekkürler!

“Olsun ben 200. sayı hediyesi vermek istiyorum” diyenler için önerim; burada neredeyse 10 bin kişiyiz, lütfen herkes en az bir konuştuğumuz konularla ilgili olan arkadaşını abone yapsın. :)

Visby globalde 550’den fazla müşteriye ulaştı

Visby, artık çok iyi bildiğiniz gibi AI Search dikeyinde şirketlere uçtan uca analiz ve çözüm sunan bir ürün.

Türkiye’den Pronet, Gedik Yatırım ve Atelier Rebul gibi müşterilere sahip olan Visby; en son sponsor olduğu 196. sayının ardından, globaldeki SaaS şirketlerini hedeflediği ürünüyle beraber 550 müşteri barajını geçti (tebrikler!).

Yıl başından bu yana müşteri sayısında 10x’in üzerinde büyüyen, yakın zamanda devreye giren AppSumo kampanyası ile Mart ayı içinde $120k’dan fazla ciro elde eden Visby; lider SaaS karşılaştırma platformu olan G2’da, 49 global müşteriden 4.9 puan ortalaması yakaladı. Visby sunduğu farklı çözümlerle beraber hem erken aşama şirketlere hem de kurumlara hitap edebiliyor.

ChatGPT, Claude ve Gemini için markanızın performansını ölçen; sadece kaç kez ve nerede markanız geçiyor bilgisini değil, aslında bir yolculuk olarak funnel analizi sunan Visby; performans artışı için hangi adımları izlemeniz gerektiğini söylüyor ve içerik önerileri de sunuyor. Hatta içerikleri SEO ve GEO’ya uygun olarak sizin için yazıyor.

Visby ile tanışmak için bu linke gidebilir, Soft Commitment okuyucularına özel olan ‘AI Görünürlük Raporunuzu’ talep edebilirsiniz.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta oluşturmaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Soft Commitment Meetup’ı da unutmadım. Ama küçük bir gelişmeyi bekliyorum, yakında duyurusu sizlerle.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

“AI modelleri hızla commoditize oluyor”

Hatırlarsınız, uzun zaman önce “AI modelleri hızla commoditize oluyor” demiştim, Tomasz Tunguz bu dönüşümü çok güzel anlatmış.

AI modellerini ilaç sektörüne benzeten Tomasz; önce fiyat etiketleri yüksek olan foundation model şirketleri geldi, sonra neredeyse aynı performansı veren ucuz alternatifler ortaya çıktı, aynı çok benzer içeriği sahip ve aslında insan vücuduna aynı etkiyi veren alternatif ilaçlar gibi diyor. Hani şu eczacınızın ‘elimde o yok ama aynı etken maddeye sahip olan şu var’ dediği ilaçlar…

Tabii ilaç sektöründe patentler dolayısıyla bu döngü 20 yılda yaşanırken AI’da ise 2 ayda bu cümleyi duyabiliyoruz.

Peki fiyatlar neden ucuz? Birinci sebep kuşkusuz ucuz alternatiflerin pahalılardan aldığı ‘know-how’ (evet, çok kibar ifade ettim), sonrasında Alibaba ve Baidu gibi şirketlerin bulut müşterileri kazanmak için fiyatlarını sübvanse etmesi ve 2025’in başında yaşadığımız ‘DeepSeek anı’ gibi teknolojik gelişmeler…

Son olarak; modeller commoditize olduysa farkı ne yaratacak: ürün.

‘Distribution-first startup’ oyununun öncüsü Roy Lee’den itiraf

Cluely’den size #185’de detaylıca bahsetmiştim. Girişimin kurucusu Roy Lee, 2025 yılında paylaştığı $7m ARR’a ulaştıkları bilgisinin yalan olduğunu itiraf etti.

Bu yalan yatırımcıya değil de kamuoyuna söylendiği için, gündemdeki güncel ve malum örneklerden bana kalırsa ayrılıyor… Roy’un kendisine eleştirilerde bulunan TechCrunch makalesine vermiş olduğu videolu yanıt da yine kendine özgü cinsten.

Yalanın söylendiği kitle ve ortam farklı, yalanın derinliği farklı, bir de söyleyenin hali ve hareketleri tabii. Konuda bağımsız aşağıdaki sıralama çok güzel oldu:

• Revenue → opsiyonel

• Growth → önemli

• Distribution → çok önemli

• Narrative → en önemli

AI paradigmasında job market’in son durumu

Lovable

Lovable kurucusu Anton Osika, gördüğüm en ilginç ‘iş ilanlarından’ birini paylaştı; birden çok pozisyon için alım yaptığınızı söyleyebilirsiniz, giriş seviyesi pozisyonlar için genel bir ilan paylaşabilirsiniz, ama Anton şirket olarak Lovable’da çalışmak istiyorsanız bize ulaşın dedi, evet bir satın alma daveti.

Anton’un stratejisi çok yerinde, founder mode’un yerini hiçbir şey doldurmuyor, bir de şirketiniz içinde bu modun devam edebileceğine dair inancınız tamsa ne ala…

Meta

Son büyük işten çıkarma dalgası haberi Meta’dan geldi. 15 bin (%20) çalışanını işten çıkarmaya hazırlanan şirketin temel motivasyonu ise artan AI yatırımlarını dengelemek ve geçtiğimiz yıllardan kalan metaverse yatırımlarının da ‘borcunu ödemek’. AI yatırımları derken, Meta’nın 2026 sonuna kadar ayırdığı bütçe, 600 milyar dolar. Amazon da Ocak ayında 16 bin kişinin (%10) işine son vermişti.

Diğer yandan Zuckerberg şu sılara ‘CEO Agent’ geliştirmekle meşgul. Bu agent; şirket içindeki verilerle beslenip, anlık olarak gelişmeleri haber veriyor, metrikler sunuyor; adeta yönetim katmanlarını bypass ediyor. Bir haber CEO’ya ulaşana kadar hiyerarşide birden çok katmanı atlaması gerekirken Zuckerberg’ün amacı; tüm bu aşamaları atlatan bir otomasyon ortaya çıkarmak.

State of the Product Job Market

TrueUp ve Live Data Technologies’in verilerinden beslenen ve Lenny’nin paylaştığı bu araştırma, sadece ürün yönetimine değil, sektörün tamamına ışık tutuyor.

• 2023’te dip yapan tech job market tekrar büyümeye başlamış. Ürün yönetimi iş ilanlarındaki 2023’ten bugüne yaşanan artış %53. Mühendislik rolleri de son 2 yılın en yüksek seviyesine oldukça yaklaşmış.

• Paribu’da bizim de sahip olduğumuz ‘AI PM’ pozisyonu için 700 açık pozisyon var. AI odaklı iş ilanlarında artış her noktada çok net görülüyor.

• Uzaktan çalışma azalıyor, özellikle AI rollerinde Silikon Vadisi başı çekiyor. 2 dikkat çeken bölge daha var: Berlin ve Austin.

• Geçtiğimiz yıllara kıyasla senior rollere olan ilgi yükseliyor. Yine şaşırtıcı değil, daha az kişi ama çıktı odaklı bir işe alım stratejisi yayılıyor.

• Scrum Master ve Project Manager gibi koordinasyon rollerine, AI yetkinliğinin düşük olan herkese olan ilgi çok ciddi şekilde azalıyor.

Özetle; very big tech’lerden gelen layoff haberleri ki hemen yukarıda da bir tanesi vardı, evet mühendislik organizasyonlarını da pek tabii ki etkiliyor ama işe alımlar da devam ediyor. Şirketler yeni düzeni en azından bir süre için anlamış, pozisyon almaya başlamış gibi duruyor.

Teknoloji takımları sayıca küçülüyor, şu iki konuda harcamalar hızla büyüyor:

• GPU, data center ve diğer her türlü AI altyapısına harcanan bütçeler,

• ve her bir geliştirici için -yurtdışı örneklerinde güncel olarak $3k (aylık) dolaylarında olduğunu gördüğüm- token masrafları.

Ama işe alımlar devam ediyor, edecek de…

US Job Market Visualizer

Andrej Karpathy, AI paradigmasında ‘mesleklerin geleceğini gösteren’ interaktif bir harita paylaştı. Şaşırtıcı bir sonuç yok (bilgisayar başındaki işler tehlikede) belki ama, yine de başarılı bir çalışma. Harita ABD için yapılmış ve 300 mesleği kapsıyor.

Son dönemde dikkatimi çeken AI ürünleri

Skills

Claude ile popüler olan skills kavramını çok kısaca anlatmam gerekirse; prompt tek seferlik bir talimatken skills ile birden çok kez kullanılabilir şekilde, spesifik görevler için talimatlar ve dokümanlarda oluşan bir çeşit ‘mini çalışma kılavuzu’ hazırlayabiliyorsunuz.

Claude ile popüler olsa da OpenAI ve Anthropic geliştiricilerinin aslında beraberce geliştirdiği skills’lerle (bakınız: kendisi çoğul olan bir İngilizce kelimeyi, Türkçe’de yazma sorunsalı) alakalı ilk olarak kendisini bir Agent Skills Marketplace olarak tarif eden skillsmp.com’u paylaşmak istiyorum. Bağımsız bir proje olarak GitHub üzerindeki skills’leri tarayan ve keşfedilebilir bir şekilde sunan skillsmp’ye çoktan Manus sponsor olmuş bile. Platformda şu an 600 binden fazla skills var ki bu sayı bana biraz fazla gelmedi değil… Bi diğer dikkat çekici proje olan Death by Clawd ise SaaSpocalypse (#199) çağında bilindik ürünlerin, bir skills dosyası ile replace edilebilip edilemeyeceğini skorluyor.

Skills konusunda önemli bir gelişmeye OpenAI imza attı ve Codex altında Plugins özelliğini tanıttı. Codex’in plugin’lerinde skills ve MCP bir arada sunuluyor ve ben de Ekrem’e katılıyorum, bu iki kavramı birleşmesi çok yerinde.

Ramp ve Stripe’dan ‘CLI for agents’

Dokümanlar ve web siteleri gibi artık yazılımın kendisi de agent’lar için yazılıyor, ya da yazdırılıyor mu demeliyim? :) Hafta içinde hem Ramp hem de Stripe, “CLI for agents’ projelerini tanıttılar.

Böylece agent’ların Ramp veya Stripe’a gidip butonlara tıklamasına gerek kalmadı, CLI (Command Line Interface) üzerinden çok daha hızlı ve pürüzsüz olarak bu iki platformla konuşabilecek, iş akışlarını tamamlayabilecekler.

Pekala ‘ama bunun API’dan bir farkı yok ki’ diyebilirsiniz. Ama API, önceden tanımlı bir fonksiyonu çağırmak demekken, CLI ise tamamen agent’ların iş akışına uygun olarak, adeta bilgisayarın kullanımını simüle ediyor.

• GUI (Graphical User Interface) → for humans

• API (Application Programming Interface) → for developers

• CLI (Command Line Interface) → for agents

Amazon’dan Health AI

Sağlık ve eğitim gibi dikeylerde, özelleşmiş LLM’lere ihtiyacımız var. Geçtiğimiz günlerde beraber bir panelde konuşmacı olduğumuz Medipol Üniversitesi’nden Ahmet Kaplan da lokalize edilmiş, sağlık dikeyinde bir LLM üzerinde çalışmaya başladıklarını söyledi ki çok doğru hamle. Özellikle lokalize olmak; ülkenin veri, alışkanlık ve genetik kodlarından beslenmek bu noktada oldukça kritik.

Amazon da hafta içinde Health AI adını verdiği ürününü duyurdu. Amazon’un bu ürünü sadece sorularınızı cevaplama, test sonuçlarınızı açıklama, ilaçları anlatma ile yetinmiyor; reçetenizi yeniliyor, doktor randevusu alıyor ve Amazon Pharmacy ile ilaç yönetiminizi yapıyor.

Project NOMAD

Project NOMAD; internet olmadan da çalışan, içinde Wikipedia, eğitim içerikleri, haritalar ve lokal çalışan AI modelleri bulunan bir offline AI ve bilgi sunucusu projesi olarak tarif edilebilir. Use-case olarak ne zaman gerekir, ne kadar gerekli gibi sorular bir yerde dursun; çok güzel fikirmiş. Project NOMAD ücretsiz ve açık kaynak kodlu.

Projenin ismi sizi yanlış yönlendirmesin, Nomad digital nomad’lardan değil; Node for Offline Media, Archives, and Data’dan geliyor.

Adam Neumann, Travis Kalanick ve Jeff Bezos’un yeni planları

Flow

Adam Neumann, WeWork sonrası aynı iş modeli ve yaşam tarzı değişimini konuta getirmek için kurduğu Flow’u, Miami’den tanıttı ve adeta ‘mekanın sahibi geri geldi’ dedirtti.

Flow’un hikayesini ve aldığı $350m’luk yatırımı #121’de yazmıştım.

Atoms

Travis Kalanick de aynı Adam Neumann gibi ‘üzerine dizi çekilen’ Uber hikayesinin mimarı. Kurucusu olduğu Uber’den -YK tarafından- kovulmasından sonra ilk olarak bulut mutfak kavramını dünyaya getiren Travis, şimdi de yeni girişimini duyurdu.

Travis’in yeni girişimi Atoms’un mottosu: “Digitize the Physical World”. Şirketin üzerinde çalıştığı şey bir anlamda şu döngü: robotik → otomasyon → fiziksel AI. Uber insanları taşıyor, Atoms ise atomları. Travis’in bulut mutfakla tecrübelendiği last-mile delivery pazarını da düşününce; Travis aslında noktaları birleştirmiş…

Uber sonrası geçirdiği üretken ama radar altındaki 8 yılın ardından Travis, medya ve fazlaca görünür olduğu o eski yıllarını özlemiş gibi duruyor. Verdiği röportajda değindiği şu nokta kritik: “Stealth mode’da kalınca şirketinizin kültürü de PR’dan uzak, iş yapma odaklı oluyor. Aynı zamanda rakipten, rekabetten ve yatırımcı ile medya baskısından da kurtulmuş oluyorsunuz.” Tabii bu iş yapış şekli operasyon ve coğrafi genişleme tarafı yüksek işlerde, özellikle Travis gibi bir kurucusuysanız anlamlı oluyor.

Bu arada Atoms sitesinin Travis’in Uber’den ayrılış hikayesiyle açılması da önemli bir detay. Hatta metinde, YK’daki bir yatırımcının (ki bu ismin Benchmark’tan Bill Gurley olduğu biliniyor) annesinin ölümünü bir koz gibi kullandığı da geçiyor.

Jeff Bezos

Bir Wall Street haberine göre Jeff Bezos, AI kullanarak sanayi şirketlerini satın alıp dönüştürmek için 100 milyar dolarlık dev bir yatırım fonu kurmaya çalışıyor.

Bezos’un odağında şu dört sektör var: savunma, havacılık, otomotiv ve endüstriyel üretim. Bezos; aynı zamanda #193’de sizlere aktardığım, kurucusu olduğu Project Prometheus girişimiyle de oldukça paralel bir fon kurmuş oluyor. Bu girişiminin de odağında AI ile fiziksel üretimi dönüştürmek vardı.

Kısalar…

1. A16Z’nin, daha önce de konu ettiğim, The Top 100 Gen AI Consumer Apps isimli çalışmasının yeni versiyonu yayınlandı. İçerisinde güzel çıkarımlar da var.

2. Ramp bu yaz Avrupa’ya açılacağını duyurdu. Ayrıca Avrupa Komisyonu, EU Inc girişiminde bir adım daha attı. Avrupa Birliği’nde şirket kurmayı ve büyütmeyi çok daha kolay hale getirmek için tasarlanmış bu düzenleme, tek bi şirketle 27 ülkeyi kapsayan ticari bölgede faaliyetlerinizi sürdürmeye de yarıyor. EU Inc şu an teklif aşamasında.

3. SaaS metriklerinin AI ile nasıl değiştiğini ele alan bu makale, SaaS dünyası meraklıları için okumaya değer…

4. Yine meraklısı için güzel bir veriye dayalı araştırma daha... Son 20 yılda halka arz olan veya $1B+ exit yapan tüm ABD’li startup’ların kurucularını inceleyen çalışmada 350 şirket ve 2000’den fazla kurucu profili analiz edilmiş.

5. CodeWall isimli bir güvenlik şirketi, geliştirdiği bir AI agent ile McKinsey’nin AI platformuna saldırdı ve insan müdahalesi olmadan, 2 saat içinde platformu hack’lemeyi başardı. Küçük bir hack vakasından da söz etmiyorum.. 46 milyon mesaj, 728 bin dosya (McKinsey’nin en önemli asset’i bunlar desem yeridir…), 57 bin kullanıcı hesabı ve system prompt’ları ele geçirildi.

Kapanış…

Visby’nin sunduğu Soft Commitment’ın 200. sayısı da burada sona erdi.

Fikir ve önerilerinizi benimle paylaşmak için; Substack’den e-bülteni okuyorsanız, bu e-postaya yanıt vermeniz en iyi seçenek. LinkedIn’den okuyorsanız -ki bence Substack’in okuma deneyimi on kat falan daha iyi- mesaj kutumu kullanabilirsiniz.

14 Nisan Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde, e-posta kutunuzda ve favori podcast uygulamanızda görüşmek üzere.

Sevgiler.

İki küçük not; 200. sayıyı kutlayacağımız Soft Commitment Meetup’ın detayları çok yakında sizlerle. Ayrıca Soft Commitment AI’ı bu sayıyla da çoktan besledik. Lansmandan sonra tabii ki ilk günkü etkileşim çok yüksekti, lakin güzel haber şu ki 2. günden itibaren büyüme devam ediyor. NotebookLM çok sınırlı istatistik veriyor, lütfen nerede ve ne için kullanıyorsunuz, nasıl verim alıyorsunuz benimle paylaşın.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #199’u, benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirmeyle dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Dokuz senedir devam eden ve son sayıdan sonra aramıza katılan 146 kişiyle beraber 9.381 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı, iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı ihmal etmeyin.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

İlgimi çeken AI ürünleri, fikir arayana önerilerim ve ‘korunaklı’ fikir bulma rehberi

Hiç vakit kaybetmeden ürünlerle başlayalım…

1. Herhalde bu listedeki en ilginç ve en çok yatırım alan ürün Taalas’tır. Toronto merkezli şirket, LLM’leri özel tasarladığı silikonların içine gömüyor. Uzaktaki bir GPU’da çalışan LLM’lere kıyasla Taalas; çok daha hızlı, latency neredeyse olmadan ve çok daha ucuza AI kullanıcısı olmanızı sağlıyor. Taalas’ın alamet-i farikası; herhangi bi LLM’i, saniyeler içinde, özel olarak tasarladığı silikonların içinde çalışabilecek hale dönüştürebilmesi. Taalas, bilgisayarınıza bir type-C çıkışı üzerinden bağlanıyor, harici bellek boyutundaki bir cihazla hem internet hem veri merkezi gerekliliğini ortadan kaldırıyor, modellerin de böylelikle çok daha hızlı çalışmasını sağlıyor. Hem kişisel kullanımdaki bazı use-case’lerde anlamlı olabilir hem de AI donanımları ve ileride aslında AI çalıştırmak zorunda olan her donanım için önemli bir alternatif çözüm haline gelebilir.. Tabii bir de; çokça konuşulan yapay zekanın enerji ve sürdürülebilirlik sorularını da Taalas adeta taca atıyor.

2. A16Z’den erken aşamada $3m yatırım da alan ve bir iOS uygulamaları (Apple Watch, iPad, Apple TV, Apple Vision Pro ve tabii iPhone) geliştirme platformu Rork Max, tarayıcınız üzerinde çalışıyor, uygulama yayınlama sürecine kadar uçtan uca kendi platformu üzerinde yönetiyor.

3. Yine A16Z’den, ama bu sefer $9m yatırım alan Quiver AI, vector design odaklı bir tasarım ürünü. İlk modeli olan Arrow-1.0 ile görsel ve metinden, .SVG çıktı üretme odaklı çalışıyor ve hiç de fena olmayan çıktılar veriyor. Quiver AI, henüz kapalı beta aşamasında.

4. Herhalde geliştiriciler kadar AI agent’ların da hedef kitle (agent-parsable) haline geldiği yazılım dokümantasyonu döneminin en önde gelen oyuncusu, Mintlify olsa gerek. Her yönüyle AI destekli ve GitHub entegrasyonuyla beraber otonom çalışabilen bir dokümantasyon aracı olarak dikkat çeken Mintlify’yı denemeye değer.

5. Daha önce de dikkat çektiğim gibi; eğitim, sağlık, wealth ve daha birçok temel ürün kategorisinde hala bir AI-native oyuncu aklımıza gelmiyor. Superpower isimli şirketin geliştirdiği AI Doctor, sağlık kategorisinde ‘bu ürün’ olur mu onu bilemem; ama böyle bir ürün nasıl olur sorusuna güzel bir çerçeve çiziyor. Tüm sağlık geçmişiniz, laboratuvar sonuçlarınız ve yaşam tarzınız hakkında verilere sahip ve tamamen bu alana özelleşmiş bir yapay zeka temelli sağlık asistanı diyebilirim AI Doctor için. Giyilebilir cihazlarla entegre olabilen AI Doctor’ınız, gerçek bir doktorla konuşmanız gerektiğinde o entegrasyonu da sağlıyor.

6. Eren Bali’nin yeni girişimi olan Monogram, şimdilik bir landing page ve bir bilgi notundan ibaret. Teknoloji tarihine kısa bir bakış atan Monogram, terminalden başlayarak, bugün geldiğimiz noktadaki kullanıcı arayüzlerine odaklanıyor. Baktığımızda; 1968’de mouse, 1993’de browser ve 2007’de de iPhone, bu alandaki üç büyük devrimi yaptı. Şimdi ise AI ile beraber yeni bir AI-Native UI ihtiyacımızın olduğunu söyleyen Monogram, şimdilik ortaya attığı bu sorunun yanıtını vermiyor.

‘Korunaklı ürün’ nasıl geliştirilir?

Bu iki haftada Anthropic’in her bir duyurusunda borsadaki şirketler %20’lere varan değer kaybetti, yüz binlerce insanın çalıştığı mesleklerin mensuplarının, WhatsApp bildirimleri hiç susmadı ve kimbilir kaç startup ‘öldü’…

‘In Defense of SaaS’, ‘Claude just killed our startup’ ve ‘Google VP warns that two types of AI startups may not survive’ makalelerinden derlemem aşağıda, aklımıza gelmeyecek pek bir nokta yok, ama güzel toparlama:

• AI wrapper’lar, birden çok modeli bir orkestrasyonla birlikte tek bir arayüzden sunsalar dahil artık bir startup olarak yatırımcı ilgisini çekmekte ve startup’ın ihtiyacı olan ölçeklenmeye ulaşmakta çok zorlanacak. Bir dikeyde uzman olan ürünşler, AI’ı bir iş akışına entegre eden çözümler, gerçek bi ihtiyaç barındıran bir kullanım senaryosunu AI ile uçtan uca çözen platformlar; bu wrapper’ların, kendi dönüşümlerini yapabileceği bazı alternatif yollar…

• “If your features are your moat, you’ve always been in a race.”

• Özellikle B2B SaaS’ların asıl değeri markaları yani oluşturdukları güvende gizli. “Salesforce seçen çalışan kovulmaz, ama Salesforce’u vide-code’layan biri kovulabilir.”

• Konumuz SaaS ise; SaaS’ların değer ürettiği nokta her ne ise merkezinde veri oluyor. A şıkkı bu veriyi kullanıcıya girdiriyorsunuz; bu noktada bütün mesele switching cost’unuza dayanıyor, müşteri kitlesi ne kadar enterprise ise o kadar markanız ve oluşturduğunuz güven ön planda oluyor. SaaS’ın ihtiyaç duyduğu veri platformun kendisi tarafından oluşturuluyorsa (B şıkkı), örneğin outreach automation tool, o zaman tehlike çok daha büyük.

• Mevcut yazılım araçları için Post-AI çağında retention, daha doğru bir ifadeyle switching cost’un yüksekliği en önemli meselelerden biri haline geldi. Örnekle bu noktayı detaylandıralım…

  • Yukarıda da bahsettiğim gibi outreach automation tool’larında tüm değer aslında prompt’unuz ve kontakt listesinde. Switching cost’un en düşük olduğu yer buralar.

  • Müşteri destek sistemlerinde geçmiş şikayetlerin verisi ve brand voice gibi konular var. Burada geçiş yapacağınız araç size iyi bir migration deneyimi de sunuyorsa; orta korunaklı bölge.

  • Korunmayı sağlayan başlıca faktörler ise; prompting ile çözülemeyecek bir konuda training verisi içeren araçlar ve compliance bariyeri de olan regüle alanlar.

Bu çağda (‘SaaSpocalypse’) ürün geliştirmek için fırsatlar nerede?

Kabul biraz clickbait bir başlık oldu, ama kafa açıcı iki içerik paylaşacağım.

İlki; web2 döneminin başında, Craigslist’in anasayfasındaki her bir kategorinin bir iş fırsatı olduğunu söylüyor ve günümüzün fırsat alanları içinse PwC danışmanlık şirketinin anasayfasına bakabileceğimizin pasını veriyor.

İkincisiyse; bugün çalışan AI agent’ların hangi kategorilerde yer aldığını gösteren bir grafik. Grafikte dramatik bir şekilde iki kategori ön planda: yazılım geliştirme ve back-office işleri. Burada da bakacağınız yer aşağıda kalan tüm kategoriler.

OpenClaw: Read & Write & Delegate dünyasının bir PoC’si

Ben geçtiğimiz sayıyı yazıp bitirdikten sonra açıklanan OpenClaw satın almasının üzerinde pek duramamıştım, hızlıca bir Soft Commitment bakışı atalım:

• Resmi olarak açıklanmadı ama satın alma için OpenAI’ın $1b ödediği dedikodu şeklinde de olsa konuşuluyor, eğer doğruysa OpenClaw gerçek manada bir tek kişilik unicorn olabilir, her yönüyle bu madalyayı hak edecek bir proje de. Peki böyle bir ürün ve tek kişilik dev kadro Peter Steinberger $1b eder mi, bence bu AI hype’ında eder.

• Çoğunlukla OpenAI’ın Codex’ini kullanarak geliştirme yapan Peter, son aylarda hızla büyüyen (son 6 haftada, $1b ARR’dan tam $2.5b ARR’a) Claude Code’a karşı da geliştirici ekosistemine Codex’i hatırlatma noktasında OpenAI için dev bir koz demek. OpenClaw’un bir yavaşlama belirtisi göstermeyen popülerliğini de düşünecek olursak; Sam Altman, Zuckerberg’le de satın alma görüşmesi yaptığına kesin gözüyle bakılan Peter’ı OpenAI bünyesine katarak, önemli bir zafer kazandı desem yeridir.

• OpenClaw, ileride çok daha fazla konuşacağımız ve hayatımıza çok derinden girecek olan ‘kişisel AI agent product’ı kategorisinin, iyi bir PoC’si (Proof of Concept) oldu. Neden PoC diyorum; çünkü mass’e yayılabilecek bir üründen söz etmek için henüz erken. Güvenlik, arayüz ve kullanım kolaylığı olarak.

  • OpenClaw üzerinde geliştirilen bir örnek incelemek isterseniz; bir AI CRM ürünü olan Ironclaw’a bakabilirsiniz.

• Son dört-beş yılını sadece ürün geliştirmek, geliştirdiği ürünleri büyütmek ve spor yapmakla geçiren Peter Steinberger, solo-entrepreneur teriminin adeta sözlük karşılığı. Kendisinin OpenClaw öncesi de $200m eden ürünleri olması da cabası. Ayrıca şu da dikkat çekici; kendisi her anlamda bir Avrupalı. Avrupa’dan çıkan en büyük AI ürünü -ve insanı- belki de.

Denk geldiğim güzel bir framework’le devam edelim bu bölüme… OpenClaw tam olarak neyin PoC’siydi:

Web1 → Read (Yahoo, AOL…)

Web2 → Read & Write (Facebook, Twitter, Google…)

Web3 → Read & Write & Own (‘fail’ etti, son kullanıcı adaptasyonu oluşmadı)

Web4 → Read & Write & Delegate (keşfediliyor…)

Personal agent software that you install locally is one of my favorite new metas of 2026. Placing agent power on your own computer empowers every user and I’m so here for that.

Garry Tan (President & CEO @Y Combinator)

OpenClaw’dan bu kadar bahsetmişken şu mükemmel olaya değinmesem olmazdı. ABD’de bir kişi, ABD’nin Sahibinden’i Zillow’da listelenen ilanların her birine ulaşıp ilandaki değerin %70 altını teklif eden bir otomasyon kurgulamış. 400’e yakın ilan sahibine ulaşan bot, bir kişi kendisine ağır hakaretler edince, bot da polise ihbarda bulunmuş. Böyle bir otomasyonu %70 değil de %20 gibi makul bir oranla denesek, eminim ki İstanbul’un bazı bölgelerinde, konu bir ortalama satış tutarının düşüşüne kadar gider…

Prediction Markets fırsatları…

Kalshi ve Polymarket’la ne kadar haşır neşit oldunuz bilemiyorum ama çok sayıda gerçek dünya olayının, insanların gerçek zamanlı olarak yaptıkları bet’lere göre değişen oranlarda birer bahis seçeneği haline geldiği platformlar bir hayli popüler ve gün geçtikçe Robinhood ve Coinbase gibi oyuncuların da ilgi alanına giriyor.

Size asıl değinmek istediğim ise buradaki veriden elde edilebilecek değerler. Zira doğası gereği bu platformlardaki her bir bahis, oyun teorisi gereği insanların söz konusu konudaki gerçek fikirlerini yansıtıyor.

Hafta içinde, tahmin piyasalarındaki 2020’ye kadar uzanan 400 milyon işlemin veri seti public olarak paylaşıldı, hatta linkteki yazı da, hedge fund’ların veri setini tam olarak nasıl işleyebileceğini anlatıyor.

Bir diğer fırsat alanı da, hafta içinde Ethereum kurucusu Vitalik Buterin’in yaptığı açıklamalarda gizli. ‘Vitalik n’laka’ demeyin, çünkü Polymarket on-chain yani zincir üzerinde çalışıyor.

Vitalik, tahmin piyasalarının dopamin miktarı yüksek ama toplumsal bilgi değeri de olmayan bir yere gitmemesi gerektiğini, ve bunun yerine insanların geleneksel piyasalardaki pozisyonlarını hedge’leyebileceği yapıyı kurgulamanın önemine vurgu yapıyor. Örneğin bir toplumsal olayın hisse senedi piyasasındaki yatırımınızı riske soktuğunu düşünüyorsunuz, tahmin piyasalarından bu olayın gerçekleşmesi için bir pozisyon alarak kendinizi bir anlamda hedge’leyebilirsiniz.

Hatta daha da uç bir fikir olarak, insanların harcama ve yatırım sepetlerine bakılarak, kişiselleştirilmiş bir tahmin piyasası bot’u pekala geliştirilebilir. Hatta Vitalik’e göre stablecoin’lerin temelde vaadi insanların gelir istikrarını sağlaması yani bugün satın alabildikleri şeyleri yarın da satın alabiliyor olmak istemeleri.

Tahmin piyasaları kullanılarak stablecoin’lerin bu temel vaadini yerine getirmek bile mümkün.

Tabii Vitalik’in bu fikri de kriptodaki ‘para kazanma arzusuna’ yenik düşmeye bir hayli aday. Çünkü bugün Kalshi ve Polymarket’ın ana gelir kalemi, hype’a yatırım yapan ve kaybeden kulanıcılar.

Yani herkesin tek bir amacı var, o da dopamin, toplumsal bir değer peşinde koşan kimse pek yok gibi… Ve tabii bir de alışılageldik piyasalara göre, çok daha baskın bir şekilde dark side’a geçen piyasa yapıcılar var.

Bu bölümü kapatmadan; bilgi asimetrisi geleneksel piyasalarda dolaylı yoldan kayıplara yol açarken; tahmin piyasalarında bu asimetri, çok daha direkt bir etki şeklinde yaşanıyor. Burada baya bir taze örneği de var.

İkincil işlemler ve PE’lerin yükselişi: “VC dünyası değişmeye devam ediyor…”

Soft Commitment’ın en ilgi çeken ve hala en çok okunan yazılarından biri olan ‘VC dünyası değişiyor’ analizimde yazdıklarımın üzerine iki istatistik paylaşmak güzel olacak… Private Market konusu ilgi alanına girenlerin mutlaka ilgisini çekecektir…

VC tarihinde ilk kez, fonların geri dönüşünü sağlayan likitide yöntemleri eşit paylar aldı: M&A - ikincil işlemler - halka arz.

Özellikle ikincil işlemlerin büyümesi, büyük bir değişim ve fırsat penceresi açıyor.

En az bu kadar ilgi çekici bir istatistik de A16Z’den…

Başarısız PE’lerin, başarısız VC’lerden daha çok getiri elde etmesini beklerdiniz di mi, sonuçta VC’ler daha riskli bir yatırım enstrümanı... Ama PE’lerin ve VC’lerin, en iyi %10’a giren fonları, neredeyse aynı getiriyi kazandırmış.

Wealth management ve genel olarak yatırım fonlarına baktığımda şu noktaların ön plana çıktığını görmek zor değil:

1. K şeklinde bir çizgi oluşuyor. Yani büyük çaplı ve kurumsal fonlar büyürken; daha küçük ve daha az kurumsal fonlar küçülüyor.

2. Fonların yatırım yaptıkları şirketlerden ilk beklentisi olan operasyonel karlılık barı; her geçen gün yükseliyor.

3. Wealth management pazarında evet hala public market kadar mı, değil, ama private market odağı artıyor. Bu da evergreen yani geleneksel VC fonlarında olduğu gibi 5-7 yıl ömrü olan fonlar yerine, sürekli girişe açık olan fonlara olan eğilimi arttırıyor.

Post-AI dönemde açık kaynak kodlu yazılıma ne olacak?

Geçtiğimiz günlerde sevdiğim bir yazılımcı arkadaşımdan şöyle bir cümle duydum: “Yakında emekli olurum, emeklilikte de açık kaynak kodlu yazılımlarla haşır neşir olurum şeklinde düşünüyordum, lakin AI elimden bu emeklilik planımı da aldı.”

Gerçekten post-AI’da açık kaynağa ne olacak? Yazılımın kendisi büyük oranda bir nevi ‘kullan-at’ yani disposable bir hale gelirken; açık kaynak kodlu yazılımlar da büyük oranda otonom agent’lar tarafından ‘hayır için mi’ geliştirilecek mesela?

Hemen bir istatistik paylaşıyorum, bu satırları yazdıktan sonra önüme düştü; GitHub üzerindeki commit’lerin şu an %4’ünü Claude Code yapıyormuş. Bu senenin sonu için tahmin %20 dolaylarında.

Ayrıca şuna da mutlaka değinmeli; AI Coding ile beraber Git (yani GitHub) gibi versiyon kontrol sistemlerine de bir ‘dönüşüm’ gerekliliği ortaya çıkıyor. Peki neden? Branch’ler çoğalıyor, repo’lar şişiyor, merge queue’lar sürdürülemez hale geliyor.

Ayrıca açık kaynak kodlu yazılımlara bakış -neredeyse- ‘default trust’ gibi bir yerdeyken, AI Coding sonrası bu yerini ‘default deny’ yaklaşımına bırakmalı.

Açık kaynağa özel yeni fonlama hamlesi

Tam bunları düşünürken; açık kaynak camianın önde gelen geliştiricileri, yanlarına bir VC’yi de alarak Open Source Endowment adlı, kar amacı gütmeyen kuruluşu hayata geçirdiler. Amaç ise açık kaynağın finansman modelini kalıcı olarak çözmek.

Bu proje için aralarında eski GitHub CEO’su ve Supabase kurucusunun da olduğu 50’den fazla bağışçı, $750k toplamayı başardı. Hedef ise yedi yıl içinde $100m.

Fonlanacak projelerin seçim kriteri ise basit: kullanım oranı. GitHub, #81’de sizlere aktardığım gibi neredeyse yedi yıl önce geliştiricilerin bağış toplamalarını sağlayan Sponsors özelliğini devreye almıştı ama beklenen etkiyi yapamadı diyebilirim. Peki bugüne kadar açık kaynağın fonlanmasındaki seçenekler neler: bağış, kullandıkları projeleri fonlayan ya da maaşını ödediği geliştiricileri bu projeye konumlandıran az sayıda da olsa kurumsal şirket, yine sayıları bir elin parmağını geçmeyen vakıflar…

Ocak ayındaki Anthropic örneği bahse değer… Python Software Foundation’a 1,5 milyon dolar bağışlayan şirket, aynı ay içinde 30 milyar dolar yatırım aldı.

Yapılan bir araştırmaya göre, şirketlerin code-base’inin %55’ini kaplayan açık kaynak kodlu yazılımlar, bence arkasında doğru isimler yer alırsa, gerçekten de 100 milyon dolara ulaşabilecek bir fona kavuşabilir.

Universal Basic Income’ın, açık kaynak yazılımlar için olan versiyonuna ihtiyacımız var gibi özetle…

Yetenek savaşı kızışıyor… Neo’dan öne çıkanlar

Facebook, Cursor ve Kalshi gibi girişimlerin ilk yatırımcılarından, akademisyen olan babası yıllar önce Suriye’den ABD’ye göç edince, kardeşiyle beraber ayrı ayrı very-big-tech’lere exit eden Ali Partovi, uzunca bir süredir (sizlere ilk kez #67. sayıda bahsetmişim) odağına yetenekleri ve bu yeteneklerin etrafında kurguladığı komüniteleri almıştı.

Hafta içinde paylaşılan Neo’daki gelişmelerden öne çıkanlar şöyle:

• Neo Residency adını alan ve yenilenen program, yine üniversite öğrencilerini ve genç kurucu ortakları hedefine alıyor, en büyük değişim ise programın artık daha da ‘girişimci dostu’ bir hale bürünmesi. Neo artık 12-15 girişim seçeceği programda ekiplere vereceği $750k’yı uncapped bir SAFE ile veriyor. Bu da kabaca; eğer girişim 15 milyon dolardan ilk yatırımını alırsa Neo’nun %5, eğer ilk yatırım turu $100m değerleme ile gerçekleşirse (ki post-AI’da artık gayet mümkün) Neo’nun %0.75 hisse oranına sahip olması demek.

• Y Combinator ya da A16Z’nin Speedrun’ı ise girişimlere hem daha düşük tutarda yatırım yapıyor (500 bin dolar) hem de çok daha avantajlı term’ler alıyorlar.

• Programa seçilen ‘yetenekler’ üç ay boyunca Neo’nun SF’deki ofisinde çalışıp aynı zamanda Oregon dağlarında 2 haftalık bir de bootcamp’e katılacaklar. Bu bootcamp’de operator yani bizzat elini kirleten isimlerden mentorluk alacaklar.

• Ancak asıl fayda, kuşkusuz programın getirdiği etiket. Önde gelen VC’lerin bu programdan çıkan girişimleri mercek altına aldığını söylememe gerek bile yok. Mezunlar arasında A16Z ve Sequoia gibi isimlerden yatırım almış, fintech ve AI şirketlerine rastlamaksa zor değil.

• Hemen bir örnek; Partovi, Cursor’ın kurucu ortağı olan Michael Truell ile henüz kendisi MIT’de öğrenciyken tanışmış ve bugün milyarlarca dolar değerlemeye sahip olan girişime en erken aşamada yatırım yapmış.

• Neo Residency, ayrıca bireysel olarak programa kabul edeceği 5-8 öğrenciye de bir dönem projeleri üzerinde çalışmaları için $40k veriyor. Bu 40 bin doları almak için herhangi bir şart; şirket kurma zorunluluğu ya da Neo’nun ilerideki şirketinize yatırım yapma hakkı da yok.

Stripe’s 2025 Annual Letter

Sizce startup dünyasnda love-mark şirketim hangisidir? Ahh keşke şu koca Soft Commitment’ın 225 sayılık arşivini en doğru yöntemle bir LLM’e verseydik de bize bir yanıt verseydi… Ah pardon, Soft Commitment AI’ın lansmanını daha yeni yaptık değil mi?.. :) Şaka bir yana Stripe, ilk günlerinden beri takip ettiğim ve her yönüyle beğenimi kazanmayı başaran bir şirket.

Geçtiğimiz seneki Annual Letter’larını da #177’de konu etmiştim; hafta içinde ise Stripe’s 2025 Annual Letter (.pdf) yayınlandı. Soft Commitment bakışına hiç vakit kaybetmeden geçelim…

• Dünya GDP’sinin %1.6’sına tekabül eden $1.9t işlem hacmi, tam 5 milyon adet kayıtlı işletme, Deleware şirketlerinin 1/4’ünün Stripe Atlas ile kuruluyor, bu yıl gelenler geçen sene gelen şirketlerden %50 hızlı büyüyor, bu yılki müşterilerin %60’ı ABD dışı, 81k işletmeye kredi verilmiş. Son bir metrik daha; işlem hacmi 2025’de 2024’ün %34 üzerinde!

• Hala halka açık olmayan Stripe son secondary işlemlerde $160b değerlemeye dayandı. Hatta bunun üzerine borsada değer kaybetmeye devam eden PayPal için bir ‘Stripe satın alacak’ dedikodusu dahi çıktı ki dedikodu sonrası PayPal, borsada %25 değer kazandı.

• Stripe müşterilerinin yaptığı cironun %30’u, ne kendi ülkelerinden ne de ilk 10 ekonomiden geliyor. ‘Global’e açılmak’ deyimini biz sıklıkla kullanıyor olsak da, Stripe verilerinde bir esamesi okunmuyor.

• Stripe’ın perspektifiğinde AI Coding’in açtığı pencere, sonuca da yansıyor. iOS uygulama sayısı bir önceki sayıda bahsettiğim gibi %60 arttı, GitHub’taki hız (push sayısındaki) %41 yükselmiş durumda. Sonuç derken kastettiğim de son bir yılda sıfırdan $10m ARR’a çıkan Stripe müşteri sayısındaki artış; 2x. Şirkete göre kazanan ya da kaybeden artık onlarca yılda belirlenmiyor.. Winner takes most çağını, hızlandırılmış olarak yaşıyoruz.

• Stablecoin’lerin işlem hacmi, Stripe’a göre (bu hacmi hesaplamak için farklı bakış açıları var, hatta Visa’nın yaklaşımından da #169’da bahsetmiştim, bu sebeple ‘Stripe’a göre’ diye vurgulamak istedim) son 1 yılda 2 katına çıkmış, toplam hacmin %60’ı da B2B ödemeler.

• Stablecoin’lere dair daha da ilginç bir veri şurada. Tüm dünyada kart şemaları, hem de tamamı, hacim kaybediyor. Bu düşüşün tamamı olmasa da bir kısmı da stablecoin’lere yorulabilir.

  • Burada da Meta’nın stablecoin’leri, WhatsApp ve Instagram gibi ürünleri başta olmak üzere 2026’nın geri kalanında odağına koyduğu anlatılıyor.

• Stripe, çoktandır bir ödeme çözümü değil, bir programlanabilir finans şirketi. Bu senenin raporunda öne çıkan bazı ürünlere bakalım hemen:

  • 110 milyondan fazla blockchain cüzdanının web2 deneyimiyle kullanıcıyla buluşmasını sağlayan Privy, stablecoin’ler için bir ödeme orkestrasyonu sunan Bridge ve ödeme odaklı bir blockchain olan Tempo ile beraber gün geçtikçe geleneksel finansa yakınlaşan ve önemini artarak koruyacak gibi duran web3’ün ödeme ile buluştuğu noktada Stripe’ın tam hakimiyeti söz konusu. İlk iki çözüm satın alma, Tempo ise Paradigm isimli VC ile co-create ettikleri bir proje.

  • Manus, Base44, Replit ve Vercel gibi AI Coding araçlarıyla entegrasyon sayesinde 100 binden fazla sand-box ortamında AI agent’ların ödemeye dokunduğu noktada kullandığı çözüm olan şirket, yıl içinde OpenAI ile de özel bir anlaşmaya gitti ve platform içindeki uygulamaların ödeme çözümü oldu.

  • Ödemelerin önemli ölçüde agentic yapılara kayacağını savunan Stripe, bu dönüşüme hem yukarıda bahsettiğim işbirlikleri hem Agentic Commerce Suite’i (ACS) ile hazır durumda. Karışmasın, Stripe ile OpenAI’ın beraber geliştirdikleri ürünün adı da Agentic Commerce Protokol (ACP).

Kapanış…

Bi sonraki sayı, yani #200, bir bayram arasından sonra, yani 31 Mart Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde sizlerle olacak.

Fikir ve önerilerinizi iletmek için; eğer Substack’den e-bülteni okuyorsanız, bu e-postaya yanıt vermeniz en iyi seçenek. LinkedIn’den okuyorsanız da -ki bence Substack’in okuma deneyimi on kat falan daha iyi- mesaj kutumu kullanabilirsiniz.

Erken erken bayramınızı da kutlamış olayım. Sevgiler!

Soft Commitment AI - Notebook

Soft Commitment AI için yola çıkarken aklımızda, ChatGPT’nin CustomGPT’leri vardı. Ama orada istediğimiz sonuçları alamadık, sonra hazırladığımız knowledge graph’le (Soft Commitment için Yapay Zekâ ile Uyumlu Bilgi Mimarisi diyelim hatta) bu sefer Gemini’nin Gems’ini denedik, içimize siner gibi oldu ama yine de tam olmadı.

En sonunda Soft Commitment’ın asıl değer önerisi olan arşivini, en doğru okuyabilen ve süzebilen NotebookLM’in Notebook’unu tercih ettik. Soft Commitment AI altında bu çözümleri takip etmeye; yeni ürünler yayınlamaya, güncelleme ve geliştirmeler yapmaya devam edeceğiz. Bu noktada söylemeye gerek bile yok; geri bildirimlerinizi de bekliyoruz.

‘Bu külliyat keşke benim çalışma arkadaşım olsa, ben onunla beraber çalışsam ne de güzel olurdu‘ diyorsanız; Soft Commitment’ın Notebook’unda tüm bu arşivle beraber düşünebilir, çalışabilirsiniz.

Yani Soft Commitment (veya Erman) bu konuya nasıl yaklaşırdı, ne derdi, ne önerirdi, nasıl yazardı, nasıl düşünürdü… İşte tüm bu soruların karşılığını artık bulabileceksiniz.

Bu noktada, hemen aşağıda size yön vermek adına bazı prompt önerileri de hazırladım lakin Soft Commitment’ı siz de en az benim kadar tanıyorsunuz, ne sormak istediğinizde de tabii ki özgürsünüz:

• Kurumsal şirketlerin yapay zekaya adaptasyonu konusunda; beni örneklerle besle.

• Fikir aşamasında olan AI alanındaki bir co-founder’a neler önerirsin?

• NFT’ler neden başarısız oldu, hikaye nasıl başladı ve nasıl bir süreçten geçti?

• Blockchain teknolojisinin son 3 yıldaki dönüşümünü anlat.

• Beni rastlamanın zor olduğu ve Erman’ın beğendiği 5 AI ürünüyle tanıştır.

Son olarak şunu da eklemek lazım; NotebookLM’in en iyi kullanım örneği burada oldukça derinlikli olarak hazırlanan çıktıyı, başka LLM’lere atmak... Bu yüzden siz de Notebook’un verdiği çıktıları; kendi LLM’inizde birer prompt, projelerinize birer doküman şeklinde girdi yapmayı deneyebilirsiniz.

Soft Commitment’ın Notebook’unu nasıl besledik?

‘Soft Commitment AI’ı nasıl besledik’ konusundan da bahsedeyim… Ancak şunu da peşinen söylemem lazım; bu verileri ‘içeri atmanız’ tek başına çok da anlamlı değil.

Her bir içeriği hedeflerimiz doğrultusunda anlamlandırdık, yani structured hale getirdik şeklinde de eklemem lazım. İçeriği besleyen ve sürekli güncelleyeceğimiz veriler:

• Soft Commitment’ın 198 sayısı

• Soft Commitment’ın e-bülten dışındaki 27 sayısı

• 225 sayıya ek olarak; yaptığım ve yayında olan tüm sunumların ve katıldığım podcast’lerin kayıtları

Ayrıca benim iletişim şeklimi öğrenmesi adına yaptığımız iletişim yönlendirmeleri, son karakterine kadar kullandığımız konuşma metodolojisi gibi parçalar da var, onlara hiç girmiyorum.

Soft Commitment AI by ThinkStrait

Fikir aşamasından başlayarak; tasarım, hazırlık süreci ve uygulamasına kadar, bu proje ThinkStrait ekibine emanetti.

Süreç boyuncaki süper iletişim ve sahiplenmeleri için; buradan da Enis‘e ve Sinan’a teşekkür ediyorum. Beraber denedik, öğrendik, yanıldık, bir kez daha denedik… :)

Projenin hikayesini, neleri deneyip karşılığında neler öğrendiğimizi bizzat Enis’in kaleminden, bu yazıda detaylıca okuyabilirsiniz. Hatta bence mutlaka okuyun.

CustomGPT, Gems ve Notebook… Bu dünyanın geleceği

ThinkStrait ekibinin AI alanında sahip oldukları başlıca yeteneklerden biri de kendi knowledge graph’inizi ve karakterinizi yaratarak; bunu CustomGPT, Gems ya da NotebookLM’in Notebook’una aktarıp son kullanıcıya sunabilmek. Gel gelelim biz süreç içinde de bir kez daha gördük ki hala bu üç araç da çeşitli kısıtlara sahip, bu tabii ki onlara sahip olan platformların önceliklendirmemesinden kaynaklı. Hatta, bu durum sadece önceliklendirmemekle açıklanamaz, önceliklendirmek istemedikleri yerler de var. Yani yine biraz erken harekete geçmişiz. :)

Bizim Soft Commitment Notebook’unu duyurmamızdan iki gün önce yayına alınan, ABD’nin Sahibinden’i Zillow’un ev alma üzerine geliştirdiği Notebook, fikir vermesi açısından burada.

Ne demeye çalışıyorum; CustomGPT, Yapay Zekâ kitabımız için de hazırlarken gördük ki kendi içinde bir akışa sahip olan doküman yüklediğinizde çok güzel çalışıyor, kallavi arşivlerde ise bilgi setine bakmamaya başlıyor, hatta bakmıyor. Gems net daha başarılı ama o da Gems’e özel context window kısıtına takılabiliyor. Notebook ise neticede bir LLM altında değil, platform değişiyor ama bilgi setini en iyi anlayıp aktarabilen de o.

Bu noktada şunun da altını çizmek gerekiyor; NotebookLM‘e son dönemde gelen bir güncellemeyle birlikte artık arka planda Gemini 3 modeliyle besleniyor. Bu gerçekten yüklediğiniz dokümanları çok iyi incelemesi ve ‘grounded’ yani dokümana bağlık kalıp halüsinasyonu çok büyük oranda sınırlaması anlamına geliyor. Tabii ki biraz daha yavaş çalışıyor, ama beklediğinize de çok büyük oranda değiyor, en önemlisi de gördüğünüz sonucun doğruluğuna emin olmanız.

Aynı MCP’lerin de son kullanıcılar için mass‘e ulaşmaması ve bunun önünde en başta ChatGPT’nin MCP’leri platformuna doğru bir şekilde entegre etmemesi sebebinin gelmesi gibi… Anlam karmaşasına son verip, sadece CustomGPT diyeyim artık, yakın gelecekte CustomGPT’lerin bu kısıtlarından kurtulması, platformda keşfedilebilir hale gelmesi ve CustomGPT geliştiricilerinin monetization kanallarının açılması gibi şeyler bekliyorum. Bu araçlar hem Soft Commitment gibi medyaların hem birbirinden bi hayli farklı oluşumların hem de kurumlar içinde ‘kapalı devre’ kullanıma son derece uygun.

Hatta özellikle bu yapıların takım ve şirket içlerinde, yani kapalı devre kullanımında ciddi potansiyel var.

En başta da söylediğim gibi; bu alanı yakından takip etmeye, gelişmeler doğrultusunda farklı platformlara yeni ürünler çıkmaya, bunların hepsini de Soft Commitment AI çatısı altında yapmaya devam edeceğiz.

Keyifle kullanmanız, Soft Commitment’ın ‘suyunu çıkarmanız’ dileğiyle!

Soft Commitment #199’da görüşmek üzere, sevgiler.

Evet; Soft Commitment Meetup ve Soft Commitment AI…

Visby AI’dan Türkiye Otomobil Sektörü için AI Görünürlük Raporu

Bir AI Search platformu olan Visby AI; Amerika’nın en büyük tişört satıcılarından Jiffy, Hollanda’da abonelik iş modelinin öncü şirketlerinden olan Parfumado ve Türkiye’den ise QNBpay, Atelier Rebul ile Brandroom gibi markaların müşterisi olduğu, Hollanda merkezli bir girişim.

Visby AI, çoğu markanın farkında bile olmadığı, yapay zeka kaynaklı dönüşüm oranı yüksek organik trafiğinin takip edilebilmesi ve optimizasyonla beraber rekabet avantajına dönüştürülmesini odağına almış durumda.

Visby AI’ın öne çıkan özelliklerinden biri; müşterilerinin online ayak izlerini tarayıp, LLM’lerin botları tarafından daha iyi & kolay taranmasını sağlamak için SEO ve GEO task’larını otomatik olarak üretebilmesi. Ayrıca müşterilerinin görünürlük almıyorken, rakiplerinin yüksek alıntı (citation) aldığı konularda, otomatik içerik üreterek görünürlük farklarının kapanmasını sağlaması.

Visby AI’ı detaylıca inceleyebilir ve demo talebinde bulunabilirsiniz.. Visby AI; Soft Commitment’a özel ücretsiz olarak, markanızın LLM’lerdeki görünürlüğünü analiz eden bir audit raporu da sunuyor.

Türkiye Otomobil Sektörü Yapay Zeka Görünürlük Endeksi

Visby AI’ın son raporu, büyük ve ‘geleneksel bir sektörün’ AI arama motorları (LLM’ler) üzerindeki performansına ışık tutuyor. Hangi marka, hangi kategoride lider?

100’den fazla prompt yazılarak analiz edilen sonuçlara ek olarak raporda, AI arama motorlarının kaynak seçimi ve ilan platformlarının dağılımı gibi detaylar da var.

Araştırmalara göre AI trafiği, özellilkle e-ticarette geçen seneye göre %35 büyüdü, sizlerin zaten çok iyi bildiği gibi başta OpenAI ve Google olmak üzere devler, yapay zeka destekli alışveriş alanında büyük adımlar attılar. Bu noktada belirtmek isterim ki Visby AI da yakın zamanda e-ticaret markaları için ürün bazlı AI görünürlük takibini ve optimizasyonunu sağlayacak ek özelliklerini sunmaya başlayacak.

Soft Commitment Podcast 🎙️

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #198’i, benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirme ile dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Neredeyse dokuz senedir devam eden ve 9.235 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

“Something Big Is Happening”

Twitter’da en son baktığımda 80 milyon görüntülenme alan, bir AI girişimcisi olan Matt Shumer imzalı “Something Big Is Happening“ makalesini gördünüz mü?

Shumer’in geçmişi biraz tartışmalı, ama konumuz bu değil. Makalede AI’ın bugün yaşadıklarını, Covid-19’un Şubat 2020’deki haline benzeten Shumer, tam olarak şu benzetmeyi yapıyor: “Pandemi dönemi başında da dünyanın bazı yerlerinden, ufak ufak haberler geliyordu ama çoğunluk bunu umursamıyordu”.

Pesimist, korku salan veya FOMO yaratan bi yerde değilim; ama yalnızca son birkaç haftada yaşananlar bile, ‘büyük bir şeyin’ yaşandığını göstermeye yeterli. Sizin için filmi izninizle biraz ileri sarıyorum; genelde bu tarz gelecek öngörülerinde iki ayrı uçta kutuplaşılır, sonunda ise söylemlerin ortasında bi yerde buluşulur. Öngörü demişken; aslında ‘bu sadece bir söylem, aslında arkasındaki fikre odaklanmalı’ dediğim, ‘tek kişilik şirketin unicorn olması’ da OpenClaw kurucusu Peter Steinberger’in OpenAI’a katılmasıyla gerçek oldu bile

198. sayıda da ‘nasıl bir şey geliyor?’, ‘gelecekte ne olacak’ değil de ‘bizzat bugün ne oluyor?’ sorularına yanıt vermeye çalıştım…

Bu arada makalenin bence en dikkat çekici yanı, Covid-19 benzetmesiydi.

Bilemiyorum o günleri ne kadar hatırlamak istersiniz ama her kafadan ayrı bir ses çıkıyordu; ve sonunda, oluşan iki ayrı kutubun da söylemlerinin ortasında bir yerde buluştuk. Bakalım AI’da nasıl olacak?

AI Coding, Coding with AI, Coding AI, Coding as AI, Code by AI, Coding for AI…

Önce son 15 günde yaşananlardan bir kesit ile başlayalım, 4 kısa madde:

1. Twitter, Elon Musk satın aldığında 2000 mühendise sahipken bugünkü tüm mühendislik takımı 30 kişiden oluşuyor: 25 mühendis, 2 tasarımcı, 2 product manager ve 1 de Head of Product (Nikita Bier).

2. Google, çeyrek sonuçlarını açıklarken; Gemini için serving unit cost’unun yapılan optimizasyonlarla 2025 yılında %78 düşürüldüğünü söyledi. Aynı toplantııda, yazılan kodun yaklaşık %50’sinin coding agent’lar tarafından yazıldığı ve mühendislerce review edildiği aktarıldı. Çeyreklik sonuçlarda başka ilgi çekici noktalar:

   • AI müşterileri, AI kullanmayanlara göre Google servislerinde 1.8 kat daha fazla süre harcıyor.

   • Üretken yapay zeka modellerinden elde edilen gelir son bir yılda dört kat arttı.

   • Google’ın 2025’deki CapEx harcaması, kuruluştan 2021 sonuna kadar olan toplam CapEx’i geçti.

3. Spotify CEO’su, “Spotify’da sahip olduğumuz en iyi geliştiriciler ,Aralık’tan beri hiç kod yazmadı” dedi. Bu arada Spotify, 2025’te 50’den fazla yeni özelliği kullanıma sundu. Bizzat CEO’nun açıklamasından, somut bir örnek de vermek gerekirse: “Spotify’da çalışan bir mühendis sabah işe giderken telefonundaki Slack üzerinden Claude’a bir hatayı düzeltmesini veya iOS uygulamasına yeni bir özellik eklemesini söyleyebiliyor ve Claude işi bitirdiğinde, uygulamanın yeni versiyonu mühendisin telefonuna gönderiliyor. Böylece mühendis ofise varmadan üretime entegre edebiliyor.”

4. Anthropic ise Opus 4.6’yı kullanarak bir C derleyicisi (compiler) yazdığını duyurdu. Konuya uzak olanlar için; makina diline en yakın, optimizasyon gerekliliğinin de en yüksek olduğu alan olan low-level programlama adına oldukça önemli bir eşik.

🔮 Soft Commitment Signals

Tam da burada, AI Coding özelindeki Soft Commitment Signals maddelerine geçelim..

AI Coding’de hazırdaki code-base’in verimli kullanımı

Andrej Karpathy’nin DeepWiki paylaşımı oldukça dikkat çekiciydi. Halihazırdaki repo’lardan otomatik olarak wiki’ler oluşturma temeline dayanan bu yaklaşım, AI’ın yazılımın davranışı ve hedefleriyle yönlendirilebileceğini savunuyor. Yani bir anlamda mevcut code-base’i canlı bir dokümantasyona çevirmek…

Bu yeni dönemde geliştiricilerin rolü; sadece AI’a kod yazdırmak değil; aslında AI’a ne yapılacağını söylemek ve sistemleri tasarlamak olacak.

Yazılım mühendisliğinde yeni dönem: Sistemler

Karpathy’ye benzer şeyleri bir de Grady Booch’tan okuyalım. Kendisi UML’i geliştiren isimlerden birisi, 1955 doğumlu bir bilgisayar bilimcisi. Ve geride bıraktığımız haftada, The Pragmatic Engineer’a konuk oldu.

Booch’a göre yazılım tarihi, en başından beri artan soyutlama seviyelerinin ve insan–makine iş bölümünün bir hikayesi. Yukarıda geçen low-level programlama; tam olarak bu soyutlamanın minimum yaşandığı yeri tarif ediyor, tekrar açıklamak gerekirse.

1940-70’ler arasını birinci çağ olarak tanımlayan Booch, bu dönemi algoritmaların çağı olarak anlatıyor. Yazılım ve donanımlar yeni yeni ayrışıyordu ve programlama algoritmik soyutlamalara dayanıyordu. Ve bu dönemde; iş hayatında muhasebe ve bordro gibi çeşitli hesaplama süreçleri otomatikleştirildi.

1980-2000’ler arasında ise yazılıma talep çok yükseldi, kaliteli yazılım yavaş üretiliyor ve ‘pahalıya patlıyordu’. Bu dönem algoritmanın yanına veri ve nesneler (OOP) eklendi.

Böylelikle büyük ve karmaşık sistemler daha yönetilebilir hale geldi. Belki de en önemli atılım; yeniden kullanılabilir kütüphaneler ortaya çıktı, açık kaynak kodlu yazılım kültürü yükseldi.

Bugün içine girdiğimiz 3. çağda ise başrol AI’ın. Kod üretimi hem hızlanıyor hem de ucuzluyor. Sistemler çağında olduğumuzu söyleyen Booch, ‘vibe then verify’ diyor. Ve Booch’a göre kod yazmak, her zaman yazılımın zaten küçük parçasıydı. Yine sistemsel düşünce, muhakeme ve etik ile toplumsal sorumluluk geliştiricilerin elinde.

Devir mühendisleri işe alırken WeTravel örneğindeki gibi ‘AI code reviewer uygunluk testi’nden geçirme, sistem tasarlama devri, yukarıdaki Twitter örneğindeki gibi küçük takımlar devri...

8090 ve Entire: Yeni nesil yazılım üretme yazılımları

All-In Podcast’ten de hatırlayabileceğiniz Chamath Palihapitiya’nın 8090 isimli girişimi kapalı beta sürecinin ardından kapılarını açtı.

Kendisini bir AI-native SDLC orchestration aracı olarak tanımlayan 8090; varolan bir code-base’e entegre çalışabiliyor, farklı disiplinlerdeki takım üyelerinin kullanımına izin veriyor ve daha önce detaylıca tanıttığım Amazon’un Kiro’suna benzer bir şekilde spec-driven yaklaşımı merkezine koyuyor.

Entire kurucusu da en az Chamath kadar dikkat çeken bir isim: eski GitHub CEO’su Thomas Dohmke.

Entire, geliştiricilerin AI agent’lar tarafından oluşturulan kodu daha iyi yönetmeleri için geliştirilmiş. AI ile üretilen kodların merkezi bir şekilde saklanması ve versiyonlanması için Git uyumlu bir mimari, akıllı muhakeme özelliğiyle birden fazla AI agent’ı aynı anda çalıştırabilen altyapı ve insan-makina etkileşimini hızlandıran yani geliştiricilerin review yeteneğini yükselten arayüz ve özellikler girişimin öne çıkan üç özelliği. Entire, ayrıca açık kaynak kodlu.

Üçüncü özelliği yani insan-makina etkileşimini biraz daha açalım… AI agent ile gerçek geliştiriciler arasındaki etkileşimi kolaylaştırmaya odaklanan Checkpoints özelliği, AI’ın yazdığı her bir kod parçasını, kodun oluştuğu bağlamla eşleştirebiliyor.

Bu aşama için dev tools kategorisindeki rekor olan $60m’lık yatırım turuna liderlik eden VC de Felicis Ventures.

AI ile değişen kurumsal yazılımlar ve fiyatlama

SaaS’lar için artık per-seat ücretlendirme modeli iyiden iyiye geride kalıyor. AI agent kullanımı bu kadar kolaylaşıyorken ve LLM’ler (OpenAI’ın Frontier’i gibi) AI agent’ınızı yapma platformlarını birer birer tanıtıyorken; SaaS müşterilerinden de aynı fiyatlama modeline ‘razı olmasını’ bekleyemeyiz. Peki tam olarak neden?..

CRM’inize veya müşteri destek yazılımınıza hızlıca entegre olabilen AI agent’lar, yeni iş akışlarını ve verimlilik otomasyonlarını kolayca yapabilir hale geliyor; bu örnek için de CRM veya müşteri destek yazılımının koltuk başına ücret alması anlamını yitiriyor. Daha net bir ifadeyle, artık koltuk yok, daha doğrusu koltukta oturan birisi, kimi zaman yok. :)

Salesforce’un AI agent platformu Agentforce’u (#177’de size aktarmıştım) şu an tam olarak neden önceliklendirdiği daha net öyle değil mi? Bu arada Agentforce, 1.4 milyar dolar yıllık tekrar eden gelire ve 19 bin müşteriye ulaşmış.

SaaS’ların yapması gereken; örneğin 50 koltuk satmak yerine 20 insan ve 30 AI agent satmak. Yani outcome-based pricing. Bunu özellikle halka açık SaaS’ların yapması pek de kolay değil, kar marjları da ciddi oranda düşme tehlikesiyle karşı karşıya zira. Ama bu dönüşümü şimdi yapmazlarsa, yarın çok geç olabilir. Çok değil bir önceki sayı içinde grafiklerle yer verdiğim SaaS şirketlerin borsadaki performansları için size bir başka bakış açısı…

OpenAI ve Anthropic gibi LLM’ler, kurumsal yazılımların adeta üzerine oturuyor.

‘Software is eating the world & OpenAI is eating the software’ başlığıyla, 186. sayıda OpenAI’ın transfer ettiği Fidji Simo’dan sizlere bahsetmiştim. Kendisi; tam da bu kurumsal yazılımların dönüşümünde, OpenAI’ın rolünü daha da sağlamlaştırmak üzere çalışıyor. Bu noktada OpenAI’ın rakipleri hem Anthropic ve Google gibi LLM sağlayıcıları hem de Salesforce gibi agentic dönüşümünü tamamlayan SaaS’lar.

Her halükarda koltuk başına ücretlendirme tarih olmaya doğru gidiyor, orası kesin.

Bu noktada şunun da altını çizmek gerekiyor; SaaS’lara rakip olan AI-native SaaS’ların yapması gerekenlerin başında da oldukça sürtünmesiz bir şekilde platformlar arasında geçişi mümkün kılan araçlar geliştirmeleri geliyor.

Bu migration araçlarını tasarlamak, özellikle veri üzerinde çalışan, daha derinde yer alan ürünler için daha zorlu ve kurum bakışında da riskli. Bir fırsat penceresi daha.

Bankacılığa naçizane bi öneri, geleneksel sanayi vs yazılım ihracatı haritası, teknoloji basını için yerinde analizler, $1m’lık longetivy paketi, 16 yaş altına uygulanan sosyal medya yasağının yayılımı

1. Türkiye’deki bankalarımıza güzel bir öneri; Revolut uygulamasını bir konuşma esnasında açtığınızda, Revolut’la konuşup konuşmadığınızı söylüyor, çok iyi değil mi? E-bülteni şikayetvar’a çevirmeyeyim ama; ülkemizdeki bir banka, hesabımın risk altında olduğuna kanaat getirdi ve erişimimi kesti (neyse ki yanlış alarm). Normalde tüm bankaların bu durumdan haberdar olmasını beklersiniz değil mi, ama olmuyor. Keşke genele yayılan bir mekanizma da kurgulansa, hatta bankaların da ötesinde tüm finansal kurumlar için… Ve tabii bu erişim kısıtlama meselesinin kuralları da belirlense.

   • Bu arada Plaid imzalı ‘Fintech Predictions returns for 2026’ raporunun, en ön plana koyduğu tahminlerden birinin de, AI ile finansal dünyada dolandırıcılık vakalarındaki artış olduğunu ekleyeyim.

2. Nasıl ticaret için global haritalar kurgulanıyor, ve örneğin Türkiye’de yapılan toplam dış ticaretin ne kadarı hangi ülkeye diye biliyorsak; hatta ‘ürün uzayı’ denen bir yaklaşımla, ülkelerin gelir seviyesine göre hangi ürünlerin birbirine yakın becerilerle üretildiğini anlayabiliyorsak; bu araştırmada da çok benzer bir yaklaşım yazılımlar için uygulanmış. GitHub’daki repo’ların baz alındığı araştırmada, geleneksel sanayi için yakalayamadığı başarıyı yazılımda yakalayan ülkelerin başında Pakistan, ikinci sırada ise Rusya geliyor. Ülkemiz ise aynı sanayide olduğu gibi orta teknolojili bir ülke olarak, ayrışamıyor. (Sevgili Ussal Şahbaz’ın bülteninde rastladım, eğer takip etmiyorsanız: Global İşler)

3. Longevity alanının bir numaralı influencer’ı Bryan Johnson’dan daha önce birden çok kez bahsetmiştim. Kendisi ilk yıl için 3 kişilik kontenjana sahip bir danışmanlık paketi tanıttı, bedeli ise 1 milyon dolar. Bu paketi $60k’lık bir başka paket ve online ücretsiz bir başka paket daha izleyecekmiş.

4. GigaOm’dan hatırladığım Om Malik’in kişisel blogu kesinlikle takibe değer… ‘Why Tech (&) Media is complicated‘ başlıklı son yazısında da teknoloji basınının hem problemlerine hem de pazarın anlaşılmasına dair çok değerli içgörüler var. Malik’e göre teknoloji medyası; şu sıralar hızı ve kısa başlıkların odakta olduğu ve derinlik sunmayan yazıları ön planda tutuyor. Derinlik, bağlam ve eleştirel düşünce yok. ‘Velocity Is the New Authority. Here’s Why‘ başlıklı bir başka yazısında şirketler için bu durumun büyük oranda ‘işlerine geldiğini’ de çok güzel anlatıyor. Mesele özetle şu: otorite, hızla yer değiştirmiş durumda.

   1. OpenAI bana sorarsanız bu durumun ‘işine geldiği’ şirketlerin başında geliyor. Çok benzer bir özelliği, Anthropic’in duyurması sonrası dakikalar içinde kendilerinin de duyurmasının başka bir açıklaması olamaz. Neyse ki Soft Commitment var. :)

5. Avustralya’daki 16 yaş altına sosyal medya yasağı sonrası İspanya’da da buna çok benzer bir yasak konulacağı büyük oranda kesinleşmiş durumda. Danimarka, UK ve Fransa da İspanya’yı izleyecek gibi duruyor. Bu arada Discord, tüm dünyada kullanıcılarına uygulayacağı yaş denetimi özelliğini tanıttı. Tüm bu ülkelere güzel bi benchmark oldu.

AI’da radarıma takılan yeni ürünler ve gelişmeler

Startups for AI agents

RentAHuman.ai, AI agent’lar için bir insan kiralama platformu, evet yanlış duymadınız. Yani AI agent’ınız fiziksel dünyadaki bir işi yerine getirmek istediği noktada; bu servisten bir ‘insanı kiralayabiliyor’. Platforma 500 bine yakın gerçek insan kaydolmuş bile. Bir dönem ülkemide de popüler olan ve Twentify’ın başını çektiği, markalar için ‘kitle kaynaklı mobil iş gücü platformları’ evrim geçirmiş diyebiliriz.

AI agent’ları odağına alan bir başka girişim Sapiom da $15m yatırım aldı. Sapiom ise AI agent’larının çok çeşitli teknoloji araçlarını ihtiyacı doğrultusunda satın alıp kullanabileceği bir katman sunuyor. Platform içinde mikro-ödemeleri de kapsayacak şekilde ödeme adımı, karar alma süreci ve kimlik doğrulama ve üyelik işlemlerinin bir insan müdehalesi olmadan tamamlanması gibi adımlar var.

“Essential Apps”

Tasarım ve inovasyon odaklı donanım üreticisi Nothing, Essential Apps adını verdiği bir özellikle telefonlarının kullanıcılarının; konuşma dilinde tarif ederek, anlık olarak app geliştirebilmesini ve kullanabilmesini sağlıyor.

Malleable Software’in geldiği noktayı ortaya koymak adına çok güzel bir örnek.

Peki ülkeler ne yapıyor?

OpenAI, Birleşik Arap Emirlikleri için özel bir ChatGPT versiyonu geliştirecek. UAE ile OpenAI arasındaki tek anlaşma bu değil tabii ki, diğerlerini de daha önce bizzat bu satırlarda aktarmıştım.

Bu özel versiyon hem devlet çalışanları hem de vatandaşların kullanımına açık olacak. Her halükarda vizyoner bir başka adım.

Microsoft da Suudi Arabistan’da 800 binden fazla kişiye AI eğitimi verdiğini açıkladı. Ülkedeki ‘Vision 2030’ stratejisi doğrultusunda 2030’a kadar sayının 3 milyona çıkması hedefleniyor. Anlaşmada ayrıca eğitim kurumlarının gelişimi de ayrı bi kalem olarak ele alınıyor.

Kulağa ‘parasını verip de eğitim almak’ şeklinde gelen bu hamle, üstelik bir stratejinin de parçasıyken, yine oldukça vizyoner.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, 5 Mayıs 2025’te yaptığı ‘bilim için Fransa’yı seçin’ şeklindeki çağrı karşılığında 40 üst düzey araştırmacının ülkesine geldiğini paylaştı.

Macron, ‘France 2030’ programı kapsamında; sağlık, iklim ve tabii ki AI özelinde $30m yatırım yaptıklarını da ekledi. Bu $30m, ülkenin AI özelindeki tek yatırımı değil kuşkusuz ama güzel bir ‘very big tech’ kıyası olsun diye bırakıyorum:

Sadece Google, 2025’deki CapEx harcamalarıa bakarsak; $30m’u her 90 dakikada bir harcıyor, evet sadece CapEx yatırımına.

Kapanış…

Visby’nin sunduğu Soft Commitment’ın 198. sayısı da burada sona erdi, buraya kadar okuduğunuz teşekkürler! Soft Commitment Meetup için formu doldurmayı unutmayın.

Fikir ve önerilerinizi iletmek için; eğer size Substack üzerinden size ulaşıyorsam, okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek. LinkedIn üzerinden ulaşıyorsam da platformun mesaj kutusunu gönül rahatlığıyla kullanabilirsiniz.

3 Mart Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde görüşmek üzere.

Sevgiler!

• 5 Şubat Perşembe günü 18:00 yani tam iş çıkışı, beyaz yaka cenneti Büyükdere Caddesi üzerindeki Kanyon D&R

• 8 Şubat Pazar günü bi cadde yürüyüşü molası olarak 15:00'de, Bağdat Caddesi (Göztepe) D&R

• 10 Şubat Salı günü 14:00'de, Ankara'nın -bence- en güzel caddesinde yer alan Tunalı D&R

Tanışmak, söyleşi ve sonrasında sohbet etmek, ve tabii kitabınızı imzalamak için Buğra ile beraber sizi de bekliyorum. Evet, tüm imza günlerinde birer söyleşimiz de olacak.

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Geride bıraktığımız 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Neredeyse dokuz senedir devam eden ve 9.165 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

(‘Peki Soft Commitment Podcast nerede’ diyenlere… Hayır, AI’ımızın token’ı bitmedi, kısa bir süre sonra #197’nin podcast’i yayında olacak.)

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

Brex’in AI ile organizasyonel dönüşüm hikayesi ve exit’e giden yolu nasıl açtığı

Asıl değinmek istediğim konu bu değil ama güzel bir tesadüf de oldu... Brex, Capital One tarafından 5.15 milyar dolar bedelle satın alındı. 2000’lerin bir gazetesi olsaydım; ‘Brex’ited’ gibi bir başlık da atabilirdim. :) Brex her yönüyle, her zaman ilgi çekici bir girişim oldu. Y Combinator’a girdiklerinde, dönemin en genç kurucu ortakları olan ve Brezilya’dan ABD’ye yeni taşınan ikili; programa ilk kabul aldıklarında Brex’e bir hayli uzak bir alanda, video animasyonlar üzerine çalışıyordu. Kısa bir süre sonraysa büyük bir pivot ile bugünkü ‘kurumsal kart ve finans yönetimi’ uygulaması halini aldılar.

Asıl konumuz ise Brex CTO’sunun Latent Space’e konuk olup, şirket olarak yaşadıkları AI dönüşümünü anlatması.

2024 yılında çalışanlarının %20’sine veda eden, büyümesi yavaşlamış, finansal olarak da kötü günler geçiren şirket; operasyonlarını ve organizasyonunu AI ile tekrardan ele aldı ve bugün Avrupa’ya açılan, büyümesi tekrar hızlanan bir şirket olarak exit etti.. Bu arada Brex işten çıkarmalardan önce 1500 kişiydi ve çalışan büyümesiyle execution’ın başarısı arasındaki iyiye gitmeyen korelasyonu keşfetmişlerdi.

Hikayeden aklımda kalanlar şunlar:

• ‘Bugün kurulup Brex’i disrupt edecek bir şirket nasıl olurdu?’ diye düşünerek, 350 kişilik mühendislik takımlarının içinde bir LLM ekibi kurdular. Bakınız ‘CEO’lara açık mektup’ yazımdaki ‘task force takım’, tam anlamıyla.

• Bu takım hala bir startup gibi hareket ediyor. 20’li yaşlarının başındaki yeteneklerle sektörel deneyimi bulunan tecrübeli mühendislerin bir karışımı olan bu takım aynı bir startup gibi ‘gerekmedikçe’ büyümüyor. Haftanın 6 günü, 09 - 21 arasında yani 996 modelinde çalışıyor.

• Brex, AI araçları arasında kategori bazlı olarak birini seçip tüm şirketin kullanımına açmak yerine, herkesin farklı çözümleri denemesine ve satın almasına izin veriyor. Mühendislik takımları dışında kalan herkesin prompt ve eval yazan, ‘AI-native’ bir çalışana dönüşmesi için kendi agent platform’unu geliştiren ve mühendisliğe olan bağımlılığı ortadan kaldıran şirket, ‘daha çok AI kullanın’ demekle kalmadı, hem araçlarını hazırladı hem playbook hem de policy dokümanlarını yayınladı.

  • Artık daha fazla CEO’lara yazdığım açık mektuba referans vermeyeceğim ama ‘aklın yolu bir’.

• Tüm çalışanları için önce bir seviye belirleme testi sonrasında da eğitimi programı hazırlayan Brex, kişileri 4 seviyeye ayırdı: user - advocate - builder - native. Bu testin üç ayda bir tekrarlanması ve proje takımları oluşturulurken de bu seviyelerin kullanılması cabası. Bu yaklaşım ilk bakışta biraz sert gibi görünse de, amaçlanan şey ortaya ‘çalışanları işten çıkarmaya yönelik bir metrik’ koymak değil; aksine tüm çalışanların teşvik edilmesi ve projelerin seviyelere göre çalışan dağılımına gitmesi ile verimlilik. Tabii terfi ve performans değerlendirmelerinde, test sonuçları önemli bir rol de oynadı.

• İşe alım kriterleri ve mülakat süreçleri güncellendi, mevcut çalışanlar da bu benzer süreçlerden geçti.

• Bu kısım biraz daha kültüre odaklı olacak ama Brex; işe alımda da ‘Brex, gelecekte bir startup kurmak istiyorsan doğru yer’ mottosuna oynadı, kendi şirketini kurmak üzere işten ayrılanlarla tebrik ederek vedalaştı. Programa, ‘Quitters Welcome’ adı verildi.

• Brex’in ürün vizyonu ise hedef kitlesine yani müşterilerinin çalışanlarına ve finans takımlarına birer ‘executive assistant’ olabilmek.

• Brex’in operasyonel verimliliğine dair bazı örnekler paylaşmam gerekirse; müşteri başvurularının AI ile sonuçlandırılması ileanında onboarding, KYC ve kredilendirme gibi süreçlerin de AI ile otomatikleşmesi…

• Teknik detaylar ve video röportaj için linke gidebilirsiniz.

Dikkatimi çeken AI ürünleri ve güncellemeleri

Ürünlerle başlayayım…

Sparkli: Üretken yapay zeka ile bir dönemin ansiklopedilerinin geri dönüşü

Eski Google çalışanlarının çocuklar için geliştirdiği AI-powered öğrenme uygulaması: Sparkli. Bilemiyorum denk geldiniz mi ama; D&R’ın davetiyle haftasonunda Bağdat Caddesi / Göztepe mağazasında 8-14 yaş arası çocuklar için birer saatlik 4 oturumla eğitim verdik. Kurumların dönüşümü, startup’ların iş modelleri, MVP’nin değişimi vs. sürekli gündemimizde ama çocukları hiç konuşmuyoruz, yani geleceğimizi. En seçkin okullarda çocukları eğitim gören arkadaşlarımla konuştuğumda görüyorum ki okullar da bu alanda sessiz. Eğitimin kendisini de AI ile büyük bir değişim bekliyor, benzer bir şekilde çocukların da AI özelinde bir eğitime ihtiyacı var. Konu onlar için de prompt ve model sınırları değil; hayatlarına nasıl entegre edecekleri ve belki de daha önemlisi; nelere dikkat etmeleri gerektiği… Bu arada eğitim bizim için de, öyle gözlemledik ki çocuklar için de çok keyifli geçti. Ki bilirsiniz, bu yaş grubundaki çocuklar içlerinden ne geçiyorsa onu söyler. :)

Dönelim Sparkli’ye. En basit tanımıyla eskiden çocuklar ansiklopedilerden öğrenirdi ki ben de ucundan da olsa bu dönemi yaşadım. Ansiklopeki karıştırdığım günleri çok net hatırlıyorum. Sonrasında bugüne kadar teknoloji gelişti, platformlar değişti ama kapalı devre çalışan, güvenilir ve başarılı bir çözüm akla hala gelmiyor. Sparkli, çocukların yaş gruplarına göre ‘yağmur nasıl yağar’ veya ‘uçaklar nasıl uçar’ gibi konuları, GenAI’ın nimetleriyle öğretiyor. Ürün henüz kapalı beta’da ama çok güzel duruyor. Peki tabii ki oyunlaştırma ve kişiselleştirmenin nimetleriyle orta ve uzun vadeli sonuçlarının önemli ölçüde başarılı olması potansiyeli yüksek. Ama her AI girişimi gibi GTM ve LLM’lerin bi gün ürünü kill etmesi riski için kafamda soru işaretleri büyük. Sparkli yapmasa da birisi bu çözümü bir gün yapacak. Diğer yandan; -özellikle eğitim dikeyinde yer alan- Sparkli gibi platformların LLM’ler karşısındaki avantajlarından birisi de ebebeynlerin yani karar vericilerin bu kritik ürünleri very-big-tech’lere teslim etme çekincesi olabilir.

Blockit: Takvim dünyasının büyük şirketi bugüne kadar n’aptı? & Bir Sequoia partner’i ürün yaparsa n’olur?

İkinci ürün ise Blockit. Bu sefer de eski bir Sequoia Capital partner’inin ürünü. Evet, girişimin yatırımcılarından birisi de şimdiden Sequoia. Blockit ise bir yandan basit bir yandan zor bir probleme çözüm sunma iddiasında: toplantı organizasyonu asistanı.

Şimdiden aralarında Perplexity ve Brex gibi şirketlerin de bulunduğu (evet, bi girişimin kurucusu eski bir Sequoia çalışanı olunca böyle oluyor — ayrıca lansman videosu da böyle) müşterileri için 100k üzerinde toplantı organizasyonu yapmış olan Blockit; AI ve kişiselleştirmesiyle dikkat çekiyor. Slack, Google, Zoom gibi çok sayıda araçla entegre olarak çalışabilen Blockit, ‘Calendly gibi ürünler bugüne kadar ne yaptı’ dedirtiyor.

Blockit ile takviminize, örneğin ‘YK toplantısı dışında kalan tüm Pazartesi toplantılarımı ertele’ gibi komutlar vermeniz mümkün.

En distopik sosyal ağ: moltbook

Üçüncü ürünümüz ise moltbook: A Social Network for AI Agents.

Lansmanının üzerinden günler geçmişken 1 milyondan fazla AI agent’ın içerik ürettiği ve anlık olarak binlerce gerçek insanın bu içerikleri takip ettiği moltbook, her şeyden önce arkasındaki tüm partiler (en başta da OpenClaw, eski adıyla Clawdbot) için çok güzel bir pazarlama platformu.

Bir önceki haftasonu bir hayli popüler olan OpenClaw üzerinde koşan AI agent’ların konuşmaları Reddit’e çok benzer bir arayüzde sunuluyor ve moltbook’a insanlar içerik üretemiyor. Aklıma #142’de detaylıca bahsettiğim ‘AI Köyü’ projesini getirdi... Sosyal ağların neredeyse tamamı için geçerli olan, yazılı olmayan kural; aktif içerik oluşturan kullanıcılar %10, yoğun olarak içerik oluşturan ve takip edilen kullanıcılar %1 ve geriye kalan %90 da salt tüketici. Tabii AI agent’larda bu denge de ortadan kalkmış oldu diye düşünebilirsiniz; ama upvote’ların %44’ünü alan yine iki hesap. :) Takipçi sayısı da yine hiç homojen dağılmıyor, sonuçta her AI agent’ın bir karakteri var, ve tabii o karakteri de gerçek bir insan oluşturuyor…

Bakalım bu denemenin sonu nereye varacak?

Hızlı hızlı güncellemelere de bakalım:

• Claude’nin Claude in Excel özelliği bir hayli ses getirdi, şimdilik sadece Pro plan kullananlara açık. Bana sorarsanız konuşulması gereken geleceğin yetenekleri.

  • Kariyer ve hayata dair düşünürken hep bu yaklaşımdan gidiyorum: Art vs Science. Science derken, pek tabii ki bilim değil; bizim gibi insanların çalıştığı sektörlerde excel kullanmak gibi salt bilgi gerektiren şeylerden bahsediyorum. Art ise bu noktada kişiden kişiye değişen, kolay kolay da tekrar edilemeyecek katkıları anlatıyor… Mesela network gücü, iletişim beceresi… Claude in Excel; art’ın; science’dan her geçen gün daha da önem kazanmasına dair güzel bir işaret. Science, AI ile artık ürünleşiyor.

• NVIDIA’nın ses odaklı PersonaPlex-7B modeli açık kaynak kodlu ve ücretsiz. Aynı anda birden çok kişinin konuşması yani role-playing özellikleri de çok başarılı gibi.

• Claude’nin Slack ve Asana gibi araçlarla entegre çalışabilmeyi sağlaya interactive tools özellikleri daha önce de konuştuğumuz gibi LLM’lerin entegrasyon ve sosyal olma gibi gelecek öngörülerine birebir oturuyor.

• OpenAI, GPT-5.2’yi kullanan ve araştırmacılar için öze olarak tasarlanmış ücretsiz, bir çalışma alanı olan Prism’i tanıttı. Prism; metin yazımı, LaTeX ve gerçek zamanlı iş birliğini tek bir ortamda birleştirerek bilimsel çalışma süreçlerini daha akıcı hale getirmeyi hedefliyor.

Kısalar…

• Daha önce #185’de sizlere aktardığım, ‘Palantir modeli B2B yazılım satma işine’ A16Z güzel bir terim bulmuş: Palantirization. Makalenin kısa bir özetini LinkedIn üzerinde de paylaştım. Kısaca Palantir şunu yapıyor: 1- Mühendis ürünün kendisi oluyor 2- Platform + hizmet birlikte satılıyor 3- Lisans değil, sonuç satılıyor.

• Twitter, ‘For You’ tab’ı için algoritmasının nasıl çalıştığını ortaya koymak adına ilgili tüm kaynak kodunu açık kaynak hale getirdi. Geçtiğimiz dönemde de buna benzer bi adım atılmıştı ama bu sefer atılan adım daha da geniş kapsamlı. X platformunda hesap büyümesi üzerine kafa yoranlar için güzel bir ‘tersine mühendislik’ imkanı ama yapılan analizlere bakınca bugüne kadar ortaya çıkmayan bir detaya da rastlayamadım. Yine de sosyal medya platformlarının öneri algoritmalarının böyle bir adım atması önemli, daha önce de bu konuda konuşmuştuk hatırlarsanız... Yani hepsi yapmalı, regülasyonu olmalı, basit özelleştirme seçenekleri sunulmalı…

• Google DeepMind’ın kurucu ortağı Shane Legg’in Twitter’da yaptığı bir paylaşıma dikkat çekmek istiyorum. Shane AGI için ‘artık ufukta görünüyor’ derken bunun en başta ekonomik etkilerine dikkat çekiyor, doğrudan kendisine raporlayacak bir role başvurmak için kıdemli ekonomistleri DeepMind’a davet ediyor.

Agentic Payment özelinde yaşanan gelişmeler:

• Visa ve Mastercard’ın, Agentic Payment alanındaki çalışmaları ve odaklarından daha önce de bahsetmiştim. Mastercard hafta içinde Mastercard Agent Suite’i duyurdu. Mastercard Agent Suite, şirketler kendi düşünen ve işlem yapabilen AI agent’ların kurumsal güvenlik kriterleriyle uyumlu çalışabildiği bir altyapı şeklinde tarif edilebilir. Bu sayede müşteri etkileşimi, satın alma ve ödeme gibi süreçler insan arayüzleri yerine otonom AI agent’ları üzerinden, bağlamlı ve yetkilendirilmiş biçimde gerçekleşebiliyor. Bir perakende şirketi örneğin POS maliyetini düşürmek için AI agent’ına görev verebiliyor ya da bir son kullanıcı yapacağı alışverişi önden vereceği kriterlerle beraber otomatize edebiliyor. Hep konuştuğumuz konular yani.

• AI agent’ların birbirleriyle arasındaki iletişimde güven ve güvenlik unsurlarının ne kadar önemli olduğundan bahsetmiş, hatta KYA (Know Your Agent) kavramını da ortaya atmıştım. Hafta içindeyse 4 (Google, Coinbase, Ethereum Fdn., MetaMask) güçlü yapı bir araya geldi ve ERC-8004’ü duyurdu. Protocol henüz taslak aşaması ve EIP (Ethereum Improvement Proposals) yani Ethereum’u geliştirme önerisi.. Ne işe yarıyor sorusunun yanıtı basit; Ethereum üzerinde halka bir şekilde AI agent’lar kaydediliyor; tabii kimlikler, itibarlar ve doğruluk geçmişleriyle beraber. Böylece AI agentler’ların birbirini tanıyarak otonom çalışması için, bir merkeziyetsiz altyapı katmanı sunulması hedefleniyor.

• Fintech Brainfood’un The Agentic Payments Map başlıklı sayısı Agentic Payment dünyasının adeta haritasını çıkarmış, başlık ile örtüşen bir içerik var yani.

• Eğer Shopify’da bir mağazanız varsa ve ChatGPT checkout üzerinden bir sipariş alırsanız; tüm komisyonlara ek olarak %4 de OpenAI’a ödüyorsunuz. Gemini’da ise -henüz- bir komisyon yok.

AI Coding araçlarının (özellikle Claude Code’un) ‘ChatGPT anı’

Bu tweet Node.js yaratıcısına ait. Çok kısaca kendisi ‘herkes bunu söyledi ama ben de söyleyeyim; insanların kod yazdığı dönem sona eriyor. Evet, geliştiriciler için bu durum biraz rahatsız edici ama rahatsızlık gerçeği değiştirmiyor. Bu, geliştiriciler için ortada iş kalmadı demek değil ama o iş artık salt kod yazmak değil’.

Son zamanlarda tecrübe ve yeteneklerine bi hayli güvendiğim geliştirici arkadaşlarımla sohbet ederken; özellikle son 3-6 ayda modellerin geldiği seviyenin çok ilerlediğini ve değişimin hızlandığını net bir şekilde ortak bir tema olarak duyuyorum. #195. sayıdaki kısaların 4. maddesi olan Burcu Doğan’ın tweet’i de benzer bir yere varıyor.

The Wall Street Journal da yayınladığı bir makale ile bu durumu şöyle özetledi: Claude Code ‘ChatGPT moment’ yaşıyor. Hem geliştiriciler hem de ‘hobiciler’ özelindeki bir adaptasyondan söz ederek.

İçerisinde Adobe, Intuit ve Salesforce gibi şirketleri bulunduran Morgan Stanley SaaS Index, son bir yılda %15 düşüş yaşadı. Bu index’in içinde yer almayan SAP’de, tablo çok daha kötü. Son beş yılın en sert düşüşü ile sadece bir günde %16 değer kaybeden SAP hisseleri, son bir yılda ise %30’u üzerinde düşüş yaşadı. SAP özelinde AI düşüşün tek sebebi değil tabii ki ama ana etkenlerinden biri.

iOS uygulama sayısı %60 yükseldi, MVP’nin artık geçerliliği sorgulanır halde

A16Z’nin açıkladığı verilere göre 2022’den 2025’e kadar yatay seyreden iOS uygulama sayısı, 2025’in sonunda yıllık bazda %60 arttı.. Söylemeye bile gerek yok aslında ama; tam da yukarıdaki konu kaynaklı bir büyüme bu, yani AI Coding araçları.

Diğer yandan ilk kez; uygulama mağazalarında oyunların elde ettiği uygulama için satın alma gelirleri, oyun dışı uygulamaların gerisinde kaldı.. Tabii ki bu veride Netflix benzeri bazı abonelikler de var ama önemli bir eşik.

Buradan nereye bağlayacağım; MVP yaklaşımı artık bu kalabalıkta anlamını iyice yitirdi. ‘AI ile beraber Lean Startup da mı öldü?’ demiştim #182’de, şimdi de başlıktaki soru işareti veriyle kaldırmış olduk bir nevi.

Big Ideas 2026 [ARK Invest]

İçeriklerini severek takip ettiğim ARK Invest’in, Big Ideas 2026 adını verdiği raporu hafta içinde yayınlandı.

Raporu hem hikaye örgüsü hem de içindeki grafikler okumaya değer kılıyor. Teknoloji genel-kültürünüzü artırmak adına birebir. Bir Soft Commitment özeti ise şöyle:

• Hemen yukarıda 4 maddede ele aldığım Agentic Commerce için 2030 tahmini ilgi çekiciydi. 2030’a kadar AI agent’lar, e-ticaretin yaklaşık %25’ine ulaşacak ve 8 trilyon doların üzerinde hacim oluşturacak.

• Otonom Teslimat konusundaki metrikler ilgi çekici. Last-mile delivery için robotik süreçler %90, büyük çaplı lojistik operasyonları içinse %60 verimlilik sağlıyor, evet maliyet noktasında.

• Sağlığın, teknoloji ile gelişimi zaten yeterince heyecan ve umut vericiydi; işin içine yapay zekanın dahil olması heyecanı ve umutu da ne denli arttırdı raporda görmek mümkün. Düşünün, insan vücudunda trilyonlarca molekül var ve sayısız reaksiyon oluşuyor. Bunların henüz tıp dünyası tamamına hakim olamadı, ama AI ile bugüne kadar hiç olmadığı kadar yakın. Sadece AI modelleri değil, genel olarak büyük bir hızla gelişen ‘computing’ de sayesinde…

• Gelir verimliliğinde dünyanın en başarılı beş şirketinden üçü kripto dikeyinde. İlki bir DeFi uygulaması olan Hyperliquid, ikincisi stablecoin issuer Tether, beşincisi de bir meme-coin platformu olan Pump.fun.

• Raporun ismine big ideas demişken tokenizasyondan bahsetmemek olmazdı tabii. ARK’ın tahminine göre bugün için 19 milyar dolar olan tokenize varlıklar, 2030’da toplam finansal varlıkların %1.38’ine ulaşarak 11 trilyon dolara çıkacak.

Kapanış…

Soft Commitment’ın 197. sayısı da burada sona erdi, teşekkürler!

Fikir ve önerilerinizi bana iletmek için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek. İçeriğe, formata dair görüşlerinizi özellikle merak ediyorum.

17 Şubat Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde görüşmek üzere.

Sevgiler.

‘Kitap nasıl gidiyor?’ dediğinizi duyar gibiyim. Süper, 1100 satışı geçtik, Kitapyurdu’nda Ocak ayının en çok satan 169. kitabı olduk, Teknoloji kategorisinde lideriz, İlgi Görenler altında şu an 4. sıradayız. Pek yakında online ve offline tüm satıcılardayız, Şubat ayı içinde imza günlerimiz olacak, Ankara’ya da geliyoruz! Eğer hala Yapay Zekâ kitabımızı almadıysanız, Kitapyurdu üzerinden hemen sipariş verebilirsiniz. Toplu satış (20+) için bana ulaşabilirsiniz.

Visby’den dev araştırma: Türkiye Bankacılık Sektörü için Yapay Zeka Araçları (LLM) Görünürlük Raporu

Visby’nin adını daha sık duyacağınızı söylemiştim… Aralarında Türkiye’den QNBpay, Kelebek Mobilya ve Brandroom gibi şirketlerin olduğu, çoğunluğu global 40’tan fazla müşteriye sahip olan Hollanda merkezli Visby, AI Search dikeyinde kurumlara uçtan uca analiz ve çözüm sunan bir ürün olarak dikkat çekiyor.

Visby, ‘Türkiye Bankacılık Sektörü Yapay Zeka Arama Görünürlük Endeksi’ isimli, Türkiye’deki bankaların LLM’lerdeki (ChatGPT, Gemini, Claude) görünürlüğünü analiz ettiği raporunu bugün yayınladı.

Genel görünüm, ürün bazında rekabet ve son olarak persona’lar üzerinden deneyime odaklanan raporda ilgi çekici sonuçlar var. 17 sayfalık rapora ulaşmak için tıklayın.

Son olarak OpenAI, ChatGPT’de reklamları test etmeye başlayacağını resmi olarak duyurdu. Ben de AI Search dikeyindeki bu önemli gelişmeyi, Visby’nin kurucu ortağı Berkay Yavuz’a sorduğumda, kendisi şunlar paylaştı: “Open AI’ın bu kararında dikkatli olması, platformun etkileşimini düşürmemesinin şart olduğunu düşünüyorum. OpenAI resmi API’yi yayınladığı an, yapay zekâ modellerinde görünürlüğün bir parçası olacak reklam çözümlerini müşterilerimize ilk ulaştıran ekiplerden biri olacağız.“

Soft Commitment Podcast 🎙️

Şu meşhur Spotify yıl sonu raporunda gördüm ki Soft Commitment Podcast, en çok dinlediği podcast olan 160, ilk 5 podcastten biri olan 600, ilk 10 podcastten biri olan ise 1000 kişi var. Teşekkürler!

Soft Commitment #196’yı, benim sesimle eğitilmiş bir yapay zeka modelinin yaptığı seslendirme ile dinlemek isterseniz:

Apple Podcast

Spotify

Rastlamanızın pek de kolay olmadığı konu ve içgörülerle, zihninizde daha sonra birleştirmeniz için çok sayıda nokta koymaya çalışacağım. Son 15 güne Soft Commitment bakışı atmaya hazır mısınız?

Neredeyse dokuz senedir devam eden ve 9.027 teknoloji sektörü çalışanının takip ettiği Soft Commitment’ı iş arkadaşlarınıza forward etmeyi ve paylaşmayı atlamayın.

Keyifli okumalar,

Erman Taylan

🔮 Soft Commitment Signals

SaaS’lar için en yeni dağıtım kanalı: Agent-led growth

Bir önceki Soft Commitment Signals’ın maddelerinden biri de, API dokümantasyonu içinde prompt’lara yer veren bir startup ve yeni Agent Experience kavramı olmuştu.

Sequoia, haftaiçinde daha net bir ifadeyle; PLG kavramının da değiştiğinden ve artık iyi ürün, iyi onboarding veya iyi pazarlama kadar, LLM’lere daha doğrusu agent’lara kendini anlatmanın önemli olduğundan bahsetmiş. Bu yeni ve her geçen gün daha da büyüyen dağıtım kanalında, karar vericiler agent’lar. Üstelik Agent-led growth, önceki dönemlerde olduğu gibi branding dinlemiyor, switching cost gibi bir kaygı yaşamıyor.

Yeni maliyet metriği: token değil ‘turn efficiency’

Latent Space’in son podcast’inde; model seçimindeki tek maliyet metriğinin token fiyatı olmadığı çok güzel anlatılıyor.

Pahalı bir model kullanabilir, ama daha az ‘turda’ istediğiniz sonucu alabilirsiniz. Bu da yeni bir metriği ortaya koyuyor: ‘turn efficiency’.

Özellikle AI agent’ların dahil olduğu akışlarda, maliyet çok daha önemli bir mesele haline gelmeye başladı. Bu durum aynı zamanda model seçiminde hibrit yaklaşımı da getirdi yani akışın bir bölümünü kendi fine-tune ettiğiniz model halletsin, onun verdiği çıktı pahalı modele gitsin, kullanıcının spesifik sorgusuna göre gerekiyorsa da LLM’e hiç gidilmesin…

Yeni bir şirket sınıfı ortaya çıktı: IPO ölçeğinde ama ‘hala private’

20VC’nin son bölümünde ele alınan bu gerçeğin aslında hepimiz farkındaydık ama birilerinin örnekleri toparlaması ve cümleye dökmesi de güzel oldu.

Tüm dünyada yeni yatırım ürünlerine ihtiyaç artıyor, tokenizasyonla beraber halka açık olmayan şirketlerin ‘yatırım yapılabilir olması’ kolaylaşıyor.

Bu da iki tür şirket sınıfı doğmasını destekliyor:

1. $400m değerlemeye kadar, bir süre daha halka açık olmayacak ama yatırım yapılabilir şirketler.

2. $400m değerlemenin de üzerinde, istese halka açılabilecek ama kendi isteğiyle açılmayan şirketler. Stripe ve Databricks burada en belirgin örnekler.

Eskiden halka açılmak adeta bir zorunluluk gibiydi, başka seçenek yoktu. Artık var ve erken aşamada olduğu gibi ileri aşamalarda da gerçek bulanıklaşıyor… Peki erken aşamada ne olmuştu derseniz, yatırım paradigması değişmiş; az sayıda şirket yüksek miktar yatırımlar almaya başlamış, VC yatırımlarında hibrit modeller yükselmiş ve de founder’lar karlılığa odaklanmaya başlamıştı.

Ülkemiz içinse; henüz bu döngünün başındayız. Türkiye’de şu an için ihtiyaç; gerçek ve başarılı teknoloji şirketlerinin halka arz olması... Biz önce döngünün burasını tamamlamalıyız.

Kurumsal AI ürünleri, ‘model yüzünden’ başarısız olmuyor

‘Model yetersizliğinin’ abartıldığına zaten sık sık vurgu yapıyordum, denk geldiğim kaynakların da bunu desteklemesi ne yalan söyleyeyim, hoşuma gidiyor.

Lenny’nin son bölümüne konuk olan ve bugüne kadar 50’nin üzerinde kurumsal AI ürününü canlıya alan konuklar; en büyük başarısızlık sebebinin model limitleri değil de scope belirleme, guardrails ve UX gibi konular olduğunu anlatıyor.

AI projeleri, yazılımlardan farklı; çünkü en başta fazlasıyla non-deterministic’ler. Hangi modeli seçtiğiniz, modellerin kapasitesi değil başarının sırrı daha çok şuralarda;

• AI’ın non-deterministic oluşu karşısındaki tutumunuzu temelde bir spektrum gibi ele almak akıllıca. Spektrumun bir ucunda sert sınırlar, human-in-the-loop akışlar var. Diğer ucunda ise kontrol tamamen AI’da. Peki spektrumun neresi? Burada da projenin alabileceği riskler, pazar ve şirketin koşulları belirleyici olmalı.

• Evals kullanımı gereklilik ama yeterli değil, sürekli izleme, gerçek insanlara ait geri bildirimlerle besleme ve otomatik testler de şart.

• Log’lama kritik… Hataları, gecikmeleri, güven skorlarını ve kullanıcı düzeltmelerini log’lamak, buradan anlamlı sonuçlarla modeli ve kurguyu beslemek gerekiyor.

• Continuous calibration yani gerçek dünya verisini düzenli gözden geçirmek de atlanmamalı. Versiyonlama ve regression test de öyle.

• En çok vurgu yapılan konulardan biri de tabii ki de veri kalitesi.

🩳 Kısalar…

• Google; #189’da tanıttığım AP2 (Agent Payment Protocol) sonrası, şimdi de e-ticaret odaklı UCP’sini (Universal Commerce Protocol) tanıttı. Shopify, Etsy ve Target gibi markaların lansman partner’i olduğu protokol, en başta e-ticaret odağı ile bir önceki sayıda bahsettiğim x402’den ayrılıyor. Agent’ların e-ticaretin ödeme adımında her bir merchant ve ödeme çözümü için ayrı bir akıştan geçmesinin önüne geçen Google, müşteri sahipliğini de markada bırakıyor. Protokolün içinde; AP2’dan ‘miras’, kriptografi katmanı ve süreç akışları da neredeyse bire bir mevcut.

  • Peki UCP, x402’ye rakip mi? Hayır. x402 tamamen mikro-ödemelere ve agent ile websiteleri arasındaki ilişkiye odaklı, bir anlamda A2B. UCP ise agent’ınız ile e-ticaret markaları arasındaki ilişkiye. Hem ilişki ağları hem çıkış noktaları hem de ortalama ödeme tutarları birbirinden bir hayli farklı.

  • Diğer yandan yine Google’ın agent’ların birbiriyle ilişkisine odaklı protokolü de (AP2) değerini koruyor. Google ekosistem oluşmasına aracılık ediyor ve bunu da önemli partner’lerle beraber yapıyorken OpenAI ise ChatGPT içinde dönen ve dışarıya kapalı işbirliklerine odaklanmış durumda. Bu OpenAI’a deneyimi tamamen kontrol edebilme şansı tanıyor. Google ise ‘standart belirleyici’ bir yerde konumlanıyor.

• Anthropic’in Claude Cowork’ü çok konuşuldu, burada tekrar etmeyeceğim, ama şu detayı da yakalamışsınızdır umarım; Claude Cowork tamamen Claude Code ile kodlanmış. Burada asıl paylaşmak istediğim ise; Eligent AI isimli bir startup, bu lansman sonrası ’öldüğünü’ açıkça paylaşarak, tüm code base’i açık kaynak kodlu hale getirdi ve en son baktığımda 2 milyona yakın görüntülenme, 8 bin de star aldı.

• Claude Code demişken; yine açık kaynak kodlu bir proje olan CallMe, telefon görüşmeleriyle proje geliştirmenizi sağlıyor. Sizi arıyor ve prompt’unuzu sesle alıyor, geliştirme tamamlandığında ise saatinize bildirim geliyor ve tekrar sesle Claude Code’la konuşmanızı sağlıyor. Kullanılabilirliği ayrı, ‘konunun geldiği yer’ dikkate değer.

• Google DeepMind, adeta Google Translate’i lokalinizde, açık kaynak kodlu bir şekilde çalıştırabileceğiniz yeni modelini tanıttı: TranslateGemma. Lokalinizde, yani evet, offline olarak.

• Çok değil bir önceki sayıda detaylıca ele aldığım x402 Protocol’ü kullanan bir ürün, bizzat Cloudflare imzalı olarak geldi: Pay per Crawl. Web sitesi sahipleri AI modellerine ücretsiz erişim verebilir ya da her bir tarama için ücret de talep edebilir. Kuruşlar seviyesindeki bu ödemeler için de x402 kullanılıyor. İnternetin yüzde 20-30 kadarını servis eden şirket, içerik sahiplerine AI modellerine izin vermeme seçeneği de sunuyor.

• Manus’un Similarweb ile duyurduğu işbirliği dikkat çekiciydi. Similarweb’in artık yeni satış kanalı LLM’ler olmayacak da neresi olacaktı zaten değil mi? İşbirliğiyle Manus üzerinde son 12 ayın Similarweb verilerine anlık olarak ulaşmak artık mümkün.

• Wikipedia Foundation, 25. yılında Amazon, Meta, Microsoft ve Perplexity gibi isimlerle yeni yapay zeka ortaklıkları duyurdu. Ortaklık derken; AI modellerini beslemek isteyen kurumlar, Wikipedia Enterprise ürününü kullanacak ve insan emeği ile yaşamaya devam eden platformun sürdürülebilirliğini destek olacak. Tahmin edeceğiniz üzere Elon Musk anlaşmada bir taraf değil. :)

• ElevenLabs, 2025’i 330 milyon dolar gelirle tamamladı. son 5 aydaki büyüme ise %50’nin üzerinde, 2023’de piyasaya çıkan bir ürün için mükemmel. Şirket hem Fortune 500’e hem de startup’lara satış yapabiliyor hatta bize bile (evet, Soft Commitment Podcast). Ayrıca yine size duyurduğum gerçek figürlerin sesini telifli modelle de satmaları; uzun vadede ElevenLabs’in bu dikeyi kaybedeceği bir senaryoyu aklıma getiremiyor. OpenAI’ın da 2026’da sesi odak noktasına alması şaşırtıcı değil, bilgisayarla iletişim şeklimiz değişiyor, Wispr Flow’u da severek kullanıyorum kendimden bir örnek vermem gerekirse.

• Slack, Slacbot’un AI agent dönüşümünü duyurdu. Slack’ten ayrılmadan bilgiye erişim, e-posta ve takvim oluşturma gibi özellikler lansmanda tanıtılanlar…

Bu kadar AI yeter diyenlere, ‘diğer’ gündem maddeleri…

• İş başvuruları için geldiğimiz noktada ‘gereklilik’ tadında, güzel bir yazıya denk geldim. 500 başvuru yapıp hiç dönüş alamayan biri, nasıl başvurulara ‘arka kapıdan’ ulaşmayı başarmış-ı okumak isteyenler için link burada.

• Apple, 2008’den bu yana App Store üzerinde geliştiricilere tam 550 milyar dolar ‘dağıtmış’.

• Özellikle yaratıcılık gerektiren işler için bence süper fikir. NYC merkezli ajans, 7 yılda bir 1 yıl dinleniyor, iş almıyor, ilham alıyor. Kurucusunun TED videosu ise burada.

• 2025 yılında teknoloji hisseleri tavan yaparken bu şirketlerin kurucuları toplamda 16 milyar dolarlık hisse satışı gerçekleştirdi. Başı çeken de $5b ile Jeff Bezos oldu.

🛒 Dikkatimi çeken AI ürünleri: Autonomous ve Plaud

1. Wealth Management alanındaki ihtiyaç ve potansiyelden, hem ülkemiz hem de dünyanın geri kalanı için birden çok kez bahsetmiştim. Aynı zamanda YC girişimi de olan Autonomous, henüz kapalı betada olduğu için deneyimleyemedim belki ama dikkat çekici vaatleriyle bile burada yer almayı başardı. Web sitesi bile şunu belli ediyor; evet ürün çok güzel duruyor ama asıl mesele; böyle bir ürün lokalize olmalı. Çünkü ülkelerin ekonomik gerçekleri, vergi ve birçok konu ciddi oranda ayrışıyor. Ayrıca Autonomous bana düşündürttü ki, böyle bir üründe şu noktalar da kritik;

   1. LLM ile gerçek uzman yorumlarınu hibrit bir modelle sunmak,

   2. kişiselleştirmenin had safhada olması,

   3. tabii zamanla ama platforma özgü ürünlerle (hedge fonların stratejileri gibi örneğin) ürünü desteklemek

   4. ve son olarak; aslında tavsiye her yerde, tavsiyenin uygulanması noktasında da köprü kurulmalı (tek tuşla stratejiyi satın alma entegrasyonu.

2. OpenAI’ın Jony Ive ile geliştirdiği ürüne dair sızan dedikoduları da akla getiren Plaud’un yeni ürünü NotePin S, CES fuarında lansmanını yaptı. Bu 4. ürünü olan şirket, birbirine benzeyen 3 ürünüyle 1.5 milyon satış rakamına ulaştı. 4. ürünle beraber bir Mac uygulaması da yayınlayan Plaud; Granola, Fathom ve Spiky gibi oyunculara rekabette yeni bir sayfa açmış oldu. Diğer ürünlerindeki şarj kapasitesi daha yüksek olan Plaud’un, bu yeni ürününde odağı ise gerçek hayat görüşmeleri.

🎙️ Lenny’s Podcast’in 300 bölümünün dökümü ile LLM’lerde ne yapabilirsiniz?

Substack üzerinde Soft Commitment’a abone olan kişilerin %10’unun abone olduğu Lenny, hafta içinde çok akıllıca bir hareket yaptı ve 300 podcast bölümünün tüm transkriptini ücretsiz olarak paylaştı.

Manus’un GTM ekibi de yine akıllı bir hareketle her bir bölümün infografiğini bir araya getirdi: lennygallery.manus.space.

Peki bu veriyle siz ne yapabilirsiniz? Ürün, gtm ve AI adaptasyonu konuştuğunuz bir projenize bu dosyaları yükleyebilir, tüm bu bilgi birikiminden LLM’inizin net bir şekilde beslenmesini sağlayabilirsiniz. Ben denedim, gayet güzel çalışıyor.

‘Şerefsizim aklıma gelmişti’ demek istemem ama bir süredir Soft Commitment’ın text verileriyle beslenen bir Custom GPT fikri aklımdaydı. Çok benzerini kitabımız için de yapmıştık hatta.

Tamamen Yapay Zekâ kitabımızdan beslenen ve ChatGPT deneyimi sunan bir chat arayüzü burada sizi bekliyor. Kitabı neden almayalım sorusundan kitap içinde yer alan örneklere kadar aklınıza gelen her şeyi sorabilirsiniz.

⛳️ Zapier CEO’sundan AI kullanım dersleri…

AI dönüşümündeki en başarılı şirketlerden biri olarak gördüğüm -ve detayları sizinle daha önce paylaştığım- Zapier’in kurucu ortak ve CEO’su Wade Foster, How I AI'a konuk olmuş.

Kısa ve keyifli bir sohbetle, ekran paylaşımıyla kendi AI kullanımını paylaşan Wade’in anlattıklarından aklımda kalanlar:

• AI’ın verimli ve etkin kullanımını ekipten beklemeden önce lider olarak kendin kullan, örnek ol, şirket içi hackathon’lara alan aç.

• Granola gibi toplantı notu tutan araçlarının yaygın kullanımı, şirket kültürü ve yaklaşımını ‘değerlerimiz’ dokümanında yazdığı haliyle değil; gerçek hayat yani uygulamada nasıl olduğuyla gözler önüne seriyor. Granola’nın arşivinizle chat yapabildiğiniz özelliğini de ayrıca pek beğendim.

• AI’ınıza Granola’da çıkan kültürü, pozisyondan beklentilerinizi verdiğinizde, iş görüşmelerinin analizinde de kişisel fikirden bağımsız adayın AI tarafından ve kendi belirlediğiniz kriterlerle değerlendirilmesinin önü açılıyor. Önyargılardan bağımsız sonuçlar için çok akıllıca.

• Agent’ınız istediğiniz gibi değilse; iyi yanıt ve kötü yanıt örneklerinizi paylaşın.

• Satış ve takım yöneticisi gibi rollerde çalışanlar özelinde; toplantılarda kendi performanslarını değerlendirebileceği, toplantının hemen sonrasında ise geri bildirimler alabileceği bir kurgu, kulağa çok iyi geliyor.

• ‘Agent’laştırıbilir işler neler olabilir?’ sorusunun yanıtı Wade’e göre basit, eğer ki birine adım adım, ‘bu iş şöyle yapılıyor’ diyorsanız bu bir AI agent’tır. Foster’a göre en büyük değer; bugün pahalı, sıkıcı veya sürdürülemez olduğu için hiç yapılmayan işlerde. AI agent’lar da tam olarak bu boşluğu dolduruyor.

• Zapier göz önünde ve global bir şirket olduğu için çok anlamlı bir pratikten de bahsedildi. Twitter’da aradıkları türden içerikler paylaşan, böylece potansiyel çalışanları bulan agent kurgusu. Bu, tek başına bir ürün, startup bile olabilir hatta.

Kapanış…

Visby’nin sunduğu Soft Commitment’ın 196. sayı da burada sona erdi, teşekkürler!

Fikir ve önerilerinizi iletmek için okuyor olduğunuz bu e-postaya yanıt vermek en iyi seçenek. İçeriğe, formata dair görüşlerinizi özellikle merak ediyorum.

3 Şubat Salı günü, her zamanki Soft Commitment saatinde görüşmek üzere. Sevgiler.